intTypePromotion=3

Giáo trình phân tích quy trình ứng dụng năng suất tản nhiệt của các tia quang học nhiễu xạ p9

Chia sẻ: Nguyencaokyhoc Hoc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
43
lượt xem
2
download

Giáo trình phân tích quy trình ứng dụng năng suất tản nhiệt của các tia quang học nhiễu xạ p9

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'giáo trình phân tích quy trình ứng dụng năng suất tản nhiệt của các tia quang học nhiễu xạ p9', khoa học tự nhiên, vật lý phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình phân tích quy trình ứng dụng năng suất tản nhiệt của các tia quang học nhiễu xạ p9

  1. h a n g e Vi h a n g e Vi XC XC e e F- F- w w PD PD er er ! ! W W O O N N y y bu bu to BẢN TINH THỂ MỎNG to k k lic lic C C w w m m w w w w o o c .c . .d o .d o ack c u -tr a c k c u -tr SS.16. Phương ưu đãi. Chiếu thẳng góc một chùm tia sáng song song, đơn sắc tới một bản tinh thể dị hướng, hai mặt song song, bề dày e. Ta được hai chùm tia ló có hai phương chấn động thẳng góc nhau (chùm tia thường Ro và chùm tia bất thường Re). Nếu bề dày e nhỏ, hai chùm tia thường và bất thường sẽ trùng nhau, ta được ánh sáng ló là Re ánh sáng phân cực elip do sự hợp của hai chấn Ro động vuông góc trên. S I I’ H.33 Ta có thể kiểm lại bằng thí nghiệm sau : (P) L (A) I I’ H.34 Cho một chùm tia sáng song song, đơn sắc đi qua hai Nicol P và A ở vị trí vuông góc. Mắt sẽ không nhận được ánh sáng. Giữa P và A, ta đặt vào một bản tinh thể dị hướng mỏng L, có hai mặt song song và thẳng góc với chùm tia sáng. Ta lại thấy ánh sáng tới mắt. Xoay nicol phân tích A, ta thấy cường độ ánh sáng ló biến thiên qua các cực đại và các cực tiểu nhưng không triệt tiêu. Điều này chứng tỏ ánh sáng đi ra từ bản tinh thể mỏng L là ánh sáng phân cực elip. Biên độ của chấn động ló ra khỏi nicol A được biểu diễn bởi hình chiếu OH của elip xuống phương OA (phương của mặt phẳng thiết diện chính của nicol A). Do đó, khi quay nicol A, cường độ ánh sáng ló đi qua các cực đại và các cực tiểu. O H H.35 H’ Bây giờ, ta giữ (P) và (A) ở vị trí thẳng góc và quay bản tinh thể L xung quanh phương truyền của tia sáng ta sẽ thấy có hai vị trí của bản L y để không có ánh sáng ló ra khỏi nicol A. Hai vị trí này cách nhau một góc quay là 90o. Vậy ta có thể kết luận : trong tinh thể dị hướng có hai phương chấn động đặc biệt Ox và Oy thẳng góc nhau khi ánh sáng tới có x o phương chấn động song song với một trong hai phương này thì không bị H. 36 thay đổi trạng thái phân cực (vẫn là phân cực thẳng như cũ) trong thí nghiệm trên, khi ta quay bản tinh thể L đến lúc phương Ox hoặc Oy song song với phương chấn động OP của ánh sáng tới thì ánh sáng phân cực này được đi qua không bị thay đổi. Ánh sáng ló khỏi (L) vẫn là ánh sáng phân cực thẳng OP do đó bị A hoàn toàn chặn lại. Các phương Ox và Oy được gọi là các phương ưu đãi của bản tinh thể (các đường Ox và Oy còn được gọi là các đường trung hòa của bản tinh thể dị hướng).
  2. h a n g e Vi h a n g e Vi XC XC e e F- F- w w PD PD er er ! ! W W O O N N y y bu bu to SS.17. Hiệu quang lộ giữa tia thường và tia bất thường gây ra do bản tinh thể. to k k lic lic C C w w m m w w w w o o c .c . .d o .d o ack c u -tr a c k Giả sử ánh sáng chiếu tới bản mỏng là ánh sáng phân cực thẳng OP. Khi đi vào bản, c u -tr chấn động OP được phân tích thành hai chấn động thành phần OP1 và OP2 theo các phương ưu đãi Ox, Oy. Các chấn động OP1, OP2 truyền qua e bản tinh thể mà không bị biến đổi trạng thái phân cực và chính là các chấn động của tia thường và tia Re J bất thường mà ta đã đề cập ở trên. S Ro Hiệu quang lộ giữa hai tia khi đi qua bản là I I’ ( = IJ ner - II’ no mà IJ ner = II’ no (xem lại phần 5.8) Hình 37 δ = e (nen - no) (17.1) trong đó : nen = chiết suất bất thường theo pháp tuyến no = chiết suất thường Hiệu số pha tương ứng là : 2 π e ( n en − n o ) ϕ= = 2 πδ λ λ Trong trường hợp đặc biệt trục quang học song song với các mặt của bản tinh thể, các tia thường và bất thường trùng nhau; tia bất thường thẳng góc với trục quang học nên nen = ne (chiết suất bất thường chính). Khi đó : ( = e ( ne – no ) Ta trở lại trường hợp chung ở trên. Như vậy ta thấy : S I I’ khi đi vào bản tinh thể, hai chấn động thành phần OP1, OP2 đồng pha với nhau. Khi đi vào bản tinh thể dị hướng, chúng truyền đi với các vận tốc khác nhau nên trở thành H.38 lệch pha với nhau. Khi ló ra khỏi bản tinh thể, giữa chúng có một hiệu số pha là (. Sự tổng hợp 2 chấn động vuông góc và không đồng pha này tạo thành chấn động elip. Giả sử chấn động OP1 song song với trục Ox và ứng với chiết suất nhỏ nghĩa là ứng với vận tốc truyền lớn. Trong trường hợp đó, trục Ox được gọi là trục nhanh, phân biệt với trục Oy là trục chậm. Nếu chấn động tới OP có biên độ là a thì các chấn động thành phần OP1, OP2 có các biên độ là acos(, asin(. Khi ló ra khỏi bản P2 mỏng, các chấn động này có thể viết dưới dạng: a x = acosα . cosωt ; α y = asinα . sin (ωt - ϕ) 0 P1 H.39 Chấn động elip do sự hợp của hai chấn động này nội tiếp trong một hình chữ nhật có các cạnh là 2acos( và 2asin(. Hình dạng và phương vị của elip thay đổi theo trị số của góc ( và hiệu số vị tướng (. Ở đây ta xét trường hợp giữ ( không đổi, sự thay đổi của chấn động elip theo hiệu số vị tương ( như hình vẽ 40.
  3. h a n g e Vi h a n g e Vi XC XC e e F- F- w w PD PD er er ! ! W W O O N N y y bu bu to to k k y lic lic C C w w m m w w w w o o .c .c .d o .d o c u -tr a c k c u -tr a c k x ϕ =π ϕ=2 π ϕ =0 0
  4. h a n g e Vi h a n g e Vi XC XC e e F- F- w w PD PD er er ! ! W W O O N N y y bu bu to SS.19. Các bản mỏng đặc biệt. to k k lic lic C C w w m m w w w w o o c .c . .d o .d o ack c u -tr a c k Giả sử chấn động tới có dạng : s = a cos(t c u -tr Khi đi vào bản mỏng tại I, các thành phần của chấn động OP theo 2 phương ưu đãi là : x = a cosα . cosωt OP1 : y = a sinα . cosωt OP2 : Khi ló ra khỏi bản mỏng tại I’, hai chấn động thành phần này không còn đồng pha nữa mà có một hiệu số pha là ( = 2((/( OP’1 : x’ = a cosα . cosωt OP’2 : y’ = a sinα . cos (ωt - ϕ) Chấn động ló là tổng hợp của 2 chấn động thành phần này. 1. Bản sóng : Nếu hiệu quang lộ ( bằng một bội số của (, bản mỏng tinh thể dị hướng được gọi là một bản sóng. Chấn động tới : x = a cos( . cos(t y = a sinα . cosωt Chấn động ló : x = a cos( . cos(t y = a sinα . cos (ωt - ϕ) = a sinα . cosωt vì δ = kλ, ϕ = k2π, cos (ωt - ϕ) = cosωt Vậy chấn động ló vẫn là chấn động OP. y P2, P’2 H.43 α P1, P’1 x o 2. Bản nửa sóng : Đó là bản mỏng tinh thể ứng với ( bằng một bội số lẻ củaλ 2 Chấn động tới : x = a cos( . cos(t y = a sinα . cosωt Chấn động ló : x = a cos( . cos(t y = a sinα . cos (ωt - ϕ) = - a sinα . cosωt vì δ = (2k + 1)λ , ϕ = (2k + 1)π, cos (ωt - ϕ) = - cosωt 2 Vậy chấn động ló là chấn động thẳng OP’ đối xứng với chấn P P2 động tới OP qua các đường trung hòa. P1 o x P’1 P’2 P’ H.44
  5. h a n g e Vi h a n g e Vi XC XC e e F- F- w w PD PD er er ! ! W W O O N N y y 3. Bản phần tư sóng : ứng với ( bằng một bội số lẻ của λ bu bu to to k k lic lic 4 C C w w m m w w w w o o .c .c δ = (2k + 1)λ ϕ = (2k + 1)π .d o .d o c u -tr a c k c u -tr a c k , 4 2 Lấy trường hợp ( = π , các thành phần của chấn động ló theo các phương ưu đãi là : 2 x = a cosα . cosωt y = a sinα . cos (ωt - ϕ) = a sinα . sinωt ( a cos α )2 + (a sin α )2 =1 Suy ra : y x Vậy chấn động ló là chấn động elip có hai trục là hai đường trung hòa của bản phần tư sóng. B x α o A A’ B’ H.45 Các nửa trục của elip là a cos( và a sin(, do đó elip tính là OB e = tgψ = = tgα OA là góc hợp bởi phương chấn động OP và trục nhanh. Ta thấy dạng của elip thay đổi theo góc α. - Nếu ( = 0 hay π , e = 0 hay (, ánh sáng ló là ánh sáng phân cực thẳng, phương chấn động 2 song song với trục Ox (ứng với ( = 0) hay song song với trục Oy (ứng với ( = ). π Nếu ( = , , e = 1, ánh sáng ló là ánh sáng phân cực tròn. 2 π 3π Với bản 4 sóng (trường hợp ( = Ġ), ta phân biệt hai trường hợp : 4 1 y y 4 P P α x x α o A1 A1 A2 A2 H.46 (a) (b) - Khi chấn động tới OP nằm trong góc phần tư thứ nhất hợp bởi các phương ưu đãi : Vào lúc t = 0, ta có xo = acos( > 0, yo = 0 ứng với điểm A1. Ngoài raĠ, nghĩa là khi đó y tăng. Vậy chiều quay của elip ngược chiều quay của kim đồng hồ. Ta có chấn động elip trái (hình 5.46a). - Khi chấn động tới OP nằm trong góc phần tư thứ hai : Vào lúc t = 0, ta có xo = acos( < 0, yo = 0 ứng với điểm A2. Ngoài raĠ, nghĩa là y tăng. Vậy trong trường hợp này, chiều
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản