intTypePromotion=1

Giáo trình Lý thuyết kế toán: Phần 1

Chia sẻ: Lê Na | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:98

0
75
lượt xem
15
download

Giáo trình Lý thuyết kế toán: Phần 1

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình Lý thuyết kế toán: Phần 1 trình bày vai trò, chức năng, đối tượng và phương pháp hạch toán kế toán; phương pháp chứng từ kế toán; phương pháp tài khoản kế toán; phương pháp tính giá và kế toán các quá trình kinh tế chủ yếu qua nội dung 4 chương đầu giáo trình.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Lý thuyết kế toán: Phần 1

  1. Lời nói đầu H¹ch to¸n kÕ to¸n lµ khoa häc thu nhËn, xö lý, cung cÊp toµn bé th«ng tin vÒ qu¸ tr×nh h×nh thµnh, t×nh h×nh biÕn ®éng cña tµi s¶n vµ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh cña ®¬n vÞ. H¹ch to¸n kÕ to¸n ra ®êi vµ ph¸t triÓn g¾n víi sù ph¸t sinh, ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt x· héi. Khi nÒn s¶n xuÊt x· héi ph¸t triÓn, h¹ch to¸n kÕ to¸n cµng trë nªn cÇn thiÕt vµ trë thµnh c«ng cô qu¶n lý - mét bé phËn quan träng trong hÖ thèng c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh. Lý thuyÕt h¹ch to¸n kÕ to¸n lµ m«n häc c¬ së lý luËn vµ ph­¬ng ph¸p luËn cña khoa häc kÕ to¸n. Trong nh÷ng n¨m qua cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt x· héi, yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý kinh tÕ, h¹ch to¸n kÕ to¸n ®· kh«ng ngõng ®­îc ph¸t triÓn víi xu h­íng ®­îc hoµ nhËp mang tÝnh “toµn cÇu”, nhiÒu vÊn ®Ò míi vÒ kÕ to¸n cÇn ®­îc nhËn thøc ®óng ®¾n. Tõ lý do trªn, Tæ m«n KÕ to¸n tæ chøc biªn so¹n vµ xuÊt b¶n gi¸o tr×nh “Lý thuyÕt kÕ to¸n”. Gi¸o tr×nh do Cö nh©n Kinh tÕ NguyÔn S¬n Ngäc Minh lµm chñ biªn, bao gåm 7 ch­¬ng: Ch­¬ng I: Vai trß, chøc n¨ng, ®èi t­îng vµ ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n Ch­¬ng II: Ph­¬ng ph¸p chøng tõ kÕ to¸n Ch­¬ng III: Ph­¬ng ph¸p tµi kho¶n kÕ to¸n Ch­¬ng IV: Ph­¬ng ph¸p tÝnh gi¸ vµ kÕ to¸n c¸c qu¸ tr×nh kinh tÕ chñ yÕu Ch­¬ng V: Ph­¬ng ph¸p tæng hîp- c©n ®èi kÕ to¸n Ch­¬ng VI: Sæ kÕ to¸n vµ h×nh thøc kÕ to¸n Ch­¬ng VII: Tæ chøc c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n Gi¸o tr×nh ®­îc sö dông lµm tµi liÖu phôc vô gi¶ng d¹y, häc tËp vµ nghiªn cøu cña sinh viªn hÖ Cao ®¼ng NghÒ KÕ to¸n Doanh nghiÖp, ®ång thêi ®©y còng lµ tµi liÖu tham kh¶o cho c¸n bé qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh vµ c¸n bé kÕ to¸n ë c¸c doanh nghiÖp. Gi¸o tr×nh ®­îc biªn so¹n chñ yÕu dùa trªn Gi¸o tr×nh lý thuyÕt h¹ch to¸n kÕ to¸n-NXB Tµi chÝnh 2006 vµ mét sè tµi liÖu kh¸c. Tuy nhiªn, víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc kÕ to¸n còng nh­ kinh nghiÖm cßn h¹n chÕ, gi¸o tr×nh kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng khiÕm khuyÕt mong nhËn ®­îc nh÷ng ®ãng gãp cña ®éc gi¶. So¹n gi¶ 1
  2. Chương 1 Vai trò, chức năng, đối tượng và phương pháp của hạch toán kế toán I/ Vai trß, chøc n¨ng, nhiÖm vô cña h¹ch to¸n kÕ to¸n 1. H¹ch to¸n kÕ to¸n vµ tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña h¹ch to¸n kÕ to¸n 1.1. §Þnh nghÜa vÒ h¹ch to¸n kÕ to¸n Trong c¸c tµi liÖu, s¸ch kinh tÕ cã nhiÒu c¸c ®Þnh nghÜa, nhËn thøc vÒ kÕ to¸n sau ®©y: - Gi¸o s­, tiÕn sü RobetAnthony cña tr­êng ®¹i häc Harward cña Mü cho r»ng: KÕ to¸n lµ ng«n ng÷ kinh doanh - Theo Ronald.j. Thacker th×: kÕ to¸n lµ mét ph­¬ng ph¸p cung cÊp th«ng tin cÇn thiÕt cho qu¶n lý cã hiÖu qu¶ vµ ®Ó ®¸nh gi¸ mäi ho¹t ®éng cña mäi tæ chøc “. - Theo ñy ban thùc hµnh kiÓm to¸n quèc tÕ th× “mét hÖ thèng kÕ to¸n lµ hµng lo¹t c¸c lo¹i, c¸c nhiÖm vô ë mét doanh nghiÖp mµ nhê hÖ thèng nµy c¸c nghiªp vô ®­îc xö lý nh­ mét ph­¬ng tiÖn duy tr× c¸c ghi chÐp tµi chÝnh”. - Theo liªn ®oµn KÕ to¸n quèc tÕ (IFAC) “ kÕ to¸n lµ mét nghÖ thuËt ghi chÐp, ph©n lo¹i, tæ hîp theo mét c¸ch riªng cã b»ng nh÷ng kho¶n tiÒn, c¸c nghiÖp vô vµ c¸c sù kiÖn mµ chóng cã Ýt nhÊt mét phÇn tÝnh chÊt tµi chÝnh vµ tr×nh bµy kÕt qu¶ cña nã”. - Trong §iÒu lÖ tæ chøc kÕ to¸n Nhµ n­íc ban hµnh theo Q§ sè 25 – H§BT (nay lµ ChÝnh phñ ) còng cã kh¼ng ®Þnh: KÕ to¸n lµ c«ng cô quan träng ®Ó tÝnh to¸n, x©y dùng vµ kiÓm tra viÖc b¶o vÖ, sö dông tµi s¶n, vËt t­ tiÒn vèn nh»m ®¶m b¶o viÖc chñ ®éng trong s¶n xuÊt, kinh doanh vµ chñ ®éng tµi chÝnh cho tæ chøc xÝ nghiÖp. - Trong luËt kÕ to¸n cã nªu: KÕ to¸n lµ viÖc thu nhËp xö lý, kiÓm tra, ph©n tÝch vµ cung cÊp th«ng tin kinh tÕ, tµi chÝnh d­íi h×nh thøc gi¸ trÞ, hiÖn vËt vµ thêi gian ®¶m b¶o. Tãm l¹i, dï ®Þnh nghÜa, nhËn thøc vÒ kÕ to¸n nh­ thÕ nµo th× kÕ to¸n vÉn lµ c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu ®­îc trong hÖ c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ, kÕ to¸n lµ khoa häc thu nhËn, xö lý th«ng tin vÒ tµi s¶n vµ sù vËn ®éng cña tµi s¶n, c¸c 2
  3. ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh trong c¸c ®¬n vÞ, nh»m kiÓm tra, gi¸m s¸t toµn bé ho¹t ®éng kinh tÕ, tµi chÝnh cña ®¬n vÞ. H¹ch to¸n kÕ to¸n ®­îc x¸c ®Þnh lµ c«ng viÖc tÝnh to¸n vµ ghi chÐp b»ng con sè mäi ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh ph¸t sinh t¹i mét tæ chøc nhÊt ®Þnh ®Ó cung cÊp th«ng tin ®Çy ®ñ, kÞp thêi, trung thùc vµ hîp lý vÒ tµi s¶n trong mèi quan hÖ víi nguån h×nh thµnh vµ qu¸ tr×nh vËn ®éng cña tµi s¶n, t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh tÕ cña mét ®¬n vÞ cho ng­êi ra quyÕt ®Þnh. 1.2. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña h¹ch to¸n kÕ to¸n. S¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt lµ c¬ së ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng­êi; bëi v× trong mäi h×nh th¸i kinh tÕ x· héi, con ng­êi muèn tån t¹i con ng­êi ph¶i cã c¬m ¨n, ¸o mÆc, nhµ ë .. muèn vËy hä ®Òu ph¶i tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt. Khi tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt, con ng­êi lu«n cã ý thøc quan t©m ®Õn nh÷ng hao phÝ cÇn thiÕt cho s¶n xuÊt, kÕt qu¶ s¶n xuÊt vµ c¸ch thøc tæ chøc qu¶n lý nh»m thùc hiÖn ho¹t ®éng s¶n xuÊt ngµy cµng ®em l¹i hiÖu qu¶ cao h¬n, sù quan t©m cña con ng­êi ®Õn s¶n xuÊt ®­îc biÓu hiÖn th«ng qua viÖc thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng quan s¸t, ®o l­êng, tÝnh to¸n, ghi chÐp c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ x¶y ra trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. Ho¹t ®éng quan s¸t, ®o l­êng, tÝnh to¸n, ghi chÐp c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ x¶y ra trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña con ng­êi nh»m cung cÊp c¸c th«ng tin cÇn thiÕt cho viÖc kiÓm tra, chØ ®¹o, c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ nh»m kh«ng ngõng n©ng cao hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt ®­îc gäi lµ h¹ch to¸n. H¹ch to¸n ra ®êi vµ ph¸t triÓn cïng víi sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt x· héi. Khi nÒn s¶n xuÊt x· héi ngµy cµng ph¸t triÓn th× sù ph©n c«ng chuyªn m«n ho¸ cµng cao, tr×nh ®é khoa häc kü thuËt cµng tiÕn bé, yªu cÇu tæ chøc vµ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh tÕ ®ßi hái ph¶i cao h¬n vµ kh«ng ngõng hoµn thiÖn, do vËy h¹ch to¸n cµng ngµy kh«ng ngõng hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn c¶ vÒ néi dung, ph­¬ng ph¸p vµ h×nh thøc tæ chøc ®Ó ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý ®Æt ra cña nÒn s¶n xuÊt x· héi. Sù ph¸t triÓn ®ã ®· dÉn ®Õn sù h×nh thµnh 3 lo¹i h¹ch to¸n lµ: h¹ch to¸n nghiÖp vô, h¹ch to¸n thèng kª, h¹ch to¸n kÕ to¸n. Khi nÒn s¶n xuÊt x· héi míi h×nh thµnh, tr×nh ®é s¶n xuÊt cßn l¹c hËu, khèi l­îng cña c¶i vËt chÊt t¹o ra kh«ng nhiÒu, nghiÖp vô trao ®æi ®¬n gi¶n, ng­êi s¶n xuÊt cã thÓ dïng trÝ nhí hoÆc dïng nh÷ng ph­¬ng ph¸p ghi nhËn gi¶n ®¬n ®Ó thu nhËn th«ng tin vµ ®iÒu chØnh ho¹t ®éng kinh tÕ cña m×nh. Khi nÒn s¶n xuÊt x· héi ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao h¬n, cña c¶i vËt chÊt t¹o ra ngµy cµng nhiÒu, n¶y sinh ra c¸c ho¹t ®éng trao ®æi cña c¶i vËt chÊt gi÷a con 3
  4. ng­êi víi nhau, tiÒn tÖ ra ®êi vµ nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ ®­îc h×nh thµnh. C¸c tµi liÖu lÞch sö cho thÊy h¹ch to¸n kÕ to¸n ®­îc h×nh thµnh vµ ra ®êi trong giai ®o¹n lÞch sö nµy, khi míi ra ®êi viÖc ghi chÐp ph¶n ¸nh cña kÕ to¸n ®¬n gi¶n, th­êng thùc hiÖn ghi ®¬n trªn 1 Ýt sæ s¸ch vµ th­êng do chÝnh ng­êi tæ chøc ho¹t ®éng s¶n xuÊt, trao ®æi hµng ho¸ ghi chÐp. Cïng víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸, h¹ch to¸n kÕ to¸n ®· cã sù ph¸t triÓn míi, nh÷ng nguyªn lý kÕ to¸n kÐp ra ®êi v¨n minh nh©n lo¹i ®· cã nh÷ng tiÕn bé v­ît bËc, c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, tµi chÝnh, ng©n hµng, ngo¹i th­¬ng ngµy cµng ph¸t triÓn ®a d¹ng, víi quy m« ngµy cµng lín vµ tÊt nhiªn h¹ch to¸n kÕ to¸n ph¶i lu«n ®­îc hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn, h¹ch to¸n kÕ to¸n trë nªn 1 m«n khoa häc víi hÖ thèng c¸c ph­¬ng ph¸p khoa häc cña nã ®Ó ghi chÐp, thu nhËn, kiÓm tra, xö lý vµ cung cÊp nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt cho viÖc ®­a ra c¸c quyÕt ®Þnh trong qu¶n lý kinh doanh. Mét nÒn s¶n xuÊt víi quy m« ngµy cµng lín víi tr×nh ®é x· héi ho¸ ngµy cµng cao víi yªu cÇu quy luËt kinh tÕ míi ph¸t sinh kh«ng thÓ kh«ng t¨ng c­êng h¹ch to¸n vÒ mäi mÆt. §ång thêi ph¶i biÕt øng dông nh÷ng tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt lµm cho c«ng t¸c h¹ch to¸n ngµy cµng khoa häc, hiÖn ®¹i vµ kÞp thêi h¬n vµ H¹ch to¸n sÏ trë thµnh mét c«ng cô ®Ó l·nh ®¹o nÒn kinh tÕ phôc vô cho mäi nhu cÇu cña c¸c thµnh viªn trong x· héi. Trong c¸c lo¹i h¹ch to¸n (h¹ch to¸n nghiÖp vô; h¹ch to¸n thèng kª; h¹ch to¸n kÕ to¸n) th× h¹ch to¸n kÕ to¸n lµ mét lo¹i h¹ch to¸n quan träng nhÊt; do ®ã, h¹ch to¸n kÕ to¸n còng trë thµnh nhu cÇu kh¸ch quan cña x· héi vµ lµ c«ng cô quan träng phôc vô cho qu¶n lý kinh tÕ. 2. Vai trß cña h¹ch to¸n kÕ to¸n trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh c¸c doanh nghiÖp ®Òu t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó s¶n xuÊt ra s¶n phÈm víi sè l­îng nhiÒu nhÊt. §Ó ®¹t ®­îc môc tiªu nµy bÊt kú mét ng­êi qu¶n lý nµo còng ph¶i nhËn thøc ®­îc vai trß quan träng vÒ th«ng tin cña kÕ to¸n. - Th«ng tin kÕ to¸n phôc vô cho c¸c nhµ qu¶n lý kinh tÕ. Bëi v× c¨n cø vµo th«ng tin kÕ to¸n c¸c nhµ qu¶n lý ®Þnh ra c¸c kÕ ho¹ch, dù ¸n vµ kiÓm tra viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch vµ dù ¸n ®Æt ra, ph©n tÝch c¸c th«ng tin kÕ to¸n sÏ gióp hä ®­a ra nh÷ng quyÕt ®Þnh kinh doanh ®óng ®¾n nhÊt. - Nhê cã th«ng tin kÕ to¸n ng­êi ta cã thÓ x¸c ®Þnh ®­îc hiÖu qu¶ cña mét thêi kú kinh doanh vµ t×nh h×nh tµi chÝnh cña doanh nghiÖp vµ do ®ã c¸c nhµ ®Çu 4
  5. t­ míi cã quyÕt ®Þnh ®Çu t­ hay kh«ng vµ còng biÕt ®­îc sö dông vèn ®Çu t­ nh­ thÕ nµo? - KÕ to¸n còng gióp cho Nhµ n­íc trong viÖc ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch so¹n th¶o luËt lÖ, qua kiÓm tra tæng hîp c¸c sè liÖu kÕ to¸n Nhµ n­íc n¾m ®­îc t×nh h×nh chi phÝ, lîi nhuËn cña c¸c ®¬n vÞ tõ ®ã ®Ò ra c¸c chÝnh s¸ch vÒ ®Çu t­, thuÕ thÝch hîp. Ho¹t ®éng kinh doanh H¹ch to¸n kÕ to¸n Nhµ qu¶n lý Ng­êi cã lîi Ých Ng­êi cã lîi Ých gi¸n tiÕp Chñ doanh nghiÖp trùc tiÕp ThuÕ vµ Héi ®ång qu¶n trÞ Nhµ ®Çu t­ C¸c c¬ quan chøc n¨ng Ban gi¸m ®èc Chñ nî 3. Chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña h¹ch to¸n kÕ to¸n 3.1. Chøc n¨ng cña h¹ch to¸n kÕ to¸n - Chøc n¨ng th«ng tin cña h¹ch to¸n kÕ to¸n thÓ hiÖn ë chç kÕ to¸n thu nhËn vµ cung cÊp th«ng tin vÒ toµn bé tµi s¶n vµ sù vËn ®éng cña tµi s¶n trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ, nh÷ng th«ng tin - Chøc n¨ng kiÓm tra: Chøc n¨ng kiÓm tra cña kÕ to¸n ®­îc thÓ hiÖn ë chç th«ng qua viÖc ghi chÐp, tÝnh to¸n, ph¶n ¸nh kÕ to¸n sÏ n¾m ®­îc mét c¸ch cã hÖ thèng toµn bé t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña ®¬n vÞ. Víi hai chøc n¨ng vèn cã nh­ trªn cña h¹ch to¸n vµ xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ yªu cÇu qu¶n lý ho¹t ®éng kinh tÕ ë ®¬n vÞ cho nªn h¹ch to¸n kÕ to¸n trë thµnh c«ng cô qu¶n lý hÕt søc quan träng kh«ng nh÷ng ®èi víi b¶n th©n ®¬n vÞ mµ cßn rÊt cÇn thݪt vµ quan träng ®èi víi nh÷ng ng­êi cã lîi Ých trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp n»m ngoµi doanh nghiÖp nh­ ng­êi mua, ng­êi b¸n, cæ ®«ng, tæ chøc tÝn dông, ng©n hµng, c¬ quan tµi chÝnh,c¬ quan thuÕ, c¬ quan ph¸p luËt, c¸c tæ choc ®oµn thÓ x· héi nãi chung. 5
  6. 3.2. NhiÖm vô cña h¹ch to¸n kÕ to¸n - Cung cÊp ®Çy ®ñ, kÞp thêi, chÝnh x¸c c¸c tµi liÖu vÒ t×nh h×nh cung øng, dù tr÷, sö dông tµi s¶n tõng lo¹i trong quan hÖ víi nguån h×nh thµnh tõng lo¹i tµi s¶n ®ã gãp phÇn b¶o vÖ tµi s¶n vµ sö dông hîp lý tµi s¶n cña ®¬n vÞ h¹ch to¸n, khai th¸c kh¶ n¨ng tiÒm tµng cña h¹ch to¸n. - Gi¸m s¸t t×nh h×nh kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, c«ng ty t×nh h×nh sö dông nguån kinh phÝ cña c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh, hiÖu qu¶ nguån vèn cÊp ph¸t trªn c¬ së thùc hiÖn luËt ph¸p vµ c¸c chÕ ®é hiÖn hµnh. - Theo dâi t×nh h×nh huy ®éng vµ sö dông c¸c nguån tµi s¶n do liªn kÕt kinh tÕ, gi¸m s¸t t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c hîp ®ång kinh tÕ, c¸c nghÜa vô víi Nhµ n­íc, víi cÊp trªn, víi ®¬n vÞ b¹n. 4. Ph©n lo¹i h¹ch to¸n kÕ to¸n 4.1 Theo møc ®é ph¶n ¸nh th«ng tin. - KÕ to¸n tæng hîp: Lµ lo¹i kÕ to¸n mµ th«ng tin vÒ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh ®­îc kÕ to¸n thu nhËn, xö lý ë d¹ng tæng qu¸t vµ ®­îc biÓu hiÖn d­íi h×nh th¸i tiÒn tÖ. - KÕ to¸n chi tiÕt : Lµ lo¹i kÕ to¸n mµ th«ng tin vÒ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh ®­îc kÕ to¸n thu nhËn, xö lý ë d¹ng tæng qu¸t vµ ®­îc biÓu hiÖn kh«ng nh÷ng d­íi h×nh th¸i tiÒn tÖ mµ c¶ d­íi h×nh th¸i hiÖn vËt, h×nh th¸i lao ®éng. 4.2 Theo ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng vµ môc ®Ých cña kÕ to¸n. - KÕ to¸n c«ng. KÕ to¸n c«ng lµ kÕ to¸n ë c¸c ®¬n vÞ c¸c tæ chøc cã sö dông kinh phÝ cña nhµ n­íc ho¹t ®éng kh«ng v× môc ®Ých lîi nhuËn - KÕ to¸n doanh nghiÖp lµ kÕ to¸n ®­îc thùc hiÖn ë doanh nghiÖp cã tæ chøc ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh nh»m môc tiªu chÝnh lµ lîi nhuËn cã tæ chøc h¹ch to¸n kinh tÕ ®éc lËp nh»m cung cÊp c¸c th«ng tin vÒ tµi s¶n, nguån h×nh thµnh tµi s¶n, chi phÝ, thu nhËp, kÕt qu¶ trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt ë mét thêi ®iÓm vµ trong tõng thêi kú. 4.3 Theo c¸ch ghi chÐp vµ thu nhËn th«ng tin cña kÕ to¸n. - KÕ to¸n ®¬n: Lµ lo¹i kÕ to¸n ®­îc ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh lµ ¶nh h­ëng ®Õn c¸c ®èi t­îng kÕ to¸n mét c¸ch ®éc lËp, riªng biÖt. Sù ph¶n ¸nh nµy kh«ng cho they mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®èi t­îng kÕ to¸n víi nhau. KÕ to¸n ®­îc thùc hiÖn ngay thêi kú s¬ khai cña kÕ to¸n vµ hiÖn nay vÉn cßn sö 6
  7. dông ®Ó ph¶n ¸nh c¸c ®èi t­îng kÕ to¸n lµ tµi s¶n nh­ng kh«ng thuéc quyÒn së h÷u cña ®¬n vÞ hoÆc ding ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chØ tiªu nh»m gi¶i thÝch tû mØ, chi tiÕt cho c¸c ®èi t­îng kÕ to¸n ®· ®­îc ph¶n ¸nh ë c¸c tµi kho¶n. - KÕ to¸n kÐp: Lµ lo¹i kÕ to¸n ®­îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c lo¹i nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh ®­îc tiÕn hµnh trong mèi quan hÖ mËt thiÕt gi÷a c¸c ®èi t­îng kÕ to¸n víi nhau. KÕ to¸n kÐp ®ù¬c thùc hiÖn khi nÒn khi nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn m¹nh, mèi quan hÖ vÒ trao ®æi hµng ho¸ ngµy cµng nhiÒu, viÖc ghi chÐp sæ s¸ch theo kÕ to¸n ®¬n kh«ng cßn phï hîp. HiÖn nay kÕ to¸n kÐp ®ù¬c sö dông phæ biÕn ®Ó thu nhËn, cung cÊp th«ng tin vÒ toµn bé ho¹t ®éng kÕ to¸n tµi chÝnh x¶y ra ë ®¬n vÞ. 4.4 Theo ®èi t­îng sö dông th«ng tin - KÕ to¸n tµi chÝnh lµ viÖc thu thËp xö lý, kiÓm tra, ph©n tÝch vµ cung cÊp th«ng tin kinh tÕ tµi chÝnh b»ng b¸o c¸o tµi chÝnh cho ®èi t­îng cã nhu cÇu sö dông th«ng tin cña ®¬n vÞ kÕ to¸n. - KÕ to¸n qu¶n trÞ lµ viÖc thu thËp xö lý, ph©n tÝch vµ cung cÊp th«ng tin kinh tÕ tµi chÝnh theo yªu cÇu qu¶n trÞ vµ quyÕt ®Þnh kinh tÕ, tµi chÝnh trong néi bé ®¬n vÞ kÕ to¸n . II/MéT Sè Kh¸I niÖm vµ nguyªn t¾c kÕ to¸n 1. Kh¸i niÖm ®­îc thõa nhËn 1.1. Thùc thÓ kinh doanh. Lµ mét ®¬n vÞ, mét tæ chøc cã quyÒn së h÷u tµi s¶n riªng vµ tµi s¶n ®ã vËn ®éng trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ tæ chøc ®ã hay nãi c¸ch kh¸c thùc thÓ kinh doanh lµ mét ®¬n vÞ tæ chøc mµ t¹i ®ã diÔn ra ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh. Do ®ã thùc thÓ kinh doanh khi tiÕn hµnh ho¹t ®éng kinh doanh cÇn ph¶i ghi chÐp, ph¶n ¸nh, tæng hîp vµ b¸o c¸o vÒ t×nh h×nh tµi s¶n, biÕn ®éng tµi s¶n, nguån h×nh thµnh vµ kÕt qu¶ qu¸ tr×nh kinh doanh cña chÝnh doanh nghiÖp m×nh. 1.2.Ho¹t ®éng liªn tôc KÕ to¸n ë c¸c ®¬n vÞ lµ viÖc ghi chÐp, ph¶n ¸nh t×nh h×nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cho dï kh¶ n¨ng ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cã thÓ lµ: TiÕp tôc ho¹t ®éng vµ Cã thÓ ngõng ho¹t ®éng . Tuy vËy, theo kh¸i niÖm ho¹t ®éng liªn tôc th× c«ng viÖc kÕ to¸n ®­îc ®Æt ra trong ®iÒu kiÖn gi¶ thiÕt r»ng ®¬n vÞ sÏ tiÕp tôc ho¹t ®éng v« thêi h¹n hoÆc Ýt nhÊt còng ho¹t ®éng trong thêi gian 1 n¨m n÷a. Kh¸i niÖm ho¹t ®éng liªn tôc cã liªn quan ®Õn viÖc lËp hÖ thèng b¸o c¸o tµi chÝnh. V× gi¶ thiÕt ®¬n vÞ tiÕp tôc ho¹t ®éng, nªn khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh 7
  8. ng­êi ta kh«ng quan t©m ®Õn gi¸ thÞ tr­êng cña c¸c lo¹i tµi s¶n, vèn, c«ng nî mÆc dï trªn thùc tÕ gi¸ thÞ tr­êng cã thÓ thay ®æi, mµ chØ ph¶n ¸nh tµi s¶n cña ®¬n vÞ theo trÞ gi¸ vèn – hay còng gäi lµ “gi¸ phÝ”. H¬n n÷a, v× quan niÖm doanh nghiÖp cßn tiÕp tôc ho¹t ®éng nªn viÖc b¸n ®i nh÷ng tµi s¶n dïng cho ho¹t ®éng SXKD cña doanh nghiÖp theo gi¸ thÞ tr­êng kh«ng ®Æt ra. ChÝnh v× thÕ mµ gi¸ thÞ tr­êng kh«ng thÝch hîp vµ thùc sù kh«ng cÇn thiÕt ph¶i ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n trªn B¸o c¸o tµi chÝnh. MÆc dï vËy, trong tr­êng hîp ®Æc biÖt khi gi¸ thÞ tr­êng thÊp h¬n gi¸ vèn, kÕ to¸n cã thÓ sö dông gi¸ thÞ tr­êng nh­ yªu cÇu cña nguyªn t¾c “thËn träng”. MÆt kh¸c, khi mét doanh nghiÖp ®ang chuÈn bÞ ngõng ho¹t ®éng: Ph¸ s¶n, gi¶i thÓ, b¸n th× kh¸i niÖm “ho¹t ®éng liªn tôc” sÏ kh«ng cã t¸c dông n÷a trong viÖc lËp b¸o c¸o, mµ gi¸ trÞ thÞ tr­êng míi lµ cã t¸c dông. Nh­ vËy, b¸o c¸o tµi chÝnh ph¶i ®­îc lËp trªn c¬ së gi¶ ®Þnh lµ doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng vµ sÏ tiÕp tôc ho¹t ®éng kinh doanh b×nh th­êng trong t­¬ng lai gÇn, nghÜa lµ doanh nghiÖp kh«ng cã ý ®Þnh còng nh­ kh«ng buéc ph¶i ngõng ho¹t ®éng hoÆc ph¶i thu hÑp ®¸ng kÓ quy m« ho¹t ®éng cña m×nh. Tr­êng hîp thùc tÕ kh¸c víi gi¶ ®Þnh ho¹t ®éng liªn tôc th× b¸o c¸o tµi chÝnh ph¶i lËp trªn mét c¬ së kh¸c vµ gi¶i thÝch c¬ së ®ã sö dông ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. 1.3 Th­íc ®o tiÒn tÖ: Lµ ®¬n vÞ ®ång nhÊt trong viÖc tÝnh to¸n ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ tµi chÝnh ph¸t sinh. TiÒn ®­îc sö dông nh­ mét ®¬n vÞ ®o l­êng c¬ b¶n trong c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh. 1.4 Kú kÕ to¸n: Lµ kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh mµ trong ®ã c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh ®­îc lËp (th¸ng, quý, n¨m) 2. C¸c nguyªn t¾c kÕ to¸n thõa nhËn 2.1 C¬ së dån tÝch. Mçi nghiÖp vô kinh tÕ tµi chÝnh cña doanh nghiÖp liªn quan ®Õn tµi s¶n, nî ph¶i tr¶, vèn chñ së h÷u, doanh thu, chi phÝ ph¶i ®­îc ghi vµo sæ kÕ to¸n vµo thêi ®iÓm thùc tÕ thu chi tiÒn hoÆc t­¬ng ®­¬ng tiÒn. B¸o c¸o tµi chÝnh ®­îc lËp trªn c¬ së dån tÝch ph¶n ¸nh t×nh h×nh tµi chÝnh cña doanh nghiÖp trong qu¸ khø hiÖn t¹i vµ t­¬ng lai. 2.2 Nguyªn t¾c gi¸ gèc §©y lµ mét trong nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n nhÊt cña kÕ to¸n. Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái tÊt c¶ c¸c lo¹i tµi s¶n, c«ng nî, vèn, doanh thu chi phÝ ph¶i ®­îc ghi 8
  9. chÐp ph¶n ¸nh theo gi¸ gèc cña chóng, tøc lµ sè tiÒn mµ ®¬n vÞ bá ra ®Ó cã ®­îc nh÷ng tµi s¶n ®ã. Gi¸ gèc cña tµi s¶n ®­îc tÝnh theo sè tiÒn hoÆc t­¬ng ®­¬ng tiÒn ®· tr¶ ph¶i tr¶ hoÆc tÝnh theo sè tiÒn hîp lý cña tµi s¶n ®ã vµo thêi ®iÓm tµi s¶n ®ã ®­îc ghi nhËn. Gi¸ gèc cña tµi s¶n kh«ng ®­îc thay ®æi trõ khi cã c¸c quy ®Þnh kh¸c trong chuÈn mùc kÕ to¸n cô thÓ. Nguyªn t¾c gi¸ gèc cã quan hÖ chÆt chÏ víi kh¸i niÖm th­íc ®o tiÒn tÖ vµ nguyªn t¾c h¹t ®éng liªn tôc. ChÝnh v× gi¶ thiÕt ho¹t ®éng liªn tôc, kh«ng bÞ gi¶i thÓ trong mét t­¬ng lai gÇn, nªn ng­êi ta kh«ng quan t©m ®Õn gi¸ thÞ tr­êng cña c¸c lo¹i tµi s¶n khi ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh chóng trªn b¸o c¸o tµi chÝnh, h¬n n÷a gi¸ thÞ tr­êng lu«n biÕn ®éng, nªn kÕ to¸n kh«ng thÓ dïng gi¸ thÞ tr­êng ®Ó ghi chÐp lËp b¸o c¸o tµi chÝnh ®­îc. Mét lý do kh¸c lµ ®Ó tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh ®­îc kÕt qu¶ kinh doanh lµ l·i hay lç ng­êi ta ph¶i so s¸nh gi÷a gi¸ b¸n vµ gi¸ gèc. Qua viÖc nghiªn cøu nh÷ng kh¸i niÖm th­íc ®o tiÒn tÖ, nguyªn t¾c ho¹t ®éng liªn tôc vµ nguyªn t¾c gi¸ gèc ta thÊy trong nhiÒu tr­êng hîp th× b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña ®¬n vÞ kh«ng ph¶n ¸nh ®­îc l­îng tiÒn mµ c¸c tµi s¶n cña ®¬n vÞ cã thÓ b¸n ®­îc hoÆc thay thÕ ®­îc. MÆt kh¸c b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n còng kh«ng ph¶n ¸nh ®óng gi¸ cña ®¬n vÞ, bëi v× mét tµi s¶n cña ®¬n vÞ cã thÓ ®­îc b¸n cao h¬n hoÆc thÊp h¬n sè tiÒn ph¶n ¸nh t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o. §©y chÝnh lµ mÆt h¹n chÕ cña b¸o c¸o tµi chÝnh do viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c gi¸ gèc. 2.3 Nguyªn t¾c träng yÕu Th«ng tin ®­îc coi lµ träng yÕu trong tr­êng hîp nÕu thiÕu th«ng tin hoÆc thiÕu sù chÝnh x¸c cña th«ng tin ®ã cã thÓ lµm sai lÖch ®¸ng kÓ b¸o c¸o tµi chÝnh, lµm ¶nh h­ëng ®Õn quyÕt ®Þnh kinh tÕ cña ng­êi sö dông b¸o c¸o tµi chÝnh. TÝnh träng yÕu phô thuéc vµo ®é lín vµ tÝnh chÊt cña th«ng tin hoÆc c¸c sai sãt ®­îc ®¸nh gi¸ trong hoµn c¶nh cô thÓ. TÝnh träng yÕu cña th«ng tin ®­îc xem xÐt trªn c¶ ph­¬ng diÖn ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh l­îng. Nguyªn t¾c träng yÕu hay cßn gäi lµ nguyªn t¾c thùc chÊt, gióp cho viÖc ghi chÐp cña kÕ to¸n ®¬n gi¶n vµ hiÖu qu¶ h¬n nh­ng vÉn ®¶m b¶o ®­îc tÝnh chÊt trung thùc kh¸ch quan. Nguyªn t¾c nµy chó träng ®Õn c¸c yÕu tè, c¸c kho¶n môc chi phÝ mang tÝnh träng yÕu quyÕt ®Þnh b¶n chÊt néi dung cña c¸c sù kiÖn kinh tÕ, ®ång thêi l¹i cho phÐp bá qua kh«ng ghi chÐp c¸c nghiÖp vô, sù kiÖn kh«ng quan träng, kh«ng lµm ¶nh h­ëng tíi b¶n chÊt, néi dung nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh. 9
  10. 2.4 Nguyªn t¾c phï hîp KÕt qu¶ ho¹t ®éng SXKD cña ®¬n vÞ sau mét kú ho¹t ®éng lµ sè chªnh lÖch gi÷a doanh thu b¸n hµng vµ chi phÝ tÝnh cho sè hµng ®· b¸n. ViÖc ghi nhËn doanh thu vµ chi phÝ ph¶i phï hîp víi nhau. Khi ghi nhËn mét kho¶n doanh thu th× ph¶i ghi nhËn mét kho¶n chi phÝ t­¬ng øng cã liªn quan ®Õn viÖc t¹o ra doanh thu ®ã. Chi phÝ t­¬ng øng víi doanh thu gåm chi phÝ cña kú t¹o ra doanh thu, chi phÝ cña c¸c kú tr­íc vµ chi phÝ cña kú sau nh­ng liªn quan ®Õn doanh thu ®ã. Nguyªn t¾c phï hîp ®­a ra h­íng dÉn vÒ viÖc x¸c ®Þnh chi phÝ ®Ó tÝnh kÕt qu¶. Chi phÝ ®Ó tÝnh to¸n x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng SXKD lµ tÊt c¶ c¸c chi phÝ ®· cÊu thµnh trong gi¸ thµnh toµn bé cña sè hµng ®· b¸n. Nãi c¸ch kh¸c, nguyªn t¾c phï hîp ®­a ra viÖc x¸c ®Þnh phÇn chi phÝ t­¬ng øng víi doanh thu ®· thùc hiÖn 2.5 Nguyªn t¾c thËn träng Nguyªn t¾c nµy ®Ò cËp ®Õn viÖc lùa chän nh÷ng gi¶i ph¸p trong v« sè c¸c gi¶i ph¸p, sao cho Ýt ¶nh h­¬ng nhÊt tíi vèn chñ së h÷u, víi sù lùa chän nh­ vËy, kÕ to¸n chØ ghi c¸c kho¶n thu nhËp khi cã nh÷ng chøng cí ch¾c ch¾n, cßn chi phÝ th× ®­îc ghi ngay khi ch­a cã chøng cí ch¾c ch¾n. Víi nh÷ng tµi s¶n cã xu h­íng gi¶m gi¸, mÊt gi¸ hoÆc kh«ng b¸n ®­îc, cÇn ph¶i dù tÝnh kho¶n thiÖt h¹i ®Ó thùc hiÖn viÖc trÝch lËp dù phßng tÝnh vµo chi phÝ, hoÆc cè g¾ng tÝnh hÕt c¸c kho¶n chi phÝ cã thÓ ®­îc cho sè s¶n phÈm hµng hãa ®· b¸n ®Ó sè s¶n phÈm hµng hãa ch­a b¸n ®­îc cã thÓ chÞu phÇn chi phÝ Ýt h¬n Nh­ vËy nguyªn t¾c thËn träng ®ßi hái: -Ph¶i lËp c¸c kho¶n dù phßng nh­ng kh«ng lËp qu¸ lín. - Kh«ng ®¸nh gi¸ cao h¬n gi¸ trÞ cña c¸c tµi s¶n vµ c¸c kho¶n thu nhËp -Doanh thu vµ thu nhËp chØ ®­îc ghi nhËn khi cã b»ng chøng ch¾c ch¾n vÒ kh¶ n¨ng thu ®­îc lîi Ých kinh tÕ cßn chi phÝ ph¶i ®­îc ghi nhËn khi cã b»ng chøng vÒ kh¶ n¨ng ph¸t sinh. 2.6 Nguyªn t¾c nhÊt qu¸n Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái viÖc ¸p dông, thùc hiÖn c¸c kh¸i niÖm, nguyªn t¾c, chuÈn mùc vµ ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n ph¶i thèng nhÊt trong suèt c¸c niªn ®é kÕ to¸n. Trong nh÷ng tr­êng hîp ®Æc biÖt, nÕu cã sù thay ®æi chÝnh s¸ch kÕ to¸n 10
  11. lùa chän th× ®¬n vÞ ph¶i gi¶i tr×nh ®­îc lý do vµ sù ¶nh h­ëng cña sù thay ®æi ®ã trong thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh. Thùc hiÖn nguyªn t¾c nhÊt qu¸n sÏ ®¶m b¶o cho sè liÖu th«ng tin cña kÕ to¸n trung thùc kh¸ch quan vµ ®¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt, so s¸nh ®­îc cña c¸c chØ tiªu gi÷a c¸c thêi kú víi nhau. III/ §èi t­îng cña h¹ch to¸n kÕ to¸n 1.§èi t­îng chung cña h¹ch to¸n kÕ to¸n §èi t­îng chung cña c¸c m«n khoa häc kinh tÕ lµ c¸c qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt më réng, mçi m«n khoa häc nghiªn cøu mét gãc ®é riªng. Nghiªn cøu ®èi t­îng cña kÕ to¸n lµ x¸c ®Þnh nh÷ng néi dung mµ kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµ gi¸m ®èc. Kh¸c víi c¸c m«n khoa häc kinh tÕ kh¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n nh»m nghiªn cøu qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th«ng qua sù h×nh thµnh vµ vËn ®éng cña tµi s¶n trong mét ®¬n vÞ cô thÓ nh»m qu¶n lý vµ sö dông cã hiÖu qu¶ tµi s¶n theo ph¹m vi sö dông nhÊt ®Þnh. Ngoµi c¸c ®¬n vÞ SXKD nghiªn cøu cô thÓ lµ tµi s¶n, nguån vèn vµ sù tuÇn hoµn cña nguån vèn kinh doanh c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp tuy kh«ng ph¶i lµ ®¬n vÞ kinh doanh nh­ng còng tham gia tõng kh©u cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi (trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp) còng ®­îc giao mét sè vèn nhÊt ®Þnh vµ cÇn sö dông ®óng môc ®Ých, cã hiÖu qu¶. V× vËy c¸c ®¬n vÞ nµy còng thuéc ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n. 2. §èi t­îng cô thÓ cña h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ®¬n vÞ. 2.1. §èi t­îng cô thÓ cña h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh. 2.1.1. §èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh tµi s¶n vµ nguån h×nh thµnh tµi s¶n (nguån vèn) a. Tµi s¶n vµ ph©n lo¹i tµi s¶n trong ®¬n vÞ: Tµi s¶n trong mét ®¬n vÞ nÕu xÐt theo h×nh th¸i biÓu hiÖn kÕt hîp víi tÝnh chÊt lu©n chuyÓn cña nã; ®­îc chia lµm 2 lo¹i lµ TS ng¾n h¹n; TS dµi h¹n. */Tµi s¶n ng¾n h¹n cña ®¬n vÞ lµ nh÷ng tµi s¶n thuéc quyÒn qu¶n lý vµ sö dông cña ®¬n vÞ cã thêi gian sö dông, lu©n chuyÓn thu håi trong mét n¨m hoÆc mét chu kú s¶n xuÊt kinh doanh b×nh th­êng. 11
  12. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña mét ®¬n vÞ bao gåm vèn b»ng tiÒn, ®Çu t­ ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n øng tr­íc, hµng tån kho, vµ c¸c tµi s¶n l­u ®éng kh¸c */ Tµi s¶n dµi h¹n cña ®¬n vÞ lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña c¸c tµi s¶n cã thêi gian lu©n chuyÓn trªn 1 n¨m vµ gi¸ trÞ lín . Tµi s¶n dµi h¹n trong ®¬n vÞ ®­îc ph©n lo¹i thµnh tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh vµ tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh c¶ hai lo¹i nµy cã thÓ thuéc quyÒn së h÷u cña ®¬n vÞ, còng cã thÓ ®i thuª vµ c¸c kho¶n ®Çu t­ cæ phiÕu tr¸i phiÕu, gãp vèn liªn doanh dµi h¹n. b. Nguån h×nh thµnh tµi s¶n vµ ph©n lo¹i nguån h×nh thµnh tµi s¶n trong ®¬n vÞ. Nguån h×nh thµnh tµi s¶n trong ®¬n vÞ hay gäi t¾t lµ nguån vèn. Nã lµ nguån gèc h×nh thµnh nªn gi¸ trÞ cña c¸c tµi s¶n trong ®¬n vÞ; nÕu xÐt theo nguån gèc h×nh thµnh th× tµi s¶n cña ®¬n vÞ ®­îc h×nh thµnh tõ c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ vµ tõ sè vèn cña chÝnh chñ së h÷u. */ Nî ph¶i tr¶ lµ sè tiÒn mµ ®¬n vÞ ®i vay, chiÕm dông cña c¸c ®¬n vÞ, tæ chøc, c¸ nh©n, vµ do vËy doanh nghiÖp cã tr¸ch nhiÖm ph¶i tr¶ bao gåm c¸c kho¶n nî tiÒn vay, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng­êi b¸n, cho Nhµ n­íc, cho c«ng nh©n viªn vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ ph¶i nép kh¸c. Nî ph¶i tr¶ cña ®¬n vÞ th­êng ®­îc chia lµm 2 lo¹i: Nî ng¾n h¹n vµ nî dµi h¹n. */ Vèn chñ së h÷u lµ sè vèn cña c¸c chñ së h÷u, c¸c nhµ ®Çu t­ ®ãng gãp mµ ®¬n vÞ kh«ng ph¶i cam kÕt thanh to¸n hoÆc tù bæ sung tõ kÕt qu¶ kinh doanh cña ®¬n vÞ chÝnh v× vËy vèn chñ së h÷u kh«ng ph¶i lµ mét kho¶n nî. Trong mét ®¬n vÞ th× tæng gi¸ trÞ tµi s¶n thuÇn còng lu«n lu«n b»ng tæng céng nguån h×nh thµnh tµi s¶n. Bëi v× nh­ ®· nªu mét sè tµi s¶n ®­îc h×nh thµnh tõ mét nguån hoÆc tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau vµ ng­îc l¹i. Tõ ®ã ta lu«n lu«n cã ph­¬ng tr×nh kÕ to¸n sau: Nguån vèn = Tµi s¶n Nguån vèn = Nî ph¶i tr¶ + Vèn chñ së h÷u Tµi s¶n = Nî ph¶i tr¶ + Vèn chñ së h÷u Vèn chñ së h÷u = Tµi s¶n - Nî ph¶i tr¶ Ph­¬ng tr×nh kÕ to¸n nµy biÓu hiÖn tÝnh c©n ®èi cña kÕ to¸n 12
  13. 2.1.2 §èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh lµ sù vËn ®éng cña tµi s¶n . Trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt Tµi s¶n cña c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh vËn ®éng kh«ng ngõng qua c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau. Qua mçi giai ®o¹n vËn ®éng Tµi s¶n thay ®æi vÒ h×nh th¸i vËt chÊt vµ gi¸ trÞ, cã thÓ kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh vËn ®éng cña Tµi s¶n qua s¬ ®å sau: Tµi s¶n Qu¸ tr×nh Tµi s¶n dù tr÷ Qu¸ tr×nh b»ng tiÒn cung cÊp cho s¶n xuÊt s¶n xuÊt Qu¸ tr×nh Tµi s¶n tiªu thô thµnh phÈm Tµi s¶n trong qu¸ tr×nh vËn ®éng lu«n cã ë tÊt c¶ c¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt vµ th­êng xuyªn chuyÓn tõ d¹ng nµy sang d¹ng kh¸c. C¸c giai ®o¹n nµy ®­îc lÆp ®i lÆp l¹i theo chu kú mµ mçi giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh kinh doanh tµi s¶n ®­îc ®Çu t­ vµo nhiÒu h¬n. ChÝnh yÕu tè nµy ®· t¹o ra sù ph¸t triÓn cña c¸c ®¬n vÞ theo quy luËt t¸i s¶n xuÊt më réng. Qua c¸c giai ®o¹n cã sù thay ®æi c¶ vÒ mÆt l­îng còng nh­ mÆt gi¸ trÞ. ChÝnh v× vËy vËn ®éng cña Tµi s¶n còng lµ ®èi t­îng nghiªn cøu cña h¹ch to¸n kÕ to¸n . Trong qu¸ tr×nh vËn ®éng cña tµi s¶n ®· t¹o ra c¸c mèi quan hÖ sau: Quan hÖ gi÷a tµi s¶n nµy víi tµi s¶n kh¸c. Trong quan hÖ nµy lµm t¨ng gi¸ trÞ tµi s¶n nµy, ®ång thêi lµm gi¶m t­¬ng øng gi¸ trÞ tµi s¶n kh¸c VÝ dô : Doanh nghiÖp bá tiÒn mÆt ra ®Ó mua nguyªn vËt liÖu th× tiÒn mÆt gi¶m, vËt liÖu dù tr÷ cho s¶n xuÊt t¨ng. Quan hÖ gi÷a nguån vèn nµy víi nguån vèn kh¸c. Trong quan hÖ nµy lµm t¨ng nguån vèn nµy, ®ång thêi lµm gi¶m nguån vèn kh¸c mét l­îng t­¬ng øng. VÝ dô : Doanh nghiÖp vay ng¾n h¹n cña ng©n hµng tr¶ nî ng­êi b¸n th× kho¶n vay ng¾n h¹n cña ng©n hµng doanh nghiÖp ph¶i tr¶ t¨ng cßn kho¶n nî mµ doanh nghiÖp ph¶i tr¶ ng­êi b¸n gi¶m. Quan hÖ gi÷a tµi s¶n nµy víi nguån vèn kh¸c. Trong quan hÖ nµy lµm t¨ng gi¸ trÞ tµi s¶n, ®ång thêi lµm t¨ng nguån vèn kh¸c mét l­îng t­¬ng øng hoÆc 13
  14. lµm cho gi¸ trÞ tµi s¶n nµy gi¶m xuèng, ®ång thêi lµm gi¶m nguån vèn mét l­îng t­¬ng øng VÝ dô : Doanh nghiÖp bá tiÒn mÆt ra tr¶ nî ng­êi b¸n th× tiÒn mÆt gi¶m tr¶ nî ng­êi b¸n doanh nghiÖp ph¶i tr¶ gi¶m. VÝ dô : Doanh nghiÖp vay ng¾n h¹n cña ng©n hµng mua nguyªn vËt liÖu th× kho¶n vay ng¾n h¹n cña ng©n hµng doanh nghiÖp ph¶i tr¶ t¨ng vµ vËt liÖu dù tr÷ cho s¶n xuÊt t¨ng. 2.1.3. §èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh lµ c¸c quan hÖ ph¸p lý . Trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh c¸c ®¬n vÞ ph¶i gi¶i quyÕt hµng lo¹t c¸c quan hÖ kinh tÕ. §ã lµ nh÷ng quan hÖ kinh tÕ thuéc vèn cña ®¬n vÞ ®­îc coi lµ quan hÖ kinh tÕ tµi chÝnh vµ nh÷ng mèi quan hÖ ph¸p lý (c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ph¸p lý cßn ®­îc quan niÖm lµ nh÷ng mèi quan hÖ kh«ng chuyÓn quyÒn së h÷u ). Bao gåm: - C¸c mèi quan hÖ ph¸t sinh do hîp ®ång kinh tÕ chuyÓn giao quyÒn sö dông. - C¸c mèi quan hÖ kinh tÕ g¾n liÒn víi nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸c tæ chøc kinh tÕ . - C¸c mèi quan hÖ thuÇn tuý vµ nghÜa vô cña ®¬n vÞ tr­íc x· héi trong viÖc sö dông cña c¶i x· héi. - C¸c mèi quan hÖ trong h¹ch to¸n kinh doanh néi bé ®¬n vÞ . KÕt luËn chung vÒ ®èi t­îng cña h¹ch to¸n kÕ to¸n §èi t­îng cña h¹ch to¸n kÕ to¸n lµ tµi s¶n cña ®¬n vÞ ®­îc xem xÐt trong quan hÖ ®­îc gi÷a hai mÆt gi¸ trÞ tµi s¶n vµ nguån h×nh thµnh tµi s¶n ®ã; qu¸ tr×nh tuÇn hoµn cña nh÷ng tµi s¶n ®ã qua c¸c giai ®o¹n nhÊt ®Þnh cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cïng c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ph¸p lý ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ . 2.2. §èi t­îng cô thÓ cña h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ®¬n vÞ kh¸c - §èi víi ®¬n vÞ HCSN th× ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n gåm. + TSC§ dïng cho ho¹t ®éng chuyªn m«n nh­ nhµ cña vµ thiÕt bÞ. + Tµi s¶n l­u ®éng dïng cho ho¹t ®éng chuyªn m«n gåm vËt liÖu v¨n phßng vµ c«ng cô dông cô ®å dïng. + C¸c kho¶n chi tiªu cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, hµnh chÝnh, chi dù ¸n vµ nguån kinh phÝ ho¹t ®éng, kinh phÝ dù ¸n 14
  15. - §èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông th× ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n gåm. + TSC§ dïng cho ho¹t ®éng chuyªn m«n nh­ nhµ cña vµ thiÕt bÞ. + Tµi s¶n l­u ®éng dïng cho ho¹t ®éng chuyªn m«n gåm vËt liÖu v¨n phßng vµ c«ng cô, dông cô, ®å dïng. + C¸c kho¶n nî ph¶i thu do cho vay, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ do huy ®éng vèn + C¸c kho¶n chi cho qu¶n lý ho¹t ®éng cho vay, chi tr¶ tiÒn l·i do huy ®éng vèn, c¸c kho¶n thu nhËp vÒ tiÒn l·i IV. Ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n 1. Ph­¬ng ph¸p chøng tõ kÕ to¸n: Ph­¬ng ph¸p chøng tõ kÕ to¸n lµ ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ tµi chÝnh ph¸t sinh vµ thËt sù hoµn thµnh theo thêi gian vµ ®Þa ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô ®ã vµo c¸c b¶n chøng tõ kÕ to¸n vµ sö dông c¸c b¶n chøng tõ ®ã phôc vô cho c«ng t¸c kÕ to¸n vµ c«ng t¸c qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh. 2. Ph­¬ng ph¸p tµi kho¶n kÕ to¸n Ph­¬ng ph¸p tµi kho¶n lµ ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n ph©n lo¹i c¸c ®èi t­îng kÕ to¸n ®Ó ph¶n ¸nh vµ kiÓm tra mét c¸ch th­êng xuyªn, liªn tôc, cã hÖ thèng t×nh h×nh vµ sù vËn ®éng cña tõng ®èi t­îng kÕ to¸n riªng biÖt. 3. Ph­¬ng ph¸p tÝnh gi¸ Ph­¬ng ph¸p tÝnh gi¸ lµ ph­¬ng ph¸p sö dông th­íc ®o tiÒn tÖ ®Ó tÝnh to¸n x¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña tõng lo¹i vµ tæng sè tµi s¶n cña ®¬n vÞ th«ng qua mua vµo, s¶n xuÊt ra theo nh÷ng nguyªn t¾c nhÊt ®Þnh. 4. Ph­¬ng ph¸p tæng hîp - c©n ®èi kÕ to¸n Ph­¬ng ph¸p tæng hîp - c©n ®èi kÕ to¸n lµ ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n mµ viÖc thiÕt kÕ vµ sö dông c¸c b¶ng tæng hîp – c©n ®èi ®­îc dùa trªn c¬ së c¸c mèi quan hÖ c©n ®èi vèn cã cña kÕ to¸n ®Ó tæng hîp sè liÖu tõ c¸c sæ kÕ to¸n theo c¸c chØ tiªu kinh tÕ tµi chÝnh cÇn thiÕt nh»m cung cÊp th«ng tin cho viÖc ®iÒu hµnh, qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ cña ®¬n vÞ vµ nh÷ng ng­êi cã lîi Ých n»m ngoµi ®¬n vÞ 5. Mèi quan hÖ gi÷a c¸c ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n C¸c ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n trªn cã mèi liªn hÖ víi nhau, ph­¬ng ph¸p nµy lµm tiÒn ®Ò cho ph­¬ng ph¸p kia. Trong thùc tiÔn c«ng t¸c kÕ to¸n, c¸c ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n nãi trªn ph¶i ®­îc thùc hiÖn ®ång thêi trong mèi quan hÖ h÷u c¬ cña chung. LËp chøng tõ lµ nh»m thu nhËn vµ thu cung cÊp th«ng tin ®Çy ®ñ, kÞp 15
  16. thêi vÒ c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña c¸c ®¬n vÞ. Ph­¬ng ph¸p tÝnh gi¸ nh»m biÓu hiÖn c¸c ®èi t­îng kÕ to¸n cã liªn quan trong nghiÖp vô b»ng tiÒn ®Ó lµm c¬ së ghi vµo tµi kho¶n theo c¸ch ghi ®¬n hoÆc ghi kÐp b»ng ph­¬ng ph¸p tµi kho¶n kÕ to¸n. Ph­¬ng ph¸p tæng hîp c©n ®èi kÕ to¸n nh»m tæng hîp sè liÖu trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n (sæ kÕ to¸n) theo c¸c chØ tiªu kinh tÕ tµi chÝnh cÇn thiÕt vµ ®­îc biÓu hiÖn trªn c¸c b¸o c¸o kÕ to¸n. C©u hái «n tËp ch­¬ng I 1- T¹i sao h¹ch to¸n kÕ to¸n l¹i cã vai trß quan träng trong viÖc cung cÊp th«ng tin cho nh÷ng ng­êi ®iÒu hµnh, qu¶n lý kinh tÕ trong vµ ngoµi doanh nghiÖp. 2.H·y nªu néi dung cña nh÷ng kh¸i niÖm, nguyªn t¾c kÕ to¸n ®­îc thõa nhËn 3- §èi t­îng chung cña h¹ch to¸n kÕ to¸n lµ g×? BiÓu hiÖn cô thÓ cña ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt- kinh doanh? 4- Ph©n tÝch tµi s¶n cña ®¬n vÞ kÕ to¸n. Ph©n lo¹i tµi s¶n cña ®¬n vÞ theo 2 c¸ch ph©n lo¹i. 5- H·y nªu sù gièng vµ kh¸c nhau vÒ sù biÓu hiÖn cô thÓ cña ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, doanh nghiÖp th­¬ng m¹i kinh doanh hµng ho¸ 6. HÖ thèng ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n vµ mèi quan hÖ gi÷a c¸c ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n? Bµi tËp ch­¬ng I Bµi sè 1: T¹i doanh nghiªp "X" ngµy 1 th¸ng 1 n¨m N cã tµi liÖu vÒ tµi s¶n vµ nguån h×nh thµnh tµi s¶n nh­ sau: - TiÒn mÆt (tån quü): 50.000 - TiÒn göi ng©n hµng: 450.000 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu: 1.000.000 - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang: 100.000 - Thµnh phÈm trong kho: 150.000 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng: 80.000 - T¹m øng (cho c¸n bé c«ng nh©n viªn): 10.000 16
  17. - TSC§ h÷u h×nh: 2.860.000 - Nguån vèn kinh doanh: 3.000.000 - Nguån vèn ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n: 500.000 - Quü ®Çu t­ ph¸t triÓn: 350.000 - Lîi nhuËn ch­a ph©n phèi: 150.000 - Vay ng¾n h¹n (cña c¬ quan "Y"): 100.000 - Vay ng¾n h¹n (ng©n hµng): 200.000 - (Nî) ph¶i tr¶ ng­êi b¸n: 250.000 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n phÈi nép Nhµ n­íc: 100.000 - L­¬ng vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ CNV(ng­êi lao ®éng): 50.000 Yªu cÇu: C¨n cø vµo tµi liÖu trªn h·y: S¾p xÕp l¹i c¸c ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n thµnh tõng lo¹i tµi s¶n vµ tõng lo¹i nguån vèn vµ x¸c ®Þnh tõng ®èi t­îng kÕ to¸n cô thÓ cã gi¸ trÞ lµ bao nhiªu? tæng gi¸ trÞ tµi s¶n, tæng gi¸ trÞ nguån vèn lµ bao nhiªu? vµ cã nhËn xÐt g× vÒ kÕt qu¶ ®ã? ----------------------------------- Bµi sè 2: T¹i doanh nghiÖp X cã c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh sau. NV1 XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo ng©n hµng, sè tiÒn: 100.000.000® NV2: Vay ng¾n h¹n tr¶ nî ng­êi b¸n sè tiÒn: 5.000.000® NV3: Nhµ n­íc cÊp cho doanh nghiÖp mét TSC§ h÷u h×nh bæ xung nguån vèn kinh doanh, gi¸ trÞ thùc tÕ cña tµi s¶n ®­îc cÊp: 200.000.000® NV4: Rót tiÒn göi ng©n hµng tr¶ nî vay ng¾n h¹n, sè tiÒn: 20.000.000® NV5: Doanh thu tµi chÝnh thu b»ng tiÒn mÆt nhËp quü tiÒn mÆt 1.000.000® NV6: XuÊt kho nguyªn vËt liÖu dïng cho s¶n xuÊt s¶n phÈm, gi¸ trÞ vèn thùc tÕ vËt liÖu xuÊt kho: 2500.000® NV7: Doanh nghiÖp ®­îc c¬ quan thuÕ gi¶m thuÕ GTGT ph¶i nép, sè thuÕ ®­îc gi¶m: 4.000.000®. NV8: NhËn ®­îc ho¸ ®¬n tiÒn ®iÖn ph¶i tr¶ c«ng ty ®iÖn lùc dïng cho s¶n xuÊt s¶n phÈm th¸ng nµy lµ: 700.000®. Trong c¸c nghiÖp vô trªn h·y chØ râ nghiÖp vô ®ã liªn quan ®Õn ®èi t­îng kÕ to¸n cô thÓ nµo vµ ®èi t­îng kÕ to¸n chung nµo (tµi s¶n, nguån vèn, chi phÝ, 17
  18. thu nhËp) ®èi t­îng kÕ to¸n nµo t¨ng, ®èi t­îng kÕ to¸n nµo gi¶m hoÆc ®èi t­îng kÕ to¸n nµo cïng t¨ng hoÆc ®èi t­îng kÕ to¸n nµo cïng gi¶m. ----------------------------------- Bµi sè 3 TrÝch tµi liÖu t¹i DN “X” trong th¸ng 2 n¨m N nh­ sau: (§¬n vÞ tÝnh: 1000®) NV1: Rót TGNH vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, sè tiÒn 20.000, theo phiÕu thu sè 100 ngµy 2/2/N NV2: Thu nî cña kh¸ch hµng “A” b»ng tiÒn mÆt, sè tiÒn 14.000, theo phiÕu thu sè 101 ngµy 3/2/N NV3: Vay ng¾n h¹n ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, sè tiÒn 30.000 theo phiÕu thu sè 102 ngµy 4/2/N NV4: Tr¶ nî cho c«ng ty “C” vÒ tiÒn mua s¶n phÈm hµng ho¸, sè tiÒn lµ 9.900. DN tr¶ b»ng TGNH theo giÊy b¸o nî ng©n hµng sè 21 ngµy7/2/N NV5: XuÊt quü tiÒn mÆt chi t¹m øng l­¬ng cho CNV, sè tiÒn lµ 12.000 theo phiÕu chi sè 78 ngµy 15/2/N NV6: Nép thuÕ GTGT cho NSNN b»ng TGNH, sè tiÒn lµ 11.000 theo giÊy b¸o nî ng©n hµng sè 23 ngµy17/2/N NV7: Chi tiÒn mÆt 2000 theo phiÕu chi sè 79, rót TGNH 8.000 theo giÊy b¸o nî ng©n hµng sè 24 ngµy18/2/N ®Ó tr¶ nî cho ng­êi b¸n N. NV8: XuÊt quü tiÒn mÆt t¹m øng cho «ng NguyÔn V¨n H ®Ó mua NVL, sè tiÒn lµ 20.000 theo phiÕu chi sè 81 ngµy 20/2/N NV9: XuÊt quü tiÒn mÆt tr¶ l­¬ng cho c«ng nh©n viªn: 7.000 (phiÕu chi sè 83 ngµy 26/2/N) NV10: Tr¶ nî tiÒn ®iÖn th¸ng tr­íc sè tiÒn : 1.000, tr¶ b»ng TGNH (B¸o Nî ng©n hµng sè 26 ngµy27/ 2/N) Yªu cÇu: H·y cho biÕt trong tõng nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ®èi t­îng kÕ to¸n nµo? §èi t­îng kÕ to¸n nµo t¨ng, gi¶m vµ t¨ng gi¶m lµ bao nhiªu? 18
  19. Chương 2 Phương pháp chứng từ kế toán I. Kh¸i niÖm, ý nghÜa cña ph­¬ng ph¸p chøng tõ kÕ to¸n 1. Kh¸i niÖm vÒ ph­¬ng ph¸p chøng tõ kÕ to¸n C¸c nghiÖp vô kinh tÕ th­êng ph¸t sinh trong mét ®¬n vÞ ®ã lµ sù vËn ®éng cña vèn cô thÓ g¾n víi hµnh vi kinh tÕ hoÆc thay ®æi mét ý niÖm trong qu¶n lý cÇn ph¶i ®­îc ph©n ®Þnh, tÝnh to¸n vµ kiÓm tra. ViÖc lùa chän ph­¬ng thøc “sao chôp” g¾n liÒn víi viÖc lùa chän th«ng tin vÒ t×nh tr¹ng vµ sù biÕn ®éng vÒ vèn cho tõng bé phËn hoÆc c¸ nh©n chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ nghiÖp vô ®ã ... còng nh­ viÖc thiÕt lËp c¸c th«ng tin cÇn thiÕt phôc vô cho yªu cÇu qu¶n lý ®ßi hái ph¶i ®Æt ra yªu cÇu x©y dùng mét ph­¬ng ph¸p thu thËp vµ xö lý th«ng tin ban ®Çu thuéc ®èi t­îng hach to¸n kÕ to¸n mét c¸ch khoa häc. Nh÷ng yªu cÇu vµ kh¶ n¨ng nãi trªn ®· t¹o ra tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cho viÖc h×nh thµnh ph­¬ng ph¸p qu¶n lý th«ng tin, kiÓm tra vÒ vèn vµ c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ph¸p lý thuéc ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n ®ã lµ ph­¬ng ph¸p chøng tõ. VËy: Ph­¬ng ph¸p chøng tõ lµ ph­¬ng ph¸p th«ng tin vµ kiÓm tra vÒ tr¹ng th¸i vµ sù biÕn ®éng cña ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n cô thÓ nh»m phôc vô kÞp thêi cho l·nh ®¹o nghiÖp vô vµ lµm c¨n cø ph©n lo¹i, tæng hîp kÕ to¸n. Ph­¬ng ph¸p chøng tõ ®­îc cÊu thµnh bëi 2 yÕu tè c¬ b¶n ®ã lµ: - HÖ thèng c¸c b¶n chøng tõ ®Ó chøng minh tÝnh hîp ph¸p cho viÖc h×nh thµnh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh vµ lµm c¨n cø ®Ó ghi sæ. - KÕ ho¹ch lu©n chuyÓn chøng tõ nh»m th«ng tin kÞp thêi tr¹ng th¸i vµ sù biÕn ®éng cña h¹ch to¸n kÕ to¸n. 2. ý nghÜa cña ph­¬ng ph¸p chøng tõ kÕ to¸n - Chøng tõ lµ ph­¬ng ph¸p thÝch hîp nhÊt víi sù ®a d¹ng vµ biÕn ®éng kh«ng ngõng cña ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n nh»m sao chôp nguyªn h×nh t×nh tr¹ng vµ sù vËn ®éng cña c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh. V× vËy, mçi nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh ®Òu ph¶i cã chøng tõ. - HÖ thèng b¶n chøng tõ hoµn chØnh lµ c¨n cø ph¸p lý cho viÖc b¶o vÖ tµi s¶n cña ®¬n vÞ vµ x¸c minh tÝnh hîp ph¸p trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ph¸p lý thuéc ®èi t­îng h¹ch to¸n kÕ to¸n, kiÓm tra vµ thanh tra ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. - Ph­¬ng ph¸p chøng tõ lµ ph­¬ng ph¸p th«ng tin “ho¶ tèc” cho c«ng t¸c l·nh ®¹o nghiÖp vô c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n kinh tÕ. II . C¸c lo¹i chøng tõ kÕ to¸n 19
  20. 1. Kh¸i niÖm vµ ý nghÜa cña chøng tõ kÕ to¸n B¶n chøng tõ võa lµ ph­¬ng tiÖn chøng minh tÝnh hîp ph¸p cña c¸c nghiÖp vô kinh tÕ võa lµ ph­¬ng tiÖn th«ng tin vÒ kÕt qu¶ nghiÖp vô kinh tÕ ®ã. Chøng tõ g¾n liÒn víi quy m«, thêi ®iÓm ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ víi tr¸ch nhiÖm vËt chÊt cña c¸ nh©n, ®¬n vÞ, bé phËn ®èi víi nghiÖp vô ®ã. Chøng tõ lµ c¬ së ®Ó ph©n lo¹i, tæng hîp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ vµo c¸c sæ kÕ to¸n theo dâi tõng ®èi t­îng h¹ch to¸n cô thÓ. 2. C¸c lo¹i chøng tõ kÕ to¸n 2.1. Ph©n lo¹i theo c«ng dông cña chøng tõ: *C¸c lo¹i chøng tõ kÕ to¸n ph©n lo¹i theo c«ng dông - Chøng tõ mÖnh lÖnh: lµ lo¹i chøng tõ mang quyÕt ®Þnh cña chñ thÓ qu¶n lý nh­ lÖnh chi tiÒn, lÖnh xuÊt kho. Chøng tõ mÖnh lÖnh chØ thÓ hiÖn lÖnh, ch­a ph¶n ¸nh nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh nªn ch­a ph¶i lµ c¨n cø ghi sæ kÕ to¸n. - Chøng tõ thùc hiÖn: lµ lo¹i chøng tõ ph¶n ¸nh nghiÖp vô kinh tÕ ®· ph¸t sinh vµ thùc sù hoµn thµnh, lµ c¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n. VÝ dô: PhiÕu thu, phiÕu chi, phiÕu nhËp, phiÕu xuÊt - Chøng tõ liªn hîp: lµ lo¹i chøng tõ kÕt hîp néi dung cña hai lo¹i chøng tõ trªn. VÝ dô: LÖnh kiªm phiÕu chi *T¸c dông: Gióp cho kÕ to¸n biÕt ®­îc chøng tõ nµo lµ c¨n cø ®Ó ghi sæ vµ lo¹i chøng tõ nµo lµ c¬ së ®Ó thùc hiÖn. Gióp cho ng­êi qu¶n lý biÕt c¸ch lµm thÕ nµo ®Ó t¨ng lo¹i chøng tõ liªn hîp ®Ó gi¶m bít sè l­îng chøng tõ. 2.2. Ph©n lo¹i theo ®Þa ®iÓm lËp chøng tõ *C¸c lo¹i chøng tõ kÕ to¸n ph©n lo¹i theo ®Þa ®iÓm lËp chøng tõ - Chøng tõ bªn trong (Chøng tõ néi bé): lµ c¸c chøng tõ do c¸c bé phËn néi bé cña doanh nghiÖp lËp nh­ phiÕu nhËp, phiÕu xuÊt, phiÕu thu, phiÕu chi - Chøng tõ bªn ngoµi: lµ lo¹i chøng tõ ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ tµi chÝnh cã liªn quan ®Õn ®¬n vÞ vµ ®­îc lËp tõ c¸c ®¬n vÞ bªn ngoµi nh­ ho¸ ®¬n mua hµng, ho¸ ®¬n kiªm phiÕu xuÊt kho do bªn ngoµi lËp, giÊy b¸o cã, giÊy b¸o nî cña ng©n hµng. *T¸c dông: Lµ c¬ së cho kÕ to¸n x¸c ®Þnh ®­îc träng t©m cña viÖc kiÓm tra chøng tõ, tõ ®ã ®­a ra biÖn ph¸p thÝch hîp cho c«ng t¸c kiÓm tra chøng tõ. Th«ng th­êng chøng tõ bªn ngoµi cÇn quan t©m kiÓm tra nhiÒu h¬n. 2.3. Ph©n lo¹i chøng tõ theo tr×nh ®é kh¸i qu¸t 20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2