intTypePromotion=1

Giáo trình Tâm lý học Tiểu học: Phần 2 - GS.TS Bùi Văn Huệ

Chia sẻ: Bin Bin | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:86

0
432
lượt xem
153
download

Giáo trình Tâm lý học Tiểu học: Phần 2 - GS.TS Bùi Văn Huệ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Phần 2 - Hướng dẫn học môn tâm lý tiểu học thuộc Giáo trình Tâm lý học Tiểu học sẽ giúp người học nắm các kiến thức cơ bản về tâm lý tiểu học với các nội dung cơ bản sau: hướng dẫn học theo từng chương, gợi ý trả lời một số câu hỏi, gợi ý cách viết một bài tập thực hành tâm lý học và sơ đồ tìm hiểu một số đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Tâm lý học Tiểu học: Phần 2 - GS.TS Bùi Văn Huệ

  1. h−íng dÉn häc m«n t©m lý häc tiÓu häc PhÇn I. Më ®Çu Tµi liÖu nµy phôc vô c¸c häc viªn hÖ t¹i chøc vµ ®µo t¹o tõ xa gi¸o viªn tiÓu häc cã tr×nh ®é ®¹i häc s− ph¹m. C¸c b¹n vèn ®· lµ gi¸o viªn tiÓu häc, ®· ®−îc häc t©m lý häc ë tr−êng trung häc s− ph¹m, ®· cã Ýt nhiÒu kinh nghiÖm sèng, kinh nghiÖm d¹y häc vµ gi¸o dôc häc sinh. V× thÕ, tµi liÖu h−íng dÉn nµy chØ tr×nh bµy nh÷ng kiÕn thøc quan träng cña tõng ch−¬ng vµ c¸c luËn ®iÓm mang tÝnh chÊt kh¸i qu¸t mµ c¸c b¹n ph¶i n¾m v÷ng. Do vËy, phÇn nµy kh«ng thay thÕ gi¸o tr×nh t©m lý häc dïng cho hÖ ®µo t¹o nµy, cµng kh«ng thÓ thay thÕ cho c¸c bµi gi¶ng t©m lý häc tiÓu häc cña t¸c gi¶ gi¸o tr×nh nµy (®· gi¶ng trªn ®µi TruyÒn h×nh Trung −¬ng VTV2). Trong mçi ch−¬ng cã nªu nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n mµ ng−êi häc cÇn n¾m v÷ng. Cuèi tµi liÖu cã phÇn gîi ý tr¶ lêi mét sè c©u hái ®−îc ''lÊy ra'' ®Ó c¸c b¹n tham kh¶o vµ mét hÖ thèng c©u hái (cã thÓ ®−îc sö dông nh− ®Ò thi vµ ®¸p ¸n v¸n t¾t). Muèn n¾m v÷ng néi dung m«n häc nµy, c¸c b¹n h·y chó ý c¸c vÊn ®Ò sau ®©y: 1. X¸c ®Þnh ®óng vai trß cña t©m lý häc trong hÖ thèng c¸c m«n häc cña ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o T©m lý häc tiÓu häc, gi¸o dôc häc tiÓu häc, lý luËn d¹y häc tiÕt häc, vµ ph−¬ng ph¸p d¹y c¸c bé m«n (To¸n, TiÕng ViÖt, T×m hiÓu tù nhiªn m«i tr−êng...) gãp phÇn quan träng trong viÖc h×nh thµnh tay nghÒ cña ng−êi gi¸o viªn. §Ó ''d¹y ch÷'' vµ ''d¹y ng−êi'', ng−êi gi¸o viªn ph¶i ®−îc trang bÞ kiÕn thøc vÒ con ng−êi vµ trÎ em, vÒ ph−¬ng ph¸p t×m hiÓu häc sinh... ChØ cã trªn c¬ së Êy häc viªn khi tèt nghiÖp kho¸ ®µo t¹o míi cã thÓ lµm viÖc víi tËp thÓ häc sinh, vµ tiÕp cËn ®−îc víi tõng häc sinh, míi th−¬ng yªu häc trß, t«n träng nh©n c¸ch tõng em, thõa nhËn kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cña mçi häc sinh vµ míi dÔ hîp t¸c víi nhau trong d¹y häc vµ gi¸o dôc. Nh−ng hiÓu con ng−êi còng chÝnh lµ hiÓu b¶n th©n m×nh. Do ®ã t©m lý häc tiÓu häc cßn gióp cho häc viªn tù rÌn luyÖn b¶n th©n m×nh, tù hoµn thiÖn m×nh tèt h¬n. ViÖc häc t©m lý häc ph¶i h−íng vµo môc tiªu ®ã. B¸m s¸t môc tiªu ®µo t¹o ®Ó häc m«n t©m lý häc tiÓu häc lµ yªu cÇu b¾t buéc. NhËn thøc ®−îc vai trß cña t©m lý häc tiÓu häc nh− vËy sÏ chØ ®¹o c¸ch häc, c¸ch vËn dông nh÷ng tri thøc häc ®−îc vµo cuéc sèng vµ thùc tiÔn gi¸o dôc, vµo viÖc gi¶i quyÕt c¸c ''ca t©m lý'' thiªn h×nh v¹n tr¹ng cña c«ng t¸c d¹y häc vµ gi¸o dôc. 126
  2. 2. Trong qu¸ tr×nh häc t©m lý häc tiÓu häc nhÊt thiÕt ph¶i liªn hÖ víi cuéc sèng vµ gi¸o dôc tiÓu häc Trong x· héi, trong nhµ tr−êng tiÓu häc vµ trong mçi con ng−êi chóng ta cã rÊt nhiÒu hiÖn t−îng t©m lý, khi häc c¸c b¹n nªn t×m ra c¸ch lý gi¶i nh÷ng hiÖn t−îng Êy. MÆt kh¸c, c¸c b¹n nªn chó ý thÝch ®¸ng ®Õn nh÷ng ®óc kÕt t©m lý mang tÝnh chÊt truyÒn thèng cña d©n téc vµ nh©n lo¹i qua c¸c t¸c phÈm v¨n häc næi tiÕng, qua tiÓu sö c¸c vÜ nh©n trong lÞch sö. Ca dao, tôc ng÷, c¸c t¸c phÈm v¨n häc nghÖ thuËt chøa ®ùng nhiÒu ®óc kÕt vÒ t©m lý con ng−êi, t©m lý häc sinh, t©m lý x· héi. V× thÕ, nªn cè g¾ng khai th¸c nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn kiÕn thøc t©m lý häc tiÓu häc. T©m lý häc tiÓu häc sÏ ®−îc tiÕp thu ch¾c ch¾n vµ hµo høng nÕu c¸c b¹n cè g¾ng tËp lý gi¶i ®−îc c¸c hiÖn t−îng t©m lý, biÕt n©ng tõ kinh nghiÖm lªn lý luËn, räi tõ lý luËn tíi kinh nghiÖm. TÊt nhiªn cã nh÷ng ®Æc ®iÓm c¸c b¹n ch−a lý gi¶i ®−îc. Khi ®ã c¸c b¹n sÏ hái nh÷ng ng−êi thÇy, c« gi¸o gi¶ng d¹y bé m«n nµy. Trong khi häc t©m lý häc, c¸c b¹n h·y cè g¾ng t¸i hiÖn c¸c tr¾c nghiÖm t©m lý cña c¸ nh©n ®Ó n©ng nªn lý luËn. C¸c b¹n cã thÓ t¸i hiÖn b»ng c¸ch kÓ ra ®−îc, nh¾c tíi nã råi tËp trung vËn dông lý luËn ®Ó ph©n tÝch nã th× cµng quý. NÕu c¸c b¹n chØ ‘’nhÊm nh¸p’’ nã tù ®¸y lßng, ch−a tiÖn hoÆc ch−a d¸m nãi ra th× còng ®· cã t¸c dông råi. Khi thùc hiÖn yªu cÇu nµy ta sÏ gÆp mét ®iÒu: nh÷ng hiÖn t−îng t©m lý t−ëng nh− kh«ng míi mµ rÊt míi, thùc sù míi mµ l¹i nh− kh«ng míi. 3. N¾m ch¾c ®Æc ®iÓm cña m«n häc trong mèi quan hÖ cña nã víi ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y t©m lý häc (hoÆc gi¶i ®¸p, hÖ thèng ho¸ cña c¸c thÇy s− ph¹m) T©m lý häc tiÓu häc lµ khoa häc tæng hîp mang nhiÒu s¾c th¸i cña khoa häc x· héi vµ triÕt häc nh−ng thùc ra ph¶i dùa trªn c¬ së cña nhiÒu ngµnh khoa häc tù nhiªn. V× thÕ, muèn häc tèt t©m lý häc tiÓu häc nhÊt thiÕt ph¶i n¾m v÷ng c¸c quy luËt tæng qu¸t cña x· héi häc vµ ®Æc ®iÓm kinh tÕ chÝnh trÞ - x· héi ë n−íc ta. MÆt kh¸c, ng−êi häc còng ph¶i t×m hiÓu lÞch sö ViÖt Nam vµ lÞch sö tiÕn ho¸ cña loµi ng−êi, lÞch sö v¨n ho¸ ViÖt Nam, t×m hiÓu c¸c quy luËt ph¸t triÓn cña giíi ®éng vËt, c¸c quy luËt cña sinh lý häc ®¹i c−¬ng vµ ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng cña thÇn kinh cÊp cao còng nh− sinh lý häc trÎ em. Còng cÇn nãi thªm r»ng theo xu h−íng ph¸t triÓn chung, t©m lý häc tiÓu häc dÇn dÇn trë thµnh mét khoa häc thùc nghiÖm. Do ®ã, ng−êi häc ph¶i cã con m¾t tinh tÕ, t©m hån dÔ th«ng c¶m, høng thó víi khoa häc nh©n v¨n, cã ãc thùc nghiÖm, sù khÐo lÐo kü thuËt, n¨ng lùc tÝnh to¸n cô thÓ, tØ mØ cña ng−êi −a thÝch khoa häc tù nhiªn. 4. §èi víi tõng ch−¬ng, häc viªn thùc hiÖn viÖc häc nh− sau: - §äc kü ch−¬ng ®ã trong gi¸o tr×nh t©m lý häc tiÓu häc. - Nghe h−íng dÉn häc ch−¬ng ®ã ë trªn ®µi TruyÒn h×nh ViÖt Nam. - §äc tµi liÖu tham kh¶o. - §äc néi dung t−¬ng øng ë phÇn h−íng dÉn tù häc. 127
  3. - Dïng kiÕn thøc ®· tiÕp thu ®−îc, huy ®éng nh÷ng kinh nghiÖm ®Ó tù kiÓm tra b»ng c¸ch tr¶ lêi c¸c c©u hái cã sau mçi ch−¬ng trong gi¸o tr×nh. Nªn tr¶ lêi viÕt nh÷ng ý c¬ b¶n cña c©u hái ®−îc ®Æt ra. PhÇn II. H−íng dÉn häc theo tõng ch−¬ng Ch−¬ng I T©m lý häc lµ mét khoa häc I. T©m lý häc nghiªn cøu c¸i g×? N¾m ®−îc ®èi t−îng cña t©m lý häc: T©m lý häc nghiªn cøu ho¹t ®éng t©m lý, sù h×nh thµnh, vËn hµnh vµ ph¸t triÓn cña ho¹t ®éng t©m lý. II. §Æc ®iÓm cña hiÖn t−îng t©m lý T©m lý lµ mét hiÖn t−îng tinh thÇn rÊt gÇn gòi vµ th©n thiÕt ®èi víi mçi con ng−êi, cã søc m¹nh v« cïng to lín trong cuéc sèng (®iÒu chØnh, ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng cña con ng−êi). III. B¶n chÊt cña hiÖn t−îng t©m lý 1. T©m lý lµ sù ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan cña n·o. Sù ph¶n ¸nh nµy mang tÝnh chñ thÓ vµ cã tÝnh chÊt x· héi, lÞch sö. T©m lý cña c¸ nh©n ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan vµ giao l−u cña m×nh, cßn t©m lý cña nhãm, cña céng ®ång (nhãm b¹n bÌ, gia ®×nh, lµng x·, d©n téc, giíi, giai cÊp...) cïng ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan trong ph¹m vi ho¹t ®éng vµ giao l−u. V× thÕ, cã thÓ nãi t©m lý lµ kinh nghiÖm cña x· héi, lÞch sö chuyÓn thµnh kinh nghiÖm cña b¶n th©n, hay nãi mét c¸ch kh¸c t©m lý cña con ng−êi t¹o nªn ''l¨ng kÝnh chñ quan'' khi ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan. 2. T©m lý ng−êi lµ mét hiÖn t−îng tinh thÇn do thùc t¹i kh¸ch quan t¸c ®éng vµo c¸c gi¸c quan vµ n·o mét ng−êi cô thÓ. Nã cã tÝnh chÊt x· héi lÞch sö, giai cÊp, d©n téc, vµ mang mµu s¾c riªng cña b¶n th©n (tÝnh chñ thÓ) vÒ thùc t¹i Êy trong vá n·o, gióp con ng−êi ®Þnh h−íng ho¹t ®éng. 3. Khi ph©n tÝch néi dung t©m lý ng−êi vµ nguån gèc cña nã, cÇn xÐt c¸c quan hÖ: + Con ng−êi vµ thÕ giíi tù nhiªn. + Con ng−êi vµ nh÷ng vËt thÓ do con ng−êi t¹o ra. + Con ng−êi vµ x· héi. + Con ng−êi vµ chÝnh b¶n th©n nã. IV. Nghiªn cøu t©m lý häc sinh tiÓu häc b»ng nh÷ng ph−¬ng ph¸p nµo? Yªu cÇu ®i s©u ph©n tÝch 2 ý sau: 128
  4. 1. C¸c nguyªn t¾c chØ ®¹o viÖc nghiªn cøu t©m lý häc sinh tiÓu häc Quan ®iÓm ph¸t sinh ph¸t triÓn: BÊt kú hiÖn t−îng t©m lý nµo còng ph¸t triÓn theo 3 giai ®o¹n: n¶y sinh, h×nh thµnh vµ chuyÓn ho¸. Quan ®iÓm thèng nhÊt gi÷a t©m lý häc vµ ho¹t ®éng. Quan ®iÓm x· héi - lÞch sö. Quan ®iÓm tiÕp cËn hÖ thèng. 2. C¸c ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cô thÓ Quan s¸t, ®µm tho¹i, tr¾c nghiÖm, thùc nghiÖm d¹y häc... + Nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n cña c¸c ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu quan s¸t ®µm tho¹i thùc nghiÖm d¹y häc... + ¦u ®iÓm vµ nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm. + B¹n cè g¾ng suy nghÜ vµ vËn dông c¸c ph−¬ng ph¸p trªn ®Ó t×m hiÓu t©m lý häc sinh líp m×nh ®ang d¹y ®Ó phôc vô c«ng t¸c d¹y häc vµ gi¸o dôc. Tµi liÖu tham kh¶o thªm 1. Ph¹m Minh H¹c (chñ biªn) T©m lý häc. TËp 1, NXB Gi¸o dôc, HN - 1998. §äc ch−¬ng 1 2. Bïi V¨n HuÖ, T©m lý häc. NXB §¹i häc Quèc gia, HN - 1996. §äc ch−¬ng I. 3. NguyÔn Quang UÈn (chñ biªn), T©m lý häc ®¹i c−¬ng. NXB §¹i häc Quèc gia, HN - 1996. §äc ch−¬ng I. 129
  5. Ch−¬ng II Ho¹t ®éng - giao tiÕp - nh©n c¸ch I. Ho¹t ®éng vµ cÊu tróc cña ho¹t ®éng 1. Con ng−êi lµ chñ thÓ cña ho¹t ®éng Yªu cÇu n¾m ®−îc c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ con ng−êi: + Quan ®iÓm kh«ng ®óng vÒ b¶n chÊt con ng−êi. + Quan ®iÓm m¸c - xÝt vÒ con ng−êi: Con ng−êi v−ît lªn toµn bé lÞch sö, c¬ thÓ con ng−êi chØ lµ ph−¬ng tiÖn hay c¬ së vËt chÊt ®Ó ph¸t triÓn t©m lý. C¸i ®Æc tr−ng cña con ng−êi lµ thÕ giíi tinh thÇn (tinh thÇn ng−êi). 2. Kh¸i niÖm vÒ ho¹t ®éng Yªu cÇu n¾m ®−îc c¸c vÊn ®Ò sau: + §Þnh nghÜa ho¹t ®éng. + §Æc ®iÓm c¬ b¶n cña ho¹t ®éng. + Ph¹m trï ho¹t ®éng trong t©m lý häc vµ ý nghÜa cña nã. + Gi¶i thÝch ®−îc c¸c thµnh tè t¹o nªn cÊu tróc cña ho¹t ®éng: Ho¹t ®éng - §éng c¬; Hµnh ®éng - Môc ®Ých; Thao t¸c - Ph−¬ng tiÖn. + Vai trß cña ho¹t ®éng trong sù ph¸t triÓn t©m lý H−íng vËn dông lý thuyÕt ho¹t ®éng trong d¹y häc vµ gi¸o dôc. II. Lý thuyÕt ho¹t ®éng trong gi¸o dôc N¾m v÷ng ®−îc c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n sau: l. §èi t−îng cña ho¹t ®éng lµ néi dung cña ho¹t ®éng t©m lý. 2. Ho¹t ®éng cña häc sinh vµ ho¹t ®éng cã tæ chøc, b¾t ®Çu thùc hiÖn tõ bªn ngoµi mét c¸ch vËt chÊt, cã kiÓm so¸t mét c¸ch c¶m tÝnh vµ trùc quan, tiÕp ®ã lµ qu¸ tr×nh biÕn h×nh thøc bªn ngoµi thµnh h×nh thøc bªn trong, thµnh t©m lý, ý thøc. 3. Mèi liªn hÖ bªn trong vµ qu¸ tr×nh vËn ®éng bªn trong cña ho¹t ®éng. - Mèi liªn hÖ bªn trong cña ho¹t ®éng. - Qu¸ tr×nh vËn ®éng bªn trong cña ho¹t ®éng. 4. Sù chuyÓn ho¸ tõ ho¹t ®éng nµy sang ho¹t ®éng kh¸c §èi t−îng ho¹t ®éng kh¸c nhau th× tr×nh ®é ph¸t triÓn t©m lý còng kh¸c nhau §èi t−îng Tr×nh ®é ph¸t triÓn t©m lý + Lµ vËt chÊt + Cã ®−îc nhËn thøc c¶m t×nh: 130
  6. + H×nh ¶nh, biÓu t−îng + Cã ®−îc t− duy gi¸c tÝnh + Cã ®−îc t− duy lý tÝnh + Kh¸i niÖm §èi t−îng ho¹t ®éng cña trÎ em ë trong nhµ tr−êng chÝnh lµ nh÷ng ®èi t−îng trong ®êi sèng thùc víi nh÷ng quan hÖ kinh tÕ - x· héi ®−¬ng thêi. VÒ b¶n chÊt, nhµ tr−êng lµ n¬i x¶y ra cuéc sèng thùc cña trÎ em. Tæ chøc cho trÎ em ho¹t ®éng trªn nh÷ng ®èi t−îng thùc chÝnh lµ tæ chøc qu¸ tr×nh ph¸t triÓn t©m lý cña trÎ em. III. Kh¸i niÖm giao tiÕp vµ vai trß cña giao tiÕp 1. Giao tiÕp lµ g×? Yªu cÇu ph©n tÝch c¸c ý sau: - Giao tiÕp lµ ho¹t ®éng rÊt phøc t¹p; lµ ®èi t−îng nghiªn cøu cña nhiÒu khoa häc. T©m lý häc quan niÖm: giao tiÕp lµ ho¹t ®éng h×nh thµnh, ph¸t triÓn vµ vËn hµnh c¸c quan hÖ ng−êi - ng−êi. - Trong t©m lý häc ®ang tån t¹i hai quan niÖm kh¸c nhau vÒ vÞ trÝ cña Ho¹t ®éng vµ Giao tiÕp: + Xem ho¹t ®éng lµ ph¹m trï bao qu¸t ''ngang hµng'' víi ho¹t ®éng, ho¹t ®éng vµ giao tiÕp lµ hai mÆt cña cuéc sèng con ng−êi (B.F.Lomov). + Quan niÖm cña A.A.Lªonchiev: Ho¹t ®éng lµ ph¹m trï bao qu¸t nhÊt, giao tiÕp chØ lµ mét mÆt cña ho¹t ®éng. ë ®©y, cÇn ph©n tÝch thªm, trªn thùc tÕ khi quan hÖ chñ thÓ - chñ thÓ næi lªn nh− môc ®Ých cña quan hÖ vµ quan hÖ chñ thÓ - ®èi t−îng lµ ph−¬ng tiÖn th× ®ã lµ sù vËn hµnh cña ho¹t ®éng giao tiÕp. Trong tr−êng hîp quan hÖ chñ thÓ lµ môc ®Ých vµ quan hÖ chñ thÓ - chñ thÓ trë thµnh ph−¬ng tiÖn th× giao tiÕp trë thµnh mét bé phËn tæ chøc cña ho¹t ®éng. §ã lµ ho¹t ®éng céng ®ång, ho¹t ®éng tËp thÓ cïng h−íng tíi mét ®èi t−îng chung. Nh− vËy, giao tiÕp võa cã thÓ lµ mét d¹ng ho¹t ®éng ®éc lËp, võa cã thÓ lµ mét bé phËn tæ thµnh ho¹t ®éng. 2. Ph©n lo¹i giao tiÕp PhÇn nµy chØ cÇn ®äc, kh«ng cÇn ®i s©u. C¸c b¹n suy nghÜ ®Ó n¾m ®−îc giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ vµ phi ng«n ng÷. V× ®©y lµ c¸c ph−¬ng tiÖn giao tiÕp quan träng trong ho¹t ®éng s− ph¹m. - C¨n cø vµo ph−¬ng tiÖn ®Ó ph©n lo¹i: + Giao tiÕp vËt chÊt (th«ng qua hµnh ®éng víi vËt thÓ). + Giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ (ng«n ng÷ nãi hoÆc viÕt). + Giao tiÕp b»ng tÝn hiÖu (®iÖu bé, nÐt mÆt, cö chØ, ¸nh m¾t, nô c−êi). C¨n cø vµo kho¶ng c¸ch ®Ó ph©n lo¹i: + Giao tiÕp trùc diÖn (mÆt ®èi mÆt). + Giao tiÕp gi¸n tiÕp. 131
  7. + Giao tiÕp trung gian (võa gi¸n tiÕp võa trùc tiÕp: qua ®iÖn tho¹i, truyÒn h×nh). - C¨n cø vµo quy c¸ch vµ néi dung: + Giao tiÕp chÝnh thøc (chÝnh quy). + Giao tiÕp kh«ng chÝnh thøc (kh«ng chÝnh quy). 3. Vai trß cña giao tiÕp Yªu cÇu ph©n tÝch ®Ó n¾m ®−îc c¸c ý sau: - Giao tiÕp lµ chøc n¨ng t©m lý - x· héi. Giao tiÕp ®ãng vai trß v« cïng quan träng trong sù ph¸t triÓn t©m lý. - Trong c«ng t¸c gi¸o dôc nãi riªng vµ trong c«ng t¸c víi con ng−êi nãi chung cÇn l−u ý ®Õn giao tiÕp nhãm. Gi¸o viªn ph¶i biÕt c¸c lo¹i giao tiÕp ®Ó tæ chøc ®iÒu hµnh chóng nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y häc vµ gi¸o dôc. - §èi víi häc sinh tiÓu häc, giao tiÕp cã vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng trong cuéc sèng tinh thÇn cña trÎ em. III. Kh¸i niÖm nh©n c¸ch vµ cÊu tróc nh©n c¸ch 1. Nh©n c¸ch lµ g×? Khi ph©n tÝch kh¸i niÖm nh©n c¸ch cÇn n¾m ®−îc hai ý c¬ b¶n sau: - ThÕ giíi t©m lý bao gåm c¸c qu¸ tr×nh nhËn thøc vµ t×nh c¶m, ghi nhí vµ chó ý, tÝnh khÝ vµ t©m tr¹ng, lêi nãi vµ viÖc lµm. Nh÷ng hiÖn t−îng t©m lý nµy khi trë thµnh thuéc tÝnh riªng cña chñ thÓ th× míi cã thÓ nãi ®Õn nh©n c¸ch cña chñ thÓ cña c¸c hiÖn t−îng t©m lý Êy. - Khi nãi ®Õn nh©n c¸ch, ng−êi ta chñ yÕu nhÊn m¹nh vÊn ®Ò cèt c¸ch lµm ng−êi, vÊn ®Ò gi¸ trÞ x· héi cña c¸ nh©n, sù kÕt hîp hµi hßa gi÷a c¸i chung (tÝnh ng−êi) vµ c¸i riªng, b¶n s¾c riªng (c¸ tÝnh). 2. B¶n chÊt cña nh©n c¸ch CÇn ph©n tÝch lµm s¸ng tá c¸c luËn ®iÓm sau: - Nh©n c¸ch võa lµ chñ thÓ võa lµ kh¸ch thÓ cña c¸c mèi quan hÖ x· héi. - Nh©n c¸ch cã b¶n chÊt x· héi - lÞch sö. - Nh©n c¸ch cã tÝnh chÊt æn ®Þnh. - Nh©n c¸ch lµ cÊu t¹o t©m lý míi, lµ s¶n phÈm muén cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn t©m lý trong ®êi sèng c¸ thÓ. - Nh©n c¸ch cã kh¶ n¨ng tù ®iÒu chØnh. C¸c b¹n cè g¾ng suy nghÜ, vËn dông nh÷ng luËn ®iÓm trªn ®©y vµo c«ng t¸c gi¸o dôc nh©n c¸ch cho häc sinh tiÓu häc. 132
  8. 3. CÊu tróc cña nh©n c¸ch Quan niÖm mang tÝnh truyÒn thèng vÒ cÊu tróc cña nh©n c¸ch (bèn thuéc tÝnh: xu h−íng, tÝnh c¸ch, khÝ chÊt vµ n¨ng lùc hoÆc hai mÆt: tµi - ®øc hay phÈm chÊt, n¨ng lùc). Quan niÖm cña K.K.Plat«nnèp vÒ cÊu tróc chøc n¨ng ®éng c¬ cña nh©n c¸ch (cã ý nghÜa ®èi víi lý luËn gi¸o dôc). + Nhãm c¸c thuéc tÝnh khuynh h−íng cña c¸ nh©n: chñ yÕu do gi¸o dôc. + Kinh nghiÖm c¸ nh©n, tr×nh ®é ®µo t¹o, chñ yÕu do d¹y häc mµ cã. + C¸c ®Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh t©m lý nh− xóc c¶m, c¸c phÈm chÊt ý chÝ, nÐt tÝnh c¸ch. + TÝnh khÝ, ®Æc ®iÓm cña løa tuæi. Thµnh phÇn thø 3 vµ thø 4 chñ yÕu do rÌn luyÖn mµ cã. NÕu muèn t×m hiÓu thªm th× xem xÐt, ph©n tÝch cã phª ph¸n quan ®iÓm vÒ cÊu tróc nh©n c¸ch cña Fr¬t. 4. C¬ chÕ cña sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch + Nh÷ng yÕu tè t¹o nªn nh©n c¸ch kh«ng h×nh thµnh ®ång thêi cïng mét lóc mµ xuÊt hiÖn c¸i tr−íc, c¸i sau, yÕu tè tr−íc xuÊt hiÖn lµm ®iÒu kiÖn ®Ó yÕu tè sau n¶y sinh. Khi yÕu tè míi xuÊt hiÖn th× nã cã t¸c dông lµm chuyÓn biÕn yÕu tè cò (xóc c¶m cã tr−íc t×nh c¶m, c¶m gi¸c cã tr−íc t− duy, ãc tß mß lµm ®iÒu kiÖn n¶y sinh høng thó nhËn thøc, ng«n ng÷ nãi xuÊt hiÖn lµm biÕn ®æi tri gi¸c ®· cã tr−íc, yÕu tè s¾p lµm ng−êi lín cña thiÕu niªn ®· lµm chuyÓn biÕn tÝnh hiÕu ®éng s½n cã thµnh viÖc tù rÌn luyÖn vµ tu d−ìng ®Ó ng−êi kh¸c ®èi xö víi m×nh nh− mét ng−êi lín). + Nh÷ng yÕu tè míi xuÊt hiÖn tõng b−íc lµm biÕn ®æi toµn bé nh©n c¸ch ®øa trÎ (khi ng«n ng÷ nãi xuÊt hiÖn vµ ph¸t triÓn th× nã ¶nh h−ëng ®Õn c¶ tri gi¸c, t− duy, trÝ nhí vµ t−ëng t−îng...). + Sù ph¸t triÓn nh©n c¸ch diÔn ra d−íi h×nh thøc xuÊt hiÖn vµ thèng nhÊt c¸c m©u thuÉn n¶y sinh gi÷a t×nh tr¹ng hiÖn cã cña nh©n c¸ch víi yªu cÇu míi cña ho¹t ®éng hoÆc víi nh÷ng yÕu tè míi cña nh©n c¸ch (häc sinh líp 1 ph¶i häc tËp ''nghiªm chØnh'', ®ßi hái søc chó ý ph¶i tËp trung bÒn v÷ng h¬n, ph¶i tù kiÒm chÕ khi ngåi trong líp nghe c« gi¸o gi¶ng bµi...). Nh÷ng ®Æc ®iÓm trªn gîi ý cho c¸c b¹n vÊn ®Ò vËn dông vµo thùc tÕ: Trong gi¸o dôc, viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch cña häc sinh tiÓu häc kh«ng chØ lµ hiÓu râ môc tiªu cÊp häc, thÊm nhuÇn lý luËn vÒ nh©n c¸ch, råi c¨n cø vµo ®ã x©y dùng m« h×nh nh©n c¸ch vµ tiÕn hµnh gi¸o dôc. Nªn nhí r»ng cã khi muèn x©y dùng phÈm chÊt nh©n c¸ch nµy tho¹t tiªn gi¸o viªn ph¶i t×m c¸ch t¹o ra c¸c phÈm chÊt kh¸c, sau ®ã nhê sù ph¸t triÓn cña chóng mµ c¸c em cã ®−îc phÈm chÊt ban ®Çu. - C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn nh©n c¸ch. C¸c b¹n chØ cÇn n¾m ch¾c thêi kú thø nhÊt cña giai ®o¹n 3. 133
  9. + Giai ®o¹n l (s¬ sinh): Ho¹t ®éng cña trÎ em lµ ho¹t ®éng tËp d−ît ®Ó trë thµnh mét con ng−êi ®éc lËp vµ chñ ®éng vÒ mÆt sinh häc. Nh÷ng c¬ së ®Çu tiªn ®Ó cã thÓ h×nh thµnh mét nh©n c¸ch n»m ë giai ®o¹n nµy. + Giai ®o¹n 2 (tr−íc tuæi häc trß): §øa trÎ tuy ®· ®éc lËp vµ chñ ®éng vÒ mÆt sinh häc nh−ng cßn hoµn toµn phô thuéc vµo nh÷ng quan hÖ x· héi mµ ng−êi lín ®Æt nã vµo. Giai ®o¹n nµy lµ giai ®o¹n ''ph¸c ho¹'' nh÷ng nÐt ®Çu tiªn cña nh©n c¸ch hoÆc h×nh thµnh bé khung cña nh©n c¸ch. + Giai ®o¹n 3 (®i häc): Nh©n c¸ch cña trÎ em dÇn dÇn h×nh thµnh t−¬ng ®èi râ nÐt, æn ®Þnh vµ mang b¶n s¾c riªng, tøc lµ trë thµnh chñ thÓ ®éc lËp vµ chñ ®éng vÒ mÆt x· héi. §ã chÝnh lµ giai ®o¹n ''tËp sù'' lµm ng−êi lín th«ng qua ho¹t ®éng häc tËp vµ giao tiÕp. Giai ®o¹n thø 3 nµy ®−îc chia lµm 3 thêi kú: Thêi kú thø nhÊt t−¬ng ®èi æn ®Þnh, trÎ ''an t©m'' víi vai trß ''tËp sù''. Thêi kú thø hai mang tÝnh chÊt ''khuÊy ®éng'' Ýt nhiÒu khñng ho¶ng, cÊu t¹o l¹i nh©n c¸ch mét c¸ch m¹nh mÏ, thiÕt lËp quan hÖ míi, x¸c ®Þnh l¹i vÞ trÝ cña m×nh. Thêi kú thø 3: Nh©n c¸ch ®Þnh h×nh, chuÈn bÞ b−íc vµo ®êi, tham gia c¸c ho¹t ®éng cña ng−êi lín. - Nh©n c¸ch võa cã kh¶ n¨ng tù ®iÒu chØnh võa bÞ ®iÒu chØnh tõ phÝa x· héi. + Kh¶ n¨ng tù ®iÒu chØnh cña nh©n c¸ch vµ c¬ chÕ cña nã. + Sù ®iÒu chØnh nh©n c¸ch tõ phÝa x· héi (khen ngîi vµ khiÓn tr¸ch, kû luËt vµ thuyÕt phôc). + VËn dông ®Æc ®iÓm nµy trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh nh©n c¸ch cña häc sinh tiÓu häc (tr¸nh hiÖn t−îng ''hµnh vi hai mÆt'' hoÆc ''nh©n c¸ch bÞ ph©n ®«i''). + Ng−êi gi¸o viªn tiÓu häc cÇn biÕt khen ngîi, khiÓn tr¸ch häc sinh cña m×nh. Nªn nhí r»ng ë tiÓu häc ph¹t cµng Ýt cµng tèt, ph¹t chØ ®−îc dïng khi hµnh vi xÊu lÆp ®i lÆp l¹i. Sù khen ngîi ph¶i rÊt thËn träng. Nã chØ ®−îc dïng víi häc sinh xøng ®¸ng ®−îc khen. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Ph¹m Minh H¹c (chñ biªn) T©m lý häc sinh, NXB Gi¸o dôc HN - 1988. §äc ch−¬ng 3. 2. Bïi V¨n HuÖ. T©m lý häc, NXB §¹i häc Quèc gia, 1996. §äc ch−¬ng 3. 3. TrÇn TuÊn Lé. T©m lý häc giao tiÕp. Thµnh phè HCM, 1994. §äc ch−¬ng l vµ 4. Ch−¬ng III Lý luËn vÒ sù ph¸t triÓn t©m lý trÎ em I. C¸c quan niÖm vÒ trÎ em Yªu cÇu häc viªn ®i s©u ph©n tÝch vµ n¾m ®−îc quan niÖm cña t©m lý häc m¸c-xÝt vÒ trÎ em; cè g¾ng lÊy vÝ dô minh ho¹. 1. Nh÷ng quan niÖm kh«ng ®óng vÒ trÎ em - TrÎ em míi sinh ra chØ lµ ®éng vËt. - TrÎ em míi sinh ra nöa ng−êi, nöa vËt. 134
  10. - TrÎ em lµ ng−êi lín thu nhá. 2. Quan niÖm cña t©m lý häc m¸c-xÝt vÒ trÎ em - TrÎ em lµ trÎ em. TrÎ em mçi thêi mét kh¸c, cho nªn trÎ em hiÖn ®¹i lµ mét sù kiÖn ch−a hÒ cã, mét ph¸t hiÖn cña thêi ®¹i. LÞch sö ph¸t triÓn trong hµng tû n¨m ®· t¹o ra ®−îc luËt di truyÒn cho “c«ng nghÖ” sinh ®Î. Khi ®em l¹i cho ng−êi nã ®−îc thu gän l¹i trong 9 th¸ng 10 ngµy. - LÞch sö loµi ng−êi trong hµng triÖu n¨m ®−îc thu gän l¹i cho trÎ em hiÖn ®¹i trong 6 n¨m ®Çu. TrÎ em ra ®êi lµ con ng−êi100%, lµ thµnh viªn cña x· héi, lµ thùc thÓ tù s¶n sinh ra m×nh. Do ®ã, viÖc nu«i d¹y trÎ em ph¶i theo kiÓu ng−êi. II. Nguyªn lý c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn t©m lý trÎ em Yªu cÇu ®i s©u ph©n tÝch quan niÖm cña t©m lý häc m¸c - xÝt. 1. Quan niÖm vÒ sù ph¸t triÓn t©m lý - Quan niÖm cña t©m lý häc duy t©m (phª ph¸n thuyÕt tiÒn ®Þnh, thuyÕt héi tô hai yÕu tè). - Quan niÖm cña t©m lý häc m¸c - xÝt: ®èi víi tõng con ng−êi, sù ph¸t triÓn t©m lý thùc sù x¶y ra khi vµ chØ khi t¹o ra cho nã ®−îc c¸i míi trong vèn liÕng t©m lý cña nã. §ã lµ c¸i míi vÒ chÊt l−îng chø kh«ng ph¶i lµ sù céng thªm vµo. 2. Nguyªn lý ph¸t triÓn t©m lý Häc viªn ph¶i n¾m ®−îc nguyªn lý ph¸t triÓn mµ gi¸o dôc xem ®ã lµ c¬ së lý luËn ®Ó tiÕn hµnh gi¸o dôc vµ d¹y häc. - Nguyªn lý ph¸t triÓn ®−îc Hegel ph¸t hiÖn trong triÕt häc, Marx - trong kinh tÕ x· héi häc, Darwin - trong sinh vËt, Morgan - trong gia ®×nh. - Nguyªn lý ph¸t triÓn cÇn ®−îc ®−a vµo gi¸o dôc. + §Æc tr−ng c¬ b¶n cña ph¹m trï Ng−êi: Tù s¶n sinh ra m×nh b»ng ho¹t ®éng (lao ®éng) cña chÝnh m×nh. VÒ ph−¬ng diÖn nµy, ng−êi kh¸c h¼n vÒ chÊt so víi ®éng vËt. + §èi víi con ng−êi tuy cã sù thèng nhÊt nh−ng l¹i kh¸c biÖt gi÷a hai lo¹i quy luËt: sù tr−ëng thµnh cña c¬ thÓ tu©n theo nh÷ng quy luËt cña sinh häc. Sù ph¸t triÓn t©m lý tu©n theo nh÷ng quy luËt ''di truyÒn'' x· héi. + Sù ph¸t triÓn t©m lý lµ qu¸ tr×nh trÎ em lÜnh héi nÒn v¨n minh cña nh©n lo¹i, d©n téc vµ biÕn thµnh tµi s¶n riªng cña m×nh. III. D¹y häc vµ sù ph¸t triÓn t©m lý cña trÎ Yªu cÇu n¾m ch¾c quan niÖm cña V−gètxki, tõ ®ã ph©n tÝch ®−îc −u ®iÓm vµ nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p d¹y häc truyÒn thèng. 135
  11. 1. Quan ®iÓm cña c¸c nhµ t©m lý häc Piagiet, Thorndike vÒ mèi quan hÖ gi÷a d¹y häc vµ ph¸t triÓn t©m lý. T©m lý ®−îc ph¸t triÓn bëi mét søc m¹nh bªn trong; qu¸ tr×nh ph¸t triÓn t©m lý lµ qu¸ tr×nh tù ph¸t. 2. Quan ®iÓm cña V−gètxki - D¹y häc ph¶i ®i tr−íc sù ph¸t triÓn vµ kÐo theo sù ph¸t triÓn chø kh«ng ph¶i theo ®uæi sù ph¸t triÓn. + Quan niÖm vÒ vïng ph¸t triÓn gÇn nhÊt cña V−gètxki. + D¹y häc kh«ng nh»m t¸c ®éng vµo tr×nh ®é ®· ®¹t ®−îc cña trÎ mµ t¸c ®éng vµo vïng ph¸t triÓn gÇn nhÊt. Do vËy, n¾m ®−îc hiÖn tr¹ng t©m lý cña trÎ em (häc sinh) lµ ch−a ®ñ, mµ ph¶i n¾m ®−îc xu thÕ ph¸t triÓn cña nã. 3. D¹y häc theo kiÓu truyÒn thèng lµm t¨ng vèn tÝch luü cña trÎ em vÒ tri thøc, kü n¨ng, kü x¶o. §iÒu nµy rÊt quan träng. Song t− duy cña trÎ em ch−a cã sù biÕn ®æi vÒ chÊt so víi t− duy cña trÎ em ë tuæi mÉu gi¸o lín (B.B.AnanhiÐp, V.V §av−®èp, L.V.Dankèp). ë ViÖt Nam, c¸c nghiªn cøu cña nhiÒu nhµ t©m lý häc ®· ®i ®Õn kÕt luËn khëi ®iÓm t− duy cña häc sinh tiÓu häc vÉn lµ c¸i trùc quan - h×nh t−îng, cßn mang nÆng mµu s¾c xóc c¶m, nh−ng häc sinh tiÓu häc ®· dÇn dÇn n¾m ®−îc b¶n chÊt cña sù vËt qua mét sè giai ®o¹n h×nh thøc bªn ngoµi, nÐt b¶n chÊt cßn rêi r¹c, råi tiÕn tíi ®Çy ®ñ c¸c thuéc tÝnh b¶n chÊt bªn trong. 4. D¹y häc theo chiÕn l−îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn t©m lý häc sinh - C«ng tr×nh nghiªn cøu cña D.B.Elc«nin, V.V.§av−®èp b»ng d¹y häc thùc nghiÖm ®· ph¸t hiÖn ra: häc sinh häc thùc nghiÖm cã sù ph¸t triÓn tèt h¬n vÒ nhiÒu mÆt so víi häc sinh ®¹i trµ cïng ®é tuæi (møc ®é n¾m v÷ng tri thøc, chÊt l−îng vµ tr×nh ®é t− duy...). - Thùc nghiÖm d¹y häc theo kiÓu kh¸i qu¸t néi dung ®−îc tiÕn hµnh ë ViÖt Nam trong nhiÒu n¨m nh»m ph¸t triÓn t− duy, t− t−ëng c¬ b¶n cña d¹y häc thùc nghiÖm nµy lµ: thÇy tæ chøc, trß ho¹t ®éng, thÇy thiÕt kÕ, trß thi c«ng. TrÎ em ph¶i tiÕn hµnh mét hÖ thèng viÖc lµm. Muèn cã mét s¶n phÈm nµo ®ã th× ph¶i lµm. Khi trÎ em tù lµm, trÎ em sÏ tù s¶n sinh ra m×nh vµ trë thµnh ng−êi víi t− c¸ch lµ mét nh©n c¸ch. Thùc nghiÖm d¹y häc ë ViÖt Nam ®· më ra mét kh¶ n¨ng ®−a c«ng nghÖ vµo gi¸o dôc. IV. Ho¹t ®éng vµ sù ph¸t triÓn t©m lý cña trÎ em Yªu cÇu ph©n tÝch ®−îc vai trß cña ho¹t ®éng ®èi víi sù ph¸t triÓn t©m lý vµ chøng minh ®−îc ho¹t ®éng häc cña häc sinh tiÓu häc lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o cña chóng. Tõ ®ã rót ra kÕt luËn s− ph¹m cÇn thiÕt trong d¹y häc vµ gi¸o dôc ë bËc tiÓu häc. 1. Vai trß cña ho¹t ®éng ®èi víi sù ph¸t triÓn t©m lý - T©m lý, nh©n c¸ch cña trÎ em ph¶i ®−îc h×nh thµnh trong ho¹t ®éng vµ víi sù quy ®Þnh cña nh÷ng ®iÒu kiÖn lÞch sö x· héi cô thÓ t−¬ng øng (A.N.LªonchiÐp) chø kh«ng ph¶i do di truyÒn sinh häc, do ''cha mÑ sinh con trêi sinh tÝnh'' hoÆc thô ®éng ''ë bÇu th× trßn ë èng th× dµi'', hay do c¶ mÊy nh©n tè ®ã céng l¹i víi nhau nh− trong c¸c quan niÖm kh«ng m¸c - xÝt tr−íc kia. 136
  12. - Ho¹t ®éng cã hai qu¸ tr×nh: chuyÓn c¸i cña chñ thÓ ho¹t ®éng vµo trong ®èi t−îng vµ chuyÓn c¸i cã trong ®èi t−îng vµo chñ thÓ (''qu¸ tr×nh lÜnh héi''). - Ho¹t ®éng bao giê còng nh»m vµo ®èi t−îng (vËt thÓ, kh¸i niÖm, quan hÖ giao l−u...). Qu¸ tr×nh nµy bao giê còng cã c¸c yÕu tè nh− chÝ h−íng, n¨ng lùc, t×nh c¶m... tham gia vµo. Do ®ã, ''Ho¹t ®éng ®· ®−a con ng−êi tõ mét tr¹ng th¸i thó vËt lªn tr¹ng th¸i con ng−êi'' (F. Enlgels). 2. NhËn thøc vai trß quan träng cña ho¹t ®éng ®Ó tæ chøc gi¸o dôc trÎ em Tõ lóc s¬ sinh ®Õn khi tr−ëng thµnh, c¸c ho¹t ®éng cña trÎ em ®Òu diÔn ra trong c¸c quan hÖ sau: + TrÎ em - gia ®×nh. + TrÎ em - ®å vËt. + TrÎ em - nhµ tr−êng. + TrÎ em - x· héi. - Ho¹t ®éng cña trÎ em lµ n¬i gi¸p nèi, chç gÆp gì t¸c ®éng lÉn nhau vµ chuyÓn ho¸ vµo nhau cña nh÷ng nh©n tè chñ quan (t©m lý) víi nh÷ng nh©n tè kh¸ch quan (nguyªn liÖu, c«ng cô, ph−¬ng tiÖn...), còng nh− nh÷ng nh©n tè chñ quan cña ng−êi lín (lèi sèng, th¸i ®é, c¸ch øng xö...) th−êng tiÕp xóc víi trÎ. - Ho¹t ®éng nµo mµ trÎ em thùc hiÖn cµng hÕt m×nh bao nhiªu th× ho¹t ®éng Êy cµng t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn sù h×nh thµnh t©m lý cña c¸c em bÊy nhiªu. - øng víi tõng løa tuæi cÇn ph¶i tæ chøc ho¹t ®éng chñ ®¹o cña trÎ em ë løa tuæi ®ã. 3. Ho¹t ®éng chñ ®¹o - §Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng chñ ®¹o (H§C§). + Ho¹t ®éng chñ ®¹o lµ ho¹t ®éng lÇn ®Çu tiªn trong ®êi sèng c¸ thÓ n¶y sinh h×nh thµnh. + Mét khi ®· n¶y sinh th× ho¹t ®éng kh«ng tù thñ tiªu mµ tiÕp tôc tån t¹i m·i. + Ho¹t ®éng chñ ®¹o lµm nªn thµnh tùu t©m lý c¬ b¶n cña løa tuæi ®ã. + Ho¹t ®éng chñ ®¹o chñ yÕu ®−îc n¶y sinh trong lßng H§C§ ë giai ®o¹n løa tuæi tr−íc ®ã. - C¸c d¹ng ho¹t ®éng chñ ®¹o. Xin l−u ý hai quan niÖm c¬ b¶n sau vÒ c¸c d¹ng ho¹t ®éng chñ ®¹o: + Quan niÖm kh¸i qu¸t: - 12 th¸ng: ¨n, ngñ. - 13 th¸ng - hÕt 5 tuæi: ch¬i - 6 tuæi - 16, 17 tuæi: häc. - 18 tuæi tr−ëng thµnh: lµm viÖc. + Quan niÖm cô thÓ h¬n: - S¬ sinh: Giao tiÕp mang tÝnh chÊt xóc c¶m trùc tiÕp víi ng−êi lín. 137
  13. - V−ên trÎ: Ho¹t ®éng víi ®å vËt. - MÉu gi¸o: Ho¹t ®éng vui ch¬i. - TiÓu häc: Ho¹t ®éng häc. - Trung häc phæ th«ng c¬ së: Ho¹t ®éng giao tiÕp. - Trung häc phæ th«ng: Ho¹t ®éng lùa chän nghÒ nghiÖp. Ph©n tÝch vai trß cña tõng ho¹t ®éng chñ ®¹o ®èi víi sù ph¸t triÓn t©m lý cña trÎ em ë tõng løa tuæi t−¬ng øng. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Hå Ngäc §¹i, T©m lý häc d¹y häc, NXB Gi¸o dôc, HN, 1983, §äc ch−¬ng II. 2. Ph¹m Minh H¹c (chñ biªn), T©m lý häc, tËp 2, NXB Gi¸o dôc, HN, 1989, ®äc ch−¬ng I. 3. V.A.Kruchetxki, Nh÷ng c¬ së cña t©m lý häc s− ph¹m, tËp 1, NXB Gi¸o dôc HN, 1980. ®äc ch−¬ng II. 138
  14. Ch−¬ng IV Nh÷ng tiÒn ®Ò cña sù ph¸t triÓn t©m lý häc sinh tiÓu häc I. BËc tiÓu häc trong nÒn gi¸o dôc hiÖn ®¹i Yªu cÇu häc viªn n¾m ®−îc vÊn ®Ò d¹y häc vµ gi¸o dôc ë tiÓu häc hiÖn nay ë ViÖt Nam vµ thÕ giíi. 1. T×nh h×nh c¶i c¸ch gi¸o dôc ë tiÓu häc Yªu cÇu ph©n tÝch ®−îc: Thµnh tùu vµ h¹n chÕ Nguyªn nh©n cña nh÷ng h¹n chÕ n»m ë: + Quan niÖm vÒ häc sinh líp 1 vµ häc sinh bËc tiÓu häc nãi chung. + §éi ngò gi¸o viªn (®µo t¹o vµ båi d−ìng). + Sù ®Çu t− cho gi¸o dôc tiÓu häc cña x· héi. LuËt Phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc vµ vai trß cña bËc tiÓu häc trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n (quyÒn ®−îc gi¸o dôc cña trÎ em, viÖc phæ cËp gi¸o dôc kh«ng ®−îc dÉn ®Õn gi¶m sót chÊt l−îng...). 2. Gi¸o dôc tiÓu häc lµ bËc häc nÒn t¶ng Yªu cÇu lµm s¸ng tá c¸c ®Æc ®iÓm ¶nh h−ëng tíi sù ph¸t triÓn t©m lý cña häc sinh sau ®©y: - BËc häc tiÓu häc lµ bËc häc phæ cËp vµ ph¸t triÓn. - TÝnh d©n téc, tÝnh hiÖn ®¹i. - TÝnh nh©n v¨n vµ tÝnh d©n chñ. - BËc tiÓu häc lµ bËc cña c¸ch häc. - BËc ®Æt nÒn mãng cho gi¸o dôc phæ th«ng. 3. VÊn ®Ò gi¸o dôc tiÓu häc trªn thÕ giíi Yªu cÇu ph©n tÝch kü xu thÕ ®æi míi gi¸o dôc tiÓu häc trªn thÕ giíi ®Ó cã c¸ch nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ gi¸o dôc tiÓu häc ë ViÖt Nam mét c¸ch ®óng ®¾n. NhiÒu quèc gia quan t©m nghiªn cøu gi¸o dôc tiÓu häc (vÝ dô: chÊt l−îng gi¸o dôc tiÓu häc ë Mü gÇn ®©y bÞ phª ph¸n lµ gi¶m sót (1986), d− luËn x· héi ®ßi hái ph¶i gÊp rót tiÕn hµnh c¶i c¸ch do tr×nh ®é gi¸o viªn thÊp. Hái 154 gi¸o viªn ®ang d¹y tËp sù cã tíi 60% kh«ng chØ ®−îc n−íc Anh trªn b¶n ®å, 90% kh«ng chØ ®−îc n−íc ViÖt Nam. - Xu thÕ ®æi míi gi¸o dôc trªn thÕ giíi: 139
  15. Qu¸ tr×nh ®æi míi ®ßi hái ph¶i nh×n nhËn l¹i nhµ tr−êng, trÎ em. + C¶i c¸ch néi dung ch−¬ng tr×nh vµ ph−¬ng ph¸p d¹y häc ë tiÓu häc cÇn c¨n cø vµo sù ph¸t triÓn cña khoa häc - kü thuËt - c«ng nghÖ, ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi vµ nh÷ng thµnh tùu nghiªn cøu trÎ em. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò gi¸o dôc hiÖn nay nh− thÕ nµo: + Liªn x« (cò) gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tiÓu häc b»ng c¸ch nghiªn cøu tæng hîp (trÎ em ®i häc lµ 6 tuæi chø kh«ng ph¶i 7 tuæi), d¹y ngo¹i ng÷ cho häc sinh tiÓu häc, c¶i c¸ch néi dung vµ ph−¬ng ph¸p d¹y häc ë cÊp tiÓu häc. II. Gi¸o dôc tiÓu häc trong x∙ héi hiÖn ®¹i CÇn chó ý ph©n tÝch lµm s¸ng râ c¸c ý sau: - Xem häc sinh lµ trung t©m, lµ linh hån cña nhµ tr−êng. - Nhµ tr−êng trong x· héi hiÖn ®¹i ®em ®Õn cho häc sinh nh÷ng thµnh tùu cuèi cïng cña nÒn v¨n minh ®−¬ng thêi. - Quan hÖ thÇy trß ®−îc thÓ hiÖn, thÇy h−íng dÉn tæ chøc, trß ho¹t ®éng, thÇy gi÷ vai trß chñ ®¹o, trß ph¶i ®−îc xem nh− võa lµ ®èi t−îng, võa lµ chñ thÓ cña gi¸o dôc. . - NÒn gi¸o dôc hiÖn ®¹i t« ®Ëm tÝnh nh©n v¨n. III. TiÒn ®Ò cña sù ph¸t triÓn t©m lý ë häc sinh tiÓu häc Yªu cÇu n¾m ®−îc c¸c tiÒn ®Ò sau: 1. YÕu tè thÓ chÊt: Ph©n tÝch c¸c ®Æc ®iÓm sau: + ThÓ lùc cña häc sinh tiÓu häc. + HÖ thÇn kinh cña häc sinh tiÓu häc. + HÖ tim m¹ch cña häc sinh tiÓu häc. 2. Kinh nghiÖm sèng cña trÎ trong 6 n¨m ®Çu cña cuéc ®êi Khi ch−a ®Õn tr−êng, trÎ em häc nh− thÕ nµo (kh¸c víi khi vµo häc líp 1): + TrÎ em tiÕp thu nh÷ng tri thøc kinh nghiÖm. + TrÎ em lÜnh héi nh÷ng thao t¸c tay ch©n. Nh÷ng thao t¸c ®ã sÏ theo trÎ em suèt ®êi. 3. §Æc ®iÓm cuéc sèng nhµ tr−êng cña häc sinh tiÓu häc Yªu cÇu häc viªn n¾m ®−îc nh÷ng ®Æc tr−ng cña cuéc sèng nhµ tr−êng (kh¸c mét c¸ch c¨n b¶n khi trÎ ch−a ®i häc). Ph−¬ng ph¸p nhµ tr−êng 1µ s¶n phÈm cña lÞch sö v¨n ho¸ nh©n lo¹i. - Sù t×m kiÕm ph−¬ng ph¸p d¹y häc míi trong lÞch sö nhµ tr−êng. 140
  16. - Ph−¬ng ph¸p nhµ tr−êng hiÖn ®¹i b¶o ®¶m kiÓm so¸t ®−îc qu¸ tr×nh h×nh thµnh kh¸i niÖm khoa häc cho trÎ em, h×nh thµnh thao t¸c trÝ ãc cho häc sinh (d¹y c¸ch häc). C¸ch häc võa lµ môc ®Ých, võa lµ ph−¬ng tiÖn trong giê lªn líp. C¸ch häc cña häc sinh cÊp I (ë cuèi cÊp) trë thµnh ph−¬ng tiÖn, c«ng cô ®Ó trÎ tiÕp tôc chiÕm lÜnh nÒn v¨n minh cña nh©n lo¹i (kh¸i niÖm khoa häc). 4. Sù s½n sµng ®i häc lµ tiÒn ®Ò quan träng cña sù ph¸t triÓn Yªu cÇu häc viªn ph©n tÝch ®−îc 4 yÕu tè t¹o nªn t©m lý s½n sµng ®i häc cña trÎ em 6 tuæi. - ThÝch thó ®Õn tr−êng. - Sù ph¸t triÓn cña ng«n ng÷. - Kh¶ n¨ng ®iÒu khiÓn c¸c ho¹t ®éng t©m lý. - Ph¸t triÓn sù tinh nh¹y vµ søc bÒn cña bµn tay. - Häc viªn cÇn liªn hÖ xem häc sinh vµo häc líp 1 hiÖn nay ®· ®−îc chuÈn bÞ t©m lý s½n sµng ®i häc ch−a. Nªu vµi gi¶i ph¸p kh¾c phôc hiÖn t−îng trÎ em ch−a s½n sµng ®i häc vµ ph©n tÝch sù chÝn muåi cña trÎ khi b¾t ®Çu ®i häc. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Ph¹m Minh H¹c (chñ biªn), T©m lý häc (tËp 2), NXB Gi¸o dôc, Hµ Néi, 1998, §äc ch−¬ng I. 2. Bïi V¨n HuÖ, T©m lý häc tiÓu häc, §¹i häc S− ph¹m Hµ Néi, 1994, §äc ch−¬ng IV. 3. Hµ ThÕ Ng÷ (chñ biªn), Dù b¸o gi¸o dôc - VÊn ®Ò vµ xu h−íng, ViÖn khoa häc Gi¸o dôc, Hµ Néi 1989. §äc bµi ''Gi¸o dôc tiÓu häc trªn thÕ giíi, nh÷ng vÊn ®Ò phæ cËp vµ ®æi míi'' cña Ph−¬ng Quang. 141
  17. Ch−¬ng V §Æc ®iÓm nhËn thøc cña häc sinh tiÓu häc I. §Æc ®iÓm nhËn thøc cña häc sinh tiÓu häc Yªu cÇu ®i s©u vµo c¸c ®Æc ®iÓm sau: l. §Æc ®iÓm nhËn thøc c¶m tÝnh §Æc ®iÓm cña tri gi¸c: mang ®Ëm mµu s¾c c¶m xóc, ch−a cã kh¶ n¨ng quan s¸t tinh tÕ, chØ chó ý ®Õn c¸c chi tiÕt ngÉu nhiªn, ch−a cã kh¶ n¨ng tæng hîp. - Häc sinh cuèi bËc tiÓu häc ®· cã kh¶ n¨ng t×m c¸c dÊu hiÖu ®Æc tr−ng cho sù vËt, biÕt ph©n biÖt c¸c s¾c th¸i cña c¸c chi tiÕt. - Tri gi¸c cña c¸c em mang tÝnh môc ®Ých vµ cã ph−¬ng h−íng râ rµng, cã kh¶ n¨ng quan s¸t tinh tÕ. - Tõ ®ã chó ý b¶o vÖ c¸c gi¸c quan cho häc sinh, sö dông ®å dïng d¹y häc phï hîp víi c¬ së t©m sinh lý cña trÎ. 2. §Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh nhËn thøc lý tÝnh - Kh¶ n¨ng t− duy cña häc sinh tiÓu häc: TÝnh trùc quan cô thÓ vÉn cßn thÓ hiÖn ë c¸c líp ®Çu bËc häc, sau ®ã míi chuyÓn dÇn sang tÝnh kh¸i qu¸t. - VËn dông trong d¹y häc vµ gi¸o dôc: Ph¸t triÓn kh¶ n¨ng ph©n tÝch, tæng hîp, trõu t−îng ho¸, kh¸i qu¸t ho¸, ph¸n ®o¸n vµ suy luËn. - Kh¶ n¨ng t−ëng t−îng: + T−ëng t−îng cña häc sinh tiÓu häc ph¸t triÓn h¬n trÎ mÉu gi¸o. + Qu¸ tr×nh t−ëng t−îng cßn t¶n m¹n vµ Ýt cã tæ chøc. + H×nh ¶nh cña t−ëng t−îng ch−a ®−îc gät giòa, ch−a ®−îc bÒn v÷ng. + Cuèi bËc tiÓu häc, tÝnh trùc quan trong t−ëng t−îng cña c¸c em gi¶m dÇn, cã em cã kh¶ n¨ng t−ëng t−îng s¸ng t¹o. - Kh¶ n¨ng ng«n ng÷: + Ng«n ng÷ cña c¸c em ph¸t triÓn ë c¶ 3 mÆt: ng÷ ©m, ng÷ ph¸p vµ tõ ng÷. + Khi vµo líp 1, trÎ em b¾t ®Çu häc ®−îc h×nh thøc míi cña ng«n ng÷: ng«n ng÷ viÕt. + Vèn tõ ng÷ cña c¸c em t¨ng lªn do ®−îc häc nhiÒu m«n häc, ph¹m vi tiÕp xóc ®−îc më réng. + Gi¸o viªn cÇn chó ý: Ph¸t ©m ph¶i chuÈn x¸c, t×m biÖn ph¸p lµm giµu vèn tõ cho trÎ em, rÌn luyÖn ng«n ng÷ nãi, viÕt cho c¸c em ngay tõ líp 1. - Tõ nh÷ng ®Æc ®iÓm t©m lý nµy, cÇn suy nghÜ ®Ó vËn dông chóng trong d¹y häc ë tiÓu häc. 142
  18. 3. §Æc ®iÓm nh©n c¸ch cña häc sinh tiÓu häc CÇn n¾m ®−îc ®Æc ®iÓm tÝnh c¸ch, t×nh c¶m vµ vËn dông nh÷ng ®Æc ®iÓm nµy trong gi¸o dôc häc sinh tiÓu häc. Nªn ®i s©u më réng mét sè vÊn ®Ò sau: - Nh©n c¸ch cña häc sinh tiÓu häc ®ang ®−îc h×nh thµnh. ThÓ hiÖn ë: + Nhu cÇu nhËn thøc ®ang ph¸t triÓn. + Hµnh vi ®¹o ®øc vµ thãi quen ®¹o ®øc. + Giµu xóc c¶m vµ t×nh c¶m, sèng b»ng t×nh c¶m nh−ng ch−a kiÒm chÕ ®−îc, c¶m xóc ch−a bÒn v÷ng vµ æn ®Þnh; thÝch sinh ho¹t tËp thÓ, móa h¸t... - Do ®ã, d¹y häc sinh tiÓu häc lµ ph¶i d¹y ngay tõ ®Çu, d¹y mét c¸ch hÖ thèng ®óng víi néi dung, ph−¬ng ph¸p, ®ång thêi tæ chøc mét c¸ch khoa häc (cung cÊp c¶ tri thøc lÉn rÌn luyÖn hµnh vi) t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó nh©n c¸ch häc sinh tiÓu häc ph¸t triÓn lµnh m¹nh, ®óng h−íng. ThÇy, c« gi¸o lµ tÊm g−¬ng ®Ó c¸c em noi theo. - Häc sinh tiÓu häc cã ®Æc tr−ng: tÝnh hån nhiªn vµ kh¶ n¨ng ph¸t triÓn. §Æc ®iÓm nµy thÓ hiÖn ë: + TÝnh hån nhiªn, c¶ tin vµo thÇy c«, vµo b¹n bÌ, tin vµo m×nh, tin vµo s¸ch b¸o vµ nh÷ng g× thÇy c«, nhµ tr−êng vµ x· héi d¹y cho. - Kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cña trÎ em cßn bá ngá. TÊt c¶ phô thuéc vµo viÖc trÎ em ho¹t ®éng nh− thÕ nµo trong sù tæ chøc cña ng−êi lín (thÇy gi¸o, cha mÑ häc sinh). - Ph¶i thay ®æi c¸ch nghÜ, c¸ch ®¸nh gi¸ trÎ em, kh«ng ®−îc lÊy b¶n th©n m×nh lµm ''th−íc ®o'' ®Ó nh×n nhËn häc sinh. Tãm l¹i, ®èi víi løa tuæi häc sinh tiÓu häc, nhê cã gi¸o dôc (nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi), nhê c¸c em tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng (häc tËp, giao tiÕp, vui ch¬i, lao ®éng tù phôc vô...) mµ t©m lý cña c¸c em nãi chung vµ nh©n c¸ch cña c¸c em nãi riªng ph¸t triÓn t−¬ng ®èi ªm ¶, tõng b−íc chuyÓn biÕn ®Ó ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao h¬n. Tuæi c¸c em häc sinh tiÓu häc rÊt ®Ñp, tùa nh− ngµn ®ãa hoa ®ang në d−íi ¸nh s¸ng mÆt trêi. Tµi liÖu tham kh¶o 1. NguyÔn KÕ Hµo. Häc sinh tiÓu häc vµ nghÒ d¹y häc ë tiÓu häc, NXB Gi¸o dôc, Hµ Néi, 1992. §äc phÇn thø nhÊt. 2. Mét sè vÊn ®Ò vÒ t©m lý häc s− ph¹m vµ løa tuæi häc sinh ViÖt Nam, NXB Gi¸o dôc, Hµ Néi, 1975. §äc phÇn I. 3. M.N. S¸c®acèp. T− duy cña häc sinh (tËp 2), NXB Gi¸o dôc, Hµ Néi, 1970. §äc ch−¬ng V. 143
  19. Ch−¬ng VI C¸c ho¹t ®éng cña häc sinh tiÓu häc I. Lý thuyÕt vÒ ho¹t ®éng häc trong t©m lý häc s− ph¹m Yªu cÇu trong môc nµy lµ häc viªn ph¶i n¾m ch¾c kh¸i niÖm vÒ ho¹t ®éng häc. Ngoµi ra cÇn l−u ý mét sè ®iÓm sau: 1. S¬ l−îc lÞch sö ra ®êi cña lý thuyÕt ho¹t ®éng häc - Nªu ®−îc luËn ®iÓm cña c¸c nhµ t©m lý häc víi t− c¸ch lµ c¬ së lý luËn, nÒn mãng cña lý thuyÕt ho¹t ®éng häc cña X.L.V−gètxki, S.L.Rubinstein, A.N.LªonchiÐp, V.V.§av−®èp... - T©m lý häc sau khi ®i s©u ph©n tÝch hµnh ®éng ®· tiÕn hµnh thùc nghiÖm d¹y häc ®Ó triÓn khai lý luËn cña m×nh: V.V. §av−®èp, D.B.Elc«nin. 2. Ho¹t ®éng häc lµ g×? - Ho¹t ®éng d¹y kh«ng s¸ng t¹o ra nÒn v¨n minh cña loµi ng−êi. Bëi v× néi dung d¹y häc vèn lµ tµi s¶n chung ®· cã cña nh©n lo¹i, ®−îc c¸c nhµ s− ph¹m tinh chÕ, chän läc ®−a vµo nhµ tr−êng. - TrÎ em kh«ng thÓ tù m×nh tæ chøc lÊy ho¹t ®éng cña m×nh mµ nhÊt thiÕt ph¶i cã ho¹t ®éng d¹y. - Ho¹t ®éng cña häc sinh lµ ho¹t ®éng cã tæ chøc, ban ®Çu thùc hiÖn ë bªn ngoµi, mét c¸ch vËt chÊt, cã thÓ kiÓm so¸t ®−îc mét c¸ch c¶m tÝnh vµ trùc quan. Sau ®ã x¶y ra qu¸ tr×nh biÕn h×nh thøc bªn ngoµi thµnh h×nh thøc bªn trong (t©m lý, ý thøc, nh©n c¸ch). - Ho¹t ®éng häc lµ ho¹t ®éng cã ®èi t−îng. §èi t−îng cña ho¹t ®éng häc lµ c¸c kh¸i niÖm khoa häc, tri thøc, quan hÖ. Ho¹t ®éng häc kh«ng nh»m thay ®æi ®èi t−îng cña nã mµ h−íng vµo sù thay ®æi chñ thÓ cña ho¹t ®éng häc (häc sinh). Trong ho¹t ®éng nµy, môc ®Ých träng t©m lµ chñ thÓ ph¶i n¾m ®−îc (lÜnh héi) ph−¬ng thøc chung cña ho¹t ®éng (nhËn thøc vµ thùc tiÔn). II. Ho¹t ®éng häc cña häc sinh tiÓu häc Yªu cÇu häc viªn n¾m ®−îc nh÷ng ®Æc ®iÓm vµ cÊu tróc cña ho¹t ®éng häc. 1. §Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng häc Lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o cña häc sinh tiÓu häc. Lµ ho¹t ®éng cã ®èi t−îng, cã ph−¬ng ph¸p, ®−îc tæ chøc mét c¸ch chuyªn biÖt. - Lµ ho¹t ®éng t¹o ra thµnh tùu t©m lý c¬ b¶n cña løa tuæi 6 - 11, 12 tuæi (thao t¸c trÝ ãc, nh©n c¸ch). - Lµ ho¹t ®éng ®−îc h×nh thµnh nhê ph−¬ng ph¸p nhµ tr−êng, ®−îc thÇy gi¸o tæ chøc mét c¸ch chuyªn biÖt. 144
  20. 2. CÊu tróc cña ho¹t ®éng häc Theo cÊu tróc chung cña ho¹t ®éng, cÊu tróc cña ho¹t ®éng häc bao gåm: - §éng c¬ häc (cã nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i). §èi víi häc sinh tiÓu häc, tån t¹i c¶ ®éng c¬ bªn trong vµ ®éng c¬ bªn ngoµi. Nh−ng xÐt ë gãc ®é s− ph¹m th× ®éng c¬ bªn trong (g¾n víi ho¹t ®éng häc) cã gi¸ trÞ h¬n. - NhiÖm vô häc tËp: Lµ h×nh thøc cô thÓ hãa néi dung häc thµnh môc ®Ých vµ ph−¬ng tiÖn (tuú tõng líp, ®é tuæi). + NhiÖm vô häc h−íng vµo viÖc t¹o ra n¨ng lùc míi cña häc sinh. + NhiÖm vô häc tËp ph¶i ®−îc häc sinh lÜnh héi. - Hµnh ®éng häc: + Hµnh ®éng ph©n tÝch lµ hµnh ®éng tiªn quyÕt trong ho¹t ®éng lÜnh héi tri thøc cña häc sinh tiÓu häc. + Hµnh ®éng m« h×nh hãa lµ hµnh ®éng häc sinh ghi l¹i qu¸ tr×nh vµ kÕt qu¶ thùc hiÖn hµnh ®éng ph©n tÝch b»ng c¸c m« h×nh, kh¸i niÖm. + Hµnh ®éng cô thÓ hãa lµ hµnh ®éng h−íng vµo mèi quan hÖ chung cña ®èi t−îng nghiªn cøu, cho phÐp h×nh thµnh ph−¬ng ph¸p chung trong viÖc gi¶i quyÕt nhiÖm vô míi. + Hµnh ®éng kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ lµ hµnh ®éng cã chøc n¨ng ®Þnh h−íng vµ ®iÒu chØnh ho¹t ®éng cña häc sinh. 3. H×nh thµnh ho¹t ®éng häc - Víi t− c¸ch lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o ®−îc h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh häc sinh lÜnh héi tri thøc vµ kü n¨ng, ho¹t ®éng häc ®−îc h×nh thµnh nhê ph−¬ng ph¸p nhµ tr−êng, do thÇy gi¸o cã tay nghÒ tæ chøc vµ h−íng dÉn. - §Ó h×nh thµnh ho¹t ®éng häc, ng−êi gi¸o viªn ph¶i tiÕn hµnh ba lo¹i tiÕt häc (mét c¸ch quy −íc). + TiÕt h×nh thµnh: H×nh thµnh c¸i míi, c¸i ch−a hÒ cã ë trÎ em. + TiÕt luyÖn tËp nh»m ®Þnh h×nh vµ h×nh thµnh kü n¨ng, kü x¶o ®· ®−îc h×nh thµnh trong tiÕt h×nh thµnh. + TiÕt sö dông: Lµ tiÕt häc trong ®ã häc sinh sö dông kh¸i niÖm, tri thøc, kü n¨ng ®· häc ®Ó h×nh thµnh c¸i míi tiÕp theo. Trªn thùc tÕ, cã thÓ 3 tiÕt häc theo ph©n lo¹i trªn kh«ng t¸ch b¹ch ra mµ ®an xen vµo nhau. §iÒu quan träng lµ ng−êi gi¸o viªn ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc c¸c ®¬n vÞ kiÕn thøc cña mçi tiÕt häc ®Ó t¹o ra c¸i míi cho häc sinh. 145
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2