Giáo trình phân tích thiết kế hệ thống thông tin - ĐH Công nghiệp TP Hồ Chí Minh

Chia sẻ: Mvnc Bgfhf | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:189

0
123
lượt xem
56
download

Giáo trình phân tích thiết kế hệ thống thông tin - ĐH Công nghiệp TP Hồ Chí Minh

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

(NB) Tài liệu phân tích hệ thống được chọn lọc theo đề cương môn học phân tích thiết kế hệ thống. Tài liệu bao gồm 2 nội dung chính là phân tích hệ thống hướng chức năng và phân tích thiết kế hệ thống hướng đối tượng với UML. Hy vọng đây là tài liệu bổ ích giúp các bạn có thêm tư liệu tham khảo để hoàn thành chương trình học của mình.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình phân tích thiết kế hệ thống thông tin - ĐH Công nghiệp TP Hồ Chí Minh

  1. 2-2009 GIÁO TRÌNH P H Â N T ÍC H T H I T K H TH NG Lưu Hành N i B
  2. L I NÓI ð U Tài li u môn phân tích thi t k h th ng ñư c ch n l c theo ñ cương môn h c Phân tích thi t k h th ng c a Trung Tâm Công Ngh Thông Tin – trư ng ð i H c Công Nghi p Tp. HCM. Tài li u bao g m hai n i dung chính: phân tích thi t k h th ng hư ng ch c năng và phân tích thi t k h th ng hư ng ñ i tư ng v i UML. Tuy nhiên ph n phân tích thi t k hư ng ñ i tư ng ch ñ c p m t s ph n chính ñ sinh viên làm quen, ñ c hi u ñư c các h th ng hư ng ñ i tư ng ñã ñư c phân tích, thi t k . N u sinh viên có nhu c u tham kh o thêm v ph n thi t k hư ng ñ i tư ng có th liên h giáo viên gi ng d y môn này ñ ñư c cung c p tài li u. TÀI LI U THAM KH O 1. Tài li u Phân tích và thi t k h th ng, trư ng ð i H c Sư Ph m Hà N i. 2. Tài li u Phân tích và thi t k h th ng, Th.S Tr n ð c Phi n , trư ng ð i H c Công Nghi p Tp.HCM. 3. Giáo trình Phân tích và thi t k H th ng thông tin v i UML, TS. Dương Ki u Hoa – Tôn Th t Hòa An, trư ng ð i H c C n Thơ. 4. Tài li u Phân tích và thi t k h th ng hư ng ñ i tư ng, Trung Tâm ñào t o l p trình viên qu c t FPT. N I DUNG TÀI LI U PH N 1. ð I CƯƠNG V H TH NG THÔNG TIN ...............................................1 CHƯƠNG 1. T NG QUAN V PHÂN TÍCH THI T K H TH NG .................1 1.1. Khái ni m h th ng thông tin ......................................................................1 1.2. M t quy trình phát tri n h th ng ñơn gi n .................................................3 CHƯƠNG 2. PHÁT TRI N H TH NG THÔNG TIN.........................................14 2.1. Quy trình phát tri n h th ng.....................................................................14 2.2. M t quy trình phát tri n h th ng ..............................................................18 2.3. Các chi n lư c phát tri n h th ng ............................................................23 2.4. Các k thu t và công c t ñ ng hóa.........................................................25 PH N 2. PHÂN TÍCH H TH NG ...........................................................................31 CHƯƠNG 3. T NG QUAN V PHÂN TÍCH H TH NG ..................................31 3.1. Khái ni m phân tích h th ng ....................................................................31 3.2. Các hư ng ti p c n phân tích h th ng......................................................31 3.3. Các giai ño n phân tích h th ng...............................................................33 3.4. Xác ñ nh các yêu c u c a ngư i dùng .......................................................38 CHƯƠNG 4. CÁC PHƯƠNG PHÁP THU TH P THÔNG TIN ...........................43 4.1. Phương pháp ph ng v n ............................................................................43 1
  3. 4.2. Phương pháp dùng phi u h i .....................................................................47 4.3. Phương pháp l y m u ................................................................................49 4.4. Phân tích tài li u ñ nh lư ng/ñ nh tính ......................................................50 4.5. Phương pháp quan sát ................................................................................51 CHƯƠNG 5. MÔ HÌNH HÓA CH C NĂNG........................................................56 5.1. Mô hình hóa h th ng ................................................................................56 5.2. Mô hình logic.............................................................................................58 5.3. Bi u ñ phân rã ch c năng ........................................................................58 5.4. Bi u ñ lu ng d li u (DFD).....................................................................61 5.5. Các ph n t c a DFD.................................................................................62 5.6. Bi u ñ lu ng d li u m c ng c nh.........................................................65 5.7. Trình t và quy t c xây d ng DFD............................................................66 CHƯƠNG 6. MÔ HÌNH HOÁ D LI U................................................................73 6.1. Mô hình hóa d li u...................................................................................73 6.2. Các ph n t c a bi u ñ quan h th c th (ERD) .....................................73 6.3. Xây d ng bi u ñ quan h th c th ...........................................................79 6.4. Xây d ng bi u ñ d li u quan h (RDM) ................................................83 6.5. T ñi n d li u...........................................................................................89 PH N 3. PHƯƠNG PHÁP THI T K VÀ XÂY D NG H TH NG ....................93 CHƯƠNG 7. T NG QUAN V THI T K H TH NG......................................93 7.1. Các hư ng ti p c n thi t k h th ng.........................................................93 7.2. Các công vi c c th trong giai ño n thi t k ............................................95 CHƯƠNG 8. KI N TRÚC NG D NG VÀ VI C MÔ HÌNH HOÁ...................97 8.1. Ki n trúc ng d ng ....................................................................................97 8.2. Bi u ñ lu ng d li u v t lý.......................................................................97 8.3. Ki n trúc công ngh thông tin ...................................................................98 CHƯƠNG 9. THI T K CƠ S D LI U ..........................................................102 9.1. Các phương th c lưu tr d li u..............................................................102 9.2. Ki n trúc d li u ......................................................................................103 9.3. Tri n khai mô hình d li u logic d a trên m t cơ s d li u quan h .....103 CHƯƠNG 10. THI T K ð U VÀO...................................................................106 10.1. T ng quan v thi t k ñ u vào .............................................................106 10.2. Các ñi u khi n giao di n cho thi t k ñ u vào.....................................107 CHƯƠNG 11. THI T K ð U RA......................................................................110 11.1. T ng quan v thi t k ñ u ra ................................................................110 11.2. Cách th c thi t k ñ u ra......................................................................110 CHƯƠNG 12. THI T K GIAO DI N NGƯ I DÙNG......................................112 12.1. T ng quan v giao di n ngư i dùng ....................................................112 12.2. K thu t giao di n ngư i dùng.............................................................113 12.3. Các phong cách thi t k giao di n ngư i dùng ....................................114 12.4. Cách th c thi t k giao di n ngư i dùng .............................................116 CHƯƠNG 13. XÂY D NG VÀ TRI N KHAI H TH NG ..............................118 13.1. Giai ño n xây d ng ..............................................................................118 13.2. Giai ño n tri n khai..............................................................................120 CHƯƠNG 14. V N HÀNH VÀ H TR H TH NG.......................................124 14.1. T ng quan v v n hành và h tr h th ng..........................................124 2
  4. 14.2. B o trì h th ng....................................................................................124 14.3. Ph c h i h th ng.................................................................................126 14.4. H tr k thu t .....................................................................................126 14.5. Nâng c p h th ng................................................................................127 Ph n IV: PHÂN TÍCH THI T K H TH NG HƯ NG ð I TƯ NG ................130 CHƯƠNG 15. T NG QUAN V THI T K HƯ NG ð I TƯ NG................130 15.1. Phân tích hư ng ñ i tư ng (Object Oriented Analysis - OOA): .........130 15.2. Thi t k hư ng ñ i tư ng (Object Oriented Design - OOD):..............131 15.3. L p trình hư ng ñ i tư ng (Object Oriented Programming - OOP): ..131 CHƯƠNG 16. L CH S PHÁT TRI N C A UML.............................................133 16.1. L ch s phát tri n c a UML .................................................................133 16.2. Unified Modeling Language là gì? ......................................................134 CHƯƠNG 17.CÁC THÀNH PH N C A UML ..................................................137 17.1. Các ph n t mang tính c u trúc ...........................................................137 17.2. Các quy t c c a UML ..........................................................................139 17.3. Các k thu t chung c a UML ..............................................................139 17.4. Ki n trúc c a h th ng .........................................................................140 CHƯƠNG 18.USE CASE ......................................................................................145 18.1. Actor.....................................................................................................145 18.2. Use case................................................................................................147 18.3. Bi u ñ use case (Use case Diagram) ..................................................151 18.4. L p (Class)...........................................................................................154 18.5. Phân b trách nhi m gi a các l p ........................................................156 18.6. Bi u ñ l p (Class Diagram)................................................................157 CHƯƠNG 19: MÔ HÌNH ð NG..........................................................................160 19.1. S c n thi t có mô hình ñ ng (Dynamic model) .................................160 19.2. Các thành ph n c a mô hình ñ ng .......................................................160 19.3. Ưu ñi m c a mô hình ñ ng:.................................................................162 19.4. S ki n và thông ñi p (Event & Message) ..........................................164 19.5. Thông ñi p (Message):.........................................................................166 19.6. Bi u ñ tu n t (Sequence diagram)....................................................168 19.7. Bi u ñ c ng tác (Collaboration Diagram) ..........................................170 19.8. Bi u ñ tr ng thái (State Diagram) ......................................................171 19.9. Bi u ñ ho t ñ ng (Activity Diagram) ................................................177 19.10. Vòng ñ i ñ i tư ng (Object lifecycle) .................................................181 19.11. Xem xét l i mô hình ñ ng....................................................................182 19.12. Ph i h p mô hình ñ ng và mô hình ñ i tư ng ...................................184 19.13. Tóm t t v mô hình ñ ng .....................................................................185 3
  5. PH N 1. ð I CƯƠNG V H TH NG THÔNG TIN N i dung Ph n 1 trình bày các khái ni m cơ b n v h th ng thông tin và quá trình phát tri n m t h th ng thông tin. CHƯƠNG 1. T NG QUAN V PHÂN TÍCH THI T K H TH NG M c tiêu h c t p: Chương này nh m cung c p các khái ni m cơ b n v phân tích và thi t k h th ng. ð ng th i ñưa ra m t quy trình phát tri n h th ng ñơn gi n. 1.1. Khái ni m h th ng thông tin Thông tin là m t lo i tài nguyên c a t ch c, ph i ñư c qu n lý chu ñáo gi ng như m i tài nguyên khác. Vi c x lý thông tin ñòi h i chi phí v th i gian, ti n b c và nhân l c. Vi c x lý thông tin ph i hư ng t i khai thác t i ña ti m năng c a nó. H th ng thông tin (Information System - IS) trong m t t ch c có ch c năng thu nh n và qu n lý d li u ñ cung c p nh ng thông tin h u ích nh m h tr cho t ch c ñó và các nhân viên, khách hàng, nhà cung c p hay ñ i tác c a nó. Ngày nay, nhi u t ch c xem các h th ng thông tin là y u t thi t y u giúp h có ñ năng l c c nh tranh và ñ t ñư c nh ng bư c ti n l n trong ho t ñ ng. H u h t các t ch c nh n th y r ng t t c nhân viên ñ u c n ph i tham gia vào quá trình phát tri n các h th ng thông tin. Do v y, phát tri n h th ng thông tin là m t ch ñ ít nhi u có liên quan t i b n cho dù b n có ý ñ nh h c t p ñ tr nên chuyên nghi p trong lĩnh v c này hay không. H th ng thông tin là m t h th ng bao g m con ngư i, d li u, các quy trình và công ngh thông tin tương tác v i nhau ñ thu th p, x lý, lưu tr và cung c p thông tin c n thi t ñ u ra nh m h tr cho m t h th ng. H th ng thông tin hi n h u dư i m i hình d ng và quy mô. Phân lo i h th ng thông tin: Các h th ng thông tin có th ñư c phân lo i theo các ch c năng chúng ph c v . H th ng x lý giao d ch (Transaction processing system – TPS) là m t h th ng thông tin có ch c năng thu th p và x lý d li u v các giao d ch nghi p v . H th ng thông tin qu n lý (Management information system - MIS) là m t h th ng thông tin cung c p thông tin cho vi c báo cáo hư ng qu n lý d a trên vi c x lý giao d ch và các ho t ñ ng c a t ch c. 1
  6. • H th ng h tr quy t ñ nh (Decision support system – DSS) là m t h th ng thông tin v a có th tr giúp xác ñ nh các th i cơ ra quy t ñ nh, v a có th cung c p thông tin ñ tr giúp vi c ra quy t ñ nh. • H th ng thông tin ñi u hành (Excutive information system – EIS) là m t h th ng thông tin h tr nhu c u l p k ho ch và ñánh giá c a các nhà qu n lý ñi u hành. • H th ng chuyên gia (Expert System) là h th ng thông tin thu th p tri th c chuyên môn c a các chuyên gia r i mô ph ng tri th c ñó nh m ñem l i l i ích cho ngư i s d ng bình thư ng. • H th ng truy n thông và c ng tác (Communication and collaboration system) là m t h th ng thông tin làm tăng hi u qu giao ti p gi a các nhân viên, ñ i tác, khách hàng và nhà cung c p ñ c ng c kh năng c ng tác gi a h . • H th ng t ñ ng văn phòng (Office automation system) là m t h th ng thông tin h tr các ho t ñ ng nghi p v văn phòng nh m c i thi n lu ng công vi c gi a các nhân viên. Các công ngh m i: Các công ngh m i ñang ñư c tích h p vào các h th ng truy n th ng: • Thương m i ñi n t (e-commerce) s d ng Web ñ th c hi n các ho t ñ ng kinh doanh. • L p k ho ch khai thác ngu n tài nguyên doanh nghi p (ERP-Enterprise Resource Planning) có m c ñích tích h p các h th ng thông tin khác nhau trong m t t ch c. • Các thi t b c m tay và không dây, bao g m thương m i di ñ ng (m- commerce). • Ph n m m mã ngu n m 2
  7. Hình 1-1 Các công ngh m i tác ñ ng t i t t c các h th ng Phân tích và thi t k h th ng là cách ti p c n có h th ng t i: • Vi c xác ñ nh các v n ñ , cơ h i và m c tiêu • Vi c phân tích các lu ng thông tin trong các t ch c. • Vi c thi t k các h th ng thông tin trên máy tính ñ gi i quy t v n ñ Tài li u này ñ c p t i hai n i dung chính, m t là “phân tích” nh ng yêu c u nghi p v cho các h th ng thông tin và hai là ”thi t k ” các h th ng thông tin ñáp ng nh ng yêu c u ñó. Nói m t cách khác, s n ph m c a quá trình phân tích và thi t k h th ng chính là m t h th ng thông tin. 1.2. M t quy trình phát tri n h th ng ñơn gi n Trên ñây, b n ñã ñư c gi i thi u v các lo i hình h th ng thông tin khác nhau, m t s xu hư ng công ngh có nh hư ng t i s phát tri n c a các h th ng thông tin. Trong m c này, b n s h c m t khía c nh n a v h th ng thông tin, ñó là “quy trình” phát tri n m t h th ng thông tin. H u h t các quy trình phát tri n h th ng c a các t ch c ñ u hư ng theo cách ti p c n gi i quy t v n ñ (problem-solving). Cách ti p c n này thư ng k t h p các bư c gi i quy t v n ñ nói chung sau: 1. Xác ñ nh v n ñ 2. Phân tích và hi u v n ñ 3. Xác ñ nh các yêu c u gi i pháp 4. Xác ñ nh các gi i pháp khác nhau và ch n cách “t t nh t” 5. Thi t k gi i pháp ñã l a ch n 3
  8. 6. Cài ñ t gi i pháp ñã l a ch n 7. ðánh giá k t qu (n u v n ñ v n không ñư c gi i quy t thì quay l i bư c 1 ho c 2) Nh m m c ñích ñơn gi n, chúng tôi s trình bày cách ti p c n gi i quy t v n ñ ban ñ u g m b n giai ño n ho c pha c n ph i ñư c hoàn thành ñ i v i b t kỳ m t d án phát tri n h th ng nào – ñó là pha kh i ñ u h th ng, phân tích h th ng, thi t k h th ng và cài ñ t h th ng. B ng dư i ñây th hi n quan h gi a các bư c gi i quy t v n ñ nói chung và quy trình ñư c trình bày. Quy trình phát tri n h th ng ñơn Các bư c gi i quy t v n ñ nói chung gi n hóa 1. Xác ñ nh v n ñ . (ð ng th i l p k ho ch cho Kh i ñ u h th ng gi i pháp c a v n ñ ). 1. Phân tích và hi u v n ñ . Phân tích h th ng 2. Xác ñ nh các yêu c u gi i pháp. 1. Xác ñ nh các gi i pháp khác nhau và ch n cách Thi t k h th ng “t t nh t” 2. Thi t k gi i pháp ñã l a ch n 1. Cài ñ t gi i pháp ñã l a ch n Cài ñ t h th ng 2. ðánh giá k t qu . (N u v n ñ v n không ñư c gi i quy t thì quay l i bư c 1 ho c 2). B ng 1-1 Quy trình phát tri n h th ng C n lưu ý là b t c quy trình phát tri n h th ng nào cũng ph i ñư c qu n lý trên cơ s d án. Ph i có ít nh t m t nhân s nh n trách nhi m làm ngư i qu n lý d án ñ ñ m b o r ng h th ng ñư c phát tri n ñúng th i gian, trong gi i h n ngân sách cho phép và có ch t lư ng ch p nh n ñư c. Ho t ñ ng qu n lý m t d án ñư c g i là qu n lý d án Qu n lý d án (Project Management) là ho t ñ ng xác ñ nh, l p k ho ch, ñi u khi n, ki m soát m t d án ñ phát tri n m t h th ng ch p nh n ñư c trong kho ng th i gian và ngân sách ñư c giao 4
  9. Qu n lý quy trình (Process Management) là ho t ñ ng liên t c nh m xác ñ nh, c i thi n và k t h p vi c s d ng phương pháp lu n mà t ch c ñã l a ch n (“quy trình”) v i các tiêu chu n ñ i v i m i d án phát tri n h th ng. 1.2.1. Kh i ñ u h th ng Các d án h th ng thông tin thư ng ph c t p. Chúng ñòi h i s ñ u tư, n l c và th i gian ñáng k . Các v n ñ c n gi i quy t thư ng ñư c phát bi u m t cách mơ h , có nghĩa r ng gi i pháp ñư c hình dung ban ñ u có th còn chưa hoàn thi n. Vì v y, các d án h th ng ph i ñư c l p k ho ch c n th n. Giai ño n kh i ñ u h th ng hình thành ph m vi d án và k ho ch gi i quy t v n ñ . Do ñó, pha kh i ñ u h th ng thi t l p ph m vi d án, m c tiêu, l ch bi u và ngân sách c n thi t ñ gi i quy t v n ñ . Ph m vi d án xác ñ nh lĩnh v c nghi p v ñư c hư ng ñ n c a d án và các m c tiêu c n ñ t ñư c. Ph m vi và m c tiêu v cơ b n ñ u nh hư ng t i các ñ m b o v tài nguyên, c th là l ch bi u và ngân sách, nh ng nhân t c n ñư c th c hi n ñ hoàn thành d án. B ng vi c thi t l p m t ngân sách và l ch bi u d a vào ph m vi và m c tiêu ban ñ u, b n cũng s thi t l p ñư c m t ranh gi i mà d a vào ñó t t c các nhân s ñ u có th ch p nh n th c t là b t c thay ñ i nào trong tương lai ñ i v i ph m vi ho c m c tiêu cũng s tác ñ ng t i l ch bi u và ngân sách. Ngư i qu n lý d án, ngư i phân tích h th ng và ngư i s h u h th ng là nh ng nhân l c ch y u trong pha kh i ñ u h th ng. Kh i ñ u h th ng (System Initiation) là vi c l p k ho ch ban ñ u cho m t d án ñ xác ñ nh ph m vi nghi p v , m c tiêu, l ch bi u và ngân sách ban ñ u. 1.2.2. Phân tích h th ng Bư c ti p theo trong quy trình phát tri n h th ng mà chúng tôi trình bày là giai ño n phân tích h th ng. Pha này nh m cung c p cho ñ i d án hi u bi t th u ñáo hơn v v n ñ và nhu c u c a d án. Hi u m t cách ñơn gi n, lĩnh v c nghi p v (ph m vi c a d án – như ñã xác ñ nh trong pha kh i ñ u h th ng) có th ñư c nghiên c u và phân tích ñ thu ñư c nh ng hi u bi t chi ti t hơn. Pha phân tích h th ng yêu c u làm vi c v i ngư i s d ng h th ng ñ xác ñ nh rõ các yêu c u nghi p v ñ i v i h th ng s ñư c mua ho c phát tri n. S hoàn thi n c a pha phân tích h th ng thư ng th hi n k t qu nhu c u c p nh t các k t qu ñã có trư c ñó pha kh i ñ u h th ng. Vi c phân tích có th phát hi n yêu c u ph i xét l i ph m vi ho c m c tiêu c a d án – ví d có th c m th y ph m vi c a d án quá l n ho c quá nh . Cu i cùng, tính kh thi c a b n thân d án tr nên ñáng ng . D án có th b h y b ho c có th chuy n sang giai ño n ti p theo. 5
  10. Ngư i qu n lý d án, ngư i phân tích h th ng và ngư i s d ng h th ng là nh ng nhân l c cơ b n trong pha phân tích h th ng. Phân tích h th ng (System Analysis) là vi c nghiên c u lĩnh v c v n ñ nghi p v ñ ñ xu t các c i ti n và xác ñ nh các yêu c u nghi p v cũng như th t ưu tiên cho gi i pháp. 1.2.3. Thi t k h th ng Sau khi ñã có hi u bi t v các yêu c u nghi p v c a m t h th ng thông tin, ta có th ti n hành pha thi t k h th ng. Trong giai ño n này, trư c tiên c n xem xét các gi i pháp công ngh khác nhau. Hi m khi ch có m t gi i pháp cho m t v n ñ . M t khi m t gi i pháp ñã ñư c l a ch n và ch p nh n, pha thi t k h th ng phát tri n các b n ñ c t và thi t k chi ti t ñư c yêu c u ñ cài ñ t gi i pháp cu i cùng. Các b n ñ c t và thi t k chi ti t ñó s ñư c dùng ñ cài ñ t cơ s d li u, chương trình, giao di n ngư i dùng và m ng cho h th ng thông tin. Trong trư ng h p ta l a ch n mua ph n m m thay vì xây d ng nó thì b n thi t k chi ti t s xác ñ nh cách th c ph n m m ñó ñư c tích h p vào h at ñ ng nghi p v và các h th ng th ng thông tin khác. Nh c l i v các ñ nh hư ng công ngh ñã trình bày trên, các ñ nh hư ng ñó s nh hư ng ch y u t i quy trình thi t k h th ng và ra quy t ñ nh. Nhi u t ch c xác ñ nh m t ki n trúc công ngh thông tin chung d a trên các ñ nh hư ng công ngh ñó. N u v y, t t c các pha thi t k h th ng cho h th ng thông tin m i ñ u ph i tuân theo ki n trúc công ngh thông tin chu n. Ngư i qu n lý d án, ngư i phân tích h th ng và ngư i thi t k h th ng là nh ng nhân l c chính trong pha thi t k h th ng. Thi t k h th ng (System Design) là quá trình xác ñ nh và xây d ng gi i pháp k thu t d a trên máy tính cho các yêu c u nghi p v ñư c xác ñ nh trong pha phân tích h th ng. 1.2.4. Cài ñ t h th ng Bư c cu i cùng trong quy trình phát tri n h th ng ñơn gi n mà chúng tôi trình bày là cài ñ t h th ng. Pha cài ñ t h th ng xây d ng h th ng thông tin m i và ñưa nó vào ho t ñ ng. Trong giai ño n này, các ph n c ng và ph n m m ñư c cài ñ t và s d ng. Các ph n m m ng d ng ñư c mua và cơ s d li u ñư c cài ñ t và c u hình. Các ph n m m tùy bi n và cơ s d li u ñư c xây d ng d a trên các b n ñ c t và thi t k chi ti t ñư c phát tri n pha thi t k h th ng. Khi các thành ph n h th ng ñã ñư c xây d ng ho c cài ñ t thì chúng ph i ñư c ki m th riêng r . Sau ñó, toàn b h th ng cũng ph i ñư c ki m th ñ ñ m b o r ng nó ho t ñ ng chính xác và ñáp ng ñư c các yêu c u c a ngư i dùng. M t khi h th ng 6
  11. ñã ñư c ki m th ñ y ñ , nó ph i ñư c ñưa vào ho t ñ ng. D li u t h th ng trư c ñó có th ph i ñư c chuy n ñ i ho c nh p vào cơ s d li u kh i ñ u và ngư i s d ng h th ng ph i ñư c ñào t o ñ s d ng h th ng m t cách chu n xác. Cu i cùng, m t s k ho ch chuy n ti p t quy trình nghi p v và h th ng thông tin cũ có th ph i ñư c ti n hành. Ngư i qu n lý d án, ngư i phân tích h th ng và ngư i xây d ng h th ng là nh ng nhân l c ch y u trong giai ño n cài ñ t h th ng. Cài ñ t h th ng (System Implementation) là giai ño n xây d ng, cài ñ t, ki m th và tri n khai m t h th ng. 1.2.5. H tr h th ng và c i thi n không ng ng S th t thi u xót n u không kh ng ñ nh r ng vi c cài ñ t h th ng thông tin s d n t i vi c ph i ñ i m t v i s t n t i c a giai ño n h tr và c i thi n không ng ng. Các h th ng thông tin ñư c cài ñ t r t hi m khi hoàn h o. Nh ng ngư i s d ng s tìm th y l i và th nh tho ng b n s tìm th y nh ng sai sót trong thi t k và cài ñ t c n ñư c s a ch a. Ngoài ra, các yêu c u nghi p v và c a ngư i dùng thay ñ i không ng ng. Do ñó, s có nhu c u c i thi n không ng ng b t kỳ h th ng thông tin nào t i khi nó l i th i. H tr và c i thi n h th ng thu c v m t d án khác, thư ng ñư c g i là d án b o trì và nâng c p. M t d án như v y c n tuân theo cùng cách ti p c n gi i quy t v n ñ như ñã ñư c xác ñ nh v i b t kỳ d án nào khác. ði m khác bi t duy nh t là n l c và ngân sách c n ñ hoàn thành d án. Nhi u pha s ñư c hoàn thành nhanh hơn nhi u, ñ c bi t là n u nhân l c ban ñ u ñã tài li u hóa m t cách ñúng ñ n h th ng ngay t giai ño n ñ u. L t t nhiên, n u h không làm như v y thì d án c i thi n h th ng có th tiêu t n nhi u th i gian, n l c và ti n b c hơn. 7
  12. Hình 1-2 T l th i gian cho vi c b o trì h th ng Hình 1-3 M c s d ng tài nguyên trong quy trình phát tri n h th ng 1.2.6. Phát tri n tu n t và phát tri n l p T t c n i dung trình bày các m c trên có th khi n b n k t lu n r ng phát tri n h th ng là m t quy trình tu n t m t cách t nhiên. Trư c tiên, b n kh i ñ u d án, r i phân tích, thi t k và cu i cùng là tri n khai h th ng. ði u này không ph i là luôn ñúng ñ n. Có các chi n lư c ho c cách ti p c n khác nhau ñ th c hi n quy trình phát tri n h th ng nói chung. Rõ ràng các quy trình tu n t là m t trong các kh năng. Cách ti p c n này ñư c minh h a trong hình 1- 4. Chú ý r ng chi n lư c này ñòi h i m i pha ph i ñư c hoàn thành - cái này ti p sau cái kia. S hoàn thành tu n t s cho k t qu trong s phát tri n m t h th ng hoàn toàn m i. Hình th c tr c quan c a cách ti p c n này gi ng như m t thác nư c (waterfall) nên nó thư ng ñư c g i là quy trình “phát tri n thác nư c”. 8
  13. (Trong th c t , các giai ño n có th ch ng l p lên nhau. Ví d ph n thi t k h th ng có th ñư c b t ñ u trư c khi hoàn thành giai ño n phân tích h th ng.). Tuy nhiên, cách ti p c n thác nư c không còn ñư c dùng ph bi n. Vì có m t chi n lư c ph bi n hơn. th hi n trong hình 1-5, thư ng ñư c g i là quy trình phát tri n l p. Cách ti p c n này ñòi h i hoàn thành vi c phân tích, thi t k và cài ñ t ñ ñ phát tri n ñ y ñ m t ph n c a h th ng m i và ñưa nó vào ho t ñ ng s m nh t có th . M t khi “phiên b n” ñó c a h th ng ñư c cài ñ t, chi n lư c ti p theo là th c hi n thêm m t s vi c phân tích, thi t k và cài ñ t ñ t o ra phiên b n ti p theo c a h th ng. Quá trình l p ñi l p l i t i khi t t c các ph n c a h th ng thông tin t ng th ñư c cài ñ t. S ph bi n c a quy trình l p này có th gi i thích như sau: Ngư i s h u và s d ng h th ng phàn nàn v th i gian quá dài c n ñ phát tri n và cài ñ t các h th ng thông tin khi s d ng cách ti p c n thác nư c. Trong khí ñó, cách ti p c n l p cho phép ñưa vào s d ng các phiên b n v i th i gian ng n hơn. ði u này s th a mãn ñòi h i c a khách hàng. Hình 1-4 Phương pháp lu n phát tri n theo mô hình thác nư c 9
  14. Hình 1-5 Phương pháp lu n phát tri n l p Câu h i th o lu n 1.1. Nêu ch c năng và vai trò c a h th ng thông tin trong m t t ch c. 1.2. Phân bi t h th ng qu n lý giao d ch (TPS) v i h th ng thông tin qu n lý (MIS) và h th ng thông tin ñi u hành (EIS). 1.3. Nêu ví d v h th ng qu n lý giao d ch, h th ng thông tin qu n lý và h th ng truy n thông c ng tác. G I Ý: D a vào các ñ nh nghĩa c a các h th ng ñ ñưa ra ví d phù h p trong th c t . 1.4. Cho bi t các xu th công ngh m i ñang ñư c ñưa vào các h th ng thông tin? 1.5. Nêu các giai ño n c a m t quy trình phát tri n h th ng ñơn gi n. G I Ý: D a vào m c 1.2, nêu tóm t t các giai ño n trong m t quá trình ñơn gi n ñ phát tri n h th ng. Câu h i tr c nghi m 10
  15. 1. M t h th ng thông tin ñư c hình thành b i a. Con ngư i, các quy trình và d li u b. Thi t b , các quy trình và công ngh c. Con ngư i, d li u, các quy trình và công ngh 2. H th ng thông tin qu n lý là: a. H th ng thông tin có ch c năng thu th p và x lý d li u v các giao d ch nghi p v . b. H th ng thông tin h tr nhu c u l p k ho ch và ñánh giá c a các nhà qu n lý ñi u hành. c. H th ng thông tin cung c p thông tin cho vi c báo cáo hư ng qu n lý d a trên vi c x lý giao d ch và các ho t ñ ng c a t ch c. 11
  16. T ng k t chương 1 Chương 1 ñã gi i thi u nh ng khái ni m cơ b n v h th ng thông tin và quy trình ñơn gi n ñ phát tri n m t h th ng. Ngư i h c c n n m v ng khái ni m v h th ng thông tin, phân bi t ñư c gi a các lo i h th ng thông tin và có th ñưa ra ví d trong th c t : • H th ng x lý giao d ch • H th ng thông tin qu n lý • H th ng h tr quy t ñ nh • H th ng thông tin ñi u hành • H th ng chuyên gia • H th ng truy n thông và c ng tác • H th ng t ñ ng văn phòng Ngoài ra, ngư i h c c n n m rõ các giai ño n cơ b n trong quá trình phát tri n m t h th ng thông tin: • Kh i ñ u h th ng. • Phân tích h th ng. • Thi t k h th ng. • Cài ñ t h th ng. Hư ng d n bài t p l n Bài t p l n là tiêu chu n ñánh giá k t qu h c t p. Yêu c u là th c hi n Phân tích và thi t k m t h th ng thông tin qu n lý. Các b n ch n m t trong các ñ tài g i ý dư i ñây ho c t ñưa ra ñ tài. STT ð tài Mô t 1 H th ng qu n lý thư vi n Qu n lý sách, ñ c gi , tình hình mư n tr … H th ng qu n lý nhân s ti n Qu n lý h sơ nhân s , ti n lương, k t qu 2 lương ch m công… 3 H th ng qu n lý v t tư Qu n lý tình hình xu t nh p v t tư… H th ng qu n lý h c sinh 4 Qu n lý h sơ h c sinh, k t qu h c t p… ph thông 5 H th ng qu n lý sinh viên Qu n lý h sơ sinh viên, k t qu h c t p… 12
  17. ñ ih c H th ng qu n lý tuy n sinh 6 Qu n lý thông tin thí sinh, k t qu thi… ñ ih c H th ng qu n lý công n c a Qu n lý tình hình công n ñ i v i khách hàng 7 hàng và nhà cung c p 8 H th ng qu n lý khách s n Qu n lý phòng, khách thuê phòng… H th ng qu n lý h sơ b nh 9 Qu n lý h sơ, tình tr ng c a b nh nhân… án b nh vi n H th ng qu n lý trư ng m u Qu n lý h sơ h c sinh, ch s th l c, năng 10 giáo khi u… Vi c làm bài t p l n nên ñư c ti n hành song song v i quá trình h c môn này và tuân theo các bư c chính: 1. Kh o sát th c t và xác l p các yêu c u. 2. Phân tích h th ng. 3. Thi t k h th ng. 4. Xây d ng và cài ñ t h th ng. K t qu làm bài t p l n ph i ñư c th hi n thông qua m t báo cáo d ng file word và mã ngu n chương trình ph n m m ñư c xây d ng. 13
  18. CHƯƠNG 2. PHÁT TRI N H TH NG THÔNG TIN M c tiêu Chương này gi i thi u khái ni m v quy trình phát tri n m t h th ng thông tin, ñưa ra m t quy trình phát tri n h th ng. Bên c nh ñó, chương này cũng s ñ c p t i các hư ng ti p c n phân tích thi t k h th ng. Cu i cùng s gi i thi u v các k thu t và công c có th s d ng trong quá trình phân tích thi t k h th ng. 2.1. Quy trình phát tri n h th ng 2.1.1. Khái ni m Quy trình phát tri n h th ng – m t t p h p các ho t ñ ng, phương pháp, th c nghi m, k t qu và các công c t ñ ng hóa mà các nhân s s d ng ñ phát tri n và c i thi n không ng ng h th ng thông tin và ph n m m M t quy trình phù h p ñ phát tri n h th ng ph i b o ñ m: • Hi u qu ñ cho phép nhà qu n lý ñi u chuy n ngu n l c gi a các d án • Tài li u nh t quán nh m gi m chi phí th i gian s ng ñ b o trì h th ng (b i các ñ i phát tri n khác) v sau • Ch t lư ng nh t quán xuyên su t các d án 2.1.2. Mô hình qu n lý quy trình CMM Capability Maturity Model (CMM) là m t framework chu n hóa ñ ñánh giá m c ñ hoàn thi n c a các quy trình phát tri n h th ng thông tin, các quy trình qu n lý và các s n ph m c a m t t ch c. M c ñích c a CMM là ñ h tr cho các t ch c c i thi n tính hoàn ch nh c a các quy trình phát tri n h th ng. Nó bao g m 5 m c ñ hoàn thi n: • M c 1—Kh i ñ u: m c này, các d án phát tri n h th ng không tuân theo quy trình b t bu c nào. M i ñ i phát tri n l i có nh ng công c và phương pháp riêng. S thành công hay th t b i thư ng ph thu c vào k năng và kinh nghi m c a ñ i d án. • M c 2—Có th l p l i: Các quy trình qu n lý và th c hi n d án ñư c thi t l p ñ theo dõi chi phí d án, l ch bi u và tính thi t th c. Các d án ñ u s d ng m t quy trình phát tri n h th ng nhưng quy trình ñó có th bi n ñ i phù h p v i t ng d án. ð i d án n l c ph i h p ñ có th l p l i nh ng k t qu t t ñã ñ t ñư c . Nh ng kinh nghi m th c ti n ñư c áp d ng ñ chu n hóa quy trình cho m c k ti p. • M c 3—ðư c ñ nh rõ: M t quy trình phát tri n h th ng chu n (m t “phương pháp lu n”) ñư c mua v ho c ñư c phát tri n. T t c các d án s 14
  19. d ng m t phiên b n c a quy trình này ñ phát tri n và b o trì h th ng thông tin và ph n m m. Nh vi c s d ng quy trình chu n mà m i d án ñ u mang tính nh t quán v tài li u và k t qu s n ph m thu ñư c. • M c 4—ðư c qu n lý: Các m c tiêu ño ñư c v ch t lư ng và hi u qu ph i ñư c thi t l p. Các k t qu ño chi ti t v ch t lư ng quy trình phát tri n h th ng chu n và ch t lư ng s n ph m luôn ñư c thu th p và lưu tr vào cơ s d li u. ð i d án d a vào nh ng d li u ñó ñ c i thi n vi c qu n lý t ng d án. • M c 5—T i ưu: Quy trình phát tri n h th ng chu n ñư c giám sát và c i thi n không ng ng d a trên các phép ño và phân tích d li u ñư c thi t l p trong m c 4. Có th bao g m vi c thay ñ i k thu t, công ngh ñ th c hi n các ho t ñ ng ñư c ñòi h i trong quy trình phát tri n h th ng chu n, cũng như vi c ñi u ch nh chính quy trình. C n nh n th y r ng m i m c CMM l i là ti n ñi u ki n cho m c ti p theo. Hi n t i, trên th gi i, nhi u t ch c ñang n l c ñ ñ t ñư c ít nh t là CMM m c 3. 2.1.3. Phương pháp lu n phát tri n h th ng • Vòng ñ i h th ng – là s phân tích vòng ñ i c a m t h th ng thông tin thành hai giai ño n, (1) phát tri n h th ng và (2) ñưa vào ho t ñ ng và b o trì h th ng • Phương pháp lu n phát tri n h th ng – là m t quy trình phát tri n chu n hóa xác ñ nh m t t p các ho t ñ ng, phương pháp, th c nghi m, k t qu và các công c t ñ ng hóa mà nh ng ngư i phát tri n h th ng và ngư i qu n lý d án dùng ñ phát tri n và c i thi n không ng ng các h th ng thông tin và ph n m m • Các phương pháp lu n phát tri n h th ng o Phát tri n ng d ng nhanh có ki n trúc (Architected Rapid Application Development - Architected RAD) o Phương pháp lu n phát tri n h th ng ñ ng (Dynamic Systems Development Methodology - DSDM) o Phát tri n ng d ng k t h p (Joint Application Development - JAD) o Công ngh thông tin (Information Engineering - IE) o Phát tri n ng d ng nhanh (Rapid Application Development - RAD) o Quy trình h p nh t Rational (Rational Unified Process - RUP) 15
  20. o Phân tích và thi t k hư ng c u trúc (Structured Analysis and Design) – ñây là phương pháp ñư c trình bày trong bài gi ng này o L p trình eXtreme (eXtremeProgramming - XP) 2.1.4. Các nguyên lý phát tri n h th ng • ð ngư i s d ng h th ng tham gia vào • S d ng m t cách ti p c n gi i quy t v n ñ • Thi t l p các giai ño n và các ho t ñ ng • Tài li u hóa su t quá trình phát tri n • Thi t l p các chu n • Qu n lý quá trình và các d án • Cân ñ i h th ng v i v n ñ u tư • Không né tránh vi c h y b ho c s a ph m vi • Chia ñ tr • Thi t k h th ng ñ có th phát tri n và thay ñ i Nguyên lý 1: ð ngư i s h u và ngư i s d ng h th ng tham gia vào t t c các giai ño n phát tri n h th ng • S tham gia c a ngư i s d ng s t o nên ý th c h là ngư i làm ch h th ng và d n ñ n s ch p nh n và hài lòng c a h v h th ng • Có nghĩa là ngư i s d ng và ngư i s h u h th ng cũng “s ng” trong h th ng Nguyên lý 2: S d ng m t cách ti p c n gi i quy t v n ñ • Nghiên c u và tìm hi u v n ñ trong ng c nh c a nó • Xác ñ nh các yêu c u c a gi i pháp phù h p • Xác ñ nh các gi i pháp ñ c và ch n gi i pháp t t nh t có th • Thi t k và/ho c cài ñ t gi i pháp • Quan sát và ñanh giá tác ñ ng c a gi i pháp, và c i thi n gi i pháp m t cách phù h p Nguyên lý 3: Thi t l p các giai ño n và các ho t ñ ng • Xác ñ nh ph m vi • Phân tích v n ñ • Phân tích yêu c u • Thi t k lôgíc 16

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản