intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Giáo trình Trồng, chăm sóc cây cao su - MĐ03: Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cao su

Chia sẻ: Minh Minh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:87

0
227
lượt xem
77
download

Giáo trình Trồng, chăm sóc cây cao su - MĐ03: Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cao su

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình Trồng, chăm sóc cây cao su - MĐ03: Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cao su giúp người học có thể lựa chọn được các loại cây giống cao su đủ tiêu chuẩn; trồng được cây cao su đúng yêu cầu kỹ thuật và có tỷ lệ sống cao; chăm sóc được vườn cây cao su kiến thiết cơ bản sinh trưởng phát triển đồng đều; quản lý vườn cây cao su đạt hiệu quả cao và sớm đưa vào khai thác mủ.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Trồng, chăm sóc cây cao su - MĐ03: Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cao su

  1. BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN TRỒNG, CHĂM SÓC CÂY CAO SU MÃ SỐ: MĐ03 NGHỀ TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ KHAI THÁC MỦ CAO SU Trình độ: Sơ cấp nghề 1
  2. TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình cho nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc sử dụng mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm MÃ TÀI LIỆU: MĐ03 2
  3. LỜI GIỚI THIỆU Nghề “Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cây cao su” đã giải quyết rất nhiều việc làm cho người lao động và đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước. Thị trường cao su toàn cầu và trong nước có nhiều triển vọng mở rộng theo đà phát triển kinh tế và xã hội của thế giới và Việt Nam. Ở nước ta trong quá trình xây dựng và phát triển nhất là từ khi thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, ngành cao su đã có những chuyển biến quan trọng cả về tổ chức quản lý và phương thức hoạt động, đã nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng thu nhập cho người lao động, đồng thời góp phần đáng kể trong công tác cải thiện điều kiện xã hội, an ninh và môi trường. Đảng và nhà nước luôn đánh giá cao và đặc biệt quan tâm đến việc phát triển cây cao su và coi đó là một ngành kinh tế bán công, bán nông có tầm quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng và ổn định chính trị. Hiện nay, có rất nhiều sách và tài liệu viết về Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cao su Hevea brasilensis, nhưng với tinh thần trách nhiệm và tham vọng: Cô đọng – bổ sung những tiến bộ kỹ thuật cập nhật phục vụ được nhiều đối tượng tham khảo, học hỏi, Ban Xây dựng chương trình dạy nghề cho Nông dân phối hợp với Viện Giáo dục và dạy nghề Trung ương, biên soạn tập tài liệu này để phổ biến trong các lớp nghề “Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cây cao su” trình độ sơ cấp, góp phần trang bị đầy đủ cho các đối tượng tham gia, để tự giải quyết các vấn đề kỹ thuật một cách sáng tạo, chủ động. Để phục vụ công tác đào tạo công nhân trồng, chăm sóc và khai thác mủ cao su cho các công ty, Nông trường cao su Quốc doanh cũng như các hộ làm cao su tiểu điền. Chúng tôi đã biên soạn và cho phát hành giáo trình “Trồng và chăm sóc cây cao su” theo mô đun. Mô đun này gồm có 12 bài: 3
  4. Bài mở đầu Bài 6: Trị bệnh Corynespora Bài 1: Chuẩn bị cây giống Bài 7: Trị bệnh loét sọc mặt cạo Bài 2: Trồng cây Bài 8: Trị bệnh nấm hồng hại cao su Bài 3: Chăm sóc cây cao su Bài 9: Trị bệnh Botryodiploidia hại cao su Bài 4: Trị bệnh phấn trắng hại cao su Bài 10: Trị nhện, mối, sùng hại cao su Bài 5: Trị bệnh héo đen đầu lá Bài 11: Pha chế thuốc Boocdo 1%, 5% Cần có quá trình phổ biến, áp dụng cho mọi đối tượng quan tâm đến nghề “Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cây cao su”, sau đó bổ sung, hoàn thiện dần, để tập tài liệu này trở thành cuốn “Giáo trình trồng và chăm sóc cây cao su” trình độ sơ cấp, do đó chúng tôi rất tha thiết mong nhận được góp ý của quý độc giả. Lần xuất bản đàu tiên không tránh khỏi thiếu sót, chân thành biết ơn và tiếp thu mọi ý kiến xây dựng của quý vị. Tài liệu được biên soạn tham khảo trên các tư liệu chuyên môn, trong đó có những phần kỹ thuật chính xác phải trích nguyên đoạn (đặc biệt Quy trình kỹ thuật của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam), do vậy kính mong được sự cảm thông chấp thuận của tác giả các tài liệu tham khảo. Trong quá trình biên soạn chương trình và giáo trình xin cám ơn Thầy Châu Kim Lang đã hướng dẫn và tập huấn để hoàn thành giáo trình này. Xin cám ơn Ban lãnh đạo các công ty đã tạo điều kiện và cử các chuyên gia từ các cán bộ kỹ thuật: Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Bình Phước, Công ty cổ phần cao su Đồng Phú đã tham gia xây dựng chương trình và giáo trình. 4
  5. Chúng tôi trân trọng cảm ơn sự khích lệ, động viên của lãnh đạo các cấp, và sự cộng tác nhiệt tình của các đồng nghiệp, đã giúp hoàn thành tập tài liệu này trong mọt thời gian ngắn ngủi. . Hà Nội, ngày 01 tháng 07 năm 2011 Tham gia biên soạn 1. Nguyễn Thành Công - Chủ biên 2. Phạm Văn Nha 3. Bùi Đình Ninh 4. Lưu Thị Thanh Thất 5. Nguyễn Quang Vịnh 6. Nguyễn Văn Cường 7. Nguyễn Văn Ân 8. Trần Thị Lan Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Cao Su 1428 Đường Phú Riềng Đỏ - TX. Đồng Xoài – Bình Phước Email: caodangcaosu@ric.edu.vn; Website: www.ric.edu.vn; 5
  6. MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU .......................................................................................... 1 MỤC LỤC ..................................................................................................... 4 BÀI MỞ ĐẦU ............................................................................................... 8 1. Đặc điểm thực vật học và đặc tính sinh học cây cao su .............................. 8 1.1 Rễ cây cao su ......................................................................................... 11 1.2 Lá cây cao su ......................................................................................... 12 1.3 Hoa cây cao su ....................................................................................... 13 1.4 Quả và hạt của cây cao su ...................................................................... 14 1.5 Thân cây cao su...................................................................................... 15 2. Yêu cầu ngoại cảnh của cây cao su .......................................................... 17 2.1 Các yếu tố khí hậu thích hợp trồng cao su .............................................. 17 2.2 Các yếu tố đất đai thích hợp trồng cao su ............................................... 18 Bài 1: CHUẨN BỊ CÂY GIỐNG ................................................................. 19 1. Tiêu chuẩn cây giống cao su .................................................................... 19 1.1 Tiêu chuẩn cây stump trần ..................................................................... 19 1.2 Tiêu chuẩn cây bầu cắt ngọn mắt ngủ..................................................... 20 1.3 Tiêu chuẩn cây bầu có tầng lá ................................................................ 21 2. Xử lý cây giống........................................................................................ 21 Bài 2: TRỒNG CAO SU .............................................................................. 25 1. Trồng cao su bằng cây giống stump trần 10 tháng tuổi............................. 26 2. Trồng cao su bằng cây giống bầu mắt ngủ và bầu có tầng lá .................... 27 Bài 3: CHĂM SÓC CÂY CAO SU .............................................................. 31 1. Chăm sóc vườn cây cao su KTCB ............................................................ 31 1.1 Làm cỏ trên đường băng ...................................................................... 31 6
  7. 1.2 Phân bón ................................................................................................ 34 1.3 Tỉa chồi – tạo tán ................................................................................... 37 1.4 Tủ bồn.................................................................................................... 39 1.5 Trồng xen............................................................................................... 41 1.6 Trồng cây thảm phủ ............................................................................... 42 1.7 Phòng chống cháy .................................................................................. 43 2. Chăm sóc vườn cây cao su kinh doanh. .................................................... 43 2.1 Diệt cỏ .................................................................................................. 44 2.2 Phân bón ................................................................................................ 45 Bài 4: TRỊ BỆNH PHẤN TRẮNG HẠI CAO SU ....................................... 47 1. Triệu chứng gây hại của bệnh phấn trắng ................................................. 47 2. Phòng trị bệnh phấn trắng ........................................................................ 49 Bài 5: TRỊ BỆNH HÉO ĐEN ĐẦU LÁ ....................................................... 51 1. Triệu chứng gây hại của bệnh héo đen đầu lá ........................................... 51 2. Phòng trị bệnh héo đen đầu lá hại cây cao su ........................................... 53 Bài 6: TRỊ BỆNH CORYNESPORA .......................................................... 55 1. Triệu chứng của bệnh Corynespora .......................................................... 55 2. Phòng trị bệnh Corynespora ..................................................................... 58 Bài 7: TRỊ BỆNH LOÉT SỌC MẶT CẠO .................................................. 61 1. Triệu chứng gây hại của bệnh loét sọc mặt cạo ........................................ 61 2. Phòng trị bệnh loét sọc mặt cạo ................................................................ 62 Bài 8: TRỊ BỆNH NẤM HỒNG HẠI CAO SU ........................................... 64 1. Triệu chứng gây hại của bệnh nấm hồng .................................................. 64 2. Phòng trị bệnh nấm hồng ......................................................................... 66 Bài 9: TRỊ BỆNH Botryodiploidia HẠI CAO SU ........................................ 68 1. Triệu chứng gây hại của bệnh Botryodiploidia trên cây cao su ................ 68 7
  8. 2. Phòng trị bệnh Botryodiploidia ................................................................ 69 Bài 10: TRỪ NHỆN, MỐI, SÙNG HẠI CAO SU ....................................... 71 1. Nhện gây hại trên cây cao su .................................................................... 71 2. Mối gây hại trên vườn cây cao su ............................................................. 73 3. Sùng gây hại cây cao su ........................................................................... 74 Bài 11: PHA CHẾ THUỐC BOOCDO 1%, 5% ........................................... 76 1. Nguyên tắc pha chế .................................................................................. 76 2. Pha Bóoc-đô 1% (1: 1: 100) .................................................................... 77 3. Cách pha Bóoc-đô đặc 5% (1: 4: 20) ........................................................ 77 HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN ..................................................... 78 8
  9. MÔ ĐUN CHUẨN TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY CAO SU Mã mô đun: MĐ 03 Giới thiệu mô đun: Sau khi học viên học xong mô đun này, học viên có thể làm được: - Lựa chọn được các loại cây giống cao su đủ tiêu chuẩn. - Trồng được cây cao su đúng yêu cầu kỹ thuật và có tỷ lệ sống cao. - Chăm sóc được vườn cây cao su kiến thiết cơ bản sinh trưởng phát triển đồng đều. - Quản lý vườn cây cao su đạt hiệu quả cao và sớm đưa vào khai thác mủ. Phương pháp học tập mô đun này: các bài học theo lối tích hợp giữa lý thuyết và thực hành. Có thể dạy lý thuyết ở ngoài vườn thực địa, kết hợp với phân công giao việc cho nhóm học viên thực hiện các nội dung của bài học. Đánh giá kết quả của học viên dựa trên sản phẩm của từng bài học cụ thể. 9
  10. BÀI MỞ ĐẦU Mã bài: MB3-01 Mục tiêu: - Trình bày được kiến thức về đặc điểm hình thái và đặc tính sinh học cây cao su. - Vận dụng được những hiểu biết về đặc điểm hình thái và đặc tính sinh học cây cao su vào trong quá trình chăm sóc. A. Nội dung: 1. Đặc điểm thực vật học và đặc tính sinh học cây cao su Cây cao su Hévea brasiliensis, ở tình trạng hoang dại tại vùng nguyên quán Amazon (Nam Mỹ), với mật độ cây thưa thớt (1 cây cho 1 hay vài ha), với chu kỳ sống trên 100 năm, nên có dạng cây rừng lớn (đại mộc). Cây cao su cổ thụ ở Peru, Nam Mỹ Khi được nhân trồng trên sản xuất, do việc tính toán hiệu quả của cây trên việc sử dụng đất và vốn đầu tư nên cây cao su được đặt trong các điều kiện sống khác hẳn với tình trạng hoang dại, cụ thể: Từng cá thể cây cao su được dành một khoảng không gian sống rất hạn hẹp 18-25 m2/cây (mật độ 400 – 555 cây/ha); Chu kỳ sống của cây cao su được giới hạn từ 30 -35 năm, được chia ra làm 2 thời kỳ: Thời kỳ kiến thiết cơ bản (KTCB): là khoảng thời gian từ lúc trồng đến khi đưa vào khai thác mủ (cạo mủ), thường từ 5 – 7 năm tùy theo điều kiện sinh thái và chăm sóc. Cuối thời gian này, trong điều kiện tăng trưởng tốt, cây thường cao khoảng 8 – 10 mét, 10
  11. vanh thân đo ở chiều cao 1 mét cách đất đạt 50 cm và tán lá đã che phủ hầu như toàn bộ diện tích. Vườn cây cao su 1 năm tuổi Vườn cây cao su 4 năm tuổi Vườn cây cao su 7 năm tuổi Thời kỳ kinh doanh: là thời gian khai thác mủ cây, từ 20 đến 25 năm từ lúc cây bắt đầu cạo mủ cho đến khi đốn hạ cây. Trong thời kỳ này, cây cao su vẫn tiếp tục tăng trưởng tuy có chậm hơn so với thời kỳ kiến thiết cơ bản. 11
  12. Do phải thích nghi với điều kiện sống, nên kích thước và hình dáng cây cao su trong sản xuất trở nên nhỏ bé hơn so với cây trong tình trạng hoang dại, cụ thể cây cao su trưởng thành chỉ cao tối đa 25 – 30 mét và thường đạt vanh tối đa là 100 cm khi vào cuối niên hạn trồng. Vườn cây cao su 7 năm tuổi Vườn cây cao su 20 năm tuổi Vườn cao su trên 100 năm tuổi (trồng 1906 hiện còn tại Nông trường Dầu Dây – TCT Cao Su Đồng Nai, Việt Nam) 12
  13. 1.1 Rễ cây cao su Có 2 loại, rễ cọc và rễ bàng. Rễ cọc (rễ cái, rễ trụ), đảm bảo cho cây cắm sâu vào đất, giúp cây chống đổ ngả và đồng thời hút nước, muối khoáng từ các lớp đất sâu. Rễ cọc cây cao su phát triển rất sâu, nhất là khi gặp đất có cấu trúc tốt, sâu trên 10 mét Rễ cọc của cây cao su sau trồng 5, 10 và 15 ngày Rễ cọc của cây cao su sau trồng 1 năm, ăn sâu 80 – 100 cm Rễ bàng (rễ hấp thu), đây là hệ thống rễ phát triển rất rộng. Phần lớn rễ bàng cây cao su tập trung ở lớp đất mặt, cụ thể: 80 - 85% số lượng rễ bàng tập trung ở tầng đất 0- 30 cm, còn lại là ở tầng đất 30 – 40 cm. Trên đất tốt, khi cây cao su được 3 tuổi, rễ cọc ăn sâu 1,5 mét, rễ bàng ăn rộng 6 – 9 mét. 13
  14. Sự tăng trưởng của hệ thống rễ cây cao su Tuổi cây Chiều dài rễ cọc (cm) Chiều dài rễ bàng (cm) 1 tháng 35 10 3 tháng 75 20 6 tháng 130 60 1 năm 200 180 2 năm 250 200 4 năm 360 350 – 500 6 năm 380 650 12 năm 450 bình quân 800 24 năm > 500 Tối đa 1000 - 1500 Bộ rễ cây cao su sau trồng 30 năm 1.2 Lá cây cao su Lá cao su là lá kép gồm 3 lá chét với phiến lá nguyên, mọc cách. Từ lúc còn là giai đoạn mầm đến khi ổn định, sự hình thành tầng lá cao su gồm 4 giai đoạn như sau: Giai đoạn 1: Chồi mầm đang ngủ 14
  15. Giai đoạn 2: Chồi mầm phát triển, vươn dài ra thành một đoạn thân, các vảy lá ở chồi phát triển thành lá non, màu tím sậm Giai đoạn 3: Lá non màu xanh nhạt, phiến lá mỏng, lá mọc rủ Giai đoạn 4: Lá có màu xanh đậm, phiến lá dày bình thường, đạt kích thước cố định, lá xòe ngang ra (tầng lá ổn định) 1.3 Hoa cây cao su Cây cao su từ 5 – 6 tuổi trở lên bắt đầu có hoa, và mỗi năm ra hoa một lần vào lúc cây ra lá non tương đối ổn định, khoảng tháng 2 – 3 dương lịch trong điều kiện khí hậu Việt Nam. Hoa cao su là hoa đơn tính đồng chu: hoa đực và hoa cái riêng nhưng mọc trên cùng một cây. Trên mỗi chùm hoa đều có hoa đực và hoa cái, với tỷ lệ 1 hoa cái và 60 hoa 15
  16. đực. Hoa cao su hình chuông, màu vàng nhạt, hoa cái mọc ở đầu mỗi phát hoa, có kích thước lớn hơn, hoa đực thường tụ thành nhóm 3 -7 hoa và có kích thước nhỏ hơn. Chùm hoa cây cao su Hoa cái mọc ở đầu mỗi phát hoa, có kích thước lớn hơn hoa đực 1.4 Quả và hạt của cây cao su Quả cao su hình tròn hơi dẹp có đường kính 3 – 5 cm, quả nang gồm 3 ngăn, mỗi ngăn chứa một hạt. Vỏ quả lúc còn non có màu xanh chứa nhiều mủ, khi quả già vỏ quả khô có màu nâu nhạt. Quả chín tự tách vỏ, hạt cao su bắn ra ngoài. Quả cao su hình thành, phát triển, cho đến khi quả chín kéo dài 19 – 20 tuần. Hạt cao su hình tròn hơi dài hoặc hình bầu dục. Hạt cao su có hai mặt rõ rệt, mật bụng phẳng, mặt lưng cong lồi lên. Lớp vỏ ngoài hạt láng, có màu nâu đậm hoặc màu vàng đậm và trên có các vân màu đậm hơn. Vỏ hạt cứng, ở đầu hạt có lỗ nảy mầm. 16
  17. Quả cao su còn non, có màu xanh Quả cao su chín, tách vỏ lộ hạt ra Hạt cao su 1.5 Thân cây cao su Thân cây cao su thuộc loại thân gỗ, to, cao. Cây lâu năm có thể cao tới 20-30 mét và đường kính thân tới 1 mét. Hình dạng của thân ở cây thực sinh và cây ghép có khác nhau: phần sát gốc ở cây ghép thì bình thường nhưng ở cây thực sinh lại có dạng chân voi. 17
  18. Khi cây cao su còn non, điểm sinh trưởng ở đỉnh ngọn hoạt động mạnh phát sinh trên thân thành từng tầng lá rõ rệt(năm thứ 1 & 2 sau trồng). Cấu tạo của thân còn có phần quan trọng là vỏ thân, vì đó là bộ phận sản sinh ra nhựa mủ, quyết định đến năng suất sản lượng cao su. Đoạn thân kinh tế của cây cao su là đoạn thân có chứa lớp vỏ thân khai thác mủ, tính từ mặt đất đến chảng ba của cành cấp 1, khoảng 2,5 đến 3,0 mét tùy thuộc từng vùng sinh thái khác nhau. Đoạn thân kinh tế của cây cao su 18
  19. 2. Yêu cầu ngoại cảnh của cây cao su 2.1 Các yếu tố khí hậu thích hợp trồng cao su  Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 25 – 28oC;  Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1500 – 2000 mm (có từ 5 - 6 tháng mưa);  Tốc độ gió trung bình 3 mét/giây; Thời tiết khu vực Nam Bộ Thời tiết khu vực Tây Nguyên Thời tiết khu vực Bắc Bộ Thời tiết khu vực Trung Bộ 19
  20. 2.2 Các yếu tố đất đai thích hợp trồng cao su  Độ cao so với mặt biển: dưới 600 mét;  Độ dốc: dưới 30%;  Độ dày tầng đất: tối thiểu 80 cm, không bị úng, không có đá kết von, đá bàn, và là loại đất thịt pha sét; B. Câu hỏi và bài tập thực hành - Bài tập: Kiểm tra thông qua câu hỏi và trả lời vấn đáp - Nguồn lực thực hiện: + Bài giảng, giáo án, giáo trình trồng và chăm cao su + Qui trình kỹ thuật cao su của Tập đoàn cao su Việt Nam + Cây cao su/ Cao su thiên nhiên + Máy chiếu Projecter, máy tính xách tay C. Ghi nhớ Cây cao su, còn gọi là cây cao su ba lá. Đất trồng cao su thích hợp: cao trình dưới 700 mét so với mặt nước biển, tầng đất dày tối thiểu 80 cm, không có đá bàn, không bị ngập úng. Yêu cầu ngoài cảnh của cây cao su: nhiệt độ 25 – 280C, lượng mưa hàng năm 1800 -2200 mm, tốc độ gió dưới 3 mét/giây. 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản