intTypePromotion=3

Giáo trình Nhập môn Tin học: Phần 4 - ThS. Đào Tăng Kiệm

Chia sẻ: Nguyễn Lan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:20

0
18
lượt xem
2
download

Giáo trình Nhập môn Tin học: Phần 4 - ThS. Đào Tăng Kiệm

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Phần 4: Ngôn ngữ lập trình Pascal -2 trong giáo trình Nhập môn Tin học biên soạn nhằm mục đích phục vụ cho việc giảng dạy. Bài giảng cung cấp cho người học những nội dung quan trọng trong môn học này: Khái niệm chương trình con, đặc điểm của chương trình con và tệp văn bản. Bên cạnh đó, bài giảng còn giới thiệu một số ví dụ minh họa nhằm giúp các bạn hệ thống kiến thức đã được học trong bài giảng. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Nhập môn Tin học: Phần 4 - ThS. Đào Tăng Kiệm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG<br /> KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN<br /> ------------  ------------<br /> <br /> GIÁO TRÌNH<br /> MÔN HỌC: NHẬP<br /> <br /> MÔN TIN HỌC<br /> <br /> PHẦN III – NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL -2<br /> <br /> Giảng viên: ĐÀO TĂNG KIỆM<br /> Bộ môn : TIN HỌC XÂY DỰNG<br /> <br /> Hà nội 2012<br /> ----------<br /> <br /> Giáo trình Nhập môn Tin học: Phần III – Ngôn ngữ lập trình Pascal -2<br /> <br /> GVC: Đào Tăng Kiệm<br /> <br /> Chương 4 CHƯƠNG TRÌNH CON<br /> I.<br /> <br /> Khái niệm chung – đặc điểm<br /> <br /> 1. Khái niệm chung:<br /> Ở những chương trước chúng ta mới làm quen với cấu trúc của chương trình chính, trong đó<br /> để giải quyết một hoặc nhiều vấn đề, tất cả các lệnh đều nằm trong một chương trình và<br /> thực hiện các lệnh từ trên xuống dưới. Với những bài toán lớn, theo cấu trúc này chương<br /> trình chính rất dài, cồng kềnh, khó kiểm soát và không thể phân chia cho nhiều nhóm thực<br /> hiện đồng thời một lúc.<br /> Từ đó hình thành ý tưởng xây dựng chương trình con là một mô đun độc lập, kết nối với<br /> chương trình chính và các chương trình con khác qua “đầu vào” và “đầu ra”, chia nhỏ chức<br /> năng và cấu trúc chương trình chính thành nhiều mô đun nhỏ, trong đó chương trình chính<br /> là chương trình điều khiển quá trình tính toán của chương trình con.<br /> Trong những năm đầu khi bắt đầu xuất hiện ngôn ngữ lập trình, người ta chưa thiết lập được<br /> cấu trúc Chương trình con. Trong quá trình phát triển các ngôn ngữ đã có, cùng với nhu cầu<br /> của người sử dụng, những tiện lợi mà chương trình con mang lại, sự phát triển các ngôn ngữ<br /> đã có và khi xây dựng ngôn ngữ lạp trình mới đều hướng đến việc tổ chức chương trình con.<br /> Ưu điểm khi sử dụng cấu trúc chương trình con:<br /> - Cấu trúc chương trình chính trở nên gọn, mạch lạc, dễ hiểu.<br /> - Không lặp lại các phần tương tự.<br /> - Vì là một mô đun độc lập, chương trình con có thể sử dụng nhiều lần trong một<br /> chương trình hoặc ở các chương trình khác nhau.<br /> - Dễ kiểm tra, theo dõi trong quá trình thử nghiệm.<br /> 2. Đặc điểm của Chương trình con:<br /> - Là một đơn vị chương trình độc lập, hoàn chỉnh, cũng bao gồm 3 phần: tên chương trình,<br /> phần khai báo và phần thân. Chương trình con có thể giải quyết một vấn đề trọn vẹn và<br /> được sử dụng nhiều lần qua lời gọi nó trong chương trình chính.<br /> - Toàn bộ các Chương trình con đặt ở cuối phần khai báo trong chương trình chính.<br /> - Các biến trong chương trình con chỉ có tính chất cục bộ (chỉ có tác dụng trong bản thân<br /> chương trình đó). Trong chương trình con có thể sử dụng tất cả các lệnh như chương trình<br /> chính.<br /> - Thứ tự khai báo các chương trình con không quan trọng nếu các chương trình độc lập với<br /> nhau. Khi các chương trình con gọi đến nhau thì phải xếp theo một trật tự nào đó nếu. Ví dụ<br /> chương trình con A gọi đến chương trình con B thì B phải khai báo trước A.<br /> - Trong Pascal có 2 loại chương trình con: chương trình con dạng hàm (Function) và<br /> chương trình con dạng thủ tục (Procedurre).<br /> - Chương trình con chỉ được tham chiếu đến nếu nó được gọi từ chương trình chính.<br /> Bộ môn Tin học Xây dựng<br /> <br /> 2<br /> <br /> Giáo trình Nhập môn Tin học: Phần III – Ngôn ngữ lập trình Pascal -2<br /> <br /> GVC: Đào Tăng Kiệm<br /> <br /> - Mỗi lần gặp lời gọi chương trình con, chương trình chính chuyển đến chương trình con và<br /> thực hiện chúng, sau khi thực hiện, nó quay trở về chương trình chính thực hiện câu lệnh<br /> ngay sau lời gọi chương trình con.<br /> Minh họa cấu trúc của chương trình chính và chương trình con:<br /> Cấu trúc chương trình<br /> Chú thích<br /> Program Tên_chương_trình_chính;<br /> Các khai<br /> Lebel – Const- Type<br /> báo chung<br /> Var (Khai báo Các biến chung )<br /> của<br /> CT<br /> chính<br /> <br /> Function Tên_hàm ( Danh_sách_tham_số_hình thức) :<br /> kiểu_hàm ;<br /> { Phần khai báo các biến cục bộ của hàm}<br /> Begin<br /> Các câu lệnh của chương trình con ạng hàm<br /> End;<br /> Procedure Tên_Thủ_tục (Dsach_Tham_số_hình_thức);<br /> { Phần khai báo các biến cục bộ của thủ tục}<br /> Begin<br /> Các câu lệnh của chương trình con thủ tục;<br /> End;<br /> BEGIN<br /> Các lệnh ;<br /> Lời gọi chương trình con;<br /> ……<br /> END.<br /> <br /> II.<br /> <br /> Khai báo<br /> các<br /> Chương<br /> trình con<br /> <br /> Phần khai báo<br /> của chương<br /> trình chính<br /> <br /> Nội dung<br /> các<br /> chương<br /> trình con<br /> <br /> Phần thân<br /> của<br /> chương<br /> trình chính<br /> <br /> Thủ tục và hàm – cách khai báo<br /> <br /> 1. Hàm – Function: Chương trình con dạng hàm dùng để tính cho các hàm hoặc xử lý<br /> cho những bài toán chỉ tính và xuất một kết quả.<br />  Đặc điểm của chương trình con dạng hàm:<br /> - Tên chương trình con là tên biến chứa kết quả.<br /> - Dùng cho các bài toán chỉ tính 1 kết quả<br /> - Trong phần thân của chương trình con phải có một phép gán có chứa tên của CTC.<br /> - Lời gọi chương trình con hàm phải nằm trong thành phần của biểu thức hoặc phép gán<br /> và kết quả của chương trình con được lấy ra từ đó.<br />  Cấu trúc chương trình con dạng hàm:<br /> Function Tên_hàm ( Danh_sách_tham_số_hình thức) : kiểu_hàm ;<br /> { Phần khai báo các biến cục bộ của hàm}<br /> Begin<br /> Bộ môn Tin học Xây dựng<br /> <br /> 3<br /> <br /> Giáo trình Nhập môn Tin học: Phần III – Ngôn ngữ lập trình Pascal -2<br /> <br /> GVC: Đào Tăng Kiệm<br /> <br /> Các câu lệnh;<br /> Tên_hàm:= Biểu_Thức<br /> ....<br /> End;<br />  Ví dụ: Để tính các hàm:<br /> F1 = a.x + 5b. x2 – (a+b). xy<br /> F2 = (7.a-c).x + b 2. x2 + (a-b). xy<br /> F3 = c.x + (a+c). x2 – (a2+b2). xy<br /> F4 = (a/2).x + 5b. x2 – 120.b. xy<br /> - Chúng ta nhận thấy các hàm có 1 cấu trúc giống nhau có thể tổng quát hóa qua công thức :<br /> F= a1.x + a2. x2 +a3. xy<br /> Trong đó a1, a2, a3 có các giá trị khác nhau trong các hàm F1,.. F4. Chúng ta thiết lập một<br /> chương trình con dạng Function để tính cho một hàm “đại diện”, và sau đó gọi chúng ra tính<br /> cho các hàm F1..F4 như sau:<br /> - Chương tình con tính cho một hàm F bất kỳ:<br /> Nội dung<br /> Giải thích<br /> a1,a2,..Ten : các tham số hình<br /> Function F ( a1, a2, a3 : real) : real;<br /> Var x,y : real ;<br /> Begin<br /> F := a1* + a2* x2 +a3* x*y ;<br /> Writeln ( ‘ Gia tri cua ham ’);<br /> End;<br /> - Để tính toán cho các hàm F1,..F4 ta viết đoạn chương trình<br /> chính sau:<br /> Program Tinh_ham;<br /> Var a,b,c, F1,F2,F3,F4,x,y : real ;<br /> BEGIN<br /> Writeln (‘ Nhap du lieu ’);<br /> Write ( ‘ Nhap cac gia tri a,b,c ’); Readln ( a,b,c);<br /> Write ( ‘ Nhap cac gia tri x,y ’); Readln ( x,y);<br /> Writeln (‘ KET QUA ’);<br /> F1:= F ( a, 5*b, - (a+b) ) ;<br /> Writeln (’F1= ’ , F1:8:2 );<br /> F2:= F ( 7*a-c , sqr(b), (a-b) ) ; Writeln (’F2= ’, F2:8:2 );<br /> F3:= F ( c, (a+c), - (a*a+b*b)) ; Writeln (’F3= ’ , F3:8:2 );<br /> F4:= F ( a/2, 5*b, - 120*b ) ; Writeln (’F4= ’ , F4:8:2 );<br /> Readln ;<br /> END.<br /> Bộ môn Tin học Xây dựng<br /> <br /> thức<br /> Khai báo 2 biến x,y lấy tên<br /> trùng với tên trong CT chính<br /> Thân của chương trình con,<br /> tính cho hàm F bất kỳ và sau<br /> đó in kết quả<br /> <br /> Chương trình chính<br /> Khai báo các tham số thực sự<br /> <br /> Nhập dữ liệu cho chương trình<br /> chính<br /> Gọi 4 lần CTcon tính hàm,<br /> mỗi lời gọi tính cho một hàm,<br /> ví dụ để tính F1 thay các tham<br /> số hình thức bằng các tham số<br /> thực sự như sau: a1= a;<br /> a2=5*b ;a3=a+b;<br /> <br /> 4<br /> <br /> Giáo trình Nhập môn Tin học: Phần III – Ngôn ngữ lập trình Pascal -2<br /> <br /> GVC: Đào Tăng Kiệm<br /> <br /> 2. Thủ tục - Procedure:<br />  Đặc điểm của thủ tục: có thể dùng để tính cho bài toán bất kỳ.<br /> - Tên của chương trình con là một tên bất kỳ, theo cách đặt tên của Pascal.<br /> - Thủ tục có thể tính và xuất cho nhiều kết quả.<br />  Cấu trúc chương trình con dạng thủ tục:<br /> Procedure Tên_thủ_tục ( Danh_sách_tham_số_hình thức) ;<br /> { Phần khai báo các biến cục bộ của thủ tục}<br /> Begin<br /> Các câu lệnh;<br /> ....<br /> End;<br />  Ví dụ: Viết chương trình con nhập dữ liệu cho ma trận X bất kỳ có kích thước m<br /> hàng, n cột.<br /> Procedure Nhap_ma_tran ( Var m,n: integer; Var X :MT) ;<br /> <br /> Var i,j :integer;<br /> Begin<br /> Write (' m, n = '); Readln (n,m);<br /> for i:=1 to m do<br /> for j:=1 to n do<br /> begin<br /> write (' X[', i, ',' , j ,']= ' ); readln (X [i,j]);<br /> end<br /> <br /> End;<br /> Chú ý: trong tham số hình thức đối với mảng, không được khai báo trực tiếp, do vậy, để<br /> khai báo cho X, trong chương trình chính phải mô tả trước kiểu, dùng lệnh Type ví dụ:<br /> Type MT=array[1..15,1..15] of real;<br /> (Tham khảo thêm ví dụ của chương trình con trong các ví dụ tổng hợp ở phần sau).<br /> 3. Biến toàn cục và biến cục bộ:<br /> Biến toàn cục (tổng thể) là các biến của chương trình chính, các biến thực sự của chương<br /> trình và chỉ được đặt trong phần khai báo của chương trình chính.<br /> Biến cục bộ (đại phương) là các biến của chương trình con, nó chỉ có tác dụng trong chương<br /> trình con. Biến cục bộ cũng có thể dùng chung với biến toàn cục. Khai báo biến cục bộ, có<br /> thể qua một trong số các vị trí trong chương trình:<br /> - Đặt trong phần khai báo của chương trình con<br /> - Khai báo qua các tham số hình thức<br /> - Dùng chung với các biến toàn cục (tên phải giống nhau ở CT chính và CT con)<br /> <br /> III. Tham số<br /> 1. Tham số hình thức: Chương trình con có thể có tham số hoặc không có tham số.<br /> Việc truyền tham số là cách kiểm soát các dữ liệu vào/ ra chương trình con, dễ dàng<br /> điều khiển các biến nằm ngoài và các trị liên quan đến chứng trong chương trình con.<br /> Bộ môn Tin học Xây dựng<br /> <br /> 5<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản