intTypePromotion=1

GIÁO TRÌNH TIN HỌC_MẠNG MÁY TÍNH CĂN BẢN

Chia sẻ: Tranthi Kimuyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:52

0
92
lượt xem
10
download

GIÁO TRÌNH TIN HỌC_MẠNG MÁY TÍNH CĂN BẢN

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo sách 'giáo trình tin học_mạng máy tính căn bản', công nghệ thông tin, quản trị mạng phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: GIÁO TRÌNH TIN HỌC_MẠNG MÁY TÍNH CĂN BẢN

  1. GIÁO TRÌNH TIN HỌC_MẠNG MÁY TÍNH CĂN BẢN
  2. MUÏC LUÏC MUÏC LUÏC .................................................................................................................................... 1 Baøi 1: TOÅNG QUAN VEÀ MAÏNG MAÙY TÍNH ............................................................................ 4 I. söï phaùt trieån cuûa maïng maùy tính:....................................................................................... 4 II. KHAÙI NIEÄM MAÏNG MAÙY TÍNH. .................................................................................... 6 III. caùc lôïi ích khi keát noái maïng: .............................................................................................. 7 IV. phaân loaïi maïng maùy tính: .................................................................................................. 7 IV.1. Phaân loaïi theo khoaûn caùch:..................................................................................... 7 IV.1.1. LAN (Local Area Networks): ................................................................................ 7 IV.1.2. Maïng ñoâ thò MAN (Metropolitan Area Networks) ................................................. 8 IV.1.3. Keát noái lieân maïng (Internet Connectivity) ............................................................. 9 IV.2. Theo caáu truùc (topology): BUS, STAR, RING, MESH........................................... 9 IV.2.1. BUS: ....................................................................................................................... 9 IV.2.2. RING: ................................................................................................................... 10 IV.2.3. STAR: ................................................................................................................... 10 IV.2.4. MESH: .................................................................................................................. 10 V. caùc moâ hình quaûn lyù maïng: .............................................................................................. 10 V.1. Peer to peer: ......................................................................................................... 11 V.2. Client – Server: .................................................................................................... 11 VI. caùc dòch vuï maïng: ............................................................................................................ 12 VI.1. WWW (World Wide Web): .................................................................................. 12 VI.2. FTP (File Transfer Protocol):................................................................................ 12 VI.3. DHCP(Dynamic Host Configuration Protocol): .................................................... 12 VI.4. DNS(domain name system) .................................................................................. 13 Baøi 2. TCP/IP PROTOCOL ........................................................................................................ 15 I. TCP/IP ADDRESS ........................................................................................................... 15 I.1. Lòch söû TCP/IP:..................................................................................................... 15 I.2. TCP/IP Protocols vaø caùc coâng cuï.......................................................................... 15 I.3. Ñòa chæ IP .............................................................................................................. 16 I.4. Caùch xaùc ñònh ñòa chæ IP: ...................................................................................... 16 I.5. Phaân chia lôùp ñòa chæ IP ........................................................................................ 17 I.6. Caùc ñòa chæ duøng rieâng .......................................................................................... 20 I.7. Caùc loaïi dòch vuï maïng TCP/IP: ............................................................................ 20 II. SUBNET MASKS ............................................................................................................ 20 II.1. Ñònh nghóa Subnet Mask:...................................................................................... 20 II.2. Nguyeân taéc hoaït ñoäng cuûa Subnet Mask .............................................................. 21 II.3. Maïng con – Subnet:.............................................................................................. 22 II.4. Baøi toaùn öùng duïng: ............................................................................................... 24 II.5. Supernetting.......................................................................................................... 24
  3. Trang 2/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Baøi 3: MOÂ HÌNH THAM CHIEÁU OSI ....................................................................................... 28 I. moâ hình tham chieáu osi:................................................................................................... 28 II. Moâ hình SNA (Systems Netword Architecture) .............................................................. 30 Baøi 4: KHAÛO SAÙT CAÙC TAÀNG TRONG MOÂ HÌNH OSI ........................................................ 32 I. Khaûo saùt chi tieát TAÀNG 1:............................................................................................... 32 II. Khaûo saùt chi tieát TAÀNG 2 ................................................................................................ 33 III. Khaûo saùt chi tieát TAÀNG 3 ................................................................................................ 33 IV. Khaûo saùt chi tieát TAÀNG 4 ................................................................................................ 34 V. Khaûo saùt taàng 5:.............................................................................................................. 35 VI. Khaûo saùt taàng 6:.............................................................................................................. 36 VII. Khaûo saùt taàng 7: ...................................................................................................... 36 Baøi 5. PHÖÔNG TIEÄN TRUYEÀN DAÃN VAØ THIEÁT BÒ MAÏNG ............................................... 37 I. Maùy chuû Server ............................................................................................................... 37 II. Maùy traïm Workstation..................................................................................................... 37 III. Boä card giao tieáp (NIC): .................................................................................................. 37 IV. Caùc nuùt noái maïng ............................................................................................................ 38 IV.1. Caùp ñoàng truïc:...................................................................................................... 38 IV.2. Caùp quang hoïc: .................................................................................................... 39 V. moâi tröôøng truyeàn daãn beân ngoaøi: ................................................................................... 40 V.1. Soùùng ngaéén: ........................................................................................................... 40 V.2. Soùùng voâ tuyeáán: ..................................................................................................... 40 Baøi 7. CAÙCH BAÁM DAÂY MAÏNG ............................................................................................. 42 I. CHUAÅN BÒ CAÙC THIEÁT BÒ: ........................................................................................... 42 I.1. Daây caùp, ñaàu baám: ............................................................................................... 42 I.2. Kieàm baám: ........................................................................................................... 42 I.3. Chaån baám caùp: ..................................................................................................... 42 Baøi 6: CHIA SEÛ TAØI NGUYEÂN TRONG MAÏNG CUÏC BOÄ ..................................................... 44 Baøi 6: CHIA SEÛ TAØI NGUYEÂN TRONG MAÏNG CUÏC BOÄ ..................................................... 44 II. MÔÛ ÑAÀU: ........................................................................................................................ 44 III. ÑIEÀU KIEÄN LAØM VIEÄC ................................................................................................. 44 IV. CHIA SEÛ OÅ ÑÓA VAØ THÖ MUÏC .................................................................................... 44 IV.1. Muïc ñích: ............................................................................................................. 44 IV.2. Chia seû oå ñóa: ....................................................................................................... 45 IV.3. Chia seû thö muïc: .................................................................................................. 45 V. CHIA SEÛ MAÙY IN........................................................................................................... 46 V.1. Muïc ñích: ............................................................................................................. 46 V.2. Chia seû maùy in: .................................................................................................... 46 V.3. Caøi ñaët maùy in maïng: ........................................................................................... 47 Baøi 8. CAÙCH THIEÁT LAÄP MOÄT MAÏNG MAÙY TÍNH NHOÛ .................................................... 50 GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  4. Trang 3/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG I. Böôùc 1: Vaïch keá hoaïch .................................................................................................... 50 II. Böôùc 2: Saün saøng keát noái ................................................................................................. 50 III. Böôùc 3: Ñònh caáu hình ...................................................................................................... 51 IV. Böôùc 4: Keát noái vôùi hub ................................................................................................... 51 V. Böôùc 5: Chia seû taøi nguyeân .............................................................................................. 52 VI. Keát quaû cuoái cuøng ............................................................................................................ 52 GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  5. Trang 4/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Baøi 1: TOÅNG QUAN VEÀ MAÏNG MAÙY TÍNH I. SÖÏ PHAÙT TRIEÅN CUÛA MAÏNG MAÙY TÍNH: Vaøo giöõa nhöõng naêm 50 khi nhöõng theá heä maùy tính ñaàu tieân ñöôïc ñöa vaøo hoaït ñoäng thöïc teá vôùi nhöõng boùng ñeøn ñieän töû thì chuùng coù kích thöôùc raát coàng keành vaø toán nhie àu naêng löôïng. Hoài ñoù vieäc nhaäp döõ lieäu vaøo caùc maùy tính ñöôïc thoâng qua caùc taám bìa maø ngöôøi vieát chöông trình ñaõ ñuïc loã saün. Moãi taám bìa töông ñöông vôùi moät doøng leänh maø moãi moät coät cuûa noù coù chöùa taát caû caùc kyù töï caàn thieát maø ngöôøi vieát chöông trình phaûi ñuïc loã v aøo kyù töï mình löïa choïn. Caùc taám bìa ñöôïc ñöa vaøo moät "thieát bò" goïi laø thieát bò ñoïc bìa maø qua ñoù caùc thoâng tin ñöôïc ñöa vaøo maùy tính (hay coøn goïi laø trung taâm xöû lyù) vaø sau khi tính toaùn keát quaû seõ ñöôïc ñöa ra maùy in. Nhö vaäy caùc thieát bò ñoïc bìa vaø maùy in ñöôïc theå hieän nhö caùc thieát bò vaøo ra (I/O) ñoái vôùi maùy tính. Sau moät thôøi gian caùc theá heä maùy môùi ñöôïc ñöa vaøo hoaït ñoäng trong ñoù moät maùy tính trung taâm coù theå ñöôïc noái vôùi nhieàu thieát bò vaøo ra (I/O) maø qua ñoù noù coù theå thöïc hieän lieân tuïc heát chöông trình naøy ñeán chöông trình khaùc. Cuøng vôùi söï phaùt trieån cuûa nhöõng öùng duïng treân maùy tính caùc phöông phaùp naâng cao khaû naêng giao tieáp vôùi maùy tính trung taâm cuõng ñaõ ñöôïc ñaàu tö nghieân cöùu raát nhieàu. Vaøo giöõa nhöõng naêm 60 moät soá nhaø cheá taïo maùy tính ñaõ nghieân cöùu thaønh coâng nhöõng thieát b ò truy caäp töø xa tôùi maùy tính cuûa hoï. Moät trong nhöõng phöông phaùp thaâm nhaäp töø xa ñöô ïc thöïc hieän baèng vieäc caøi ñaët moät thieát bò ñaàu cuoái ôû moät vò trí caùch xa trung taâm tính toaùn, thieát bò ñaàu cuoái naøy ñöôïc lieân keát vôùi trung taâm baèng vieäc söû duïng ñöôøng daây ñieän thoaïi vaø vôùi hai thieát bò xöû lyù tín hieäu (thöôøng goïi laø Modem) gaén ôû hai ñaàu vaø tín hieäu ñöôïc truyeàn thay vì tröïc tieáp thì thoâng qua daây ñieän thoaïi. Hình 1.1. Moâ hình truyeàn döõ lieäu töø xa ñaàu tieân Nhöõng daïng ñaàu tieân cuûa thieát bò ñaàu cuoái bao goàm maùy ñoïc bìa, maùy in, thieát bò xöû lyù tín hieäu, caùc thieát bò caûm nhaän. Vieäc lieân keát töø xa ñoù coù theå thöïc hieân thoâng qua nhöõng vuøng khaùc nhau vaø ñoù laø nhöõng daïng ñaàu tieân cuûa heä thoáng maïng. Trong luùc ñöa ra giôùi thieäu nhöõng thieát bò ñaàu cuoái töø xa, caùc nhaø khoa hoïc ñaõ trieån khai moät loaït nhöõng thieát bò ñieàu khieån, nhöõng thieát bò ñaàu cuoái ñaëc bieät cho pheùp ngöô øi söû duïng naâng cao ñöôïc khaû naêng töông taùc vôùi maùy tính. Moät trong nhöõng saûn phaåm quan troïng ñoù laø heä thoáng thieát bò ñaàu cuoái 3270 cuûa IBM. Heä thoáng ñoù bao goàm caùc maøn hình, caùc heä thoáng ñieàu khieån, caùc thieát bò truyeàn thoâng ñöôïc lieân keát vôùi caùc trung taâm tính toaùn. Heä thoáng 3270 ñöôïc giôùi thieäu vaøo naêm 1971 vaø ñöôïc söû duïng duøng ñeå môû roäng khaû naêng tính toaùn cuûa trung taâm maùy tính tôùi caùc vuøng xa. Ðeå laøm giaûm nhieäm vuï truyeàn thoâng cuûa maùy GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  6. Trang 5/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG tính trung taâm vaø soá löôïng caùc lieân keát giöõa maùy tính trung taâm vôùi caùc thieát bò ñaàu cuoái, IBM vaø caùc coâng ty maùy tính khaùc ñaõ saûn xuaát moät soá caùc thieát bò sau: Thieát bò kieåm soaùt truyeàn thoâng: coù nhieäm vuï nhaän caùc bit tín hieäu töø caùc keânh truyeàn thoâng, gom chuùng laïi thaønh caùc byte döõ lieäu vaø chuyeån nhoùm caùc byte ñoù tôùi maùy tính trung taâm ñeå xöû lyù, thieát bò naøy cuõng thöïc hieän coâng vieäc ngöôïc laïi ñeå chuyeån tín hieäu traû lô øi cuûa maùy tính trung taâm tôùi caùc traïm ôû xa. Thieát bò treân cho pheùp giaûm bôùt ñöôïc thôøi gian xöû lyù treân maùy tính trung taâm vaø xaây döïng caùc thieát bò logic ñaëc tröng. Thieát bò kieåm soaùt nhieàu ñaàu cuoái: cho pheùp cuøng moät luùc kieåm soaùt nhieàu thieát bò ñaàu cuoái. Maùy tính trung taâm chæ caàn lieân keát vôùi moät thieát bò nhö vaäy laø coù theå phuïc vuï cho taát caû caùc thieát bò ñaàu cuoái ñang ñöôïc gaén vôùi thieát bò kieåm soaùt treân. Ðieàu naøy ñaëc bieät coù yù nghóa khi thieát bò kieåm soaùt naèm ôû caùch xa maùy tính vì chæ caàn söû duïng moät ñöôøng ñieän thoaïi laø coù theå phuïc vuï cho nhieàu thieát bò ñaàu cuoái. Hình 1.2: Moâ hình trao ñoåi maïng cuûa heä thoáng 3270 Vaøo giöõa nhöõng naêm 1970, caùc thieát bò ñaàu cuoái söû duïng nhöõng phöông phaùp lieân keát qua ñöôøng caùp naèm trong moät khu vöïc ñaõ ñöôïc ra ñôøi. Vôùi nhöõng öu ñieåm töø naâng cao toác ñoä truyeàn döõ lieäu vaø qua ñoù keát hôïp ñöôïc khaû naêng tính toaùn cuûa caùc maùy tính laïi vôùi nhau. Ðeå thöïc hieän vieäc naâng cao khaû naêng tính toaùn vôùi nhieàu maùy tính caùc nhaø saûn xuaát baét ñaàu xaây döïng caùc maïng phöùc taïp. Vaøo nhöõng naêm 1980 caùc heä thoáng ñöôøng truyeàn toác ñoä cao ñaõ ñöôïc thieát laäp ôû Baéc Myõ vaø Chaâu AÂu vaø töø ñoù cuõng xuaát hieän caùc nhaø cung caáp caùc dònh vuï truyeàn thoâng vôùi nhöõng ñöôøng truyeàn coù toác ñoä cao hôn nhieàu laàn so vôùi ñöôøng daây ñieän thoaïi. Vôùi nhöõng chi phí thueâ bao chaáp nhaän ñöôïc, ngöôøi ta coù theå söû duïng ñöôïc caùc ñöôøng truyeàn naøy ñeå lieân keát maùy tính laïi vôùi nhau vaø baét ñaàu hình thaønh caùc maïng moät caùch roäng khaép. ÔÛ ñaây caùc nhaø cung caáp dòch vuï ñaõ xaây döïng nhöõng ñöôøng truyeàn döõ lieäu lieân keát giöõa caùc thaønh phoá vaø khu vöïc vôùi nhau vaø sau ñoù cung caáp caùc dòch vuï truyeàn döõ lieäu cho nhöõng ngöôøi xaây döïng maïng. Ngöôøi xaây döïng maïng luùc naøy seõ khoâng caàn xaây döïng laïi ñöôøng truyeàn cuûa mình maø chæ caàn söû duïng moät phaàn caùc naêng löïc truyeàn thoâng cuûa caùc nhaø cung caáp. Vaøo naêm 1974 coâng ty IBM ñaõ giôùi thieäu moät loaït caùc thieát bò ñaàu cuoái ñöôïc cheá taïo cho lónh vöïc ngaân haøng vaø thöông maïi, thoâng qua caùc daây caùp maïng caùc thieát bò ñaàu cuoái coù theå truy caäp cuøng moät luùc vaøo moät maùy tính duøng chung. Vôùi vieäc lieân keát caùc maùy tính naèm ôû trong moät khu vöïc nhoû nhö moät toøa nhaø hay laø moät khu nhaø thì tieàn chi phí cho caùc thie át bò GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  7. Trang 6/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG vaø phaàn meàm laø thaáp. Töø ñoù vieäc nghieân cöùu khaû naêng söû duïng chung moâi tröôøng truyeàn thoâng vaø caùc taøi nguyeân cuûa caùc maùy tính nhanh choùng ñöôïc ñaàu tö. Vaøo naêm 1977, coâng ty Datapoint Corporation ñaõ baét ñaàu baùn heä ñieàu haønh maïng cuûa mình laø "Attached Resource Computer Network" (hay goïi taét laø Arcnet) ra thò tröôøng. Maïng Arcnet cho pheùp lieân keát caùc maùy tính vaø caùc traïm ñaàu cuoái laïi baèng daây caùp maïng, qua ñoù ñaõ trôû thaønh laø heä ñieàu haønh maïng cuïc boä ñaàu tieân. Töø ñoù ñeán nay ñaõ coù raát nhieàu coâng ty ñöa ra caùc saûn phaåm cuûa mình, ñaëc bieät khi caùc maùy tính caù nhaân ñöôïc söû duïng moät caùnh roäng raõi. Khi soá löôïng maùy vi tính trong moät vaên phoøng hay cô quan ñöôïc taêng leân nhanh choùng thì vieäc keát noái chuùng trôû neân voâ cuøng caàn thieát vaø seõ mang laïi nhieàu hieäu quaû cho ngöôøi söû duïng. Ngaøy nay vôùi moät löôïng lôùn veà thoâng tin, nhu caàu xöû lyù thoâng tin ngaøy caøng cao. Maïng maùy tính hieän nay trôû neân quaù quen thuoäc ñoái vôùi chuùng ta, trong moïi lónh vöïc nhö khoa hoïc, quaân söï, quoác phoøng, thöông maïi, dòch vuï, giaùo duïc... Hieän nay ôû nhieàu nôi maïng ñaõ trôû thaønh moät nhu caàu khoâng theå thieáu ñöôïc. Ngöôøi ta thaáy ñöôïc vieäc keát noái caùc maùy tính thaønh maïng cho chuùng ta nhöõng khaû naêng môùi to lôùn nhö: Söû duïng chung taøi nguyeân: Nhöõng taøi nguyeân cuûa maïng (nhö thieát bò, chöông trình, döõ lieäu) khi ñöôïc trôû thaønh caùc taøi nguyeân chung thì moïi thaønh vieân cuûa maïng ñeàu coù theå tieáp caän ñöôïc maø khoâng quan taâm tôùi nhöõng taøi nguyeân ñoù ôû ñaâu. Taêng ñoä tin caäy cuûa heä thoáng: Ngöôøi ta coù theå deã daøng baûo trì maùy moùc vaø löu tröõ (backup) caùc döõ lieäu chung vaø khi coù truïc traëc trong heä thoáng thì chuùng coù theå ñöôïc kho âi phuïc nhanh choùng. Trong tröôøng hôïp coù truïc traëc treân moät traïm laøm vieäc thì ngöôøi ta cuõng coù theå söû duïng nhöõng traïm khaùc thay theá. Naâng cao chaát löôïng vaø hieäu quaû khai thaùc thoâng tin: Khi thoâng tin coù theå ñöôïc söõ duïng chung thì noù mang laïi cho ngöôøi söû duïng khaû naêng toå chöùc laïi caùc coâng vieäc vôùi nhöõng thay ñoåi veà chaát nhö: Ñaùp öùng nhöõng nhu caàu cuûa heä thoáng öùng duïng kinh doanh hieän ñaïi. Cung caáp söï thoáng nhaát giöõa caùc döõ lieäu. Taêng cöôøng naêng löïc xöû lyù nhôø keát hôïp caùc boä phaän phaân taùn. Taêng cöôøng truy nhaäp tôùi caùc dòch vuï maïng khaùc nhau ñang ñöôïc cung caáp treân theá giôùi. Vôùi nhu caàu ñoøi hoûi ngaøy caøng cao cuûa xaõ hoäi neân vaán ñeà kyõ thuaät trong maïng laø moái quan taâm haøng ñaàu cuûa caùc nhaø tin hoïc. Ví duï nhö laøm theá naøo ñeå truy xuaát thoâng tin mo ät caùch nhanh choùng vaø toái öu nhaát, trong khi vieäc xöû lyù thoâng tin treân maïng quaù nhieàu ñoâi khi coù theå laøm taéc ngheõn treân maïng vaø gaây ra maát thoâng tin moät caùch ñaùng tieác. Hieän nay vieäc laøm sao coù ñöôïc moät heä thoáng maïng chaïy thaät toát, thaät an toaøn vôùi lôïi ích kinh teá cao ñang raát ñöôïc quan taâm. Moät vaán ñeà ñaët ra coù raát nhieàu giaûi phaùp veà coâng ngheä, moät giaûi phaùp coù raát nhieàu yeáu toá caáu thaønh, trong moãi yeáu toá coù nhieàu caùch löïa choïn. Nhö vaäy ñeå ñöa ra moät giaûi phaùp hoaøn chænh, phuø hôïp thì phaûi traûi qua moät quaù trình choïn loïc döïa treân nhöõng öu ñieåm cuûa töøng yeáu toá, töøng chi tieát raát nhoû. Ñeå giaûi quyeát moät vaán ñeà phaûi döïa treân nhöõng yeâu caàu ñaët ra vaø döïa treân coâng ngheä ñ eå giaûi quyeát. Nhöng coâng ngheä cao nhaát chöa chaéc laø coâng ngheä toát nhaát, maø coâng ngheä toát nhaát laø coâng ngheä phuø hôïp nhaát. II. KHAÙI NIEÄM MAÏNG MAÙY TÍNH. GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  8. Trang 7/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Maïng maùy tính laø hai hoaëc nhieàu maùy noái keát laïi vôùi nhau baèng moät phöông thöùc naøo ñoù ñeå coù theå trao ñoåi thoâng tin vôùi nhau. III. CAÙC LÔÏI ÍCH KHI KEÁT NOÁI MAÏNG: Söû duïng chung caùc thieát bò. Coù theå giaûm soá löôïng maùy in, ñóa cöùng vaø caùc thieát bò khaùc. Kinh teá trong vieäc ñaàu tö xaây döïng cho moät heä thoáng tin hoïc cuûa moät cô quan, xí nghieâp, doanh nghieäp... Duøng chung taøi nguyeân, phaàn meàm...Traùnh dö thöøa döõ lieäu, taøi nguyeân maïng. Coù khaû naêng toå chöùc vaø trieån khai caùc ñeà aùn lôùn thuaän lôïi vaø deã daøng. Baûo ñaûm caùc tieâu chuaån thoáng nhaát veà tính baûo maät, an toaøn döõ lieäu khi nhieàu ngöôøi sö û duïng taïi caùc thieát bò ñaàu cuoái khaùc nhau cuøng laøm vieäc treân caùc heä cô sôû döõ lieäu. Taêng ñoä tin caäy cuûa maïng. Toùm laïi, muïc tieâu keát noái caùc maùy tính thaønh maïng laø cung caáp caùc dòch vuï maïng ña daïng, chia seû taøi nguyeân chung vaø giaûm bôùt caùc chi phí veà ñaàu tö trang thieát bò. IV. PHAÂN LOAÏI MAÏNG MAÙY TÍNH: IV.1. Phaân loaïi theo khoaûn caùch: IV.1.1. LAN (Local Area Networks): Maïng cuïc boä LAN: keát noái caùc maùy tính ñôn leû thaønh maïng noäi boä, taïo khaû naêng trao ñoåi thoâng tin vaø chia seû taøi nguyeân trong cô quan, xí nhieäp... Coù hai loaïi maïng LAN khaùc nhau: LAN noái daây (söû duïng caùc loaïi caùp) vaø LAN khoâng daây (söû duïng soùng cao taàn hay tia hoàng ngoaïi). Ñaëc tröng cô baûn cuûa maïng cuïc boä: Quy moâ cuûa maïng nhoû, phaïm vi hoaït ñoäng vaøo khoaûng vaøi km. Caùc maùy trong moät toøa nhaø, moät cô quan hay xí nghieäp.. noái laïi vôùi nhau. Quaûn trò vaø baûo döôõng maïng ñôn giaûn. Coâng ngheä truyeàn daãn söû duïng trong maïng LAN thöôøng laø quaûng baù (Broadcast), bao goàm moät caùp ñôn noái taát caû caùc maùy. Toác ñoä truyeàn döõ lieäu cao, töø 10÷100 Mbps ñeán haøng traêm Gbps, thôøi gian treã nhoû (côõ 10s), ñoä tin caäy cao, tyû soá loãi bit töø 10 -8 ñeán 10-11. Caáu truùc toâpoâ cuûa maïng ña daïng. Ví duï Maïng hình BUS, hình voøng (Ring), hình sao (Star) vaø caùc loaïi maïng keát hôïp, lai gheùp... Maïng hình BUS: hoaït ñoäng theo kieåu quaûng baù (Broadcast). Taát caû caùc node truy nhaäp chung treân moät ñöôøng truyeàn vaät lyù coù ñaàu vaø cuoái (BUS). Chuaån IEEE 802.3 ñöôïc goïi GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  9. Trang 8/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG laø Ethernet, laø moät maïng hình BUS quaûng baù vôùi cô cheá ñieàu khieån quaûng baù ñoäng phaân taùn, trao ñoåi thoâng tin vôùi toác ñoä 10 Mbps hoaëc 100 Mbps. Phöông thöùc truy nhaäp ñöôøng truyeàn ñöôïc söû duïng trong maïng hình BUS hoaëc TOKEN BUS, hoaëc ña truy nhaäp söû duïng soùng mang vôùi vieäc phaùt hieän xung ñoät thoâng tin treân ñöôøng truyeàn CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection). Maïng hình voøng (RING) laø maïng quaûng baù (Broadcast), taát caû caùc node cuøng truy nhaäp chung treân moät ñöôøng truyeàn vaät lyù. Tín hieäu ñöôïc löu chuyeån treân voøng theo moät chieàu duy nhaát, theo lieân keát ñieåm - ñieåm. Döõ lieäu ñöôïc chuyeån moät caùch tuaàn töï töøng bit quanh voøng, qua caùc boä chuyeån tieáp. Boä chuyeån tieáp coù ba chöùc naêng: cheøn, nhaän vaø huûy boû thoâng tin. Caùc boä chuyeån tieáp seõ kieåm tra ñòa chæ ñích trong caùc goùi döõ lieäu khi ñi qua noù. Maïng hình sao (Star) caùc traïm keát noái vôùi moät thieát bò trung taâm coù chöùc naêng ñieàu khieån toaøn boä hoaït ñoäng cuûa maïng. Döõ lieäu ñöôïc truyeàn theo caùc lieân keát ñieåm - ñieåm. Thieát bò trung taâm coù theå laø moät boä chuyeån maïch, moät boä choïn ñöôøng hoaëc ñôn giaûn laø moät HUB. Maïng LAN hoàng ngoaïi (Infrared) söû duïng soùng hoàng ngoaïi ñeå truyeàn döõ lieäu. Phaïm vi hoaït ñoäng cuûa maïng bò haïn cheá trong moät phoøng, vì tín hieäu hoàng ngoaïi khoâng ñi xuyeân qua töôøng. Coù hai phöông phaùp keát noái ñieåm- ñieåm vaø keát noái quaûng baù. Caùc maïng ñieåm - ñieåm hoaït ñoäng baèng caùch chuyeån tieáp caùc tín hieäu hoàng ngoaïi töø moät thieát bò tôùi thieát bò keá tieáp. Toác ñoä döõ lieäu ñaït khoaûng 100Kb/s ñeán 16Mb/s. Caùc maïng quaûng baù hoàng ngoaïi coù toác ñoä truyeàn döõ lieäu thöïc teá chæ ñaït döôùi 1Mb/s. Maïng LAN traûi phoå (Spread spectrum) Söû duïng kyõ thuaät traûi phoå, thöôøng duøng trong coâng nghieäp vaø y teá. Maïng LAN vi ba baêng heïp: Hoaït ñoäng vôùi taàn soá vi ba nhöng khoâng traûi phoå. Coù hai daïng truyeàn thoán g: vi ba maët ñaát vaø veä tinh. Caùc heä thoáng vi ba maët ñaát thöôøng hoaït ño än g ôû baêng taàn 4-6 GHz vaø 21- 2 3 GHz, toác ñoä truyeàn döõ lieäu khoaûng vaøi chuïc Mbps. IV.1.2. Maïng ñoâ thò MAN (Metropolitan Area Networks) Maïng ñoâ thò MAN hoaït ñoäng theo kieåu quaûng baù, LAN to LAN. Maïng cung caáp caùc dòch vuï thoaïi vaø phi thoaïi vaø truyeàn hình caùp. Trong moät maïng MAN, coù theå söû duïng moät hoaëc hai ñöôøng truyeàn vaät lyù vaø khoân g chöùa thöïc theå chuyeån maïch. D öïa treân tieâu chuaån DQDB (Distributed Queue Dual Bus - IEEE 802.6) quy ñònh 2 caùp ñôn keát noái taát caû caùc maùy tính laïi vôùi nhau, caùc maùy beân traùi lieân laïc vôùi caùc maùy beân phaûi thoâng tin vaän chuyeån treân ñöôøng BUS treân. Caùc maùy beân traùi lieân laïc vôùi caùc maùy beân phaûi, thoâng tin ñi theo ñöôøng BUS döôùi. Ñaëc tröng cô baûn cuûa moät maïng WAN: - Hoaït ñoäng treân phaïm vi moät quoác gia hoaëc treân toaøn caàu. - Toác ñoä truyeàn döõ lieäu thaáp so vôùi maïng cuïc boä. - Loãi truyeàn cao. Moät soá maïng dieän roäng ñieån hình - Maïng tích soá hôïp ña dòch vuï ISDN (Integrated Services Digital Network) - Maïng X25 vaø chuyeån maïch khung Frame Relay - Phöông thöùc truyeàn khoâng ñoàng boä ATM (Asynchronous Transfer Mode). - Maïng hoäi tuï- maïng theá heä sau NGN (Next Generation Network) GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  10. Trang 9/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG IV.1.3. Keát noái lieân maïng (Internet Connectivity) Nhu caàu trao ñoåi thoâng tin vaø chia seû taøi nguyeân chung ñoøi hoûi caùc hoaït ñoäng truyeàn thoâng caàn thieát phaûi keát noái nhieàu maïng thaønh moät maïng lôùn, goïi laø lieân maïng. Lieân maïng (internet) laø maïng cuûa caùc maïng con, laø moät taäp caùc maïng LAN, WAN, MAN ñoäc laäp ñöôïc keát noái laïi vôùi nhau. Keát noái lieân maïng coù moät soá lôïi ích sau: Giaûm löu thoâng treân maïng : Caùc goùi tin thöôøng ñöôïc löu chuyeån treân caùc maïng con vaø caùc goùi tin löu thoâng treân lieân maïng khi caùc maïng con lieân laïc vôùi nhau. Toái öu hoaù hieäu naêng: Giaûm löu thoâng treân maïng laø toái öu hieäu naêng cuûa maïng, tuy nhieân maùy chuû (Server Load) seõ phaûi taêng taûi khi noù ñöôïc söû duïng nhö moät Router. Ñôn giaûn hoaù vieäc quaûn trò maïng: Coù theå xaùc ñònh caùc söï coá kyõ thuaät vaø coâ laäp deã daøng hôn trong moät maïng coù quy moâ nhoû, thöôøng laø trong moät maïng cuïc boä chaúng haïn. Hieäu quaû hôn so vôùi maïng WAN coù phaïm vi hoaït ñoäng lôùn, chi phí giaûm, hieäu naêng lieân maïng taêng vaø ñoä phöùc taïp cuûa vieäc quaûn lyù nhoû hôn. Moät trong nhöõng chöùc naêng chuû yeáu cuûa caùc thieát bò keát noái lieân maïng laø chöùc naêng ñònh tuyeán (Routing). Coù 3 phöông thöùc keát noái lieân maïng cô baûn: - Keát noái caùc maïng LAN thuaàn nhaát taïi taàng vaät lyù taïo ra lieân maïng coù phaïm vi hoaït ñoäng roäng vaø taêng soá löôïng caùc node treân maïng, g iaûm bôùt löu löôïng treân moãi maïng con, haïn cheá taéc ngheõn vaø ñuïng ñoä thoâng tin. Caùc maïng con hoaït ñoäng hieäu quaû hôn. - Keát noái caùc maïng LAN khoâng thuaàn nhaát taïi taàng 2 (Data Link) taïo ra moät lieân maïng bao goàm moät soá maïng LAN cuïc boä keát noái vôùi nhau baèng caùc boä chuyeån maïch ñeán caùc maùy chuû coâ laäp vôùi toác ñoä cao. - Keát noái caùc maïng LAN caùc kieåu khaùc nhau taïi taàng 3 (Network Layer) taïo ra moät maïng WAN ñôn. Caùc node chuyeån maïch keát noái vôùi nhau theo moät caáu truùc löôùi. Moãi moät node chuyeån maïch cung caáp dòch vuï cho taäp hôïp caùc thieát bò ñaàu cuoái (DTE) cuûa noù. IV.2. Theo caáu truùc (topology): BUS, STAR, RING, MESH IV.2.1. BUS: Caùc maùy tính noái vôùi nhau treân moät daây caùp lieân tuïc (ñoàng truïc). Öu ñieåm: - Keát noái ñôn giaûn, giaù thaønh reû - Toác ñoä truyeàn duõ lieäu khaù cao. - Thöôøng duøng keânh truyeàn ña truy caäp, nhöõng kyõ thuaät thöôøng duøng: Ethernet : 10/100/1000 Mbps, Nhöôïc ñieåm: - Coù giôùi haïn veà ñòa lyù - Möùc ñoä an toaøn thaáp deã hö hoûng. Toác ñoä ñöôøng truyeàn thaáp.
  11. Trang 10/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG IV.2.2. RING: Caùc maùy tính keát thaønh voøng, khoâng coù ñieåm baét ñaàu vaø keát thuùc: Öu ñieåm: - Keát noái ñôn giaûn, giaù thaønh reû - Toác ñoä truyeàn duõ lieäu khaù cao. - Haïn cheá tình traïng tranh chaáp ñöôøng truyeàn. - Thöôøng duøng keânh truyeàn ña truy caäp, nhöõng kyõ thuaät thöôøng duøng: Ethernet : 10/100/1000 Mbps, Nhöôïc ñieåm: - Coù giôùi haïn veà ñòa lyù - Möùc ñoä an toaøn thaáp deã hö hoûng. Toác ñoä ñöôøng truyeàn thaáp.
  12. Trang 11/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG V.1. Peer to peer: Caùc nhoùm laøm vieäc laøm vieäc theo yù töôûng ngöôïc laïi vôùi caùc dòch vuï thö muïc. Nhoùm laøm vieäc döïa treân nguyeân taéc maïng ngang haøng (peer-to-peer network), caùc ngöôøi söû duïng chia seû taøi nguyeân treân maùy tính cuûa mình vôùi nhöõng ngöôøi khaùc, maùy naøo cuõng vöøa laø chuû (server) vöøa laø khaùch (client). Ngöôøi söû duïng coù theå cho pheùp caùc ngöôøi söû duïng khaùc söû duïng taäp tin, maùy in, modem... cuûa mình, vaø ñeán löôït mình coù theå söû duïng caùc taøi nguyeân ñöôïc caùc ngöôøi söû duïng khaùc chia seû treân maïng. Moãi caù nhaân ngöôøi söû duïng quaûn lyù vieäc chia seû taøi nguyeân treân maùy cuûa mình baèng caùch xaùc ñònh caùi gì seõ ñöôïc chia seû vaø ai seõ coù quyeàn truy caäp. Maïng naøy hoaït ñoäng ñôn giaûn: sau khi logon vaøo, ngöôøi söû duïng coù theå duyeät (browse) ñeå tìm caùc taøi nguyeân coù saün treân maïng. Workgroup laø nhoùm logic caùc maùy tính vaø caùc taøi nguyeân cuûa chuùng noái vôùi nhau treân maïng maø caùc maùy tính trong cuøng moät nhoùm coù theå cung caáp taøi nguyeân cho nhau. Moãi maùy tính trong moät workgroup duy trì chính saùch baûo maät vaø CSDL quaûn lyù taøi khoaûn baûo maät SAM (Security Account Manager) rieâng ôû moãi maùy. Do ñoù quaûn trò workgroup bao goàm vieäc quaûn trò CSDL taøi khoaûn baûo maät treân moãi maùy tính moät caùch rieâng leû, mang tính cuïc boä, phaân taùn. Ñieàu naøy roõ raøng raát phieàn phöùc vaø coù theå khoâng theå laøm ñöôïc ñoái vôùi moät maïng raát lôùn. Nhöng workgroup cuõng coù ñieåm laø ñôn giaûn, tieän lôïi vaø chia seõ taøi nguyeân hieäu quaû, do ñoù thích hôïp vôùi caùc maïng nhoû, goàm caùc nhoùm ngöôøi söû duïng töông töï nhau. Tuy nhieân Workgroup döïa treân cô sôû maïng ngang haøng (peer-to-peer), neân coù hai trôû ngaïi ñoái vôùi caùc maïng lôùn nhö sau: - Ñoái vôùi maïng lôùn, coù quaù nhieàu taøi nguyeân coù sa#n treân maïng laøm cho caùc ngöôøi söû duïng khoù xaùc ñònh chuùng ñeå khai thaùc. - Ngöôøi söû duïng muoán chia seû taøi nguyeân thöôøng söû duïng moät caùch deã hôn ñeå chia seû taøi nguyeân chæ vôùi moät soá haïn cheá ngöôøi söû duïng khaùc. V.2. Client – Server: Domain möôïn yù töôûng töø thö muïc vaø nhoùm laøm vieäc. Gioáng nhö moät workgroup, domain coù theå ñöôïc quaûn trò baèng hoãn hôïp caùc bieän phaùp quaûn lyù taäp trung vaø ñòa phöông. Domain laø moät taäp hôïp caùc maùy tính duøng chung moät nguyeân taéc baûo maät vaø CSDL taøi khoaûn ngöôøi duøng (ngöôøi söû duïng account). Nhöõng taøi khoaûn ngöôøi duøng vaø nguyeân taéc an toaøn coù theå ñöôïc nhìn thaáy khi thuoäc vaøo moät CSDL chung vaø ñöôïc taäp trung. Gioáng nhö moät thö muïc, moät domain toå chöùc taøi nguyeân cuûa moät vaøi maùy chuû vaøo moät cô caáu quaûn trò. Ngöôøi söû duïng ñöôïc caáp quyeàn logon vaøo domain chöù khoâng phaûi vaøo töøng maùy chuû rieâng leû. Ngoaøi ra, vì domain ñieàu khieån taøi nguyeân cuûa moät soá maùy chuû, neân vieäc quaûn lyù caùc taøi khoaûn cuûa n göôøi söû duïng ñöôïc taäp trung vaø do ñoù trôû neân deã daøng hôn laø phaûi quaûn lyù moät maïng vôùi nhieàu maùy chuû ñoäc laäp. Caùc maùy chuû trong moät domain cung caáp dòch vuï cho caùc ngöôøi söû duïng. Moät ngöôøi söû duïng khi logon vaøo domain thì coù theå truy caäp ñeán taát caû taøi nguyeân thuoäc domain maø hoï ñöôïc caáp quyeàn truy caäp. Hoï coù theå doø tìm (browse) caùc taøi nguyeân cuûa domain gioáng nhö trong moät workgroup, nhöng noù an toaøn, baûo maät hôn. Ñeå xaây döïng maïng döïa treân domain, ta phaûi coù ít nhaát moät maùy Windows NT Server treân maïng. Moät maùy tính Windows NT coù theå thuoäc vaøo moät workgroup hoaëc moät domain, nhöng khoâng theå ñoàng thôøi thuoäc caû hai. Moâ hình domain ñöôïc thieát laäp cho caùc maïng lôùn GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  13. Trang 12/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG vôùi khaû naêng keát noái caùc maïng toaøn xí nghieäp hay lieân keát caùc keát noái maïng vôùi caùc maïng khaùc vaø nhöõng coâng cuï caàn thieát ñeå ñieàu haønh. Vieäc nhoùm nhöõng ngöôøi söû duïng maïng vaø taøi nguyeân treân maïng thaønh domain coù lôïi ích sau: - Maõ soá cuûa ngöôøi söû duïng ñöôïc quaûn lyù taäp trung ôû moät nôi trong moät cô sôû döõ lieäu cuûa maùy chuû, do vaäy quaûn lyù chaët cheõ hôn. - Caùc nguoàn taøi nguyeân cuïc boä ñöôïc nhoùm vaøo trong moät domain neân deã khai thaùc hôn. Quaûn lyù theo Workgroup vaø domain laø hai moâ hình maø Windows Server 2003 löïa choïn. Söï khaùc nhau caên baûn giöõa Workgroup vaø domain laø trong moät domain phaûi coù ít nhaát moät maùy chuû (maùy chuû) vaø taøi nguyeân ngöôøi söû duïng phaûi ñöôïc quaûn lyù bôûi maùy chuû ñoù. VI. CAÙC DÒCH VUÏ MAÏNG: VI.1. WWW (World Wide Web): Laø moät trong nhöõng dòch vuï chính treân Internet cho pheùp ngöôøi söû duïng xem thoâng tin moät caùch deã daøng, sinh ñoäng. Döõ lieäu chuyeån giöõa Web Server vaø Web Client thoâng qua nghi thöùc HTTP (Hypertext Transfer Protocol). Ngöôøi quaûn trò coù theå xem caùc thoâng tin nhö caùc ngöôøi duøng ñaõ truy caäp, caùc trang ñöôïc truy caäp, caùc yeâu caàu ñöôïc chaáp nhaän, caùc yeâu caàu bò töø choái. thoâng qua caùc file coù theå ñöôïc löu döôùi daïng cô sôû döõ lieäu. VI.2. FTP (File Transfer Protocol): Söû duïng giao thöùc TCP ñeå chuyeån file giöõa 2 maùy vaø cuõng hoaït ñoäng theo moâ hình Client/Server, khi nhaän ñöôïc yeâu caàu töø client, ñaàu tieân FTP Server seõ kieåm tra tính hôïp l eä cuûa ngöôøi duøng thoâng qua teân vaø maät maõ. Neáu hôïp leä, FTP Server seõ kieåm tra quyeàn ngöôøi duøng treân taäp tin hay thö muïc ñöôïc xaùc ñònh treân FTP Server. Neáu hôïp leä vaø heä thoáng fil e laø NTFS thì seõ coù theâm kieåm tra ôû möùc thö muïc, taäp tin theo NTFS. Sau khi taát caû hôïp leä, ngöôøi duøng seõ ñöôïc quyeàn töông öùng treân taäp tin, thö muïc ñoù. Ñeå söû duïng FTP coù nhieàu caùch: - Söû duïng Web Browser. - Söû duïng Command line. - Söû duïng töø command trong Windows. VI.3. DHCP(Dynamic Host Configuration Protocol): Trong moät maïng maùy tính, vieäc caáp caùc ñòa chæ IP tónh coá ñònh cho caùc host seõ daãn ñeán tình traïng laõng phí ñòa chæ IP, vì trong cuøng moät luùc khoâng phaûi caùc host hoaït ñoäng ñoàng thôøi vôùi nhau, do vaäy seõ coù moät soá ñòa chæ IP bò thöøa. Ñeå khaéc phuïc tình traïng ñoù, dòch vuï DHCP ñöa ra ñeå caáp phaùt caùc ñòa chæ IP ñoäng trong maïng. Trong maïng maùy tính NT khi moät maùy phaùt ra yeâu caàu veà caùc thoâng tin cuûa TCPIP thì goïi laø DHCP client, coøn caùc maùy cung caáp thoâng tin cuûa TCPIP goïi laø DHCP server. Caùc maùy DHCP server baét buoäc phaûi laø Windows NT server. Caùch caáp phaùt ñòa chæ IP trong DHCP: Moät user khi log on vaøo maïng, noù caàn xin caáp 1 ñòa chæ IP, theo 4 böôùc sau : - Gôûi thoâng baùo ñeán taát caû caùc DHCP server ñeå yeâu caàu ñöôïc caáp ñòa chæ. GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  14. Trang 13/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG - Taát caû caùc DHCP server gôûi traû lôøi ñòa chæ seõ caáp ñeán cho user ñoù. - User choïn 1 ñòa chæ trong soá caùc ñòa chæ, gôûi thoâng baùo ñeán server coù ñòa chæ ñöôïc choïn. - Server ñöôïc choïn gôûi thoâng baùo khaúng ñònh ñeán user maø noù caáp ñòa chæ. Quaûn trò caùc ñòa chæ IP cuûa DHCP server: Server quaûn trò ñòa chæ thoâng qua thôøi gian thueâ bao ñòa chæ (lease duration). Coù ba phöông phaùp gaùn ñòa chæ IP cho caùc Worstation : - Gaùn thuû coâng. - Gaùn töï ñoäng. - Gaùn ñoäng . Trong phöông phaùp gaùn ñòa chæ IP thuû coâng thì ñòa chæ IP cuûa DHCP client ñöôïc gaùn thuû coâng bôûi ngöôøi quaûn lyù maïng taïi DHCP server vaø DHCP ñöôïc söû duïng ñeå chuyeån tôùi DHCP client giaù trò ñòa chæ IP maø ñöôïc ñònh bôûi ngöôøi quaûn trò maïng Trong phöông phaùp gaùn ñòa chæ IP töï ñoäng DHCP client ñöôïc gaùn ñòa chæ IP khi laàn ñaàu tieân noù noái vaøo maïng. Ñòa chæ IP ñöôïc gaùn baèng phöông phaùp naøy seõ ñöôïc gaùn vónh v ieãn cho DHCP client vaø ñòa chæ naøy seõ khoâng bao giôø ñuôïc söû duïng bôûi moät DHCP client khaùc Trong phöông phaùp gaùn ñòa chæ IP ñoäng thì DHCP server gaùn ñòa chæ IP cho DHCP client taïm thôøi. Sau ñoù ñòa chæ IP naøy seõ ñöôïc DHCP client söû duïng trong moät thôøi gian ñaëc bieät. Ñeán khi thôøi gian naøy heát haïn thì ñòa chæ IP naøy seõ bò xoùa maát. Sau ñoù neáu DHCP cl ient caàn noái keát vaøo maïng thì noù seõ ñöôïc caáp moät ñòa chuû IP khaùc Phöông phaùp gaùn ñòa chæ IP ñoäng naøy ñaëc bieät höõu hieäu ñoái vôùi nhöõng DHCP client chæ caàn ñòa chæ IP taïm thôøi ñeå keát noái vaøo maïng. Ví duï moät tình huoáng treân maïng coù 300 use rs vaø söû duïng subnet laø lôùp C. Ñieàu naøy cho pheùp treân maïng coù 253 nodes treân maïng. Bôûi vì moåi computer noái keát vaøo maïng söû duïng TCP/IP caàn coù moät ñòa chæ IP duy nhaát do ñoù taát caû 300 computer khoâng theå ñoàng thôøi noái keát vaøo maïng. Vì vaäy neáu ta söû duïng phöông phaùp naøy ta coù theå söû duïng laïi nhöõng IP maø ñaõ ñöôïc giaûi phoùng töø caùc DHCP client khaùc. VI.4. DNS(domain name system) Hieän nay trong maïng Internet soá löôïng caùc nuùt (host) leân tôùi haøng trieäu neân chuùng ta khoâng theå nhôù heát ñòa chæ IP ñöôïc, Moãi host ngoaøi ñòa chæ IP coøn coù moät caùi teân phaân bieät, DNS laø 1 cô sôû döõ lieäu phaân taùn cung caáp aùnh xaï töø teân host ñeáuøn ñòa chæ IP. Khi ñöa ra 1 teân host, DNS server seõ traû veà ñòa chæ IP hay 1 soá thoâng tin cuûa host ñoù. Ñieàu naøy cho pheùp ngöôøi quaûn lyù maïng deã daøng trong vieäc choïn teân cho host cuûa mình DNS server ñöôïc duøng trong caùc tröôøng hôïp sau : - Chuùng ta muoán coù 1 teân domain rieâng treân Interner ñeå coù theå taïo, taùch rôøi caùc domain con beân trong noù. - Chuùng ta caàn 1 dòch vuï DNS ñeå ñieàu khieån cuïc boä nhaèm taêng tính linh hoaït cho domain cuïc boä cuûa baïn. - Chuùng ta caàn moät böùc töôøng löûa ñeå baûo veä khoâng cho ngöôøi ngoaøi thaâm nhaäp vaøo heä thoáng maïng noäi boä cuûa mình Coù theå quaûn lyù tröïc tieáp baèng caùc trình soaïn thaûo text ñeå taïo vaø söûa ñoåi caùc file hoaëc duøng DNS manager ñeå taïo vaø quaûn lyù caùc ñoái töôïng cuûa DNS nhö: Servers, Zone, Caùc maãu tin, caùc Domains, Tích hôïp vôùi Win, . Moãi moät taäp hôïp thoâng tin chöùa trong DNS database ñöôïc coi nhö laø Resourse record. Nhöõng Resourse record caàn thieát seõ ñöôïc lieät keâ döôi ñaây: GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  15. Trang 14/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Teân Record Moâ taû A (Address) Daãn ñöôøng moät teân host computer hay teân cuûa moät thieát bò maïng khaùc treân maïng tôùi moät ñòa chæ IP trong DNS zone CNAME () Taïo moät teân Alias cho teân moät host computer treân maïng MX () Ñònh nghóa moät söï trao ñoåi mail cho host computer ñoù NS (name server) Ñònh nghóa teân server DNS cho DNS domain PTR (Pointer) Daãn ñöôøng moät ñòa chæ IP ñeán teân host trong DNS server zone SOA (Start of Hieån thò raèng teân server DNS naøy thì chöùa nhöõng thoâng tin toát nhaát authority) GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  16. Trang 15/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Baøi 2. TCP/IP PROTOCOL I. TCP/IP ADDRESS TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) laø moät boä protocols (giao thöùc) ñöôïc thieát keá ñeå ñaït hai muïc tieâu chính: Cho pheùp truyeàn thoâng qua maïng roäng (Wide Area Network - WAN). Cho pheùp truyeàn thoâng giöõa caùc moâi tröôøng ña maïng. Vieäc hieåu ñöôïc baûn chaát Protocol naøy giuùp chuùng ta hieåu roõ söï hoaït ñoäng cuûa caùc maïng maùy tính hieän nay. I.1. Lòch söû TCP/IP: Vaøo cuoái thaäp nieân 1960, cô quan Advanced Research Projects Agency (DARPA) cuûa boä Quoác Phoøng Myõ thöïc hieän nhieàu loaït thí nghieäm ñeå gôûi caùc kieän haøng döõ kieän ñi laïi moïi höôùng (packet-switching) treân maïng. Hai muïc tieâu chính cuûa coâng taùc naày laø: Trieån khai moät maïng ñeå giuùp caùc trung taâm nghieân cöùu chia seõ caùc thoâng tin. Trieån khai moät maïng ñeå noái chaët cheõ caùc ñòa ñieåm quoác phoøng trong tröôøng hôïp Myõ bò taán coâng baèng vuõ khí nguyeân töû. Keát quaû laø boä giao thöùc TCP/Ip ra ñôøi . Veà sau hoäi Internet - Internet Society thaønh laäp ra nhoùm tö vaán goïi laø Ban kieán truùc Internet - The Internet Architecture Board (IAB) nhieäm vuï cuûa ban naøy laø nghieân cöùu vaø thu thaäp caùc yù kieán ñeå laøm cho boä giao thöùc TCP/IP ngaøy caøng hoaøn thieän hôn. Moãi khi ai coù saùng kieán kyõ thuaät gì muoán ñeà nghò vôùi Ban thì ngöôøi ta xin Ban ñaêng leân vaø thoâng baùo cho nhöõng ai quan taâm coù yù kie án. Baûn thoâng baùo aáy ñöôïc goïi laø Request for Comments (RFC) (Yeâu caàu cho bieát yù kieán). Neáu ña soá caùc yù kieán veà TCP/IP coù giaù trò thì coù theå seõ ñöôïc ñeà nghò cho vaøo TCP/IP. I.2. TCP/IP Protocols vaø caùc coâng cuï TCP/IP laø taäp hôïp cuûa nhieàu protocols, maø trong soá ñoù coù caùc Protocols chính sau ñaây: TCP (Transmission Control Protocol): Chuyeân vieäc noái caùc hosts laïi vaø baûo ñaûm vieäc giao haøng (messages) vì noù vöøa duøng söï xaùc nhaän haøng ñeán (Acknowledgement ) gioáng nhö thö baûo ñaûm, vöøa kieåm xem kieän haøng coù bò hö haïi khoâng baèng caùch duøng CRC (Cyclic Redundant Check), gioáng nhö coù ñoùng khaèng choã môû kieän haøng. IP (Internet Protocol): Lo veà ñòa chæ vaø chuyeån haøng ñi ñuùng höôùng, ñeán nôi, ñeán choán. SMTP (Simple Mail Transfer Protocol): Chuyeân vieäc giao Email. FTP (File Transfer Protocol): Chuyeân vieäc gôûi File (upload/download) giöõa caùc hosts. SNMP (Simple Network Management Protocol): Duøng cho caùc programs quaûn lyù maïng ñeå user coù theå quaûn lyù maïng töø xa. UDP (User Datagram Protocol): Chuyeân giao caùc boïc nhoû (packets) cuûa moät kieän haøng. Noù nhanh hôn TCP ví khoâng coù söï kieåm tra hay söûa loãi. Ngöôïc laïi, noù khoâng baûo ñaûm vieäc giao haøng. Caùc dòch vuï thöôøng duøng ñeå laøm vieäc vôùi TCP/IP laø: File Transfer Protocol (FTP): Duøng upload/download files giöõa caùc hosts. Telnet: Cho ta Terminal Emulation (giaû laøm moät Terminal) ñeå noùi chuyeän vôùi moät Host chaïy program Telnet Server. GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  17. Trang 16/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Packet Internet Groper (Ping): Duøng ñeå thöû TCP/IP configurations vaø connections. IPCONFIG: Ðeå kieåm TCP/IP configuration cuûa local host. NSLOOKUP: Duøng line command ñeå ñoïc caùc records trong DNS (Domain Name System) database. TRACERT: Ðeå display caùc khuùc ñöôøng (route) duøng giöõa hai hosts. I.3. Ñòa chæ IP Coù ba caùch ñeå xaùc ñònh maùy tính trong moâi tröôøng maïng TCP/IP:  Ñiaï chæ vaät lyù  Ñòa chæ IP  Teân mieàn.  Ñiaï chæ vaät lyù: Laø ñiaï chæ MAC ñöôïc ghi vaøo trong card giao tieáp maïng. Noù ñöôïc duøng cho caùc ñiaï chæ maïng LAN, khoâng phaûi laø ñiaï chæ lieân maïng. Ñòa chæ MAC laø duy nhaát do nhaø saûn xuaát aán ñònh vaø ngöôøi duøng khoâng theå thay ñoåi. Ñòa chæ MAC toàn taïi maëc ñònh treân 1 maùy coù Card maïng Ñiaï chæ IP: Laø ñòa chæ duøng ñeå xaùc ñònh moät maùy tính treân moät lieân maïng IP. Ñòa chæ IP do ngöôøi duøng caáu hình hoaëc do DHCP Server caáp Teân mieàn: Cung caáp teân deã nhôù cho moät maùy tính trong lieân maïng IP. Khi ngöôøi duøng söû duïng teân mieàn, chuùng seõ ñöôïc chuyeån thaønh ñiaï chæ IP bôûi moät server cung caáp dòch vuï laø DNS server (Domain Name System), chung cho caùc ñiaï chæ trong lieân maïng IP. Teân mieàn chæ caàn thieát khi maùy tính gia nhaäp vaøo 1 Domain, keát noái maïng Internet. E7.96.C9.F4 192.168.1.2 F2.76.29.F2 Server.tdt.com 192.168.1.5 Lap.td t.com C8.86.A9.F5 192.168.1.3 W03.tdt.com 192.168.1.9 F8.D6.A 9.75 tccn.tdt.com Moãi computer treân maïng LAN duøng giao thöùc TCP/IP hoaëc treân Internet ñeàu phaûi coù moät ñòa chæ TCP . I.4. Caùch xaùc ñònh ñòa chæ IP: Moät ñòa chæ TCP goàm coù 32 bits, chia laøm 4 nhoùm, moãi nhoùm goïi laø moät Octet (vì 1 Octet coù 8 bits) vaø ñuôïc vieát döôùi daïng soá nhò phaân nhö sau: 11000000 01101010 00000011 11001000 GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  18. Trang 17/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Maëc daàu treân ñaây laø caùc con soá maø computers thaáy, nhöng ñoù khoâng phaûi laø caùc con soá maø ngöôøi duøng thöôøng söû duïng. Ñòa chæ IP thöôøng ñöôïc vieát döôùi daïng soá thaäp phaân vôùi daáu chaám nhö. Ñòa chæ IP seõ ñöôïc vieát laïi nhö sau: 11000000 . 01101010 . 00000011 . 11001000 192 . 100 . 3 . 200 Ñòa chæ TCP ñöôïc chia ra laøm hai phaàn: Network ID Host ID Network ID: (hay Network Address): Duøng ñeå chuyeån caùc messages ñeán ñuùng Network (coøn goïi laø Subnet hay Segment). laø soá duy nhaát duøng ñeå xaùc ñònh 1 maïng. Moãi maùy tính trong moät maïng bao giôø cuõng coù cuøng moät ñòa chæ maïng. Host ID: (hay Host Address): laø soá duy nhaát ñöôïc gaùn cho moät maùy tính trong maïng. Thí duï nhö ba ñòa chæ TCP 192 . 168 . 100 . 1 192 168 100 1 192 . 168 . 100 . 12 192 168 100 12 192 . 168 . 100 . 137 192 168 100 137 Coù cuøng Network ID laø: 192.168.100. Ñòa chæ Host laø caùc soá phaân bieät nhau. I.5. Phaân chia lôùp ñòa chæ IP IP address ñöôïc chia ra laøm 5 lôùp kí hieäu laø: A, B, C, D, E Lôùp D: Laø lôùp Multicast Lôùp E: Ñang ñeå döï tröõ Chæ söû duïng 3 lôùp laø: Lôùp A, Lôùp B vaø Lôùp C Ñeå xaùc ñònh lôùp cuûa ñòa chæ IP ngöôøi ta caên cöù vaøo baûng bit quan troïng, bit quan troïng laø caùc bits ñaàu tieân cuaû Octet ñaàu tieân cuûa ñòa chæ IP. Cuï theå baûng bits quan troïng nhö sau: BIT QUAN LÔÙP TROÏNG A 0 B 10 C 110 Ngoaøi ra coøn caên cöù vaøo quy ñònh veà soá bit ñöôïc duøng cho NetID Net ID cuûa Class A laø: 8 bits Net ID cuûa Class B laø: 16 bits Net ID cuûa Class C laø: 24 bits GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  19. Trang 18/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Network ID Host ID Network ID Host ID Class A Network ID Host ID Network ID Host ID Class B Network ID Host ID Network ID Host ID Class C w x y z Class A: Net ID : 8 bits Ñònh daïng : Net ID.Host ID.Host ID.Host ID Bit quan troïng laø :0 Net ID Host ID Host ID Host ID Phaïm vi ñòa chæ maïng cuûa lôùp A ôû daïng thaäp phaân laø: Min Add: 0 0 0 0 0 0 0 0 ñoåi ra soá thaäp phaân ta coù: 0 00000000 Host ID Host ID Host ID Max Add: 0 1 1 1 1 1 1 1 ñoåi ra soá thaäp phaân ta coù: 127 01111111 Host ID Host ID Host ID Coù 2 ñòa chæ khoâng duøng laøm ñòa chæ maïng ñoù laø : Ñòa chæ 0 : truøng vôùi bit 0 duøng ñeå xaùc ñònh ñòa chæ lôùp A Ñòa chæ 127 : ñöôïc duøng laøm ñòa chæ ñeå thöû Loopback Nhö vaäy soá ñòa chæ maïng lôùp A laø: 1.0.0.0 ñeán 126.0.0.0 Soá Host trong moãi maïng lôùp A laø : 224 – 2 = 16.777.214 Host ID Do ñòa chæ host coù caùc bits toaøn 0 vaø caùc bits toaøn 1 khoâng caáp Daõy ñòa chæ Host trong moãi maïng lôùp A laø: W.0.0.1 ñeán W.255.255.254 – W trong khoaûng töø 1 ñeán 126 Ví duï: Net ID : 10.0.0.0 Host ID: 10.0.0.1 ñeán 10.255.255.254 Class B: Net ID : 16 bits Ñònh dang : Net ID . Net ID . Host ID . Host ID Bit quan troïng laø : 10 Net ID Host ID Host ID Net ID Phaïm vi ñòa chæ maïng cuûa lôùp B ôû daïng thaäp phaân laø: GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
  20. Trang 19/52 ÑAÏI HOÏC TOÂN ÑÖÙC THAÉNG Min Add: 1 0 0 0 0 0 0 0 ñoåi ra soá thaäp phaân ta coù: 128 10000000 Net ID Host ID Host ID Max Add: 1 0 1 1 1 1 1 1 ñoåi ra soá thaäp phaân ta coù: 191 10111111 Net ID Host ID Host ID Soá ñòa chæ Net ID lôùp B laø: 128 .0 . 0 . 0 ñeán 191 . 255 . 0 . 0 Soá Host trong moãi maïng lôùp B laø: 216 – 2 = 65.534 Host ID Daõy ñòa chæ Host trong moãi maïng lôùp B laø: W.X.0.1 ñeán W.X.255.254 – trong ñoù : W = 128 ñeán 191; X = 0 ñeán 255 Ví duï: Net ID : 172.16.0.0 Host ID: 172.16.255.1 ñeán 172.16.255.254 Class C: Net ID : 24 bits Ñònh daïng : Net ID . Net ID . Net ID . Host ID Bit quan troïng laø : 110 Net ID Net ID Net ID Host ID Phaïm vi ñòa chæ Net ID cuûa lôùp C ôû daïng thaäp phaân laø: Min Add: 1 1 0 0 0 0 0 0 ñoåi ra soá thaäp phaân ta coù: 192 11000000 Net ID Net ID Host ID Max Add: 1 1 0 1 1 1 1 1 ñoåi ra soá thaäp phaân ta coù: 223 11011111 Net ID Net ID Host ID Soá ñòa chæ Net ID cuûa lôùp C laø: 192.0.0.0 ñeán 223.255.255.0 Soá Host trong moãi maïng lôùp C laø : 28 – 2 = 254 Trong ñoù: W : laø caùc soá töø 192 ñeán 223 X; Y : laø caùc soá töø 0 ñeán 255 Daõy ñòa chæ Host trong moãi maïng lôùp C laø : W.X.Y.1 ñeán W.X.Y.254 Ví duï: Net ID : 192.168.100.0 Host ID : 192.168.100.1 ñeán 192.168.100.254 GV: Traàn Quang Bình Maïng Caên Baûn
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2