intTypePromotion=1

Giáo trình Tài chính tiền tệ (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

Chia sẻ: Solua999 Solua999 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:177

0
6
lượt xem
1
download

Giáo trình Tài chính tiền tệ (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục đích của giáo trình Tài chính tiền tệ giới thiệu cho học sinh một cách có hệ thống cơ sở lý luận về tài chính tiền tệ và có thể nghiên cứu để giải thích các hiện tượng tài chính tiền tệ xảy ra hàng ngày trong đời sống. Nội dung giáo trình gồm 8 chương được trình bày như: Những vấn đề cơ bản của tài chính; Tài chính công và chính sách tài khóa; Tài chính doanh nghiệp; Tiền tệ và lưu thông tiền tệ; Các định chế tài chính trung gian; Tín dụng và lãi suất;...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Tài chính tiền tệ (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

  1. ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: TÀI CHÍNH TIỀN TỆ NGÀNH: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐKTKT ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh) Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020
  2. ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: TÀI CHÍNH TIỀN TỆ NGÀNH: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG THÔNG TIN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI Họ tên: Bùi Thị Phương Linh Học vị: Thạc sỹ Đơn vị: Khoa Kế toán tài chính Email: buithiphuonglinh@hotec.com.vn TRƢỞNG KHOA TỔ TRƢỞNG CHỦ NHIỆM BỘ MÔN ĐỀ TÀI HIỆU TRƢỞNG DUYỆT Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020
  3. TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
  4. LỜI GIỚI THIỆU Để đáp ứng yêu cầu giảng dạy của nhà trường, tác giả đã thực hiện biên soạn cuốn giáo trình Tài chính tiền tệ. Mục đích của giáo trình Tài chính tiền tệ giới thiệu cho học sinh một cách có hệ thống cơ sở lý luận về tài chính tiền tệ và có thể nghiên cứu để giải thích các hiện tượng tài chính tiền tệ xảy ra hàng ngày trong đời sống. Giáo trình gồm 8 chương đã thể hiện được những kiến thức cơ bản và cập nhật về tài chính tiền tệ trong nền kinh tế thị trường. Cụ thể: Chương 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính Chương 2: Tài chính công và chính sách tài khóa Chương 3 : Tài chính doanh nghiệp Chương 4 : Tiền tệ và lưu thông tiền tệ Chương 5 : Các định chế tài chính trung gian Chương 6 : Tín dụng và lãi suất Chương 7: Thị trường tài chính Chương 8: Ngân hàng thương mai và ngân hàng trung ương Giáo trình đã được hội đồng khoa học của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá và cho phép lưu hành nội bộ để làm tài liệu phục vụ công tác giảng dạy và học tập ở trường. Trong quá trình nghiên cứu, biên soạn, tác giả đã có nhiều cố gắng để giáo trình được đảm bảo tính khoa học, gắn liền với tình hình thực tiễn Việt Nam. Tuy nhiên giáo trình cũng không tránh khỏi những thiếu sót về nội dung và hình thức. Tác giả mong nhận được những ý kiến đóng góp của giảng viên và sinh viên trong quá trình sử dụng giáo trình để giáo trình ngày một hoàn thiện hơn. TP.HCM, ngày tháng năm Chủ biên Bùi Thị Phương Linh KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 1
  5. MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU ................................................................................................ 1 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TÀI CHÍNH ...................... 10 1.1. Sự ra đời và phát triển tài chính .................................................................... 10 1.1.1 Khái niệm tài chính ..................................................................................... 10 1.1.2 Đặc điểm của tài chính ................................................................................ 11 1.1.3 Lịch sử ra đời tài chính ............................................................................... 11 1.2. Chức năng của tài chính ................................................................................ 11 1.2.1. Huy động nguồn tài chính .......................................................................... 11 1.2.2. Phân bổ nguồn tài chính ............................................................................. 12 1.2.3. Kiểm tra tài chính ....................................................................................... 13 1.3. Hệ thống tài chính ......................................................................................... 14 1.3.1. Khái niệm và cơ cấu hệ thống tài chính ..................................................... 14 1.3.2. Đặc điểm các bộ phận của hệ thống tài chính ............................................ 17 1.3.2.1 Thị trường tài chính.................................................................................. 17 1.3.2.2 Các chủ thể tài chính ................................................................................ 17 1.3.2.3 Cơ sở hạ tầng tài chính ............................................................................. 17 1.3.3. Mối quan hệ giữa các chủ thể tài chính ..................................................... 17 CHƢƠNG 2: TÀI CHÍNH CÔNG VÀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ............ 22 2.1. Khu vực công và tài chính công .................................................................... 22 2.1.1. Khu vực công ............................................................................................. 22 2.1.2. Tài chính công ............................................................................................ 23 2.2. Ngân sách Nhà nước ..................................................................................... 28 2.2.1. Khái niệm ngân sách nhà nước .................................................................. 28 2.2.2. Thu ngân sách nhà nước............................................................................. 29 2.2.3. Chi ngân sách nhà nước ............................................................................. 33 2.2.4. Cân đối thu chi ngân sách nhà nước .......................................................... 40 2.3. Chính sách tài khóa ....................................................................................... 41 2.3.1. Khái niệm ................................................................................................... 41 KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 2
  6. 2.3.2. Chính sách tài khóa và tổng cầu xã hội ...................................................... 42 2.3.3. Chính sách tài khóa – công cụ kinh tế vĩ mô ............................................. 43 2.4. Bài tập chương 2 ........................................................................................... 44 CHƢƠNG 3: TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ................................................ 46 3.1. Một số khái niệm cơ bản ............................................................................... 46 3.1.1. Khái niệm tài chính doanh nghiệp ............................................................. 46 3.1.2. Vai trò của tài chính doanh nghiệp ............................................................ 50 3.2. Cấu trúc tài chính doanh nghiệp. .................................................................. 51 3.2.1. Cấu trúc vốn tài sản .................................................................................... 51 3.2.2. Cấu trúc nguồn tài trợ................................................................................. 58 3.3. Nội dung của tài chính doanh nghiệp ............................................................ 62 3.3.1. Lập kế hoạch tài chính cho doanh nghiệp .................................................. 62 3.3.2. Quản lý và sử dụng vốn tài sản .................................................................. 63 3.4. Bài tập chương 3 ........................................................................................... 68 CHƢƠNG 4: TIỀN TỆ VÀ LƢU THÔNG TIỀN TỆ .................................... 69 4.1. Sự ra đời và phát triển của tiền tệ.................................................................. 69 4.1.1. Khái quát quá trình phát triển của tiền tệ ................................................... 69 4.1.2. Các thời kỳ phát triển của tiền tệ ............................................................... 71 4.1.3. Các hình thức khác của tiền tệ ................................................................... 74 4.2. Bản chất và chức năng của tiền tệ ................................................................. 75 4.2.1. Khái niệm tiền tệ ........................................................................................ 75 4.2.2. Chức năng của tiền tệ ................................................................................. 76 4.3. Các chế độ tiền tệ. ......................................................................................... 79 4.3.1. Khái niệm và các yếu tố cấu thành chế độ tiền tệ ...................................... 79 4.3.2. Các chế độ tiền tệ ....................................................................................... 82 4.4. Lạm phát. ....................................................................................................... 92 4.4.1. Khái niệm và phân loại lạm phát ............................................................... 92 4.4.2. Nguyên nhân dẫn đến lạm phát .................................................................. 94 4.4.3. Tác động của lạm phát ............................................................................. 101 4.4.4. Những biện pháp kiềm chế lạm phát........................................................ 103 KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 3
  7. 4.4.5. Hiện tượng giảm phát ............................................................................... 105 CHƢƠNG 5: CÁC ĐỊNH CHẾ TÀI CHÍNH TRUNG GIAN ..................... 106 5.1. Khái niệm, đặc điểm và phân loại trung gian tài chính............................... 106 5.1.1. Khái niệm về trung gian tài chính ............................................................ 106 5.1.2. Đặc điểm trung gian tài chính .................................................................. 106 5.1.3. Phân loại các trung gian tài chính ............................................................ 107 5.2. Vai trò của các định chế tài chính trung gian trong nền kinh tế thị trường 108 5.2.1. Chu chuyển các nguồn vốn ...................................................................... 108 5.2.2. Giảm chi phí giao dịch của xã hội ............................................................ 109 5.2.3. Khắc phục tình trạng thông tin bất cân xứng trên thị trường tài chính .... 109 5.2.4. Góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và tiêu chuẩn cuộc sông xã hội..... 111 5.3. Đặc điểm cơ bản của một số trung gian tài chính ....................................... 111 5.3.1. Các ngân hàng trung gian ......................................................................... 111 5.3.2. Các định chế phi ngân hàng ..................................................................... 112 5.3.3. Quỹ tín dụng ............................................................................................. 112 5.3.4. Quỹ đầu tư ................................................................................................ 112 5.3.5. Công ty tài chính ...................................................................................... 115 5.3.6. Các công ty bảo hiểm ............................................................................... 115 CHƢƠNG 6: TÍN DỤNG VÀ LÃI SUẤT ...................................................... 117 6.1. Khái niệm về tín dụng ................................................................................. 117 6.2. Vai trò của tín dụng ..................................................................................... 117 6.3. Các hình thức tín dụng trong nền kinh tế thị trường ................................... 118 6.3.1. Tín dụng thương mại ................................................................................ 118 6.3.2. Tín dụng ngân hàng .................................................................................. 122 6.4. Khái niệm và phân loại lãi suất ................................................................... 128 6.4.1. Khái niệm lãi suất..................................................................................... 128 6.4.2. Phân loại lãi suất ...................................................................................... 129 6.5. Phương pháp xác định lãi suất .................................................................... 131 6.5.1. Phương pháp tính lãi ................................................................................ 131 6.5.2. Hiện giá .................................................................................................... 133 KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 4
  8. 6.5.3. Lãi suất hoàn vốn ..................................................................................... 134 6.5.4. Mối quan hệ giữa lãi suất và giá trái phiếu .............................................. 137 6.5.5. Tỷ suất lợi tức của trái phiếu .................................................................... 138 6.6. Bài tập chương 6 ......................................................................................... 138 CHƢƠNG 7: THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH ................................................... 139 7.1. Khái niệm và phân loại thị trường tài chính ............................................... 139 7.1.1. Khái niệm ................................................................................................. 139 7.1.2. Phân loại thị trường tài chính ................................................................... 140 7.2. Thị trường tiền tệ ......................................................................................... 141 7.2.1. Khái niệm và phân loại ............................................................................ 141 7.2.2. Chủ thể tham gia trên thị trường tiền tệ ................................................... 143 7.2.3. Các công cụ của thị trường tiền tệ............................................................ 143 7.2.4. Các nghiệp vụ trên thị trường tiền tệ........................................................ 147 7.3. Thị trường vốn (thị trường chứng khoán) ................................................... 150 7.3.1. Khái niệm và phân loại ............................................................................ 150 7.3.2. Các công cụ trên thị trường vốn ............................................................... 153 7.3.3. Các chủ thể hoạt động trên thị trường vốn ............................................... 157 CHƢƠNG 8: NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ NGÂN HÀNG TRUNG ƢƠNG................................................................................................................ 160 8.1. Quá trình ra đời và phát triển của ngân hàng thương mại........................... 160 8.2. Chức năng của ngân hàng thương mại ........................................................ 161 8.2.1. Chức năng trung gian tín dụng ................................................................. 161 8.2.2. Chức năng trung gian thanh toán ............................................................. 161 8.2.3. Chức năng cung cấp các dịch vụ tài chính ............................................... 162 8.3. Phân loại ngân hàng thương mại ................................................................. 162 8.3.1. Căn cứ vào phạm vi hoạt động và tính chất kinh tế ................................. 162 8.3.2. Căn cứ vào tính chất sở hữu ..................................................................... 163 8.4. Các nghiệp vụ cơ bản của ngân hàng thương mại ...................................... 163 8.4.1. Nghiệp vụ tạo lập nguồn vốn và quản lý nguồn kinh .............................. 163 8.4.2. Nghiệp sử dụng vốn và quản lý tài sản có ............................................... 164 KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 5
  9. 8.4.3. Các nghiệp vụ trung gian thanh toán và ngân quỹ ................................... 164 8.5. Quá trình ra đời và bản chất ngân hàng trung ương .................................... 165 8.5.1. Khái quát quá trình ra đời của ngân hàng trung ương ............................. 165 8.5.2. Bản chất của ngân hàng trung ương ......................................................... 167 8.6. Chức năng của ngân hàng trung ương ........................................................ 167 8.6.1. Độc quyền phát hành giấy bạc ngân hàng và điều tiết khối lượng tiền tệ 167 8.6.2. Ngân hàng trung ương là của ngân hàng ................................................. 168 8.6.3. Ngân hàng trung ương là của nhà nước ................................................... 169 8.7. Chính sách tiền tệ và công cụ thực thi chính sách tiền tệ ........................... 169 8.7.1. Khái niệm chính sách tiền tệ .................................................................... 169 8.7.2. Mục tiêu của chính sách tiền tệ ................................................................ 169 8.7.3. Những công cụ để thực thi chính sách tiền tệ .......................................... 170 TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 174 KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 6
  10. GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Tài chính tiền tệ Mã môn học: MH2104074 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn học Tài chính tiền tệ là môn học bắt buộc thuộc nhóm các môn học cơ sở được bố trí giảng dạy sau khi đã học xong các môn học chung. - Tính chất: Môn học Tài chính tiền tệ cung cấp cho sinh viên các kiến thức về nền tảng và cách thức ứng dụng thực tế liên quan đến tài chính và tiền tệ chủ yếu: Những vấn đề cơ bản về tài, tài chính công, lý thuyết về tiền tệ, các định chế trung gian, tín dụng và lãi suất, thị trường tài chính, ngân hàng thương mại và ngân hàng trung ương. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: + Trình bày được sự ra đời và phát triển, bản chất, chức năng của tài chính và của tiền tệ, các chế độ tiền tệ + Trình bày được khái niệm, cơ cấu, đặc điểm của hệ thống tài chính. + Trình bày khái niệm, các bộ phận của khu vực công và khái niệm vai trò, cấu trúc và nội dung của tài chính doanh nghiệp. + Trình bày khái niệm, thu chi, xử lý bội chi ngân sách, các chính sách tài khóa. + Trình bày khái niệm, phân loại lạm phát, lãi suất và thị trường tài chính; tác động, biện pháp kiềm chế lạm phát; phương pháp xác định lãi suất. + Trình bày được khái niệm, đặc điểm, phân loại và vai trò của các định chế tài chính trung gian và các hình thức tín dụng trong nền kinh tế thị trường. + Trình bày đặc điểm cơ bản, ưu và nhược điểm các kênh huy đông vốn các trung gian tài chính. + Trình bày được khái niệm, các chủ thể, các công cụ và các nghiệp vụ trên thị trường tiền tệ và thị trường vốn. KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 7
  11. + Trình bày quá trình ra đời và phát triển, chức năng, các nghiệp vụ cơ bản, chính sách tiền tệ và công cụ thực thi chính sách tiền tệ của ngân hàng thương mại và ngân hàng trung ương. + Phân biệt thuế và phí, lệ phí; thuế trực thu và gián thu; tài chính công và các tài chính khác. + Phân biệt vốn cố định và vốn lưu động; tài sản cố định hữu hình và tài sản cố định vô hình; vốn pháp định, vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu. + Phân biệt các đặc điểm cơ bản của các trung gian tài chính. + Phân biệt sự khác nhau cơ bản giữa các hình thức tín dụng, lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa, lãi suất và tỷ suất lợi tức + Phân biệt sự khác nhau giữa thị trường vốn và thị trường tiền tệ, trái phiếu và cổ phiếu + Phân biệt các loại hình ngân hàng thương mại, các mô hình tổ chức của ngân hàng trung ương - Về kỹ năng: + Giải thích được mối quan hệ giữa các chủ thể tài chính; các nhân tố ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách nhà nước, giải thích các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách tài khóa. + Giải thích được nguyên nhân gây ra lạm phát và tác động của lạm phát. + Giải thích cơ cấu vốn của ngân hàng thương mại + Giải thích các công cụ thực thi chính sách tiền tệ tác động nền kinh tế + Tính toán các chỉ tiêu liên quan chính sách tài khóa. + Tính toán được số tiền khấu hao tài sản cố định theo các phương pháp phổ biến. + Tính toán được các phương pháp lãi suất. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Người học tiếp nhận và nghiên cứu đầy đủ nội dung bài giảng, rèn luyện kỹ năng trình bày tóm tắt nội dung chính trong từng chương. KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 8
  12. + Rèn luyện tư duy Logic hình thành phương pháp học chủ động, nghiêm túc, nhớ lâu về phương pháp tính toán, cách xử lý tình huống từ các ví dụ, bài tập. KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 9
  13. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TÀI CHÍNH Giới thiệu Chương 1 giới thiệu sự ra đời và phát triển tài chính, chức năng của tài chính và hệ thống tài chính. Mục tiêu + Trình bày được sự ra đời và phát triển, chức năng của tài chính. + Trình bày được khái niệm, cơ cấu, đặc điểm hệ thống tài chính. + Giải thích được mối quan hệ giữa các chủ thể tài chính. Nội dung chính 1.1. Sự ra đời và phát triển tài chính 1.1.1 Khái niệm tài chính Hiện nay, nghiên cứu về tài chính có rất nhiều nhà nghiên cứu thực hiện và cũng đưa ra nhiều khái niệm về tài chính. Theo quan điểm của P.J.Drake tiếp cận tài chính theo hai quan điểm, theo nghĩa hẹp, tài chính đơn thuần phản ánh hoạt động thu, chi tiền tệ của chính phủ; còn theo nghĩa rộng hơn, tài chính phản ánh các khoản vay và cho vay ảnh hưởng đến mức cung tiền trên thị trường. Theo quan điểm kinh tế học hiện đại, tài chính biểu thị vốn dưới dạng tiền tệ, nghĩa là ở dạng các khoản có thể vay mượn hay đóng góp vốn thông qua thị trường tài chính hay định chế tài chính. Tóm lại, có hai quan điểm chính về tài chính, quan điểm thứ nhất, đưa ra khái niệm về tài chính dựa vào hoạt động tài chính của chính phủ và quan điểm thứ hai đưa ra khái niệm về tài chính trên cơ sở vốn dưới dạng tiền tệ, cụ thể như sau: - Quan điểm 1: Tài chính phản ánh hoạt động thu – chi của chính phủ; hoặc phản ánh các khoản vay và cho vay. - Quan điểm 2: Tài chính là vốn dưới dạng tiền tệ; tức là sự tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ để đáp ứng nhu cầu khác nhau. KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 10
  14. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính 1.1.2 Đặc điểm của tài chính Theo cách tiếp cận: Tài chính là vốn dưới dạng tiền tệ, tài chính có các đặc điểm sau: Thứ nhất, tài chính là nguồn lực thể hiện dưới dạng tiền tệ, được chấp nhận trên thị trường là công cụ trao đổi hay chuyển giao giá trị: tiền mặt, tiền gửi và các loại tài sản tài chính. Thứ hai, tài chính thể hiện quan hệ chuyển giao giữa các chủ thể trong nền kinh tế: từ người có vốn đến người cần vốn. Thứ ba, tài chính là những quan hệ trong đó diễn ra sự chuyển giao nguồn lực giữa các chủ thể tài chính với nhau. 1.1.3 Lịch sử ra đời tài chính Khi nền sản xuất hàng hóa ra đời thì quan hệ trao đổi hàng hóa – tiền tệ đóng vai trò quyết định trong quá trình trao đổi. Quá trình trao đổi chính là quá trình phân phối tạo ra nguồn tài chính cho chủ thể trong nền kinh tế. Quá trình sản xuất liên tục làm cho nguồn tài chính luôn được tạo lập – phân phối – sử dụng và từ đó khái niệm tài chính hình thành. Ngày nay, tài chính trở thành một khoa học nghiên cứu cách thức mà chủ thể kinh tế xác lập, phân phối và sử dụng nguồn tài chính của mình. Trong nền kinh tế có nhiều chủ thể kinh tế và tương ứng với mỗi chủ thể ta có một lĩnh vực nghiên cứu, cụ thể là: - Chủ thể là cá nhân, ta có lĩnh vực tài chính cá nhân. - Chủ thể là doanh nghiệp, ta có lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. - Chủ thể là nhà nước, ta có lĩnh vực tài chính công. Mỗi chủ trong nền kinh tế khi hoạt động đều có mục tiêu riêng và các chủ thể này sẽ sử dụng các công cụ khác nhau để đạt mục tiêu ấy. 1.2. Chức năng của tài chính 1.2.1. Huy động nguồn tài chính Chức năng này thể hiện sự tương tác giữa chủ thể cần vốn và nhà đầu tư trong nền kinh tế. Chức năng này được thực hiện thông qua trung gian tài chính KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 11
  15. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính và thị trường tài chính. Các chủ thể trong nền kinh tế muốn huy động vốn có thể đến các ngân hàng thương mại hay các công ty tài chính. Chức năng huy động vốn phụ thuộc vào môi trường kinh tế. Chủ thể huy động được vốn nhiều hay ít phụ thuộc rất nhiều vào tình hình kinh tế. Khi nền kinh tế phát triển, các chủ thể dễ dàng hoạt động huy động vốn nhưng khi nền kinh tế bị khủng hoảng, các chủ thể sẽ gặp khó khăn khi huy động vốn. Trong nền kinh tế thị trường để tồn tại và phát triển, các chủ thể cần phải có nguồn lực tài chính nhất định. Chức năng huy động nguồn tài chính hay còn gọi là chức năng huy động vốn, thể hiện khả năng tổ chức khai thác các nguồn tài chính nhằm tạo lập nguồn lực đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế. Chức năng huy động được thực hiện trên cơ sở tương tác giữa các yếu tố: - Chủ thể cần vốn. - Các nhà đầu tư. - Hệ thống tài chính gồm thị trường tài chính và các định chế tài chính. - Môi trường tài chính và kinh tế. Khi thực hiện chức năng huy động, các chủ thể cần lưu ý về thời gian, chi phí và khía cạnh pháp lý để sử dụng nguồn vốn huy động có hiệu quả và đúng quy định của pháp luật. -Về thời gian: Khi thực hiện huy động vốn phải đáp ứng kịp thời nhu cầu về thời gian của các chủ thể cần vốn. - Về chi phí: Chi phí huy động vốn phải chấp nhận được và phải có tính cạnh tranh. - Về mặt pháp lý: Mỗi chủ thể huy động vốn phải nắm vững các quy định pháp luật về hoạt động huy động và thực hiện huy động vốn trong khuôn khổ pháp luật cho phép. 1.2.2. Phân bổ nguồn tài chính Chức năng phân bổ nguồn lực được thực hiện thông qua kế hoạch và sử dụng nguồn lực để đạt được các mục tiêu ngắn và dài hạn. Khi thực hiện phân bổ KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 12
  16. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính nguồn lực, các chủ thể cần phải giải quyết vấn đề là nguồn lực giới hạn trong khi nhu cầu cho sự phát triển thì vô hạn. Chức năng này dựa trên nền tảng chiến lược hướng mục tiêu của doanh nghiệp. Và quy trình chiến lược phân bổ nguồn lực tài chính có thể thực hiện theo các bước sau: Bưới 1: Xác định vị trí hiện tại tức là phải tiến hành xem xét và đánh giá môi trường kinh tế - xã hội, như đánh giá thực trạng nguồn lực sẵn có, môi trường, cơ hội, thách thức, điểm mạnh và điểm yếu của đơn vị. Bước 2: Với thực trạng nguồn lực hiện tại, việc thiết lập các mục tiêu chiến lược cần xét trên các khía cạnh: quản lý tốt; thể chế lành mạnh; tăng trưởng bền vững; nguồn nhân lực. Trong đó, cần xác định các mục tiêu chiến lược ưu tiên; lựa chọn và đánh đổi các mục tiêu trong sự so sánh với nguồn lực sẵn có. Bước 3: Các thức đạt mục tiêu chiến lược, tức là từ chiến lược chuyển thành hành động kế hoạch và lập ngân sách, tổ chức thực hiện chiến lược để đạt mục tiêu. Điều này liên quan đến việc thiết lập các yếu tố đầu ra, quy trình tổ chức thực hiện. Bước 4: Tổ chức thực hiện việc phân bổ tài chính dựa vào nền tảng chiến lược quản lý theo mục tiêu. 1.2.3. Kiểm tra tài chính Chức năng kiểm tra được thực hiện thông qua thu thập và đánh giá những bằng chứng liên quan đến quá trình huy động và phân bổ nguồn lực. Khi thực hiện chức năng kiểm tra cần đối chiếu với các chuẩn mực để đảm bảo về tính đúng đắn, hiệu quả và hiệu lực. Chức năng kiểm tra bao gồm kiểm tra bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Kiểm tra tài chính thể hiện dưới các loại hình sau: - Thanh tra tài chính; - Kiểm toán nội bộ; - Kiểm toán độc lập; - Kiểm toán nhà nước. KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 13
  17. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính Khi thực hiện chức năng kiểm tra cần đảm bảo các nguyên tắc sau: Kiểm tra phải đúng đối tượng, chủ thể, phương pháp và cơ sở kiểm tra để đảm bảo đạt được mục tiêu đề ra; Sau khi thực hiện chức năng kiểm tra xong cần phải có kết luận kiểm tra; Chức năng kiểm tra cần phải thể hiện bằng định lượng để dễ dàng lượng hóa đối tượng được kiểm tra. Để đảm bảo hiệu quả chức năng kiểm tra cần phải được thực hiện thường xuyên. Kiểm tra tài chính được thực hiện trên sự kết hợp các yếu tố sau: - Chủ thể kiểm tra: Là những chủ thể có quyền sở hữu hay quyền sử dụng các nguồn tài chính. - Đối tượng kiểm tra: Là quá trình huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính. - Cơ sở kiểm tra: Các chuẩn mực làm cơ sở để thực hiện kiểm tra tài chính như là chế độ kế toán, hệ thống pháp luật tài chính,… - Phương pháp kiểm tra: Là những cách thức mà các chủ thể kiểm tra sử dụng để tiến hành kiểm tra. - Báo cáo và đánh giá kết quả kiểm tra. 1.3. Hệ thống tài chính 1.3.1. Khái niệm và cơ cấu hệ thống tài chính Hệ thống tài chính là một hệ thống gồm có thị trường và các chủ thể tài chính thực hiện chức năng gắn kết cung – cầu về vốn lại với nhau (Sử Đình Thành, 2008). Hệ thống tài chính là một tổng thể gồm nhiều bộ phận tài chính; mỗi bộ phận có vị trí khác nhau trong hệ thống nhưng có cùng bản chất chức năng và mối liên hệ hữu cơ mật thiết với nhau trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ trong nền kinh tế. Cơ cấu hệ thống tài chính gồm: - Thị trường tài chính. - Các chủ thể tài chính – tham gia và kiến tạo thị trường. - Cơ sở hạ tầng tài chính của hệ thống tài chính. * Thị trường tài chính KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 14
  18. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính Thị trường tài chính là tổng hòa các mối quan hệ cung cầu về vốn, diễn ra dưới hình thức vay mượn, mua bán về vốn, tiền tệ và các chứng từ có giá nhằm chuyển dịch từ nơi cung cấp đến nơi có nhu cầu về vốn cho các hoạt động kinh tế. Thị trường tài chính bao gồm thị trường tiền tệ và thị trường vốn. * Các chủ thể tài chính Các chủ thể bao gồm các thể nhân và pháp nhân tài chính ở khu vực công và khu vực tư hoạt động theo những nguyên tắc hay cơ chế nhất định. Trong nền kinh tế thị trường, cấu thành các chủ thể tài chính tương ứng với từng khu vực hình thành nên các khâu tài chính như: - Tài chính công - Tài chính doanh nghiệp - Các định chế tài chính - Tài chính cá nhân và hộ gia đình * Cơ sở hạ tầng tài chính Hệ thống tài chính là tổng thể gồm có thị trường tài chính, các định chế tài chính, cơ sở hạ tầng tài chính thực hiện chức năng gắn kết cung – cầu về vốn. Thị trường tài chính: là nơi diễn ra các hình thức vay mượn tiền, giao dịch các chứng từ có giá nhằm chuyển dịch vốn từ nơi cung cấp đến nơi có nhu cầu. Các định chế tài chính: là các tổ chức gắn liền với các hoạt động tài chính công, tài chính doanh nghiệp, tài chính trung gian, tài chính cá nhân và tổ chức xã hội. Cơ sở hạ tầng tài chính: là những nền tảng qua đó các doanh nghiệp, nhà đầu tư, cá nhân thực hiện các giao dịch tài chính với các định chế trung gian tài chính và thị trường tài chính. Các thành phần của cơ sở hạ tầng tài chính: hệ thống luật pháp, hệ thống giám sát, hệ thống thông tin, hệ thống thanh toán, hệ thống dịch vụ chứng khoán, nguồn nhân lực … KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 15
  19. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính CÁC ĐỊNH CHẾ TRUNG GIAN TÀI CHÍNH Vốn Vốn n n Vốn CÁC ĐỊNH CHẾ n CÁC ĐỊNH CHẾ CUNG VỐN CẦN VỐN THỊ 1. TC CÔNG Vốn TRƯỜNG Vốn 1. TC CÔNG 2. TC DOANH n n 2. TC DOANH NGHIỆP TÀI CHÍNH NGHIỆP 3. TC TỔ CHỨC XH 3. TC TỔ CHỨC XH VÀ CÁ NHÂN VÀ CÁ NHÂN Hình 1.1: Cấu trúc hệ thống tài chính Để đảm bảo sự ổn định tài chính cũng như giải quyết các vấn đề ngoại tác, thông tin bất cân xứng, tâm lý ỷ lại (cố ý làm liều), các quy định của nhà nước cần tập trung là: - Quy định cấu trúc: Gồm quy định các loại hình hoạt động, sản phẩm tài chính, phạm vi hoạt động của các định chế tài chính. - Quy định an toàn: Gồm các quy định thuộc về quản trị bên trong của các định chế tài chính (tỷ lệ nợ, vốn, sinh lời…) - Quy định bảo vệ các nhà đầu tư: Gồm các quy định bảo vệ quyền lợi các nhà đầu tư, ngăn chặn các hành vi lợi dụng chức quyền, mua bán thông tin nội gián, gian lận. Chi tiết là quy định về: - Quy định về cấp giấy phép hành nghề. - Những yêu cầu minh bạch thông tin. - Bảo hiểm tiền gửi. - Giới hạn các nghiệp vụ hoạt động. - Quy định tính lỏng, dự trữ ngân quỹ. - Quy định vốn pháp định. KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 16
  20. Tài chính tiền tệ Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của tài chính - Quy định các giao dịch tài chính (ngoại hối…) 1.3.2. Đặc điểm các bộ phận của hệ thống tài chính 1.3.2.1 Thị trường tài chính Thị trường tài chính là tổng hòa các mối quan hệ cung cầu về vốn, diễn ra dưới hình thức vay mượn, mua bán về vốn, tiền tệ và các chứng từ có giá nhằm chuyển dịch từ nơi cung cấp đến nơi có nhu cầu về vốn cho các hoạt động kinh tế. Một hệ thống tài chính hoàn chỉnh phải bao gồm hệ thống thị trường tiền tệ hoạt động chủ yếu thông qua hệ thống ngân hàng, kho bạc nhà nước, các công ty tài chính và thị trường vốn, trong đó thị trường chứng khoán giữ vai trò quan trọng. 1.3.2.2 Các chủ thể tài chính Các chủ thể tài chính bao gồm các thể nhân và pháp nhân ở khu vực công và khu vực tư hoạt động theo những nguyên tắc hay cơ chế nhất định. Trong nền kinh tế thị trường, cấu thành các chủ thể tài chính tương ứng với từng khu vực hình thành nên các khâu tài chính như: Tài chính công; Tài chính doanh nghiệp; định chế tài chính và tài chính cá nhân hoặc hộ gia đình. 1.3.2.3 Cơ sở hạ tầng tài chính Cơ sở hạ tầng tài chính là những nền tảng để qua đó các doanh nghiệp, nhà đầu tư, cá nhân lập kế hoạch và thực hiện các giao dịch tài chính với các định chế tài chính và thị trường tài chính. Cơ sở hạ tầng tài chính hỗ trợ và thúc đẩy sự hoạt động hiệu quả của hệ thống tài chính. Các thành phần của cơ sở hạ tầng: - Hệ thống pháp luật và quản lý nhà nước. - Hệ thống thông tin. - Hệ thống giám sát. - Hệ thống thanh toán. - Hệ thống dịch vụ chứng khoán. - Nguồn nhân lực. 1.3.3. Mối quan hệ giữa các chủ thể tài chính Hệ thống tài chính bao gồm các quan hệ sau: KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 17
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2