intTypePromotion=1
ADSENSE

Giáo trình thực tập vi sinh vật chuyên ngành part 2

Chia sẻ: Afsjkja Sahfhgk | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

239
lượt xem
87
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'giáo trình thực tập vi sinh vật chuyên ngành part 2', khoa học tự nhiên, công nghệ sinh học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình thực tập vi sinh vật chuyên ngành part 2

  1. Tiêu ñi m Tia sáng T quang kính 2.5. Th kính G m có hai th u kính l p vào hai ñ u c a m t cái ng nh l p trên ñ u ng kính, m t th u kính hư ng v m t ngư i xem và m t th u kính hư ng v v t quan sát, kính trên là kính phóng ñ i nh th t do v t kính thu ñư c, kính dư i là kính th trư ng làm sáng t th trư ng do ñó mà ta nhìn th y rõ nh ñư c phóng ñ i. Th kính có ñ phóng ñ i càng cao thì kho ng cách gi a hai th u kính càng ng n (tiêu c c a th kính càng ng n) và ngư c l i. ð phóng ñ i c a th kính thư ng có 4 s : x5 ; x7 ; x10 ; x15. Mu n bi t ñ phóng ñ i c a v t quan sát (ñ phóng ñ i c a kính hi n vi), ngư i ta nhân ñ phóng ñ i c a v t kính v i ñ phóng ñ i c a th kính. Ví d dùng v t kính d u x90 và th kính x15 thì ñ phóng ñ i c a v t quan sát hay ñ phóng ñ i c a kính hi n vi s là: 90 x 15 = 1350 (l n) Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………9
  2. 8 9 7 6 10 5 11 3 1 3 4 2 12 14 1 Hình 2: C u t o kính hi n vi 1. ð kính 8. Th kính 2. ðèn chi u 9. ng kính 3. B t quang kính 10. Thân kính 4. Vòng b o hi m 11. c sơ c p 5. Khay kính 12. c vi c p 6. V t kính 13. Công t c 7. Bàn xoay 14. B ph n ñi u ch nh khay kính 3. Cách s d ng kính hi n vi 3.1. Ki m tra kính hi n vi ð t kính vào v trí làm vi c, c m ñi n ho c quay gương ph n chi u v phía ánh sáng, ñ t kính trên bàn cho ngay ng n tư th có l i nh t cho ngư i quan sát. Khi quan sát tiêu b n c n s d ng c 2 m t, m t trái dùng quan sát, m t ph i dùng ñ ghi chép ho c v , không nên nheo m t m t l i ñ xem, vì như th r t d m i m t và ñau ñ u. C n luy n t p ñ có th xem kính ñư c b ng c hai m t. 3.1. Quan sát tiêu b n tươi v i v t kính khô Không dùng t quang kính và b ph n ch n sáng, nh t là ñ i v i v t kính có ñ phóng ñ i th p (38), khi ngu n sáng h p thì dùng gương ph ng v i v t Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………10
  3. kính có ñ phóng ñ i th p, dùng gương lõm v i v t kính có ñ phóng ñ i cao (340), khi ngu n sáng r ng thì dùng gương nào cũng ñư c. H th p t t cùng t quang kính và ít m b ph n ch n sáng. 3.2. Quan sát tiêu b n nhu m v i v t kính d u Luôn luôn s d ng t quang kính, nâng cao t quang cho sát vào tiêu b n. Khi s d ng t quang kính c n chú ý m y ñi m: ð t phi n kính lên khay kính và c ñ nh, dùng v t kính có ñ phóng ñ i th p ñ có nh trong th trư ng trư c. H th p v t kính cho sát g n tiêu b n (khi h v t kính m t nhìn ngoài ñ tránh ñè m nh làm v tiêu b n). Theo dõi trong ng kính, r i t t v n c sơ c p lên, ñ n khi trông th y nh (thư ng có hình ch p) thì ng ng v n c sơ c p và b t ñ u s d ng c vi c p, v n h t s c ch m ñ n khi th y nh rõ nét thì thôi (có th v n t i ho c v n lui). Sau khi ñã ñi u ch nh tiêu ñi m v i v t kính ñ phóng ñ i th p thì quay v t kính ñó ra, nh m t gi t d u b ch hương vào ñi m ñ nh soi trên tiêu b n, không ñ gi t d u lan r ng ra, xoay ñ u v t kính d u vào, và v n v t kính d u sát xu ng tiêu b n ng m vào gi t d u, chú ý m t nhìn ngoài ñ ñ ng v n sát quá s ñè v phi n kính, ñ n khi th y ch p nh, t c là nh ñã trông th y nhưng chưa th y rõ, lúc này ñi u ch nh c vi c p cho ñ n khi nh v t rõ nét trong th trư ng. 4. Cách b o qu n kính hi n vi + Khi l y kính t trong h p kính hi n vi ra, dùng tay ph i n m ch c, kéo kính ra theo hư ng n m ngang, không ñ ñ ng vào thành h p, sau ñó dùng tay trái ñ chân kính ñ mang ñi (bao gi cũng ph i dùng 2 tay khi di chuy n). N u mang ñi xa ph i c ñ nh ch c ch n ñ tránh b l c. + Không ñư c s tay vào ñ u v t kính và th kính, n u b n có th dùng v i m m ho c gi y lau kính ñ lau. V t kính d u dùng xong l y v i m m m n hay gi y dai m n lau s ch d u b ch hương ñ u v t kính, sau ñó t m xylon lau cho h t d u (xylon có tác d ng làm tan d u b ch hương). Cu i cùng lau l i m t l n n a b ng v i m m, m n hay gi y m m. + Khi dùng xong ph i xoay các b ph n c a kính v ñúng v trí quy ñ nh, không ñư c ñ v t kính n m trong tr c kính như lúc quan sát mà ph i ñ t ñúng l mù ho c xoay v t kính ra hai bên và v n cho áp sát xu ng ñĩa kính, t quang h th p xu ng, gương ph n chi u xoay d c thân kính. Toàn b kính ñ u coi như tr ng thái ngh . Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………11
  4. * Câu h i ôn t p bài s 1: 1. Trang thi t b , máy móc chuyên d ng cho nghiên c u VSV? 2. Nguyên lý v n hành và cách s d ng n i h p hơi nư c cao áp (Autoclave)? 3. C u t o và cách s d ng kính hi n vi? 4. C u t o và cách s d ng máy ñ m khu n l c? 5 Trình bày phương pháp và cách tính kích thư c t bào VSV? Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………12
  5. Bài s 2 PHƯƠNG PHÁP C ð NH TIÊU B N VÀ NHU M T BÀO VI SINH M c ñích yêu c u: + Hư ng d n h c viên làm tiêu b n vi sinh v t t các m u v t. + N m v ng phương pháp nhu m ñơn, nhu m giemxa và phương pháp nhu m Gram. + Nh n d ng hình thái vi sinh v t và phân bi t vi khu n Gram dương, Gram âm N i dung: + Phương pháp làm tiêu b n vi sinh v t + Pha ch thu c nhu m và các phương pháp nhu m: nhu m ñơn, Gram, Giem xa, Wright. + Quan sát m t s tiêu b n hình thái vi sinh v t: c u khu n, tr c khu n, c u tr c khu n I. PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU B N VÀ NHU M T BÀO VI SINH V T 1. M c ñích c a c ñ nh tiêu b n và nhu m t bào VSV T bào vi sinh v t g n như là không m u, do ñó quan sát b ng phương pháp xem tr c ti p r t khó, vì v y c n ph i làm tiêu b n r i ñem nhu m m u. Nhu m vi sinh v t có 4 m c ñích: - ð nghiên c u hình thái, c u t o ñ c bi t c a vi sinh v t như giáp mô, nha bào, … - ð phân lo i vi sinh v t căn c vào tính ch t b t m u Gram, tính ch t kháng c n, kháng toan. - ð d phân bi t và quan sát ñư c các vi c u t o trong t bào VSV. - ð b o t n tiêu b n trong m t th i gian dài, ñ ch p nh. 2. Phương pháp làm tiêu b n vi sinh v t ñ nhu m 2.1. Chu n b phi n kính - Ch n phi n kính trong, s ch, không m , không có d u m , ñã ñư c ngâm trong c n, khi dùng lau khô b ng v i m m và hơ qua trên ng n l a ñèn c n. - Khoanh di n ph t vi sinh v t b ng cách dùng bút chì m khoanh m t vòng m t dư i phi n kính. 2.2. Ph t m u v t - N u l y m u v t là vi sinh v t t ng canh trùng d ch th thì sau khi ñã kh trùng que c y và ñ ngu i, l y m t gi t môi trư ng nh lên phi n kính ch ñã khoanh tròn b ng bút chì m , r i dàn m ng ra trong di n ñã khoanh. C n chú ý thao tác khi l y vi sinh v t ñ ph t kính: Tay ph i c m que c y, nung ñ que c y b ch kim và ñưa toàn b ph n kim khí c a que c y qua ng n Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………13
  6. l a ñèn c n 2 - 3 l n, làm trư c khi l y vi sinh v t và sau khi ñã ph t kính xong; tay trái c m ng môi trư ng ñ vào lòng bàn tay và c m nghiêng ng b ng 5 ngón tay. Dùng ngón tay út c a bàn tay ph i m nút bông, sau khi ñã quay nút bông m t vòng trong mi ng ng cho trơn (k p nút bông vào gi a ngón tay út và bàn tay, hay gi a ngón tay út và ngón tay ñeo nh n) hơ ng môi trư ng trên ng n l a ñèn c n, và ñ u ng nghi m luôn luôn ñ sát ng n l a ñèn ñèn c n, cho que c y vào sâu trong ng môi trư ng l y ra m t gi t môi trư ng, rút que c y ra, hơ mi ng ng nghi m và ñóng nút bông l i, cho ng nghi m vào giá, sau ñó c m phi n kính ñã chu n b s n, mu n c m phi n kính cho v ng thì ngón tay cái gi m t c nh dài c a phi n kính, ba ngón ti p gi c nh ñ i di n, ngón út ñ m t dư i phi n kính, gi cho phi n kính không di chuy n trong khi ph t. - N u là vi sinh v t t canh trùng ñ c (môi trư ng th ch): thì dùng que c y b ch kim l y m t ít vi sinh v t m t khu n l c, (không nên l y nhi u vi sinh v t vì ph t dày quá s khó xem và khó phân bi t hình thái c a vi sinh v t). ð t que c y lên phi n kính ñã có s n m t gi t nư c c t hay nư c sinh lý ho c nư c th t vô trùng ñ làm huy n d ch vi sinh v t, tr n ñ u vi sinh v t trong gi t nư c r i dàn m ng ra. - N u dùng máu ñ ph t kính thì có th l y máu tĩnh m ch rìa tai (ñ i v i ñ ng v t s ng) ho c máu tim (ñ i v i ñ ng v t m khám). ð t gi t máu lên phi n kính, r i dùng ñ u m t phi n kính khác, có c nh nh n và th ng ho c c nh c a m t lá kính ñ t nghiêng m t góc 30 - 45o v i phi n kính ñ gi t máu lan kh p c nh r i ñ y nh và ñ u t i ñ u kia c a tiêu b n, máu theo phi n kính ch không ph i b phi n kính ñ y ñi, tiêu b n t t n u máu ñư c dàn ñ u trên phi n kính thành m t l p m ng. - N u dùng ph t ng lách, gan, th n, h ch, ph i... thì c t m t mi ng nh , th m b t nư c b ng bông hay gi y th m, r i ch m nh trên phi n kính ñ 3 - 4 ch , không ñè m nh trên phi n kính, ch th m nh nhàng, ho c có th kéo lư t nh mi ng ph t ng trên phi n kính thành v t dài cũng ñư c. - N u dùng ñ m m , t y xương ph t kính thì l y que c y l y ñ m ch có nhi u m nh t, r i dàn m ng ra trên phi n kính, n u m khô thì trư c khi dàn, nh m t gi t nư c sinh lý vô trùng trên phi n kính, là tương t v i t y xương. 2.3. S y khô tiêu b n : Có 2 cách - ð t khô nhi t ñ phòng thí nghi m. - Hơ cao trên ng n l a ñèn c n, không ñ sát tiêu b n vào ng n l a, nóng quá thân vi sinh v t s co qu p l i, protit trong nguyên sinh ch t ñông nhanh, nh hư ng ñ n hình thái t bào. 2.4. C ñ nh tiêu b n + C ñ nh tiêu b n có 3 m c ñích: - Gi t ch t vi sinh v t ñ vi c s d ng không gây nguy hi m. - Làm cho vi sinh v t g n ch t vào phi n kính, khi r a nư c không b trôi ñi. - Làm cho vi sinh v t b t m u t t hơn. Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………14
  7. Có th c ñ nh b ng nh ng phương pháp sau ñây: + C ñ nh b ng nhi t ñ : Hơ phi n kính trên ng n ñèn c n b ng cách ñưa ñi, ñưa l i kho ng cách 10-15 cm ñ 3 - 4 l n, n u hơ nóng quá s làm bi n d ng hình thái vi khu n. + C ñ nh b ng ch t hóa h c: - Nh vài gi t c n nguyên ch t hay c n 96o 5 - 10 phút - Nh vài gi t c n mêtylic 2 - 3 phút - Ngâm tiêu b n vào axêton 5 phút + C ñ nh b ng hơi foocmalin 3 - 5 phút II. Phương pháp nhu m tiêu b n 2.1. Thu c nhu m ñơn và các phương pháp nhu m ñơn 2.1.1. Dung d ch fucxin (fuchsine) trong axit phênic + Chu n b thu c nhu m Fucxin ki m 1g o C n nguyên ch t hay 96 10 ml Axit phênic k t tinh 5g Nư c c t 100 ml Nghi n fucxin v i 5ml c n trong c i s ch, qu y ñ u, ñ t t 2/3 lư ng nư c vào, qu y ñ u, xong cho thêm axit phênic, tr n ñ u cho vào l kín ñ 24 gi , ñem l c qua gi y, tráng c c b ng 1/3 nư c c t và 1/2 c n còn l i, dung d ch này là dung d ch fucsin ñ c, khi dùng nhu m ñơn ho c nhu m Gram thì ñem pha loãng dung d ch này g p 10 l n v i dung d ch axit phênic 5%. Dung d ch fucxin 10 ml Dung d ch axit phênic 5% 90 ml + Phương pháp nhu m ñơn a) Nh thu c nhu m lên tiêu b n ñã c ñ nh ñ 1 - 2 phút, có khi ñ n 10 phút tùy theo lo i thu c nhu m. b) R a nư c, ñ vòi nư c t t ch y xu ng m t ñ u phi n kính c m hơi nghiêng ñ n khi nư c trong là ñư c. c) Th m khô b ng gi y th m hay b ng hơi nóng. d) Quan sát trên kính hi n vi 2.1.2. Dung d ch xanh mêtylen trong axit phênic + Chu n b thu c nhu m Xanh mêtylen 1g Axit phênic k t tinh 1g C n nguyên ch t 100o 10 ml Nư c c t 10 ml Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………15
  8. Cách pha gi ng như fucxin trên. + Phương pháp nhu m cũng gi ng nhu m fucsin. 2.2. Phương pháp nhu m Gram( nhu m kép) 2..2.1. Chu n b thu c nhu m a) Dung d ch tím gentian trong axit phênic Tím gentian 1g o C n 96 10 g Axit phênic k t tinh 5g Nư c c t 100 ml b) Dung d ch fucxin trong axit phênic Fucxin ki m 1g o C n 96 10 g Axit phênic k t tinh 5g Nư c c t 10 g Cách pha 2 dung d ch này gi ng như dung d ch fucxin nói trên c) Pha dung d ch lugol Iôtñua kali (KI) 1g I t tinh th (I) 0,5 g Nư c c t 150 ml Nghi n iôtñuakali v i m t ít nư c c t, sau ñó cho i t ñã tán nh vào l c cho tan h t, cu i cùng cho ñ nư c c t, l c ñ u, ñ 24 gi r i ñem l c. ð ng vào chai m u. Không nên pha nhi u vì d b bi n ch t. d) Pha dung d ch t y m u c n axêtôn. C n nguyên ch t 5 ph n Axêtôn 1 ph n N u không có axêtôn thì dùng c n nguyên ch t ho c 90o cũng ñư c. 2.2.2. Phương pháp nhu m Gram 1) Nh dung d ch tím gentian lên tiêu b n 1 - 2 phút. 2) R a nư c nhanh, v y khô nư c. 3) Nh dung d ch lugol ñ 1 phút (tiêu b n có m u nâu ñen). 4) R a nư c nhanh, v y khô nư c. 5) Nh c n axêtôn t ñ u phi n kính, nghiêng phi n kính cho c n ch y qua ch ph t vi sinh v t. 6) R a nư c nhanh. 7) Nh dung d ch fucxin loãng ñ 1 phút. 8) R a nư c Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………16
  9. 9) Th m khô - hơ khô - xem kính. Vi khu n Gram dương b t màu tím, vi khu n Gram âm b t màu h ng. * C n chú ý: Bư c t y m u b ng c n axêtôn r t quan tr ng. N u t y không k thì d nh m l n vi khu n Gram âm v i vi khu n Gram dương và ngư c l i, n u t y lâu quá thì vi khu n Gram dương m t m u tím cho nên khi nhu m màu ñ fucxin thì cũng b t m u ñ . Quan sát trên kính hi n vi nh n th y: h ng c u nhu m m u nâu h ng, nhân b ch c u nhu m màu tím. * Câu h i ôn t p: Bài s 2 1. Trình bày 3 phương pháp cơ b n trong nghiên c u v VSV? 2. Th nào là Gram? ình bày s sai khác gi a nhu m ñơn và nhu n kép? 3. Các bư c ti n hành ch t o tiêu b n? Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………17
  10. Bài s 3 CHU N B D NG C VÀ MÔI TRƯ NG NUÔI C Y VI SINH V T M c ñích, yêu c u: + Bi t ñư c và chu n b d ng c nuôi c y VSV + N m v ng cách pha ch môi trư ng nuôi c y VSV + Hi u ñư c phương pháp kh trùng các lo i d ng c và môi trư ng nuôi c y VSV N i dung ki n t p: + Chu n b và r a d ng c c n thi t ñ pha ch môi trư ng nuôi c y VSV + H c cách b c gói các d ng c thông d ng và nút bông cho ng nghi m, pipet, … + Cách pha ch môi trư ng th ch nghiêng và ñĩa th ch I. CHU N B D NG C 1. Các d ng c thư ng ñư c s d ng trong nghiên c u vi sinh v t - ðĩa petri (h p l ng) - ng nghi m, bình tam giác, bình c u, chai thu tinh - Pipét, xi lanh, que g t, que c y - Lam kính, lamen 2. Yêu c u Các d ng c ph i s ch v m t hoá h c và vi sinh v t h c (các d ng c ph i ñư c vô trùng). 3. Cách x lý d ng c trư c khi r a - ð i v i d ng c thu tinh m i chưa s d ng, c n ngâm nư c lã ho c dung d ch H2SO4 loãng 24 gi . R a l i b ng xà phòng và nư c nhi u l n cho t i khi dung d ch r a có pH trung tính. - Các d ng c ñã qua s d ng, nh t là các VSV gây b nh trư c khi r a nh t thi t ph i ñư c kh trùng b ng hơi nư c áp l c ñ gi t ch t các t bào, ñ m b o an toàn cho ngư i r a, không cho m m b nh cũ nhi m vào môi trư ng m i. - ð i v i các VSV không gây b nh cho ngư i và ñ ng th c v t, ch c n tháo nút bông, x p vào n i ho c ch u nhôm chuyên d ng, ñ nư c xà phòng, dìm d ng c ng p kín nư c, ñun sôi 15-30 phút. Gom các c n b n vào túi nilon, bu c kín r i m i ñ b . - D ch nuôi VSV trư c khi ñ b c n thêm vài gi t formalin, l c m nh ñ gi t ch t t bào. - S d ng dung d ch sunfo-cromic ñ ngâm t y các v t b n trên d ng c thu tinh. 4. Cách r a d ng c Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Giáo trình th c t p vi sinh v t chuyên ngành ……………18
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2