intTypePromotion=3

Giáo trình Thu hoạch và bảo quản hoa - MĐ05: Trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn

Chia sẻ: Minh Minh | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:69

0
178
lượt xem
63
download

Giáo trình Thu hoạch và bảo quản hoa - MĐ05: Trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình mô đun Thu hoạch và bảo quản hoa giúp các học viên có được những kiến thức, kỹ năng cơ bản để xác định đúng thời điểm thu hoạch hoa, thực hiện được công việc thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Thu hoạch và bảo quản hoa - MĐ05: Trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn

  1. BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN HOA MÃ SỐ: 05 NGHỀ TRỒNG HOA HUỆ, LAY ƠN, ĐỒNG TIỀN HỒNG MÔN Trình độ: Sơ cấp nghề
  2. 2 Hà Nội, năm 2014 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc lo ại sách giáo trình nên các ngu ồn thông tin có th ể được phép dùng nguyên b ản ho ặc trích dùng cho các m ục đích v ề đào t ạo và tham kh ảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: MĐ 05
  3. 3 LỜI GIỚI THIỆU Những năm gần đây, nghề trồng hoa phát triển khá mạnh ở nhiều địa phương. Nghề trồng hoa có hiệu quả kinh tế cao hơn so với các ngành nghề nông nghiệp khác nếu nắm bắt đúng nhu cầu thị trường và yêu c ầu k ỹ thu ật canh tác từng loài hoa. Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, giảng dạy cũng như đặc điểm của nghề trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn; nhóm biên sọan chúng tôi đã bám sát theo yêu cầu đào tạo, thực tiễn sản xuất của từng loại hoa, nhu cầu của người học và bản chất công vi ệc đ ể biên so ạn b ộ giáo trình này. Bộ giáo trình dạy nghề “Trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn” gồm 5 quyển: Quyển 1- Giáo trình mô đun Chuẩn bị trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn, Quyển 2- Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc hoa huệ, lay ơn, Quyển 3- Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc hoa đồng tiền, Quy ển 4- Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc hoa h ồng môn, Quy ển 5- Giáo trình mô đun Thu hoạch và bảo quản hoa. Giáo trình mô đun Thu hoạch và bảo quản hoa giúp các học viên có được những kiến thức, kỹ năng cơ bản để xác định đúng thời điểm thu hoạch hoa, thực hiện được công việc thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn Mô đun này gồm 3 bài: Bài 1: Thu hoạch hoa Bài 2: Bảo quản hoa Bài 3: Tiêu thụ hoa Chúng tôi xin chân thành cám ơn Vụ tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trường Cao đẳng nghề Công nghệ và Kinh Tế Bảo
  4. 4 Lộc, các hộ gia đình và cơ sở sản xuất và kinh doanh hoa đã nhiệt tình đóng góp ý kiến để chúng tôi hoàn thành được giáo trình này. Mặc dù đã cố gắng song trong quá trình biên soạn giáo trình s ẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong được sự đóng góp ý kiến quý báu, của hội đồng thẩm định giáo trình, các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật trong ngành và các thành viên có liên quan, về nội dung cũng nh ư cách trình bày đ ể giáo trình hoàn thiện hơn, góp phần vào sự nghiệp đào tạo nghề cho nông dân nói riêng và sự phát triển của nghề Trồng hoa nói chung. Xin chân thành cảm ơn! Nhóm biên soạn 1. Nguyễn Hữu Lễ: Chủ biên 2. Trần Thu Hiền 3. Lê Phương Hà MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.............................................................................. 2 LỜI GIỚI THIỆU............................................................................................ 3 MÔ ĐUN: THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN HOA........................................... 9 Bài 1: Thu hoạch hoa......................................................................................10 A. Nội dung của bài........................................................................................10 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền của hoa...............................................10 1.1. Các yếu tố chính......................................................................................10 a. Nhiệt độ......................................................................................................10 1.2. Các yếu tố tiền thu hoạch........................................................................13 1.3. Các yếu tố trong quá trình thu hoạch.......................................................14 2. Chuẩn bị thu hoạch.....................................................................................17 2.1. Xác định năng suất trước thu hoạch........................................................ 17 2.2. Chuẩn bị nguồn lao động.........................................................................18 2.3. Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện.............................................................. 19 3. Xác định thời điểm thu hoạch.....................................................................20 3.1. Thời điểm thu hoạch hoa huệ..................................................................20 .........................................................................................................................21 Hình 5.1.4. Vườn hoa huệ đến thời gian thu hoạch........................................ 21 3.2. Thời điểm thu hoạch hoa lay ơn..............................................................22
  5. 5 3.3. Thời điểm thu hoạch hoa đồng tiền........................................................ 23 3.4. Thời điểm thu hoạch hoa hồng môn........................................................24 .........................................................................................................................24 Hình 5.1.10. Vườn hồng môn tới thời kì thu hoạch.........................................24 Tùy theo nhu cầu của khách hàng. Tuy nhiên Hồng Môn là cây lâu năm nên có thể thu hoạch hoa khi cây được 1-2 năm tuổi..................................................24 Từ khi trồng sau 12 tháng có 50% bông, 18 tháng có 100% bông. Hoa có quanh năm thu hoạch rộ 10 ngày cắt bông 1 lần. ......................................................24 4. Thu hoạch .................................................................................................. 24 4.1. Thu hoạch hoa huệ.................................................................................. 25 4.2. Thu hoạch hoa lay ơn...............................................................................25 4.3. Thu hoạch hoa đồng tiền......................................................................... 26 4.4. Thu hoạch hoa hồng môn.........................................................................26 B. Câu hỏi và bài tập thực hành......................................................................27 1. Các câu hỏi..................................................................................................27 Chọn câu trả lời đúng nhất.............................................................................27 Câu 4: Công việc chuẩn bị trước thu hoạch bao gồm:...................................27 Câu 5: Trong quá trình vận chuyển hoa từ ruộng về nơi sơ chế cần chú ý đến điều gì?............................................................................................................28 2. Các bài tập thực hành..................................................................................28 2.1. Bài thực hành số 5.1.1 Thực hành thu hoạch hoa ....................................28 Bài 2: Bảo quản hoa.......................................................................................28 A. Nội dung của bài........................................................................................28 1. Xử lý sơ bộ.................................................................................................28 2. Xác định thời gian bảo quản.......................................................................29 3. Phân loại..................................................................................................... 29 4. Các phương pháp bảo quản........................................................................29 4.1. Bảo quản bằng hóa chất..........................................................................29 4.2. Bảo quản bằng đóng gói..........................................................................31 - Chuẩn bị dụng cụ bao gói sản phẩm:.......................................................... 31 4.3. Bảo quản hoa bằng kho lạnh...................................................................34 B. Câu hỏi và bài tập thực hành......................................................................35 1. Các câu hỏi..................................................................................................35
  6. 6 2. Các bài tập thực hành..................................................................................35 2.1. Bài thực hành số 5.2.1. Sơ chế, bao gói và bảo quản .............................35 C. Ghi nhớ.......................................................................................................35 Bài 3: Tiêu thụ hoa..........................................................................................36 A. Nội dung của bài........................................................................................36 1. Tìm hiểu thị trường trước khi thu hoạch....................................................36 1.1. Lập kế hoạch tiêu thụ sản phẩm............................................................ 37 1.2. Lựa chọn các hình thức tiêu thụ sản phẩm và tổ chức mạng lưới tiêu thụ sản phẩm .......................................................................................................38 2. Quảng bá giới thiệu sản phẩm...................................................................39 2.1. Công bố sản phẩm hoa ........................................................................... 39 2.1.1. Tham khảo tài liệu, công cụ công bố sản phẩm hoa ........................... 39 2.1.2. Tổ chức sản xuất chương trình, tài liệu công cụ, thiết kế tờ rơi, pano, áp phích............................................................................................................40 2.2. Giới thiệu các phương phương pháp Marketing sản phẩm ....................41 2.2.1. Khái niệm..............................................................................................41 2.2.2. Chức năng của marketing trong kinh doanh hoa ...................................41 2.3. Lựa chọn thị trường tiêu thụ....................................................................41 2.4. Chiến lược sản phẩm..............................................................................42 2.4.1. Xác định vị trí và xác định lại vị trí của sản phẩm................................42 2.4.2. Đối với sản phẩm.................................................................................42 2.4.3. Phát triển sản phẩm mới...................................................................... 42 2.5. Một số chiến lược về giá của các loại hoa ............................................ 43 2.5.1. Những yếu tố ảnh hưởng tới việc xác định giá của sản phẩm hoa ....43 a. Yếu tố nội bộ............................................................................................. 43 2.5.2. Các căn cứ để định giá.......................................................................... 43 2.6. Thực hiện chương trình quảng bá sản phẩm.......................................... 44 2.7. Giám sát và đánh giá kết quả quảng bá....................................................44 3. Chuẩn bị địa điểm bán hàng .......................................................................45 3.1. Thiết lập hệ thống kênh phân phối và mạng lưới tiêu thụ sản phẩm hoa .........................................................................................................................45 3.2. Các bước để chuẩn bị một địa điểm bán hàng........................................ 46 3.3. Quy trình thực hiện bán hàng...................................................................46
  7. 7 3.4. Các phương thức thanh toán.....................................................................48 3.5. Tổ chức, trưng bày các sản phẩm hoa tại quầy hàng..............................48 4. Tổ chức bán hàng........................................................................................49 4.1. Giới thiệu sản phẩm hoa cho các nhà bán buôn.......................................49 4.2. Xúc tiến bán hàng ....................................................................................49 4.2.1. Xác định khách hàng triển vọng...........................................................49 4.2.2. Tiếp cận khách hàng............................................................................ 50 4.2.3. Thăm dò, tìm hiểu khách hàng khi tiếp xúc..........................................50 4.2.4. Đưa ra giải pháp hỗ trợ........................................................................50 4.2.5. Gút giao dịch.........................................................................................50 4.2.6. Giải quyết tình huống...........................................................................50 4.3. Kỹ năng bán hàng.....................................................................................51 4.4. Chăm sóc khách hàng sau bán hàng..........................................................53 4.5. Tính toán hiệu quả kinh tế.......................................................................54 4.5.1. Nhận dạng doanh thu và chi phí............................................................54 a. Chi phí.........................................................................................................54 4.5.2. Lợi nhuận..............................................................................................55 4.5.3. Tính doanh thu và chi phí cho 1 chu kỳ sản xuất...................................56 B. Các câu hỏi và bài tập thực hành................................................................59 1. Các câu hỏi..................................................................................................59 Câu 1: Hãy nêu các phương thức tiêu thụ sản phẩm?.................................... 59 Câu 2: Hãy nêu các phương pháp quảng bá, giới thiệu sản phẩm hoa?.........59 Câu 3: Các bước tổ chức quảng bá sản phẩm hoa?.......................................59 Câu 4: Quy trình thực hiện bán hàng?.............................................................59 Câu 5: Các nguyên tắc khi trưng bày sản phẩm hoa?.....................................59 2. Các bài thực hành........................................................................................59 2.1. Bài thực hành số 5.3.1 Lập bảng lợi nhuận của một vườn sản xuất hoa trong một chu kỳ sản xuất kinh doanh.............................................................59 2.3. Bài thực hành số 5.3.2 Trưng bày sản phẩm hoa ....................................59 C. Ghi nhớ.......................................................................................................59 I. Vị trí, tinh chât cua mô đun/môn học............................................................60 ́ ́ ̉ II. Mục tiêu..................................................................................................... 60
  8. 8 III. Nội dung chính của mô đun...................................................................... 60 IV. Các bài thực hành .....................................................................................61 4.1 Bài thực hành số 5.1.1 Thực hành thu hoạch hoa .....................................61 4.2.Bài thực hành số 5.2.1. Sơ chế, bao gói và bảo quản ..............................63 4.3. Bài thực hành số 5.3.1 Lập bảng lợi nhuận của một vườn sản xuất hoa trong một chu kỳ sản xuất kinh doanh.............................................................64 4.4. Bài thực hành số 5.3.2 Trưng bày sản phẩm hoa ....................................65 V. Hướng dẫn đánh giá kết quả học tập........................................................65 5.1. Bài thực hành số 5.1.1 Thực hành thu hoạch hoa ....................................65 5.2. Đánh giá bài thực hành 5.2.2. Sơ chế, bao gói và bảo quản hoa .............66 5.3. Bài thực hành số 5.3.3 Lập bảng lợi nhuận của một vườn sản xuất hoa trong một chu kỳ sản xuất kinh doanh.............................................................66 5.4. Bài thực hành số 5.3.4 Trưng bày và bán sản phẩm hoa .........................66 V. Tài liệu cần tham khảo..............................................................................67
  9. 9 MÔ ĐUN: THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN HOA Mã mô đun: MĐ 05 Mô đun 05: “Thu hoạch, bảo quản hoa” có thời gian học tập là 42 giờ, trong đó có 12 giờ lý thuyết, 24 giờ thực hành và 6 giờ kiểm tra. Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng ngh ề để thực hiện các công việc: Xác định thời điểm thu hoạch, kỹ thuật thu hoạch, phân loại, bảo quản và tiêu thụ hoa huệ, lay ơn, đ ồng ti ền, h ồng môn đ ạt hiệu quả. Dùng phương pháp trắc nghiệm khách quan để đánh giá lý thuyết và kiểm tra kỹ năng nghề thông qua bài thực hành, giá o viên đánh giá qua quan sát và theo dõi thao tác, thái độ thực hiện và kết quả thực hành của học viên.
  10. 10 Bài 1: Thu hoạch hoa Mã bài: MĐ 05-01 Mục tiêu - Nêu được các yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ của hoa; - Thực hiện được công việc thu hoạch hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn; - Có ý thức bảo vệ môi trường sinh thái. A. Nội dung của bài Với hầu hết các loại hoa đặc biệt là hoa cắt cành, ch ất l ượng hoa không phụ thuộc vào kỹ thuật sản xuất tiên tiến mà phụ thuộc rất nhiều vào công nghệ xử lý sau thu hoạch. Sau thu hoạch hoa trải qua các bi ến đ ổi sinh lý d ẫn tới sự già hóa sớm, nên các biện pháp bảo quản thích h ợp c ần đ ược áp d ụng trong suốt quá trình thu hái, tiêu thụ để hoa đạt được ch ất lượng t ốt nh ất. Trước đây chất lượng của hoa chủ yếu được đánh giá dựa trên các thông số kỹ thuật như: màu sắc, kích thước, chiều dài cành, chất lượng lá hay hình thái tổng thể. Hiện nay hoa không chỉ phụ vụ nhu cầu trực tiếp cho ng ười dân vùng sản xuất mà còn được tiêu thụ ở nhiều địa phương và phụ vụ xuất khẩu. Chính vì vậy độ bền của hoa sau thu ho ạch là nhân t ố quan tr ọng đánh giá chất lượng hoa. Để bảo đảm hoa đạt chất lượng cao phải tiến hành qua nhiều bước và phải tuân theo nguyên tắc, hoa cắt đưa vào bảo quản ph ải khỏe, có đ ộ thu hái phù hợp, trong quá trình bảo quản phải điều khiển cho hoa sao cho hoa có cường độ hô hấp thấp, cường độ thoát nước giảm, đảm bảo duy trì nguồn dinh dưỡng nuôi hoa, ngăn căn sự sản sinh Ethylen, s ự phát tri ển c ủa n ấm bệnh. Để có biện pháp bảo quản tốt cần nắm vững về biến đổi sinh lý của hoa cắt sau thu hoạch., do hoa là một cơ thể sống nên cần ph ải hô h ấp. Hô hấp là quá trình phân giải các chất dự trữ (chủ yếu là đường) và giải phóng ra năng lượng, năng lượng này để duy trì sự sống cho tế bào và nụ. Hoa cắt bị mất nguồn cung cấp dinh dưỡng nên thiếu nguồn nguyên liệu cho hô h ấp và nhanh chóng già hóa. Cường độ hô hấp bị chi phối nhiệt độ, nhi ệt độ càng cao thì hô hấp càng cao. Làm mát nhanh ngay sau khi thu hoạch hoa và ch ế đ ộ lạnh trong suốt quá trình bảo quản (thực chất là kiềm hãm quá trình hô hấp) là biện pháp chủ yếu để kéo dài tuổi thọ hoa cắt. Sau đây là các yếu t ố ảnh hưởng tới độ bền hoa cắt cành: 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền của hoa 1.1. Các yếu tố chính a. Nhiệt độ
  11. 11 Nhiệt độ tăng làm tăng cường độ hô hấp và tăng nhu cầu oxy. Trung bình khi tăng nhiệt độ của môi trường bảo quản lên 10C thì lượng CO2 sinh ra do 1 kg hoa tươi là khoảng 1mg trong 1 giờ. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột trong quá trình bảo quản cũng làm tăng cường độ hô hấp. Dựa vào yêu cầu của hoa nhiệt độ lưu giữ có thể chia hoa thành 2 loại chính là mẫn cảm với nhiệt độ thấp và không mẫn cảm với nhi ệt đ ộ th ấp. các loại hoa mẫn cảm với nhiệt độ thấp bị hư hại trong điều kiện nhiệt độ thấp khoảng 00C bao gồm các loài hoa có nguồn gốc nhiệt đới và cân nhiệt đới như hồng môn, đồng tiền, một số loài lan… các triệu chứng do t ổn thương lạnh gây ra bao gồm sự xuất hiện của các tế bào trương nước, s ự già hóa và héo úa nhanh của hoa. Thông thường hoa được bảo quản tốt nhất trong điều kiện nhiệt độ từ 5 – 12 0C. trong khi đó các loại hoa không mẫn cảm với nhiệt độ thấp có thể bảo quản ở nhiệt độ thấp (0 0C) mà không bị hư hỏng bao gồm các loại hoa nhập nội như hồng, cẩm chướng, lily… Trong số này nhiều loại được thu hoạch ở giai đoạn nụ và tiếp tục nở trong quá trình b ảo quản cho tới khi đến tay người tiêu dùng. Tuy nhiên độ nở của hoa sau thu hoạch phụ thuộc rất nhiều vào nhiệt độ, nên điều khi ển nhi ệt đ ộ thích h ợp là nhân tố quan trọng trong việc nâng cao ch ất lượng hoa c ắt cành. Hoa đ ược bảo quản lạnh tốc độ hô hấp, tốc độ thoát hơi nước giảm, ít mẫn cảm với ethylene và sẽ giảm bớt năng lượng tiêu thụ hoa. b. Độ ẩm và quá trình thoát hơi nước Nước là thành phần chủ yếu trong hoa, chiếm h ơn 80% khối lượng hoa. Vì vậy khi mất nước sẽ làm mất độ tươi và gây héo hoa. Hoa c ắt d ễ dàng mất nước do có bề mặt thoát nước lớn, nên sau khi thu hoạch cần đảm bảo cân bằng nước cho cành hoa và bảo quản ở độ ẩm cao. Hơi nước thoát ra từ hoa khi tồn trữ là sản phẩm của quá trình hô h ấp hiếu khí. Bởi vậy môi trường có độ ẩm cao, sự thoát ẩm chậm lại phần nào hạn chế quá trình hô hấp hiếu khí, làm cho hoa có thể tồn trữ lâu h ơn. Độ ẩm không khí càng cao thì hoa càng ít bốc hơi và lâu khô héo. Tuy nhiên đ ộ ẩm tương đối của không khí càng cao lại là điều ki ện cho vi khu ẩn và n ấm m ốc dễ dàng phát triển. Do vậy, trong các kho tồn trữ, độ ẩm tương đối của không khí thường được khống chế ở 80 – 90%. Hoa cắt cành dễ bị mất nước do có tỷ lệ diện tích bề mặt trên th ể tích lớn và chúng cũng không có 1 lớp bảo vệ bất kỳ nào (ví dụ như lớp sáp) để chống lại sự mất nước như vẫn thường thấy ở một số loại rau, hoa, quả. Sau khi thu hoạch, hoa sống vào lượng nước dự trữ sẵn trong thân cho t ới khi được cắm vào trong nước. Thậm chí ngay cả khi được cắm trong nước thì khả năng hút nước để duy trì độ cứng cho hoa và lá cũng bị chi phối bởi nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài. Quan trọng nhất trong các yếu tố này chính là độ héo của hoa được quy định bởi độ dài của khoảng th ời gian t ừ khi thu hoạch cho tới khi hoa được cắm vô nước. Các loại hoa nh ư h ồng hay cúc r ất khó để khôi phục lại độ cứng thậm chí ngay cả khi chúng vừa mới héo.
  12. 12 Lượng khí ở trong thân cũng là một trong những nguyên nhân làm cho hoa khó duy trì được độ ẩm cần thiết khi không được cắm trực tiếp trong nước. Nhiệt độ môi trường cũng ảnh hưởng tới tốc độ hút nước của hoa do đó cũng ảnh hưởng tới quá trình hô hấp. Tốc độ hô hấp của hoa nở 18 – 24 0C cao hơn ở mức nhiệt độ thấp dưới 10 0C. Ngoài ra tốc độ hô hấp của hoa còn bị ảnh hưởng bởi chuyển động khí trong phòng bảo quản. Hoa, đặc biệt là các dạng lá cần được bảo quản trong điều kiện môi trường mát m ẻ và thông thoáng. Ngoài ra một số loại tạp chất trong nước cũng có thể ảnh h ưởng tới quá trình hấp thu nước và độ bền của hoa. Hầu hết các nhà buôn bán l ẽ đ ều sử dụng nước khử ion để bảo quản hoa. Các tích tụ của các tạp chất hay vi khuẩn dẫn tới sự tắc nghẽn của các mạch dẫn trong cây làm giảm kh ả năng hút nước của hoa. Để khắc phục tình trạng này có thể sử dụng một số loại thuốc phổ biến trên thị trường. Ngoài ra mức độ axit của nước cũng ảnh hưởng tới khả năng hấp thụ nước, thường pH thấp khoảng 3,5; tốc độ hấp thụ nước của hoa được tăng lên đáng kể và các muối thường được sử dụng như axit critric, nhôm sunphat. c. Sự cung cấp Carbohydrat Carbohydrat (đường, tinh bột) cung cấp năng lượng cho các mô t ế bào cũng như việc hình thành tế bào mới trong quá trình phát triển. Rất nhi ều lo ại hoa cắt cành được cắt ở giai đoạn nụ và tiếp tục được phát triển khi c ắm trong bình. Khi cắt khỏi cây mẹ các nụ này cần được bổ sung thêm Carbohydrate để nở hoàn toàn và đạt được độ bền tối ưu. Yêu cầu v ề l ượng carbohydrate bổ sung thay đổi theo từng loài. Nhìn chung các loại hoa đ ược tạo ra trong điều kiện ánh sáng cao thì bổ sung ít carbohydrate hơn do lượng carbonhydrate dự trữ của chúng khá cao, ví dụ layon thu hoạch ở giai đo ạn nụ, giữ trong dung dịch có hàm lượng đường cao giúp cho nụ hoa nở nhiều hơn, tuy nhiên lượng đường cao có thể gây tổn thương tới lá đối với hoa hồng. Các chất bảo quản dùng cho dung dịch trong bình c ắm th ường ch ứa Sucro hay Glucose như một nguồn cung cấp carbohydrate cho hoa, tuy nhiên nồng độ đường tối ưu của các loài hoa khác nhau, nên h ầu hết các dung d ịch bảo quản đều chứa một nồng độ đường tương đối th ấp nh ằm tránh gây đ ộc cho hoa. d. Chất điều hòa sinh trưởng Trong cây có chứa một số chất điều hòa sinh trưởng tự nhiên ảnh hưởng tới quá trình già hóa của cây. Trong đó quan trong là phải kể tới là etylen. Etylen là một hocmon thực vật thuộc nhóm chất ức chế, gây già hóa ở một s ố loại hoa. Sự tạo thành etylen trong quá trình bảo quản là y ếu tố bất lợi làm giảm tuổi thọ bảo quản của hoa ngay cả khi ở nhiệt độ an toàn nhất. Etylen có hoạt tính sinh lý ở nồng độ thấp nhất (chỉ 0,5 ppm). S ự nh ảy c ảm v ới etylen khác nhau tùy theo từng loại hoa, tuy nhiên s ự ti ếp xúc c ủa hoa v ới Etylen sẽ tăng tốc độ già hóa. Các nghiên cứu cho th ấy, s ự tăng hàm lượng
  13. 13 Etylen trong hoa sẽ làm tăng cường độ hô hấp và sự tăng cường đ ộ CO 2 trùng với sự tăng Etylen, Etylen bắt đầu xuất hiện khi có mặt CO2. Các nguồn sản sinh ra Etylen bao gồm hoa cắt cành, trái cây chín, khí thải và khói thuốc lá. Sự sản sinh Etylen có thể dẫn tới sự già hóa sớm và r ụng hoa. Nhiệt độ cao thúc đẩy sự sản sinh Etyeln dẫn tới suy giảm ch ất lượng hoa. Trong quá trình bảo quản phải khống chế sự tổng hợp Etylen đ ể làm chậm sự chín kéo dài thời gian bảo quản. Trong quá trình bảo quản hoa thường sử dụng một số chất kháng Etylen như Chrysal AVB,… sử dụng các dung dịch bạc có th ể ức ch ế các hoạt đ ộng của Etylen trong cây. Nitrat bạc và Thiosulphate bạc (STS) là nh ững dung d ịch thường được sử dụng nhất để chống lại tác dụng của Etylen, tăng độ bền của hoa. Ngoài ra một số loại Cytokinin cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kéo dài độ bền hoa cắt, nhờ cân bằng lượng nước trong cây, làm cho hoa nở, tăng dự trữ Carbohydrat trong lá như Kinetin, BA(6- Benzyl amino purine). e. Độ chín thu hái Những thay đổi về sinh hóa chủ yếu trong quá trình phát triển, quá trình chín và bảo quản gồm những thay đổi về màu sắc, trạng thái n ở, mùi, mức độ hô hấp. Tiêu chuẩn về độ thu hái của hoa cắt phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm của từng loại hoa. Nên thu hái hoa cùng một độ tuổi, thu hái đúng độ chín kỹ thuật sẽ có cường độ hô hấp thấp. f. Sự hư hỏng cơ học Hoa cắt bị tổn thương sẽ hóa già nhanh hơn, làm tăng c ường độ hô h ấp, tăng sự mất nướcvà tạo ra Etylen. Những bông hoa có dấu hiệu bị tổn thương cần loại ra trước khi bảo quản. g. Ảnh hưởng của vi sinh vật Khi thu hoạch thân hoa bị cắt tạo thành vết thương, t ừ đó vi sinh v ật gây bệnh dễ dàng xâm nhâm gây tắc bó mạch, hoa không hút được nước nên bị héo. Để giảm tác hại của vi sinh vật có thể sử dụng nước sạch có bổ sung axit citric để pH của dung dịch bảo quản hoa từ 3 - 3,5 nh ằm ngăn c ản s ự phát triển của nấm khuẩn và sử dụng một số hóa ch ất kháng nấm khu ẩn nh ư Benzoic, Chlorin, 8- Hydroxy quinonlene citrate. h. Thành phần khí bảo quản Giảm hàm lượng O2, tăng hàm lượng CO2 trong khí quyển bảo quản có tác dụng hạn chế hô hấp. Có 2 loại hô hấp là hô h ấp hi ếu khí (có s ự tham gia của oxy) và hô hấp hiếm khí (không có sự tham giá của oxy). C ả 2 quá trình này đều liên quan tới môi trường xung quanh. Mục đích c ủa quá trình b ảo quản là hạn chế quá trình hô hấp hiếu khí nhưng không đ ể x ảy ra hô h ấp yếm khí, vì hô hấp yếm khí được coi như là một hiên tượng bênh lý c ủa hoa tươi. 1.2. Các yếu tố tiền thu hoạch
  14. 14 a. Ánh sáng Độ bền của hoa cắt cành phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố trong thời kỳ sinh trưởng. Cường độ ánh sáng ảnh hưởng tới hiệu quả quang hợp của cây do đó ảnh hưởng trực tiếp đến nồng độ Carboyhydrat trong cây và độ bền của hoa. Cường độ ánh sáng thấp làm cho thân dài và yếu. Nh ững thân này thường có cổ hoa cong (hồng và đồng tiền) hay thân cong như ở Cẩm chướng. Với các giống hoa chùm ở cường độ ánh sáng thấp, cây thường có ít hoa và kích thước của các hoa này cũng nhỏ hơn. Nếu cường độ ánh sáng quá thấp màu sắc hoa nhợt nhạt. Trong khi đó cường đ ộ ánh sáng quá cao s ẽ làm cho hoa bị mất màu, rụng cánh và đốm lá. b. Nhiệt độ Nhiệt độ cao sẽ ảnh hưởng tới cân bằng nước trong hoa do hoa có cường độ hô hấp cao. Ngoài ra nó còn làm giảm kích th ước nụ và s ố cánh hoa. c. Độ ẩm Ẩm độ có mối quan hệ mật thiết với sự cân bằng nước trong thân và ảnh hưởng tới độ bền của hoa. Độ ẩm cao làm giảm sự thoát h ơi nước do đó làm giảm sự hấp thụ các chất dinh dưỡng của hoa. Ẩm độ cũng ảnh hưởng tới sự phát triển của sâu bệnh. Tuy nhiện độ ẩm cao không thích hợp với các loài nhện gây hại. Độ ẩm cao vào ban ngày tốt cho cây, làm giảm các tác hại do nhiệt độ quá cao gây ra nhưng vào ban đêm nó lại làm tăng khả năng nhiễm bệnh của cây. d. Dinh dưỡng Chế độ dinh dưỡng hợp lý và cân đối là rất quan trọng để sản suất hoa có chất lượng cao và độ bền dài. Thừa đạm sẽ làm cho cây phát triển mạnh nhưng độ bền hoa thấp, trong khi nồng độ kali cao làm cho thân kh ỏe h ơn và độ bền của hoa cũng cao hơn khi cây có đủ lân. Dinh d ưỡng còn tác đ ộng t ới sự phát triển của các loại sâu bệnh, khả năng nhiễm bệnh của hoa tăng khi hàm lượng đạm cao và giảm khi hàm lượng kali cao. e. Bảo vệ thực vật Sự kiểm soát sâu bệnh hợp lý là cần thiết để thu được hoa có chất lượng cao. Tuy nhiên sự tồn dư của các loại thuốc bảo vệ thực vật cũng rất quan trọng. dùng không đúng liều lượng có thể gây độc cho cây và gây ra các vết đốm xấu trên lá, làm giảm giá trị thẩm mỹ và thương mại của hoa. Một số loại bệnh có thế làm tăng sự sinh sản Etylen, thúc đẩy quá trình già hóa và làm giảm độ bền của hoa. 1.3. Các yếu tố trong quá trình thu hoạch a. Xác định giai đoạn thu hoạch hoa thích hợp
  15. 15 Hoa là một sản phẩm đặc biệt, giá trị của phụ thuộc nhiều vào thời kỳ thu hoạch hoa, khi bán ra thị trường yêu cầu là hoa tươi, hình thức đẹp, đáp ứng được nhu cầu của người mua. Do đó quyết định thời kỳ thu hoạch để bán hoa có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao giá trị của hoa. Mỗi loài hoa khác nhau thì cách thu hái khác nhau. Bảng 5.1.1. Thời kỳ thu hoạch hoa thích hợp TT Tên hoa Giai đoạn nở hoa 1 Lay ơn 1-5 búp xuất hiện màu Các hoa trong chùm bắt đầu nở hoặc 1-2 bông hoa thấp nhất 2 Huệ nở Nở hoàn toàn, hài nhị ngoài cùng mới chỉ hình thành hạt 3 Đồng tiền phấn. 4 Hồng môn Cánh mo nở đầy đủ b. Các yếu tố ảnh hưởng Độ bền của phụ thuộc vào điều kiện lúc thu hoa và đi ều ki ện b ảo qu ản hoa. Sau đây là các yếu tố chính ảnh hưởng tới độ bền của hoa. Bảng 5.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng tới độ bền của hoa TT Điều kiện trồng Điều kiện sau thu hoạch 1 Ánh sáng Thời gian thu hái 2 Nhiệt độ Cách thức thu hái 3 Phân bón Nhiệt độ 4 Tưới nước Ẩm độ 5 Độ ẩm Ánh sáng 6 Phòng trừ sâu bệnh Phản ứng của hoa đối với Etylen
  16. 16 7 Độ sạch không khí lúc thu hoạch Phương pháp sơ chế bảo quản Độ bền của hoa và chất lượng hoa sau thu hoạch cũng ph ụ thu ộc vào phương pháp thu hoạch, thời điểm thu hoạch và cách thức thu hoạch. Th ời điểm thu hoạch rất quan trọng vì thu hoạch quá sớm hoa có th ể không n ở h ết làm giảm giá trị của hoa. Vì thế với loài hoa không có kh ả năng ti ếp t ục phát triển sau thu hoạch tuyệt đối không thu hoạch ở giai đoạn n ụ mà ph ải thu hoạch khi hoa đã nở. Nhiều khi để đáp ứng nhu cầu thị trường, người trồng ph ải thu hoa sớm hơn trưwớc thời điểm thu hoạch. Điều này có thể làm cho người trồng hoa mất thị trường tiêu thụ trong tương lai. Thay vào người trồng nên áp dụng các biện pháp canh tác thích hợp đê có th ể thu hoạch hoa vào th ời đi ểm mong muốn. Chế độ cắt tỉa hợp lý đối hoa hồng, xác định rõ th ời gian gieo tr ồng hàng năm, quy trình xử lý ánh sáng đối với cúc và sử dụng chất làm chậm sinh trưởng đối với một số loại hoa…là những biện pháp giúp người trồng có th ể thu hoa theo ý muốn. Biện pháp thu hái không ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của hoa. Tuy nhiên cắt hoa không khéo sẽ giập hoa, dẫn đến giảm khả năng h ấp th ụ nước và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. chính vì vậy khi thu hoạch hoa ph ải chuẩn b ị dụng cụ sắc và sạch sẽ. Cách bố trí các luống cũng ảnh hưởng tới quá trình thu hoạch. Khi luống quá to người thu hoạch phải với hoa vào để cắt do đó có th ể gây h ư h ại cho hoa. Tương tự, luống hoa quá dài diện tích hoa lớn cũng làm cho hoa d ễ b ị thâm tím trong quá trình thu hoạch. Thông thường chi ều rộng luống thích h ợp cho trồng hoa là 1 – 1,2m và chiều dài là 20 - 25m. Hoa cần được cắm trong nước càng sớm càng tốt sau khi thu hoạch. Một số loại hoa như: hồng, cẩm chướng, baby… nếu không được cắm vô nước ngay có thể làm giảm khả năng hấp thụ nước của hoa. Tốt nhất nên s ẵn các xô nước trong nhà lưới ở khoảng cách thích hợp và sau khi thu được một lượng hoa nhất định chúng phải được chuyển ngay tới khu phân lo ại. Các xô này cần được giữ sạch sẽ và nước dùng cũng phải được lấy từ các nguồn nước sạch. Thời gian thu hoạch ảnh hưởn rất lớn tới độ bền của hoa. Th ời gian thích hợp để thu hoạch hoa là vào sáng sớm hay buổi chiều mát để tránh sự bốc hơi nước của hoa. Tuyệt đối không nên thu hoạch hoa vào giữa lúc trưa vì lúc này nhiệt độ cao, ánh sáng mạnh mẽ làm cho cành hoa héo tàn nhanh. Sau khi thu hoạch hoa tiếp tục nở. Nếu nhi ệt độ môi tr ường xung quanh cao, hoa sẽ nở nhanh và độ bền giảm. Các hoa thu hoạch nên được chuyển ngay sang kho lạnh trong nhiệt độ thấp để kìm hãm quá trình nở c ủa hoa. Ngoài ra đặt hoa trong phòng lạnh còn giúp phóng nhiệt lượng trong hoa đ ể hoa có th ể được phân loại và đóng gói với chất lượng tốt nhất.
  17. 17 Sau khi cắt gốc khỏi cây mẹ, sự sống của cành hoa bắt đầu giảm dần vì khả năng hút chất dinh dưỡng, hút nước không còn nữa. Hoa sống được là nhờ vào chất dinh dưỡng dự trữ còn lại trong cây, rồi dần dần sẽ héo tàn do sự bốc hơi nước do nấm hay vi khuẩn xâm nhập vào các tế bào mô dẫn, làm thối rữa các mạch dẫn truyền. Ngoài ra hoa tàn nhanh trong đó có vai trò gây già hóa của Etylen, Etylen thường sản sinh ra nhiều ở hoa đã thụ phấn, thụ tinh ở lá hoặc hoa già và bị bệnh. Các xốc nhiệt độ, thiếu nước, thiếu vật chất hô hấp cũng làm cho hoa sản sinh nhiều Etylen. Do đó loại bỏ tác động xấu của Etylen trong bảo quản hoa cắt cành là một vấn đề quan trọng. Trong giai đoạn nở hoa, một vài bông hoa có thể sản sinh một lượng Etylen lớn gây hư hại đến nh ững bông hoa khác. Thậm chí với nồng độ Etyelen rất thấp khoảng 10ppb cũng có thể gây ra thiệt hại nghiệm trọng cho những loài hoa nhảy cảm với Etylen. Vì vậy các hoa giập nát, úng thối không đủ tiêu chuẩn chất lượng càn phải loại khỏi phòng bảo quản nhằm hạn chế sự sản sinh Etylen. Ngoài ra kho lạnh phải thông thoáng và loại trừ các nguồn sản sinh Etylen khác như rau, hoa, quả chín (táo,đu đủ, dưa hấu…) hay khói thuốc lá… 2. Chuẩn bị thu hoạch Công việc chuẩn bị trước thu hoạch là việc làm rất quan trọng và cần thiết trong quá trình thu hoạch hoa bởi sản phẩm hoa khác v ới nh ững s ản phẩm nông nghiệp khác giá trị của nó được quyết định bởi vẻ đẹp của hoa. Để có được một cành hoa cắt hoa đẹp đến tay người tiêu dùng thì t ừ khâu chuẩn bị giống, trồng, chăm sóc cho đến thu hoạch bảo quản đều phải được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật và có vai trò như nhau. Nếu kỹ thuật trồng trọt có tốt nhưng khâu thu hoạch bảo qu ản không đảm bảo (thu hoạch làm hoa dập, nát, xây xát, gẫy thân, cành, lá, hoa…) thì sản phẩm hoa không còn giá trị như ban đầu giảm giá trị th ẩm m ỹ và giá thành sản phẩm. Do vậy, để cho khâu thu hoạch và b ảo qu ản có th ể th ực hiện tốt, an toàn, đúng kỹ thuật thì công việc chuẩn bị tốt các điều kiện cần thiết đóng vai trò rất quan trọng. 2.1. Xác định năng suất trước thu hoạch Việc ước đoán sản lượng của các loại hoa ph ải căn cứ vào rất nhi ều thông tin về thời tiết, dịch bệnh, thời điểm tiêu thụ,... Bên cạnh đó, chúng ta có thể dự đoán sản lượng của các loại hoa hoa cho năm tới dựa trên các số liệu thống kê về sản lượng trong quá khứ nếu các điều kiện cơ bản không thay đổi đáng kể. Bảng thống kê về sản lượng hoa thu hoạch được lập theo từng tháng trong năm theo mẫu sau: Bảng 5.2.3. Ước đoán năng suất trước thu hoạch. Tháng Năng suất (cành/1000m2) 1
  18. 18 2 3 4 5 6... Bình quân Độ lệch chuẩn Hệ số phân tán Hình 5.1.1. Kiểm tra vườn hoa trước khi thu hoạch Đây là một việc rất cần thiết để có kế hoạch chủ đ ộng tiêu th ụ s ản phẩm hoa. 2.2. Chuẩn bị nguồn lao động Việc xác định nguồn nhân lực cần thu hái phải căn c ứ vào năng su ất thu hoạch, kế hoạch tiêu thụ và năng suất làm việc của nhân công… đ ể chu ẩn b ị cho đầy đủ. Đối với các cơ sở sản xuất hoa lớn, liên tục sản xuất quanh năm có nguồn nhân lực làm việc thường xuyên nên bố trí nhân lực làm việc chuyên môn hóa trong quá trình thu hái (bộ phận chuyên cắt cành, bộ phận làm sạch sơ bộ, bộ phận vận chuyển, bao gói…). Nhưng cũng cần phải tính đến các trường hợp phát sinh, đột xuất…nhân công nghỉ thì phải có nguồn thay thế, những nhân công thay th ế này nên b ố trí làm
  19. 19 những khâu đơn giản, ít liên quan đến kỹ thuật, kinh nghiệm. Nếu cần thiết phải thực hiện cầm tay chỉ việc, hướng dẫn họ cẩn thận trước khi tiến hành. Đối với các cơ sở sản xuất nhỏ, mang tính thời vụ nhất là trồng hoa ở quy mô gia đình thì việc chuẩn bị nguồn lực trước thu hái l ại càng ph ải quan tâm nhiều hơn. Cần phải xác định được năng suất thu hoạch của mỗi đợt để huy động nguồn nhân lực gia đình cho đầy đủ, nếu không huy động được thì ph ải có kế hoạch thuê nhân công. Trong điều kiện cho phép, có thể thuê những người có kinh nghiệm (là những nông dân trong vùng, những người trồng hoa khác. 2.3. Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện Trên thế giới, một số nước có nền sản xuất hoa tiên tiến nh ư Hà Lan, Pháp, Bungari,…khâu thu hoạch của họ được cơ giới hóa bằng máy móc và các phương tiện hiện đại. Chỉ có khâu cắt hoa, làm sạch sơ bộ là do con người th ực hiện còn l ại các quá trình khác như vận chuyển sử dụng băng chuyền, xe chở nhỏ đến khu vực làm sạch, đóng gói, bảo quản đều được chuyên môn hóa bằng máy móc. Thực tế của nghề trồng hoa nói chung và nghề hoa Huệ, Lay ơn, Đồng tiền, Hồng môn của nước ta hiện nay tất cả các khâu từ trồng cho đ ến thu hoạch và bảo quản chủ yếu là thực hiện thủ công. Nên các dụng cụ và phương tiện cần cho quá trình thu hoạch hoa cũng chủ yếu là các dụng cụ thủ công như: găng tay, lưới bao tóc, quần áo bảo hộ lao động, giày, dép, ủng, các chất tẩy rửa để vệ sinh dụng cụ, nhà đóng gói, các thi ết b ị và d ụng c ụ đ ể c ắt cành (kéo cắt cành, máy cắt cầm tay...), dụng cụ chứa đựng (xô, thùng,...), vật liệu bao gói (túi giấy, PE...)...
  20. 20 Hình 5.1.2. Bảo hộ lao động Hình 5.1.3. Các loại kéo cắt cành 3. Xác định thời điểm thu hoạch 3.1. Thời điểm thu hoạch hoa huệ

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản