intTypePromotion=3

giáo trình nhập môn khoa học thư viện thông tin phần 4

Chia sẻ: Thái Duy Ái Ngọc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:16

0
116
lượt xem
34
download

giáo trình nhập môn khoa học thư viện thông tin phần 4

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'giáo trình nhập môn khoa học thư viện thông tin phần 4', khoa học xã hội, xã hội học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: giáo trình nhập môn khoa học thư viện thông tin phần 4

  1. 49 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG ngöõ, lòch söû, ñôøi soáng, taäp quaùn, phaùp luaät cuûa caùc daân toäc vuøng Löôõng haø thôøi baáy giôø. Thö vieän Alechxaêngdri thaønh laäp vaøo theá kyû III tröôùc coâng nguyeân - laø thö vieän coâng coäng ñaàu tieân trong lòch söû nhaân loaïi. Kho saùch thö vieän goàm 90.000 taäp, ña soá laø caùc taùc phaåm cuûa neàn vaên hoùa Hy Laïp coå ñaïi vaø cuûa caùc daân toäc vuøng Trung caän Ñoâng. ÔÛ ñaây coù nhieàu taùc phaåm noåi tieáng nhö bi kòch cuûa Et sin lô, Xoâ phoác, O ri pit; haøi kòch cuûa A rít xtoâ phan...Caùc taùc phaåm cuûa nhaø söû hoïc nhö: Heâ roâ ñoát, Poâ li bi...taùc phaåm trieát hoïc cuûa A rit stop vaø nhieàu taùc phaåm veà khoa hoïc töï nhieân, khoa hoïc chính xaùc nhö: toaùn, lyù, hoùa, thieân vaên, y hoïc, thöïc vaät, ñòa lyù...Taát caû caùc coâng daân ñöôïc quyeàn söû duïng thö vieän, nhieàu nhaø baùc hoïc ñaõ nghieân cöùu vaø laøm vieäc trong thö vieän nhö nhaø toaùn hoïc Ô cô lít vaø aùc si meùt, nhaø lyù hoïc Hi eâ roâng... Nhaø baùc hoïc Ca li maùc, ñoàng thôøi laø ngöôøi troâng coi thö vieän Aleáchxaêngñri ñaõ tieán haønh phaân loaïi saùch trong thö vieän, coâng trình naøy goàm 122 taäp. Boä phaân loaïi saùch naøy ñeán nay khoâng coøn nöõa40 ÔÛ caùc nöôùc phöông taây thôøi trung theá kyû nhieàu thö vieän ñöôïc toå chöùc trong caùc nhaø thôø, tu vieän, tröôøng hoïc. nhöng thö vieän ñaëc bieät phaùt trieån töø theá kyû thöù XV, sau khi phaùt minh ra ngheà in, soá löôïng saùch baùo taêng nhanh, nhu caàu nghieân cöùu khoa hoïc, kyõ thuaät leân cao, neàn kinh teá tö baûn chuû nghóa baét ñaàu phaùt trieån, giai caáp tö baûn chuû nghóa baét ñaàu phaùt trieån, giai caáp tö saûn ñi vaøo xaây döïng maïng löôùi töông ñoái roäng raõi trong caùc vieän haøn laâm, caùc cô quan nghieân cöùu khoa hoïc, caùc tröôøng ñaïi hoïc, caùc nhaø maùy, xí nghieäp, caùc nôi taâp trung ñoâng daân cö. Baø N.C Crup-xcai-a ñaõ nhaân xeùt: “Giai caáp tö saûn ñaõ nhanh choùng hieåu ra raèng thö vieän laø coâng cuï saéc beùn ñeå tuyeân truyeàn aûnh höôûng tö saûn ñoái vôùi quaàn chuùng, ñaõ laäp ra ñuû caùc kieåu thö vieän phuïc vuï cho quaàn chuùng taàng lôùp döôùi, bieán hoï thaønh nhöõng ngöôøi phuïc vuï trung thaønh cho giai caáp tö saûn”41 40 E.I. Samurin.- Lòch söû phaân loaïi thö vieän thö muïc. T.1.-M.: 1965, tr.25 41 N.C.Crupxcaia. Baøn veà söï nghieäp thö vieän. Tuyeån taäp. M.: 1957, tr.135
  2. 50 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN Söï hình thaønh vaø phaùt trieån thö vieän Vieät nam thôøi phong kieán. Thö vieän xuaát hieän vaøo theá kyû thöù XI, sau khi nöôùc ta giaønh ñöôïc chuû quyeàn ñoäc laäp cheá ñoä phong kieán taäp quyeàn trung öông daàn daàn oån ñònh, baét ñaàu phaùt trieån kinh teá, vaên hoùa, giaùo duïc, xaây döïng tröôøng hoïc, môû caùc khoa thi, xaây döïng kho chöùa saùnh nhö: döïng nhaø Taøng kinh Traàn Phuùc (1011) Taøng kinh Baùc Giaùc (1021), Taøng kinh ñaïi huøng (1023), Taøng kinh Trung Höng ( 1034 ).42 Ñôøi Lyù, Phaät giaùo ñöôïc coi laø quoác giaùo. Phaàn lôùn caùc kho saùch cuûa thö vieän taøng tröõ, baûo quaûn laø saùch Kinh Phaät. Theo saùch Thieàn uyeån taäp Anh thôøi Lyù coù khoaûng 40 nhaø sö laøm thô, vieát vaên noåi tieáng. Trong ñoù coùnhöõng taùc phaåm tieâu bieåu nhaát cuûa caùc thieàn sö nhö: Vaïn Haïnh, Maõn Giaùc, Vieân Chieáu... Saùch Phaät giaùo cuûa thö vieän bao goàm nhieàu taùc phaåm coù tinh thaàn daân toäc, vì taùc giaû vöøa laø nhaø tu haønh laïi vaãn haønh ñoäng vaø suy nghó nhö ngöôøi daân Ñaïi Vieät. Caùc taùc giaû thieàn sö ñaõ tieáp thu tinh thaàn töï löïc, töï cöôøng, cuõng nhö loøng yeâu meán thieân nhieân ñaát nöôùc cuûa daân toäc ta. Ngoaøi ra, trong kho saùch thö vieän taøng tröõ nhieàu taùc phaåm coù giaù trò khoâng phaûi cuûa nhaø chuøa nhö saùch cuûa Lyù Thaùi Toâng, Lyù Thöôøng Kieät, Nguyeãn Nguyeân ÖÙc, Lyù Thöøa AÂn..., Nguyeãn Coâng Baät vieát Vaên bia chuøa Baùo AÂn ca ngôïi Lyù Thöôøng Kieät, coù uy vuõ lôùn, ñaùnh nam deïp baéc ñeàu thaéng... Lyù Thöôøng Kieät noåi tieáng laø voõ coâng oanh lieät, nhöng moät phaàn chính la öùñem laïi söï giaøu maïnh cho daân, cho nöôùc. Vaên bia chuøa Linh Xöùng cuõng ca ngôïi Lyù Thöôøng Kieät “Caàm quaân” thì “Taát thaéng”, khi “coi quaân” ñaõ bieát laáy vieäc “yeâu daân” laøm ñaàu. Trong kho saùch cuûa thö vieän coøn baûo quaûn caùc chieáu chæ cuûa vua quan nhö: Chieáu dôøi ñoâ cuûa Lyù Thaùi Toå, baøi chieáu neâu roõ yù chí “Muoán ñoùng nôi trung taâm, möu toan nghieäp lôùn, tính keá laâu daøi cho con chaùu muoân ñôøi sau”. Lyù Thaùi Toå muoán xaây döïng ñaát nöôùc moät caùch quy moâ, phaùt huy quyeàn löïc cuûa chính quyeàn trung öông, chieáu dôøi ñoâ phaûn aùnh nguyeän voïng cuûa nhaân daân veà moät ñaát nöôùc ñoäc laäp, thoáng nhaát. Chieáu dôøi ñoâ noùi leân khí phaùch anh huøng cuûa nhaân daân Ñaïi Vieät treân ñaø phaùt trieån maïnh. Ngoaøi vaên bia, chieáu chæ, thö vieän coøn taøng 42 Lí Thöôøng Kieät cuûa Hoaøng Xuaân Haõn trang 424-425
  3. 51 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG tröõ nhieàu taùc phaåm coù giaù trò veà maët söû hoïc, vaên hoïc, trieát hoïc, truyeän, kyù, thô ca. Ví duï: baøi thô “Nam quoác sôn haø Nam ñeá cö” cuûa Lyù Thöôøng Kieät ñaõ neâu leân yù chí cuûa thôøi ñaïi luùc baáy giôø, ñeà cao truyeàn thoáng, khí theá haøo huøng, tinh thaàn daân toäc maïnh meõ, coù theå truyeàn laïi cho caùc theá heä mai sau. Naêm 1070, Lyù Thaùnh Toâng sai laäp Vaên Mieáu ôû thuû ñoâ Thaêng Long, theá laø beân caïnh caùc chuøa thôø Phaät, ñaõ coù mieáu thôø caùc vò thaùnh hieàn, nho gia, ñaép töôïng Chu Coâng, Khoång töû vaø 72 vò tieân hieàn. Naêm 1076, Lyù Nhaân Toâng cho môû Quoác Töû Giaùm ñeå chaêm lo giaûng daïy Nho giaùo, caùc saùch giaùo khoa ñöôïc phoå bieán roäng raõi vaø nhaäp vaøo thö vieän ngaøy caøng nhieàu. Do ñoù, ngoaøi nhöõng kho saùch taøng kinh ñaõ coù moät thö vieän ñöôïc xaây döïng beân caïnh Quoác Töû Giaùm (1078)43 Naêm 1253, Quoác hoïc vieän ñöôïc thaønh laäp, ñeå cho caùc nho só tôùi lui hoïc taäp coù kho chöùa saùch, phoøng ñoïc saùch, coù thaày giaûng daïy, coù nôi löu truù cho hoïc sinh. Ñeán thôøi Traàn Dueä Toâng môû khoa thi tieán só, ñoàng thôøi ñaõ cöû Traàn Toâng moät nhaø nho phuï traùch thö vieän Laõn Kha44 vaø daïy hoïc. Cuoái ñôøi Traàn nho giaùo ñaõ trôû thaønh quoác giaùo. Khi nhaø Traàn suy vong, Hoà Quyù Ly leân caàm quyeàn ñaõ môû tröôøng hoïc ñeán caùc chaâu, quaän, huyeän, nhaø nöôùc caáp ruoäng ñaát nuoâi thaày, môû lôùp hoïc vaø mua saùch Nho giaùo; Chöông trình thi cöû ngoaøi kinh, truyeän söû coøn coù nhöõng moân thi nhö: laøm toaùn, vieát chöõ. Sau khi ñaùnh baïi trieàu Hoà, quaân nhaø Minh chieám nöôùc ta thi haønh chính saùch cöïc kyø taøn baïo, thaâm ñoäc, nhaèm thuû tieâu neàn vaên hoaù Vieät Nam, Haùn hoùa daân toäc Vieät Nam. Naêm 1407 vua nhaø Minh sai Tröông Phuï, Traàn Huùc thieâu huûy taát caû saùch vôû cuûa ngöôùi Vieät, ñaäp naùt bia ñaù vaø tòch thu taát caû thö vieän, saùch vôû veà lòch söû, vaên hoïc, phaùp luaät, quaân söï coøn soùt laïi ñöa veà Kim Laêng Trung Quoác45. Töø khi nhaø Leâ khoâi phuïc neàn ñoäc laäp Nho giaùo trôû thaønh quoác phaùp. Vua Leâ Thaùi Toå ñaõ sai Nguyeãn Traõi, Phan Phuø 43 Khaâm ñònh Vieät söû thoâng giaùm cöông muïc chính bieân. Quyeån 3, tôø 45 44 Khaâm ñònh Vieät söû thoâng giaùm cöông muïc chính bieân. Quyeån 10, tr.5 45 Phan Huy Chuù.- Lòch trieàu hieán chöông loaïi chí, Vaên tòch chí, tr.41
  4. 52 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN Tieân, Lyù Töû Taán söu taàm caùc saùch vôû cuûa trieàu ñaïi tröôùc ñeå xaây döïng thö vieän vaø ñöa vaøo Bí thö caùc ñeå tham khaûo, phuïc vuï cho vieäc hoïc taäp, thi cöû vaø giaûng daïy.46 Naêm 1483, Vua Leâ Thaùnh Toâng, xaây duïng laïi Vaên Mieáu vaø laäp nhaø Thaùi hoïc ôû sau Vaên Mieáu, ôû ñaây vöøa laø giaûng ñöôøng vöøa laø thö vieän, laø nôi baûo quaûn caùc baûn in goã quan troïng. Trong 37 naêm trò vì vua Leâ Thaùnh Toâng ñaõ môû 12 khoa thi hoäi, laáy 501 tieán só (Trong ñoù coù 10 traïng nguyeân). Naêm 1506 nhaø Leâ ñaõ toå chöùc kì thi toaùn, coù 3 vaïn ngöôøi döï thi. Keát quaû coù 1519 ngöôøi truùng tuyeån47 ... Nhö vaäy, neàn giaùo duïc trieàâu Leâ ngaøy caøng phaùt trieån. Soá ngöôøi döï thi höông, thi hoäi ngaøy caøng ñoâng, nhu caàu söû duïng saùch baùo cuûa thö vieän ôû kinh thaønh, cho ñeán caùc ñaïo, quaän, huyeän...ñeå hoïc taäp ngaøy caøng cao. Noäi dung saùch baùo taøng tröõ trong thö vieän ngaøy caøng phong phuù ña daïng veà theå loaïi ñeå phuïc vuï nhu caàu hoïc taäp cuûa quan laïi vaø nho só. Naêm 1462, Löông Nhö Hoäc ñöôïc cöû giöõ chöùc Bí thö caùc giaùm hoïc só, ñoàng thôøi troâng coi thö vieän. Thôøi Leâ - Trònh cho tu söûa Quoác Töû giaùm vaø Bí thö caùc ñoàng thôøi boå duïng nhaø baùc hoïc Leâ Quyù Ñoân phuï traùch thö vieän Thaùi hoïc (1762). Thaønh phaàn kho saùch cuûa caùc thö vieän töø cuoái ñôøi Traàn cho ñeán thôøi Leâ _ Trònh bao goàm ñaïi boä phaän laø saùch trieát hoïc, chính trò, lòch söû, vaên hoïc, phaùp luaät, y hoïc, thuûy lôïi, kieán truùc, luyeän kim ñuùc troáng ñoàng tinh xaûo, saùch kyõ thuaät thuû coâng nghieäp nhö nuoâi taèm, deät luïa, laøm giaáy...Ngoaøi saùch khoa hoïc kyõ thuaät trong thö vieän coøn nhieàu taùc phaåm chöõ Noâm ôû ñôøi Traàn vaø Leâ ñaõ phaûn aùnh tinh thaàn töï haøo daân toäc, tinh thaàn giöõ nöôùc cao caû... Theá kyû XIX, caùc vua trieàu Nguyeãn raát chuù yù xaây döïng thö vieän nhö: Taøng thö laâu ôû phía Taây hoà Tónh Taâm (1825), Taân thö vieän, Töû Khueâ thö vieän. Qua caùc baûn thö muïc vaø muïc luïc cuûa nhöõng thö vieän naøy, hieän nay coøn giöõ ôû thö vieän khoa hoïc xaõ hoäi, vieän thoâng tin khoa hoïc xaõ hoäi, chöùùng minh raèng kho saùch cuûa caùc thö vieän coøn töông ñoái nhieàu vaø ñang tieán haønh caùc khaâu kyõ thuaät nhö phaân loaïi aán phaåm, saép xeáp saùch, xaây döïng muïc luïc... 46 Baøi töïa ñaïi Vieät söû kí cuûa Leâ Vaên Höu trong Vieät nam vaên hoïc söû yeáu cuûa Döông Quang Haøm, tr.274 47 Tìm hieåu khoa hoïc kyõ thuaät trong lòch söû Vieät nam. H.: KHXH, 1979, tr.21
  5. 53 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG Cuoái theá kyû XIX, ñaàu theá kyû XX khi boïn thöïc daân Phaùp baét ñaàu xaâm löôïc nöôùc ta, chöõ quoác ngöõ ñaõ ñöôïc söû duïng trong caùc cô quan nhaø nöôùc, ñoàng thôøi duøng ñeå in saùch, thö vieän baét ñaàu boå sung moät soá saùch chöõ quoác ngöõ vaø saùch Phöông Taây baèng nguyeân baûn hoaëc baûn dòch. Naêm 1874 vua Töï Ñöùc ñaõ cho thö vieän taøng tröõ 16 boä saùch phöông Taây nhö: Vaïn quoác coâng phaùp, Baùc vaät taân bieân, Haøn haûi kim chaâm, Khai moû yeáu thuaät...48. Töø ñaây caùc vua trieàu Nguyeãn môùi chuù yù ñeán saùch khoa hoïc kyõ thuaät, nhöng saùch khoa hoïc kyõ thuaät nhaäp vaøo thö vieän vaãn coøn bò haïn cheá. Naêm 1898, boïn thöïc daân Phaùp ñaõ tieán haønh xaây döïng thö vieän tröôøng Vieãn Ñoâng Baùc Coå vaø laäp ngay thö muïc “An Nam” (Bibliographie Annamite) cuûa A. de Bellcomhe vaø Barbier du Bocage. Trong thö muïc naøy giôùi thieäu 257 taùc phaåm, baùo, taïp chí, baûn thaûo, baûn ñoà, sô ñoà noùi veà Vieät Nam. Naêm 1912 Henri Codier xaây döïng thö muïc quan troïng “Thö vieän Ñoâng Phaùp” (Bibliographie Indosinica), trong ñoù giôùi thieäu nhöõng saùch vaø baøi taïp chí baèng tieáng Vieät vaø tieáng nöôùc ngoaøi xuaát baûn ôû Ñoâng Döông vaø caùc nöôùc khaùc coù lieân quan ñeán Vieät Nam, nhaèm muïc ñích nghieân cöùu, thaêm doø, khai thaùc taøi nguyeân nöôùc ta. Kho saùch cuûa thö vieän tröôøng Vieãn Ñoâng Baùc Coå coù 104.000 cuoán, ñaïi boä phaän laø saùch, taïp chí, baûn ñoà, tranh aûnh, bia ñaù, baûn thaûo, cheùp tay..v..v.., bao goàm caùc moân loaïi tri thöùc nhö: Lòch söû, khaûo coå, ñòa lyù, ñòa chaát, kinh teá.... cuûa Vieät Nam vaø Ñoâng Döông. Thaùng 10 naêm 1919, boïn thöïc daân Phaùp xaây döïng thö vieän trung taâm cuûa Ñoâng Döông (Nay laø thö vieän Quoác gia Vieät Nam). Muïc ñích xaây döïng thö vieän nhaèm cuûng coá caùch thoáng trò, tuyeân truyeàn taøi lieäu, saùch baùo döôùi chieâu baøi khai hoùa vaên minh, maët khaùc choïn taøi lieäu saùch baùo, baûn ñoà veà Ñoâng döông, nhaèm khai thaùc, vô veùt taøi nguyeân thieân nhieân cuûa caùc nöôùc ôû baùn ñaûo Ñoâng Döông. Vaøo naêm 1921, boïn thöïc daân Phaùp giao cho thö vieän thu löu chieåu vaên hoùa phaåm ñaõ in, xuaát baûn treân laõnh thoå Vieät Nam, Laøo, Caêm Pu Chia. Töø naêm 1922 ñeán 1943, thö vieän ñaõ bieân soaïn vaø xuaát baûn thö muïc thoáng keâ ñaêng kyù quoác gia. Kho saùch cuûa thö vieän 48 Ñaïi Nam thöïc luïc chính bieân. Quyeån 66
  6. 54 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN luùc baáy giôø coù 150.000 taäp vaø 1.883 teân loaïi baùo vaø taïp chí xuaát baûn ôû Ñoâng Döông, caùc nöôùc chaâu AÙ vaø Phaùp... Noùi toùm laïi, töø theá kyû XI ñeán ñaàu theá kyû XX, thö vieän nöôùc ta phaùt trieån raát chaäm, kho saùch thö vieän bò nhieàu toån thaát maát maùt, coù khi bò phaù huûy vì caùc cuoäc chieán tranh cuûa boïn phong kieán vaø ñeá quoác nöôùc ngoaøi, caùc cuoäc noäi chieán gaây neân. Thö vieän nöôùc ta xuaát hieän vôùi chöùc naêng taøng tröõ laø chuû yeáu, trong khi thaàn quyeàn coøn chieám öu theá trong yù thöùc cuûa nhaân daân, Phaät giaùo, Nho giaùo giöõ vai troø quoác giaùo trong xaõ hoäi, thì thö vieän thöôøng xuaát hieän trong caùc cung ñieän nhaø vua, nhaø chuøa, nhaø chung, nhaø thôø, trong caùc tröôøng hoïc.... Thö vieän döôùi thôøi Phaùp thuoäc chæ nhaèm moät muïc ñích cuûng coá caùch thoáng trò cuûa boïn thöïc daân Phaùp ôû Vieät Nam vaø Ñoâng Döông, ñoàng thôøi khai thaùc, vô veùt, taøi nguyeân thieân nhieân cuûa ñaát nöôùc ta, thöïc hieän cho lôïi ích cuûa ñeá quoác Phaùp. Sau khi caùch maïng thaùng Taùm thaønh coâng cho ñeán nay, muïc ñích, phöông höôùng, noäi dung hoaït ñoäng cuûa caùc loaïi hình thö vieän thay ñoåi veà cô baûn. Thö vieän ñaõ thieát thöïc phuïc vuï cho cheá ñoä môùi, neàn kinh teá môùi, neàn vaên hoùa môùi, con ngöôøi môùi xaõ hoäi chuû nghóa phaùt trieån toaøn dieän. Ñaûng vaø nhaø nöôùc luoân luoân quan taâm ñeán vieäc phaùt trieån söï nghieäp thö vieän ôû nöôùc ta, trong taát caû caùc nghò quyeát, chæ thò cuûa Ñaûng ñaõ khaúng ñònh vai troø, taùc duïng cuûa saùch baùo vaø thö vieän trong söï nghieäp caùch maïng döôùi söï laõnh ñaïo cuûa ñaûng coäng saûn Vieät Nam töø naêm 1930 - 1945 vaø töø naêm 1945 ñeán nay. Ñaëc bieät laø nghò quyeát Ñaïi hoäi Ñaûng laàn thöù 3 (1960), ñaïi hoäi Ñaûng laàn thöù IV (1976) ñaõ neâu roõ: “Phaùt trieån heä thoáng thö vieän töø trung öông ñeán tænh, thaønh phoá, huyeän vaø cô sôû”. Xaây döïng thoùi quen ñoïc saùch baùo trôû thaønh moät nhu caàu khoâng theå thieáu ñöôïc cuûa moãi ngöôøi daân döôùi cheá ñoä môùi.49 Trong vaên kieän hoäi nghò trung öông laàn thöù IV Ban chaáp haønh trung öông khoùa VII (1993), nghò quyeát veà moät soá nhieäm vuï vaên hoùa, vaên ngheä nhöõng naêm tröôùc maét ñaõ ghi: “Khoâi phuïc vaø phaùt trieån heä thoáng töø trung öông ñeán cô 49 Ñaûng CSVN.- Baùo caùo chính trò cuûa BCH TÖ taïi Ñaïi hoäi ñaïi bieåu toaùn quoác laàn thöù IV.- H.: “Söï thaät”, 1977, tr.125
  7. 55 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG sôû. Xaây döïng thö vieän quoác gia coù taàm côõ, ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu phaùt trieån trí tueä cuûa nhaân daân, yeâu caàu nghieân cöùu khoa hoïc vaø vaên hoùa vaên ngheä”50. Trong nghò quyeát ñaõ khaúng ñònh môû roäng giao löu vaên hoùa vôùi nöôùc ngoaøi trong thôøi kyø ñoåi môùi phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi , tieáp thu tinh hoa vaên hoùa cuûa nhaân loaïi coù choïn loïc, öùng duïng nhöõng thaønh töïu khoa hoïc vaø coâng ngheä tieân tieán cuûa theá giôùi, thöïc hieän coâng nghieäp hoùa hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc, nghò quyeát löu yù ñeán vaán ñeà cöïc kyø quan troïng phaûi coù quy ñònh nghieâm ngaët baûo veä giaù trò vaên hoùa daân toäc, choáng thaâm nhaäp vaøo nöôùc ta nhöõng taùc phaåm xaáu ñoäc haïi. Nhìn laïi 50 naêm döôùi chính quyeàn daân chuû nhaân daân nhaø nöôùc ta ñaõ ra nhieàu saéc leänh, quyeát ñònh, chæ thò veà coâng taùc thö vieän: _ Saéc leänh 13/CP ngaøy 8-9-194551. Noäi dung cô baûn cuûa saéc leänh laø taäp trung hoùa söï nghieäp thö vieän ôû Vieät Nam do nhaø nöôùc toå chöùc, chæ ñaïo vaø quaûn lyù. _ Saéc leänh 18/CP ngaøy 31-2-1946 veà noäp löu chieåu vaên hoùa phaåm52, nhaèm ñaûm baûo cho thö vieän thu nhaän ñaày ñuû taøi lieäu saùch baùo, taïp chí caùc loaïi aán phaåm khaùc xuaát baûn treân ñaát nöôùc ta, thöïc hieän chöùc naêng taøng tröõ neàn vaên hoùa cuûa daân toäc, ñeå höôùng daãn söû duïng, khai thaùc, phuïc vuï coù hieäu quaû cho coâng cuoäc xaây döïng vaø baûo veä toå quoác. _ Quyeát ñònh 178/CP ngaøy 16-9-1970 cuûa hoäi ñoàng chính phuû “Veà coâng taùc thö vieän”53, ñaõ xaùc ñònh vò trí vaø taàm quan troïng cuûa thö vieän vaø tuû saùch goùp phaàn tích cöïc vaøo thaéng lôïi chung cuûa söï nghieäp choáng Myõ, cöùu nöôùc vaø xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi, phaùt trieån vaên hoùa cuûa ñaát nöôùc, theå hieän treân caùc maët tuyeân truyeàn ñöôøng loái chính saùch cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc, giaùo duïc chuû nghóa anh huøng caùch maïng, ñöa khoa hoïc kyõ thuaät vaøo saûn xuaát, chieán ñaáu vaø ñôøi soáng. Quyeát ñònh ñaõ neâu leân taêng cöôøng söï laõnh ñaïo cuûa nhaø nöôùc töø trung öông ñeán ñòa phöông ñoái vôùi coâng taùc thö vieän, nhaán maïnh phöông 50 Ñaûng CSVN. Vaên kieän hoäi nghò laàn thöù 4 Ban chaáp haønh Trung öông khoaù VII.H.: 1993, tr.57 51 Trích coâng baùo 1945. tr.8 52 Thö vieän hoïc ñaïi cöông.- H.: ÑHTH, 1983, tr.198-203 53 Luaät leä vaên hoaù vaø thoâng tin. H.: Boä Vaên hoaù, 1977, tr.287-291
  8. 56 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN höôùng phaùt trieån söï nghieäp thö vieän tröôùc maét vaø laâu daøi ôû nöôùc ta, quy ñònh chöùc naêng, nhieäm vuï, toå chöùc hoaït ñoäng cuûa heä thoáng thö vieän khoa hoïc vaø heä thoáng thö vieän phoå thoâng, toå chöùc ñaøo taïo caùn boä, taêng cöôøng cô sôû vaät chaát cho caùc thö vieän..., ñaây laø quyeát ñònh coù tính chaát toång hôïp xaùc ñònh ñöôøng loái, chính saùch xaây döïng vaø phaùt trieån heä thoáng thö vieän ôû Vieät Nam. Hieän nay boä Vaên hoùa thoâng tin ñaõ thaønh laäp ban döï thaûo “Phaùp leänh veà thö vieän” ñöôïc söï giuùp ñôõ cuûa caùc boä phaän chuyeân gia Vaên phoøng quoác hoäi, Vaên phoøng nhaø nöôùc, Vaên phoøng chính phuû, Boä tö phaùp vaø caùc cô quan chöùc naêng khaùc tham gia goùp yù kieán. Ñeå cho söï nghieäp thö vieän goùp phaàn tích cöïc, coù hieäu quaû phaùp trieån kinh teá - xaõ hoäi trong thôøi kyø ñoåi môùi ñaát nöôùc, döï thaûo “Phaùp leänh veà thö vieän” nhaèm xaây döïng, cuûng coá phaùt trieån heä thoáng thö vieän töø trung öông ñeán cô sôû, taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho moïi taàng lôùp nhaân daân söû duïng taøi lieäu cuûa caùc thö vieän, goùp phaàn naâng cao daân trí, ñaøo taïo boài döôõng nhaân löïc cho ñaát nöôùc. Ñeå xaùc ñònh quyeàn haïn vaø traùch nhieäm cuûa caùc cô quan nhaø nöôùc, toå chöùc xaõ hoäi, toå chöùc kinh teá trong vieäc xaây döïng, toå chöùc hoaït ñoäng vaø quaûn lyù nhaø nöôùc, caên cöù vaøo ñieàu 33 vaø ñieàu 91 cuûa hieán phaùp nöôùc Coäng hoøa xaõ hoäi chuû nghóa Vieät Nam naêm 1992, phaùp leänh naøy quy ñònh veà toå chöùc, hoaït ñoäng, quaûn lyù caùc thö vieän. Döï thaûo “Phaùp leänh veà thö vieän”54 goàm 5 chöông, 26 ñieàu: _ Chöông I: Nhöõng quy ñònh chung. _ Chöông II: Toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa caùc thö vieän _ Chöông III: Quaûn lyù nhaø nöôùc veà thö vieän. _ Chöông IV: Khen thöôûng vaø xöû lyù vi phaïm. _ Chöông V: Ñieàu khoaûn thi haønh. Döôùi aùnh saùng cuûa caùc nghò quyeát, saéc leänh, quyeát ñònh cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc laø cô sôû phaùp lyù thuùc ñaåy söï nghieäp 54 Döï thaûo phaùp leänh veà thö vieän. Vuï thö vieän Boä Vaên hoaù thoâng tin. 1995, 7 trang
  9. 57 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG thö vieän ôû nöôùc ta phaùt trieån nhanh choùng. Ví duï: naêm 1954 toaøn mieàn Baéc coù 8 thö vieän, toång soá saùch laø 314.700 baûn. Ñeán naêm 1965 toaøn mieàn Baéc coù 105 thö vieän, toång soá saùch laø 2.557.000 baûn saùch, haøng nghìn tuû saùch ñöôïc xaây döïng ôû caùc ñòa phöông55 , tính trong khoaûng 10 naêm soá löôïng thö vieän taêng gaáp 14 laàn, soá löôïng saùch taêng 8 laàn. Naêm 1975 toaøn mieàn Baéc coù 235 thö vieän, trong ñoù coù 3 thö vieän lôùn ôû trung öông vôùi kho saùch laø 3.840.000 baûn, phuïc vuï cho gaàn 1 trieäu löôït ngöôøi ñoïc56. Sau ngaøy mieàn Nam hoaøn toaøn giaûi phoùng (30-4-1975), ñaát nöôùc ta böôùc vaøo moät kyû nguyeân môùi: Kyû nguyeân caû nöôùc thoáng nhaát ñi leân chuû nghóa xaõ hoäi. Söï nghieäp thö vieän Vieät Nam böôùc vaøo moät giai ñoaïn môùi: giai ñoaïn xaây döïng vaø phaùt trieån maïng löôùi thö vieän trong phaïm vi caû nöôùc, thieát thöïc phuïc vuï cho hai nhieäm vuï chieán löôïc laø xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi vaø baûo veä toå quoác xaõ hoäi chuû nghóa. Trong coâng cuoäc ñoåi môùi phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi heä thoáng thö vieän ñaõ cung caáp thoâng tin tö lieäu veà khoa hoïc kyõ thuaät phuïc vuï coù hieäu quaû cho caùc cô quan nghieân cöùu khoa hoïc, öùng duïng vaø trieån khai; cho caùc cô sôû saûn xuaát, kinh doanh; cho caùc cô quan giaùo duïc vaø ñaøo taïo, goùp phaàn tích cöïc thöïc hieän coâng nghieäp hoùa vaø hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc. II.1.4 Heä thoáng thö vieän Vieät Nam Theo quyeát ñònh 178/CP ngaøy 16-9-1970 cuûa hoäi ñoàng chính phuû veà coâng taùc thö vieän ñaõ neâu roõ: thö vieän Vieät Nam phaân chia thaønh 2 loaïi hình thö vieän phoå thoâng vaø thö vieän khoa hoïc. II.1.4.1 Thö vieän phoå thoâng: Muïc ñích cuûa thö vieän phoå thoâng laø goùp phaàn giaùo duïc chính trò tö töôûng, ñöôøng loái, chính saùch cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc, naâng cao daân trí, boài döôõng trình ñoä vaên hoùa - kyõ thuaät cho nhaân daân lao ñoäng, xaây döïng con ngöôøi môùi phaùt trieån 55 Theo soá lieäu cuûa Toång cuïc thoáng keâ: “30 naêm phaùt trieån kinh teá vaø vaên hoaù cuûa Nöôùc Vieät nam daân chuû coäng hoaø”.-H.: “Söï thaät” 1978, tr.160 56 Luaät vaên hoaù vaø thoâng tin. H.: Boä Vaên hoaù, 1977, tr.307-310
  10. 58 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN toaøn dieän, giaùo duïc chuû nghóa anh huøng caùch maïng, tinh thaàn hôïp taùc, höõu nghò vaø phaùt trieån vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc vaø theá giôùi, treân cô sôû bình ñaúng, khoâng xaâm phaïm coâng vieäc noäi boä cuûa nhau. Nhieäm vuï cuûa thö vieän phoå thoâng laø phuïc vuï saùch baùo cho quaûng ñaïi quaàn chuùng nhaân daân lao ñoäng trong caû nöôùc, thöïc hieän saùch ñi tìm ngöôøi ñoïc, höôùng daãn nghieäp vuï cho caùc thö vieän vaø tuû saùch cô sôû thuoäc ñòa phöông maø thö vieän phuï traùch. Ñoái töôïng phuïc vuï cuûa thö vieän phoå thoâng laø: coâng nhaân vieân chöùc, noâng daân, boä ñoäi, hoïc sinh, thaày giaùo, kyõ sö, thieáu nhi, caùn boä höu trí, taát caû nhaân daân noâng thoân vaø thaønh phoá, nôi maø thö vieän toå chöùc phuïc vuï. Kho saùch cuûa thö vieän phoå thoâng mang tính chaát toång hôïp vaø phoå bieán kieán thöùc, do ñoù noäi dung kho saùch caàn coù taát caû caùc ngaønh khoa hoïc: töï nhieân, xaõ hoäi, nhaân vaên, khoa hoïc tö duy...Moãi thö vieän caàn löïa choïn tæ mæ nhöõng taøi lieäu saùch baùo phuø hôïp vôùi trình ñoä vaên hoùa, ngheà nghieäp saûn xuaát, thoûa maõn yeâu caàu cho ñaïi ña soá ñoäc giaû cuûa thö vieän mình, ñaëc bieät chuù yù ñeán taøi lieäu kinh nghieäm saûn xuaát tieân tieán, caûi tieán kyõ thuaät, coâng ngheä ñeå giuùp caùn boä caùc ngaønh coâng nghieäp, noâng nghieäp hoaøn thieän quaù trình saûn xuaát môû roäng, naâng cao ñôøi soáng cho nhaân daân lao ñoäng. Thö vieän phoå thoâng bao goàm hai nhoùm: thö vieän phoå thoâng ñeå cho ngöôøi lôùn vaø thö vieän phoå thoâng phuïc vuï thieáu nhi. a/ Thö vieän phoå thoâng ñeå cho ngöôøi lôùn bao goàm: Thö vieän xaõ, thö vieän huyeän, thö vieän thaønh phoá, khu phoá, thò traán, thö vieän coâng ñoaøn (Caùc nhaø maùy, xí nghieäp, coâng tröôøng, noâng tröôøng, laâm tröôøng...) b/ Thö vieän phoå thoâng ñeå cho thieáu nhi bao goàm: Thö vieän thieáu nhi cuûa tænh, thaønh phoá, thò xaõ, thò traán, thö vieän caùc tröôøng phoå thoâng caáp 1, 2, 3 thuoäc boä giaùo duïc vaø ñaøo taïo.
  11. 59 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG Caùc thö vieän phoå thoâng xaây döïng theo quy moâ thích hôïp vôùi khaû naêng kinh teá cuûa caùc ñòa phöông, nhöng tröôùc heát phaûi ñaûm baûo ba tieâu chuaån quan troïng: _ Coù truï sôû vaø phöông tieân toái thieåu ñeå phuïc vuï baïn ñoïc. _ Ñöôïc uûy ban nhaân daân ñòa phöông laõnh ñaïo vaø caáp kinh phí hoaït ñoäng naèm trong keá hoaïch xaây döïng vaên hoùa. _ Coù caùn boä chuyeân traùch (Theo quy cheá veà thö vieän phoå thoâng do boä Vaên hoùa ban haønh). Thö vieän phoå thoâng Vieät Nam laø loaïi hình thö vieän hoaøn toaøn môùi trong lòch söû phaùt trieån thö vieän xaõ hoäi chuû nghóa. Caên cöù vaøonhieäm vuï, chöùc naêng, muïc ñích, thö vieän phoå thoâng Vieät Nam khaùc haún thö vieän coâng coäng ñaïi chuùng cuûa caùc nöôùc tö baûn chuû nghóa hieän ñaïi. Trong thö vieän hoïc tö saûn phuû nhaän vai troø giaùo duïc cuûa thö vieän coâng coäng, chæ khaúng ñònh chöùc naêng giaûi trí laø chuû yeáu. Kinh nghieäm toå chöùc söï nghieäp thö vieän ôû Vieät Nam laø quaù trình phaùt trieån vaø cuûng coá caùc thö vieän phoå thoâng ñaõ baùc boû quan ñieåm cuûa caùc nhaø thö vieän hoïc tö saûn veà chöùc naêng “Vaên hoùa ñôn thuaàn” cuûa thö vieän khoâng lieân quan ñeán ñôøi soáng chính trò vaø kinh teá - xaõ hoäi cuûa ñaát nöôùc. Veà chöùc naêng giaùo duïc vaø trau doài kieán thöùc cuûa thö vieän phoå thoâng bao goàm khoâng chæ nhöõng thöïc hieän vaên hoùa - giaùo duïc maø caû hoaït ñoäng phuïc vuï hoaøn thieän neàn saûn xuaát lôùn xaõ hoäi chuû nghóa. Nhaán maïnh ñaëc ñieåm cuûa thö vieän phoå thoâng, baø N.C. Crupxcaia ñaõ vieát: “Thö vieän phoå thoâng (Thö vieän ñaïi chuùng) khoâng theå vaø khoâng ñöôïc bieán thaønh moät toå chöùc quan lieâu, phaûi trôû thaønh trung taâm vaên hoùa giaøu söùc soáng; Ñieàu ñoù ñoøi hoûi caùn boä cuûa thö vieän phoå thoâng phaûi ñi ñuùng ñöôøng loái quaàn chuùng, hoaït ñoäng trong quaàn chuùng, bieát nhöõng nhu caàu, höùng thuù cuûa hoï, laøm thöùc tænh tính töï laäp cuûa baïn ñoïc, tieán haønh höôùng daãn quaàn chuùng söû duïng saùch baùo roäng raõi trong hoaït ñoäng cuûa mình”57. Nhöõng luaän ñieåm naøy cuûa baø ñaõ 57 N.C. Crupxcaia.- Baøn veà söï nghieäp thö vieän. Tuyeån taäp. M.: 1957, tr.310
  12. 60 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN vaïch ra phöông höôùng hoaøn toaøn môùi cho söï phaùt trieån thö vieän phoå thoâng ôû nöôùc ta trong giai ñoaïn môùi cuûa Caùch maïng, phuïc vuï cho coâng cuoäc phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi, phaùt trieån khoa hoïc vaø coâng ngheä trong thôøi kyø ñoåi môùi ñaát nöôùc. Thö vieän phoå thoâng phuïc vuï ngöôøi lôùn goàm coù thö vieän phuïc vuï nhaân daân noâng thoân vaø thö vieän phuïc vuï nhaân daân thaønh phoá. a/ Thö vieän phuïc vuï nhaân daân noâng thoân: Trong nhieàu nghò quyeát cuûa Ñaûng ñaõ neâu: cuøng vôùi giai caáp coâng nhaân, noâng daân lao ñoäng laø ñoäi quaân chuû löïc, xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi, coâng taùc vaän ñoäng noâng daân toå chöùc saûn xuaát noâng nghieäp theo höôùng saûn xuaát lôùn xaõ hoäi chuû nghóa phuø hôïp vôùi cô cheá thò tröôøng, xaây döïng neàn kinh teá môùi, neàn vaên hoùa môùi, con ngöôøi môùi ôû noâng thoân. Thö vieän phoå thoâng phuïc vuï nhaân daân noâng thoân ôû nöôùc ta trong thôøi gian qua vaø hieän nay trong söï nghieäp xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi ñoùng vai troø heát söùc quan troïng vì nöôùc ta laø nöôùc noâng nghieäp, noâng daân chieám ña soá trong daân soá, laø löïc löôïng saûn xuaát voâ cuøng to lôùn trong noâng nghieäp vaø xaây döïng noâng thoân môùi. Maïng löôùi xaây döïng thö vieän noâng thoân goàm: _ Thö vieän xaõ: Khaùi nieäm veà thö vieän xaõ (Thö vieän hôïp taùc xaõ). Toå chöùc quaûn lyù haønh chính xaõ laø ñôn vò haønh chính thoáng nhaát laø cô sôû cuûa chính quyeàn nhaø nöôùc, coù nhieäm vuï thöïc hieän moïi chæ tieâu keá hoaïch cuûa caáp treân giao. Theo quan ñieåm cuûa chuùng toâi goïi thö vieän xaõ laø chính xaùc, bôûi vì nghò quyeát 24 cuûa trung öông Ñaûng ñaõ phaân chia 4 caáp quaûn lyù haønh chính: trung öông, tænh, huyeän, xaõ. Phaân caáp quaûn lyù nhaèm muïc ñích laõnh ñaïo thoáng nhaát, ñeå ñaåy maïnh phaùt trieån kinh teá, vaên hoùa, giaùo duïc vaø quoác phoøng an ninh ñòa phöông. Moãi caáp ñeàu coù toå chöùc Ñaûng , chính quyeàn , Ñoaøn theå, vaø quaûn lyù kinh teá, vì vaäy caùc toå chöùc vaên hoùa, y teá, xaõ hoäi, ñeàu phaûi gaén lieàn vôùi caáp quaûn lyù haønh chính ñoù.
  13. 61 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG Thö vieän xaõ ôû nöôùc ta baét ñaàu xaây döïng töø naêm 1960 gaén lieàn vôùi phong traøo hôïp taùc hoùa noâng thoân. Thö vieän xaõ do uûy ban nhaân daân xaõ thaønh laäp, toå chöùc vaø laõnh ñaïo, phaûi ñöôïc uûy ban nhaân daân huyeän chuaån y. Tieâu chuaån cuûa thö vieän xaõ phaûi coù kho saùch 1000 baûn trôû leân, coù truï sôû vaø thieát bò caàn thieát. Caùn boä phuï traùch thö vieän xaõ do uûy ban nhaân daân xaõ boå nhieäm, ñöôïc phoøng vaên hoùa huyeän chuaån y, cheá ñoä phuï caáp do ban quaûn trò hôïp taùc xaõ caáp. Thö vieän coù noäi quy hoaït ñoäng:giôø phuïc vuï trong ngaøy, tuaàn, söï luaân chuyeån saùch baùo, baûo quaûn taøi saûn, saùch baùo..... Ñoái töôïng ñoäc giaû cuûa thö vieän xaõ goàm: caùn boä quaûn lyù hôïp taùc xaõ, caùn boä chuyeân moân saûn xuaát noâng nghieäp (Troàng troït, chaên nuoâi, troàng rau, baûo veä thöïc vaät...), coâng nhaân cô khí noâng nghieäp, caùn boä höu trí, caùn boä trí thöùc coâng taùc ôû noâng thoân (Giaùo vieán caáp 1, 2, baùc só, kyõ sö, kyõ thuaät vieân...), xaõ vieân hôïp taùc xaõ. Ngoaøi ra thö vieän xaõ coøn phuïc vuï cho thieáu nieân vaø thanh nieân hoïc xong trung hoïc veà saûn xuaát. Kho saùch cuûa thö vieän xaõ phaûi boå sung ñaày ñuû saùch baùo khoa hoïc phoå thoâng, nhöõng taùc phaåm vaên hoïc, ngheä thuaät môùi nhaát, nhöõng saùch veà xaõ hoäi chính trò, saùch naâng cao trình ñoä vaên hoùa - kyõ thuaät, saùch phuïc vuï saûn xuaát, nhöõng kinh nghieäm tieân tieán, caûi tieán kyõ thuaät noâng nghieäp... Kyõ thuaät cuûa thö vieän xaõ, caàn boå sung saùch môùi nhaát haøng thaùng, phaûi coù sôû thoáng keâ ñaêng kyù caù bieät, coù muïc luïc chöõ caùi, hoaëc phaân loaïi theo phaân loaïi thaäp phaân (Hình thöùc muïc luïc coù theå baèng tôø rôøi treo ôû töôøng, töøng quyeån ñeå ôû baøn, hoaëc laøm oâ phieáu) phaân loaïi thoáng nhaát O: toång loaïi 1: CN. Maùc Leânin, tö töôûng Hoà Chí Minh 2: Khoa hoïc töï nhieân 3: Khoa hoïc kyõ thuaät 4: Noâng. laâm nghieäp 5: Khoa hoïc y hoïc
  14. 62 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN 6: Xaõ hoäi chính trò 7: Vaên hoùa, khoa hoïc, giaùo duïc 8: Vaên hoïc ngheä thuaät 9: Thö muïc tra cöùu Hình thöùc toå chöùc hoaït ñoäng cuûa thö vieän xaõ: toå chöùc phoøng möôïn, phoøng ñoïc saùch taïi choã, coù tranh bò caàn thieát, baøn gheá giaù tuû... Coù töø 3 ñeán 5 loaïi taïp chí, hoïa baùo môùi, ñeå ñoäc giaû söû duïng haøng ngaøy, toå chöùc caùc cuoäc ñieåm saùch, keå chuyeän saùch mang tính chaát quaàn chuùng, tuyeân truyeàn giôùi thieäu saùch thích öùng vôùi sinh hoaït, saûn xuaát noâng nghieäp cuûa töøng ñòa phöông nhö: ñoïc to nghe chung, giôùi thieäu saùch treân loa truyeàn thanh, ñoïc saùch ñeâm khuya qua loa truyeàn thanh. Luùc chieáu boùng, trong caùc cuoäc hoïp ñoäi saûn xuaát, ngoaøi ñoàng ruoäng luùc giaûi lao, giôùi thieäu treân baûng ñen, thi vui ñoïc saùch... nhaèm muïc ñích thu huùt ñoïc giaû söû duïng saùch baùo coù taùc duïng, hieäu quaû trong lao ñoäng saûn xuaát vaø giaûi trí, naâng cao ñôøi soáng tinh thaàn cho nhaân daân lao ñoäng. Haøng naêm phaûi kieåm keâ taøi saûn saùch baùo cuûa thö vieän vaø laäp keá hoaïch ñaàu naêm cho thö vieän _ Thö vieän huyeän: Huyeän hieän nay vôùi tö caùch laø ñôn vò haønh chính coù traùch nhieäm laõnh ñaïo caùc maët kinh teá, chính trò, vaên hoùa, khoa hoïc kyõ thuaät, ñaëc bieät chuù troïng chæ ñaïo saûn xuaát noâng nghieäp ôû caùc xaõ vaø xaây döïng caùc noâng tröôøng, coâng tröôøng, xí nghieäp, nhaø maùy, caùc khu cheá xuaát thuoäc phaïm vi quaûn lyù cuûa huyeän. Do ñoù caáp huyeän coù vò trí voâ cuøng quan troïng, trong caùc taøi lieäu chæ ñaïo cuûa Ñaûng ñaõ neâu roõ: Xaây döïng huyeän thaønh ñôn vò saûn xuaát coù tính chaât lieân hieäp noâng, coâng nghieäp laø vaán ñeà then choát. Huyeän laø ñòa baøn keát hôïp noâng nghieäp vôùi coâng nghieäp, noâng daân vôùi coâng nhaân. Nhaø nöôùc vôùi nhaân daân, kinh teá toaøn daân vôùi kinh teá taäp theå. Huyeän laø ñòa baøn xaây döïng cheá ñoä môùi, neàn kinh teá môùi, neàn vaên hoùa mooùi vaø con ngöôøi môùi ôû noâng thoân, baûo ñaûm ñôøi soáng vaät chaát vaø vaên hoùa cho nhaân daân58. 58 Baùo caùo chính trò cuûa BCHTW ôû Ñaïi hoäi Ñaûng laàn thöù IV.-H.: “Söï thaät”, 1977, tr.38
  15. 63 PGS. TS. PHAN VAÊN THS. NGUYEÃN HUY CHÖÔNG Thö vieän huyeän laø cô quan vaên hoùa giaùo duïc, laø trung taâm thoâng tin thö vieän phuïc vuï saûn xuaát noâng nghieäp vaø coâng nghieäp cuûa ñòa phöông, duøng taøi lieäu saùch baùo tuyeân truyeàn, phoå bieán chuû nghóa Maùc Leânin, tö töôûng Hoà Chí Minh, ñöôøng loái chính saùch cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc: naâng cao trình ñoä chính trò, vaên hoùa - kyõ thuaät, giaùo duïc tình caûm, ñaïo ñöùc xaõ hoäi chuû nghóa, thaåm myõ cho caùc taàng lôùp nhaân daân lao ñoäng vaø caùn boä trong huyeän, khoâng ngöøng naâng cao naêng suaát lao ñoäng trong saûn xuaát, ñôøi soáng, nghieân cöùu khoa hoïc, phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi treân ñòa baøn huyeän, laøm cho boä maët noâng thoân nhanh choùng ñoåi môùi phuø hôïp vôùi neàn kinh teá thò tröôøng hieän nay. Vôùi huyeän laø moät ñôn vò haønh chính quan troïng chæ ñaïo phaùt trieån kinh teá vaên hoùa toaøn dieän, vì vaäy trong nghò quyeát Ñaïi hoäi IV ñaõ xaùc ñònh chuùng ta phaûi xaây döïng cho caû nöôùc 500 huyeän, ñaây laø cô sôû khaùch quan ñeå phaùt trieån thö vieän huyeän. Hieän nay ñaõ coù 254 thö vieän huyeän, coøn laïi laø tuû saùch, phoøng ñoïc saùch. Boä vaên hoùa ñaõ ban haønh quy cheá veà thö vieän huyeän. Trong ñoù ñaõ neâu roõ chöùc naêng, nhieäm vuï, cô caáu toå chöùc, ñieàu kieän hoaït ñoäng, cô sôû vaät chaát, ngaân saùch, bieán cheá caùn boä cho thö vieän huyeän. Ngoaøi ra, coøn quy ñònh thö vieän huyeän laø trung taâm höôùng daãn nghieäp vuï cho thö vieän xaõ, tuû saùch, caùc thö vieän khaùc naèm treân ñòa baøn cuûa huyeän. b/ Thö vieän phuïc vuï nhaân daân thaønh phoá: * Thö vieän trung taâm thaønh phoá Laø thö vieän coâng coäng giöõ vai troø chuû choát phuïc vuï saùch baùo , cung caáp thoâng tin tö lieäu cho nhaân daân thaønh phoá. Thö vieän thaønh phoá coù kho saùch ñaày ñuû nhaát vaø phong phuù, ña daïng, goàm nhieàu boä moân tri thöùc, caùc loaïi hình vaên hoïc ngheä thuaät keå caû baêng ghi aâm, ghi hình, ñóa nhaïc ñaùp öùng nhu caàu hoïc taäp, nghieân cöùu vaø giaûi trí laønh maïnh trong thôøi gian thö giaõn cuûa nhaân daân thaønh phoá. Trong thö vieän trung taâm thaønh phoá coù phoøng ñoïc daønh rieâng cho caùc em thieáu nhi (Neáu chöa toå chöùc ñöôïc thö vieän thieáu nhi ñoäc laäp).
  16. 64 NHAÄP MOÂN KHOA HOÏC THÖ VIEÄN VAØ THOÂNG TIN Thö vieän phuïc vuï nhaân daân thaønh phoá bao goàm nhieàu loaïi hình khaùc nhau: Thö vieän trung taâm thaønh phoá, thö vieän quaän, thö vieän khu phoá, thö vieän huyeän, thö vieän thò traán, thö vieän thö vieän xaõ, thö vieän cuûa caùc toå chöùc Ñaûng, thö vieän coâng ñoaøn... naèm treân ñòa baøn thaønh phoá quaûn lyù. Hieän nay, caû nöôùc coù 7 thö vieän thaønh phoá _ Thö vieän thaønh phoá Haø Noäi. _ Thö vieän thaønh phoá Haûi Phoøng. _ Thö vieän Quoác gia Saøi Goøn cuõ ñöôïc caûi taïo, xaây döïng thaønh thö vieän trung taâm thaønh phoá Hoà Chí Minh. _ Caùc thö vieän thaønh phoá nhö: thaønh phoá Ñaø Naüng, thaønh phoá Thanh hoùa, thaønh phoá Haï Long. thaønh phoá Ñaø Laït... laø nhöõng trung taâm vaên hoùa, kinh teá, du lòch coù ñaëc thuø cuûa ñòa phöông vôùi kho saùch khoâng lôùn nhö ba thaønh phoá keå treân. Thö vieän trung taâm thaønh phoá ñöôïc thaønh laäp töø naêm 1956 cho ñeán nay laø 40 naêm (Rieâng thö vieän thaønh phoá Hoà Chí Minh ñöôïc caûi taïo vaø phaùt trieån töø naêm 1975 mieàn Nam ñöôïc hoaøn toaøn giaûi phoùng). Thö vieän phuïc vuï nhaân daân thaønh phoá ñaõ thöïc hieän 5 chöùc naêng cô baûn cuûa ngaønh vaên hoùa thoâng tin: + Giaùo duïc chuû nghóa Maùc Leânin, tuyeân truyeàn ñöôøng loái chính saùch cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc + Giaùo duïc ñaïo ñöùc, tình caûm, thaåm myõ cho nhaân daân thaønh phoá. + Truyeàn baù khoa hoïc, kyõ thuaät vaø coâng ngheä. + Phuïc vuï vui chôi giaûi trí. + Giaùo duïc neáp soáng vaên minh, gia ñình vaên hoùa môùi, xaây döïng con ngöôøi môùi cuûa thaønh phoá vaên minh vaø thanh lòch. Ví duï: Thö vieän thaønh phoá Haø Noäi ñaõ töøng böôùc chuyeån thaønh thö vieän khoa hoïc toång hôïp cuûa thuû ñoâ. Thö vieän thaønh phoá

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản