intTypePromotion=3

Giáo trình Trồng và thu hoạch ba kích - MĐ03: Trồng ba kích, sa nhân

Chia sẻ: Minh Minh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:114

0
116
lượt xem
54
download

Giáo trình Trồng và thu hoạch ba kích - MĐ03: Trồng ba kích, sa nhân

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mô đun Trồng và thu hoạch Ba kích là mô đun thứ ba, mô đun này được giảng dạy sau các mô đun khác và có thể tiến hành dạy độc lập. Mô đun trồng và thu hoạch ba kích cung cấp những kiến thức cơ bản về kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và sơ chế qua đó để bà con nông dân có thể tham khảo, học tập vận dụng vào trong công việc sản xuất ba kích của gia đình hoặc của các cơ sở sản xuất.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Trồng và thu hoạch ba kích - MĐ03: Trồng ba kích, sa nhân

  1. BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN TRỒNG VÀ THU HOẠCH BA KÍCH MÃ SỐ: MĐ 03 NGHỀ: TRỒNG BA KÍCH, SA NHÂN Trình độ: Sơ cấp nghề HÀ NỘI, 2014
  2. 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: MĐ-03
  3. 2 LỜI GIỚI THIỆU Trên cơ sở mục tiêu phát triển dạy nghề thời kỳ 2013-2020 là dạy nghề đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động cả về số lượng, chất lượng cơ cấu nghề và trình độ đào tạo hình thành đội ngũ lao động lành nghề, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia phổ cập nghề cho người lao động. Thực hiện chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập, giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội. Qua khảo sát thực tế tham khảo nhiều ý kiến đóng góp của những chuyên gia đã và đang làm trực tiếp về nghề trồng và thu hoạch cây Ba kích. Ngoài ra còn tìm hiểu và cập nhật những tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong thực tế sản xuất tại các địa phương nhóm biên soạn chúng tôi đã tiến hành xây dựng mô đun trồng và thu hoạch Ba kích. Mô đun trồng và thu hoạch Ba kích là mô đun thứ ba, mô đun này được giảng dạy sau các mô đun khác và có thể tiến hành dạy độc lập. Mô đun trồng và thu hoạch Ba kích cung cấp những kiến thức cơ bản về kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và sơ chế qua đó để bà con nông dân có thể tham khảo, học tập vận dụng vào trong công việc sản xuất Ba kích của gia đình hoặc của các cơ sở sản xuất. Mô đun trồng và thu hoạch Ba kích gồm 06 bài: Bài 1: Một số phương thức trồng Ba kích Bài 2: Chuẩn bị đất trồng Ba kích Bài 3: Trồng Ba kích Bài 4: Chăm sóc Ba kích Bài 5: Phòng trừ sâu, bệnh hại Ba kích Bài 6: Thu hoạch, sơ chế củ Ba kích Chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến Vụ Tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và PTNT, các cơ sở sản xuất, các cán bộ kỹ thuật thuộc các viện, các trung tâm sản xuất Ba kích và thầy cô giáo đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến quý báu, tạo điều kiện thuận lợi để chúng tôi hoàn thành bộ giáo trình này. Chúng tôi rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật và đồng nghiệp để bộ giáo trình này được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Nhóm biên soạn 1. Trần Thị Bích Hường 2. Trịnh Thị Nga 3. Bùi Thị Hương Phú 4. Nguyễn Thanh Hà
  4. 3 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: .................................................................................... 1 LỜI GIỚI THIỆU ..................................................................................................... 2 MỤC LỤC ................................................................................................................ 3 C C THU T NG CHUYÊN M N, CH VI T T T ........................................ 5 M ĐUN: TRỒNG VÀ THU HOẠCH BA KÍCH ................................................. 6 Bài 1: Một số phương thức trồng Ba kích ................................................................ 7 1. Thời vụ trồng Ba kích ......................................................................................... 7 2. Xác định mật độ và khoảng cách trồng ............................................................... 7 2.1. Khái niệm mật độ .............................................................................................. 7 2.2. Cơ sở xác định mật độ và khoảng cách trồng ................................................... 7 2.3. Cách xác định mật độ và khoảng cách trồng ..................................................... 8 2.4. Xác định vị trí hàng và vị trí cây trên thực địa .................................................. 8 2.5. Xác định số lượng cây giống đem trồng ........................................................... 9 3. Một số phương thức trồng Ba kích ................................................................... 10 3.1. Trồng thuần loài.............................................................................................. 10 3.2. Trồng xen ......................................................................................................... 10 3.3. Trồng Ba kích trong vườn hộ gia đình ............................................................ 11 Bài 2: Chuẩn bị đất trồng........................................................................................ 13 1. Chọn đất trồng .................................................................................................... 13 2. Phát dọn thực bì .................................................................................................. 14 2.1. Chuẩn bị dụng cụ ............................................................................................. 14 2.2 Phát dọn thực bì ................................................................................................ 14 2.3. Các phương pháp phát dọn thực bì ................................................................ 15 2.4. Dọn thực bì ...................................................................................................... 20 3. Làm đất trồng Ba kích ....................................................................................... 24 3.1 Mục đích, yêu cầu ........................................................................................... 24 3.2. Công cụ làm đất .............................................................................................. 25 3.3. Các phương pháp làm đất .............................................................................. 25 Bài 3: Trồng Ba kích .............................................................................................. 39 1. Chuẩn bị cây giống ............................................................................................. 39 1.1. Bốc và chuyển cây ........................................................................................... 39 1.2. Chăm sóc cây ................................................................................................... 41 2. Trồng Ba kích ..................................................................................................... 41 2.1. Tạo hố trồng..................................................................................................... 41 2.2. Rạch b v bầu ................................................................................................ 42 2.3. Đặt cây vào hố và lấp đất ................................................................................ 43 2.4. Một số trường hợp trồng cây con có bầu sai kỹ thuật ..................................... 45 2.5. Tưới nước sau trồng ........................................................................................ 45 Bài 4: Chăm sóc Ba kích ........................................................................................ 47 1. Trồng dặm........................................................................................................... 47
  5. 4 1.1. Mục đích trồng dặm......................................................................................... 47 1.2. Nguyên nhân cây bị chết sau trồng ................................................................. 47 1.3. Chuẩn bị cây trồng dặm ................................................................................... 48 2. Làm c , xới xáo, vun gốc ................................................................................... 49 2.1. Làm c ............................................................................................................. 49 2.2. Xới đất, vun gốc .............................................................................................. 50 3. Bón phân cho Ba kích......................................................................................... 52 3.1. Thời điểm bón phân ......................................................................................... 52 3.2. Các loại phân bón thường dùng ....................................................................... 52 3.3. Tính lượng phân cần bón thúc cho năm thứ nhất ............................................ 53 3.4. Phương pháp bón ............................................................................................. 53 4. Biện pháp chăm sóc khác ................................................................................... 54 4.1. Làm giàn che ................................................................................................... 55 4.2. Làm giá leo ...................................................................................................... 57 4.3. Tủ gốc .............................................................................................................. 60 4.4. Làm hàng rào bảo vệ ....................................................................................... 62 Bài 5: Phòng trừ sâu bệnh hại Ba kích ................................................................... 64 1. Sâu hại và cách phòng trừ................................................................................... 64 1.1.Sâu róm ............................................................................................................. 64 1.2. Mối................................................................................................................... 66 2. Bệnh hại Ba kích................................................................................................. 67 2.1. Bệnh thối cổ rễ (củ) ......................................................................................... 67 2.2. Bệnh gỉ sắt ....................................................................................................... 71 Bài 6: Thu hoạch, sơ chế củ Ba kích ...................................................................... 73 1. Thời điểm thu hoạch ........................................................................................... 73 1.1 Các căn cứ để thu hoạch Ba kích...................................................................... 73 1.2. Căn cứ vào điều kiện thời tiết khí hậu ............................................................. 74 2. Chuẩn bị thu hoạch Ba kích................................................................................ 74 2.1. Xác định năng suất trước thu hoạch ................................................................ 74 2.2. Chuẩn bị nguồn lao động ................................................................................. 75 2.3. Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện ....................................................................... 75 3. Thu hoạch củ Ba kích ......................................................................................... 75 3.1. Thu hoạch ........................................................................................................ 75 3.2. Vận chuyển ...................................................................................................... 76 4. Sơ chế ................................................................................................................. 76 4.1. Cắt rễ Ba kích .................................................................................................. 76 4.2. Rửa củ Ba kích ................................................................................................ 77 4.3. Làm héo củ Ba kích ......................................................................................... 78 4.4. Rút lõi củ Ba kích ........................................................................................... 79 4.5. Phơi, sấy khô ................................................................................................... 79 5. Bảo quản sản phẩm ............................................................................................. 79 HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY M ĐUN ............................................................... 82
  6. 5 CÁC THU T NG CHUYÊN MÔN, CH VI T T T MĐ: Mô đun MH: Môn học TH: Thực hành KT: Kiểm tra
  7. 6 MÔ ĐUN: TRỒNG VÀ THU HOẠCH BA KÍCH Mã mô đun/môn học: MĐ-03 Giới thiệu mô đun: Mô đun 03: “Trồng và thu hoạch Ba kích có thời gian học tập là 130 giờ, trong đó có 20 giờ lý thuyết, 96 giờ thực hành và 14 giờ kiểm tra. Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: Chuẩn bị đất trồng, trồng, tưới nước, bón phân, phòng trừ sâu bệnh hại và thu hoạch, sơ chế củ Ba kích đúng kỹ thuật. Trồng và thu hoạch Ba kích là mô đun chuyên môn nghề, mang tính chất tích hợp giữa lý thuyết với thực hành; nội dung của mô đun trình bày những kiến thức, kỹ năng của các công việc trồng, chăm sóc và hệ thống các bài tập thực hành cho từng bài dạy.
  8. 7 Bài 1: Một số phương thức trồng Ba kích Mã bài: MĐ03-01 Mục tiêu: - Nêu được thời vụ trồng và một số phương thức trồng Ba kích (trồng trong vườn nhà, trồng dưới tán rừng tự nhiên, trồng dưới tán rừng trồng); - Lựa chọn được đất trồng và phương thức trồng Ba kích phù hợp với vùng trồng tạo điều kiện thuận lợi cho cây sinh trưởng phát triển; - Có ý thức gìn giữ, bảo tồn nguồn gen cây thuốc quý. A. Nội dung: 1. Thời vụ trồng Ba kích Một năm trồng Ba kích có thể vào vụ Xuân và Thu: + Vụ Xuân vào tháng tháng 1- 2 dương lịch, muộn nhất là đầu tháng 3. Lúc này thời tiết vẫn còn hơi lạnh, ít nắng và thường có mưa phùn, giảm công tưới. Hơn nữa trồng vào vụ Xuân, đến tháng 3-4 thời tiết ấm dần lên cây đã bén rễ mới, nên có thể sinh trưởng phát triển được ngay. + Vụ thu vào cuối tháng 7 đến giữa tháng 8. Thời gian này có nhiều mưa, cây trồng xong sớm bén rễ. Sau 4-5 tháng trồng cây đã thích nghi và có thể chống chịu tốt qua mùa đông. Trong 2 vụ tỉ lệ cây sống đều cao từ 80-85% nhất là trồng vào những ngày râm mát. 2. Xác định mật độ và khoảng cách trồng 2.1. Khái niệm mật độ Là số cây được trồng cho một đơn vị diện tích (sào, ha). Ví dụ: - Ba kích trồng toàn diện mật độ trồng là: 5.000 – 10.000 cây /ha - Ba kích trồng xen với cây ăn quả là 1.000 – 2.000 cây (ha) nhưng dưới tán rừng mật độ trồng là 500 – 1.000 cây/ha. 2.2. Cơ sở xác định mật độ và khoảng cách trồng Số cây mang trồng cho một đơn vị diện tích (ha, sào) và khoảng cách trồng cho từng cây có liên quan mật thiết với đặc điểm sinh trưởng, năng suất và chất lượng củ của Ba kích.
  9. 8 Khi xác định số lượng cây giống trồng cho một đơn vị diện tích cần dựa vào các căn cứ sau: - Điều kiện khí hậu, thời tiết của nơi trồng. - Độ màu mỡ của đất: Đất tốt mật độ trồng thưa, đất xấu mật độ trồng dày hơn. - Đặc điểm sinh trưởng của cây. - Khả năng đầu tư của nông hộ. 2.3. Cách xác định mật độ và khoảng cách trồng Muốn xác định được số cây giống Ba kích trồng cho 1 ha là bao nhiêu cây và khoảng cách trồng giữa các cây là bao nhiêu (m) cần phải dựa vào 3 yếu tố sau: - Quy định về mật độ và khoảng cách của Ba kích trồng theo quy phạm. - Độ màu mỡ của đất nơi trồng. - Khả năng đầu tư của nông hộ. Số lượng cây mang trồng cho một đơn vị diện tích càng lớn thì Ba kích càng sớm hình thành một quần thể hoàn chỉnh. Nhìn chung ở nơi đất tốt hoặc giống tốt (cây giống từ cây nuôi cấy mô) thì số lượng cây đem trồng sẽ thấp hơn cây giống từ hom và đất xấu. 2.4. Xác định vị trí hàng và vị trí cây trên thực địa Ở nơi đất bằng bố trí cây trồng theo hướng Bắc Nam để lợi dụng ánh sáng. Ở nơi đất dốc, hướng của hàng cây được bố trí song song với đường đồng mức để giảm thiểu xói mòn (đường đồng mức là đường nối tất cả các điểm có cùng độ cao trên sườn dốc) Cự ly hàng và cự ly cây được tính theo cự ly nằm ngang. Vì vậy khi thi công xác định cự li hàng và cự li cây trên thực địa tùy thuộc vào độ dốc nơi trồng chúng ta phải điều chỉnh cự ly bằng (là cự ly theo tính toán) sang cự li nghiêng (theo sườn dốc) cho phù hợp. Khi xác định cự ly hàng và cự ly cây trên đất dốc được thực hiện theo quy định sau: Ở nơi có độ dốc < 20o không cần điều chỉnh cự ly bằng (cự ly đo trên sườn dốc bằng cự ly tính toán) Ở nơi có độ dốc từ 20 - 30o tăng cự ly bằng lên 10 % Ví dụ:
  10. 9 Lô đất định trồng có độ dốc bình quân là 20o, trồng với khoảng cách 2 x 4 m (hàng cách hàng 4 m, cây cách cây 2m); hướng của các hàng cây được bố trí song song với đường đồng mức. - Cự ly hàng theo thiết kế là 4 m thì cự ly nghiêng đo trên sườn dốc là: 4m + (4m x 10%) = 4, 4 m. - Cự ly cây theo thiết kế trên hàng là 2 m vì hướng hàng cây theo đường đồng mức nên khi đo cự ly giữa các cây trên thực địa đo bằng cự ly tính toán, tức là đo cự ly giữa các cây trên hàng cũng bằng 2 m Ở nơi đất dốc vị trí của các cây của các hàng bố trí so le theo nanh sấu. Từ kết quả số liệu điều chỉnh cự ly bằng sang cự ly nghiêng trên sườn dốc, dùng sào (thước ) có chiều dài bằng cự ly nghiêng để đo trực tiếp độ dài nghiêng của cự ly hàng, cự ly cây đồng thời kết hợp với thước chữ A để định hướng hàng theo đường đồng mức (khi cả 2 chân thước chữ A cùng nằm trên đường đồng mức thì dây dọi ở giữa thang thước) và xác định vị trí hàng, vị trí cây rồi dùng cọc đánh dấu. Hình 3- 4: Dùng thước chữ A để xác định 2 điểm có cùng độ cao Hình 3.1.4: Xác định hướng hàng cây trồng theo đường đồng mức 3.5. Xác định số lượng cây giống đem trồng Hình 3.1.1: Đo thiết kế trồng cây 2.5. Xác định số lượng cây giống đem trồng Số lượng cây mang trồng cho diện tích đất chuẩn bị trồng là bao nhiêu cây phải dựa vào: - Diện tích thực trồng. - Khoảng cách trồng theo cự li hàng và cự li cây đã xác định. - Tỉ lệ cây trồng dự phòng (10 -15%) ( Lấy chính xác 10% hoặc 15%, thông thường là 10%)
  11. 10 Ví dụ: Tính toán lượng cây giống cần thiết để trồng mới 3 ha với khoảng cách trồng đã xác định trước là 2 x 2 m. Lượng cây giống cần thiết đem trồng được tính toán như sau: 1 ha = 10.000 m2 3 ha = 10.000 m2 x 3 = 30.000 m2 Số cây giống trồng đủ cho 3 ha = 30.000 m2: (2 x 2) = 7.500 cây. Dự phòng cây giống trồng dặm 10% = 7.500 cây x 10/100 = 750 cây. Tổng số cây giống cần: 7.500 cây + 750 Cây = 8.250 cây. 3. Một số phương thức trồng Ba kích 3.1. Trồng thuần loài - Điều kiện trồng là nơi đất trống sau nương rẫy, đất đồi còn tốt. Chú ý: Cần phải gieo trước các loài cây che bóng như Cốt khí, đậu ma, đậu triều... gieo vãi toàn diện hoặc gieo theo băng. Hình 3.1.2: Ba kích trồng trên nương rẫy 3.2. Trồng xen - Trồng Ba kích dưới tán rừng tự nhiên
  12. 11 + Đối với rừng thứ sinh nghèo kiệt, rừng khoanh nuôi phục hồi có độ tán che 0,3 – 0,5 đều có thể trồng xen cây Ba kích. + Tùy theo hiện trạng thực bì của đối tượng rừng mà quyết định trồng theo băng, theo ô hay theo đám. + Nếu trồng theo băng, phát sạch và dọn băng trồng rộng 1-2m, băng chừa để lại rộng từ 2-3m. Hình 3.1.3 Trồng dưới tán rừng tự nhiên - Trồng Ba kích dưới tán rừng trồng + Trồng nơi đất trống: Phương thức này trồng với quy mô lớn, diện tích rộng trên các sườn đồi hay những nơi đất bằng phẳng. + Nơi đất trống và đất đã canh tác nhiều vụ: Đánh b hết gốc lau chít, chè vè, c dại. Giữa 2 hàng trồng Ba kích nên trồng một hàng cây phù trợ. => Biện pháp này nhằm cải tạo đất và ngăn ngừa sự rửa trôi, xói mòn, Hình 3.1.4 che nắng gắt và là giá đỡ cho dây Ba Trồng Ba kích dưới tán rừng trồng kích leo bám. 3.3. Trồng Ba kích trong vườn hộ gia đình Trong vườn nhà có lỗ trống hoặc tán thưa có thể trồng Ba kích để tận dụng diện tích.
  13. 12 + Trồng dưới tán các loài cây ăn quả như mít, nhãn, và na, cao su ... Hình 3.1.5: Ba kích trồng dưới tán cây vải B. Câu hỏi và bài tập thực hành 1. Câu hỏi: 1.1. Trình bày các thời vụ trồng Ba kích? 1.2. Nêu các phương thức trồng Ba kích? 2. Bài tập thực hành: 2.1. Bài tập thực hành 3.1.1: Phương thức trồng Ba kích dưới tán rừng tự nhiên. 2.2. Bài tập thực hành 3.1.2: Phương thức trồng Ba kích dưới tán rừng trồng. 2.3. Bài tập thực hành 3.1.3: Phương thức trồng Ba kích trong vườn nhà. C. Ghi nhớ - Vụ Xuân trồng Ba kích vào tháng tháng 1- 2 dương lịch, muộn nhất là đầu tháng 3. - Vụ thu trồng Ba kích vào cuối tháng 7 đến giữa tháng 8. - Đối với trồng thuần loài thì giữa 2 hàng trồng Ba kích nên trồng một hàng cây phù trợ.
  14. 13 Bài 2: Chuẩn bị đất trồng Mã bài: MĐ03 - 02 Mục tiêu: - Chuẩn bị được đầy đủ các dụng cụ, vật tư cần thiết để làm đất trồng cây Ba kích; - Thực hiện được các công việc: phát dọn thực bì, làm đất và bón lót đúng quy trình kỹ thuật; - Có ý thức giữ gìn dụng cụ, tiết kiệm vật tư, đảm bảo an toàn lao động và môi trường sinh thái trong quá trình thực hiện công việc. A. Nội dung: 1. Chọn đất trồng - Đất trồng là một nhân tố sinh thái ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, phát triển của cây trồng nói chung, cũng như đối với cây Ba kích nói riêng, làm ảnh hưởng đến sản lượng, chất lượng củ và hiệu quả của nghề Trồng và thu hoạch Ba kích.. - Chọn đất trồng không phù hợp với đặc điểm sinh thái của loài Ba kích định trồng, cây Ba kích sau trồng không những sinh trưởng kém mà còn gây thiệt hại về kinh tế cho người trồng và kinh doanh Ba kích. - Để chọn được đất trồng thích hợp với Ba kích, người trồng phải biết được yêu cầu về đất của Ba kích có phù hợp với khí hậu và đất đai như thế nào? từ đó làm cơ sở cho việc khảo sát điều kiện khí hậu, đất đai nơi trồng và chọn đất trồng thích hợp. Chọn đất trồng Ba kích phải đảm bảo được các yêu cầu sau: - Trong rừng mọc dưới tán rừng thưa, trên các loại đất tầng khá dày, nhiều mùn, mát ẩm, tơi xốp và hơi chua (độ pH từ 5,0 - 5,5 ). - Ở những vùng đồi núi, đất còn tính chất đất rừng, trong các rừng nghèo, rừng khoanh nuôi phục hồi, đất có tầng dày, tơi xốp, độ dốc không quá 30% đều thích hợp với việc trồng ba kích. - Nếu trồng ba kích ở vườn rừng, vườn nhà của các hộ gia đình, trên nền đất đã canh tác nhiều vụ, đất chưa bị phong hóa mạnh, nên dùng cây họ đậu như keo dậu, muồng muồng, điền thanh để che phủ và cải tạo đất. - Có thể trồng dưới tán các loại cây ăn quả như mít, vải, nhãn… không trồng ba kích dưới tán tre, hoặc những cây có tinh dầu như bưởi, bạch đàn…, không trồng ở những nơi vùng đất thường ngập úng. - Nếu trồng ở nơi đất thấp phải lên luống thật cao.
  15. 14 - Địa hình: Nơi có độ dốc < 25o; độ cao so với mặt nước biển < 500 m - Đất đai: + Đất có thành phần cơ giới thịt trung bình đến thịt nhẹ. + Thoát nước tốt - Thực bì: Ba kích trồng được trên mọi dạng thực bì. 2. Phát dọn thực bì Thực bì là những thực vật sống trên đất rừng, thực bì trên đất trồng hầu hết là c dại như: Sim, mua, lau, lách và các loài c … Tùy theo cấp đất, mức độ dày đặc, cao, thấp của thực bì, cây trồng ưa sáng hay chịu bóng, sinh trưởng nhanh hay chậm, đất bằng hay dốc, xói mòn mạnh hay yếu, phương pháp làm đất, mức độ thâm canh… Mà quyết định phương thức xử lý thực bì khác nhau. 2.1. Chuẩn bị dụng cụ + Dao phát + Cào, cuốc + Quang gánh + Bảo hộ lao động Dụng cụ yêu cầu phải chắc chắn, sắc bén và dễ sử dụng. Hình 3.2.1: Dao phát Hình 3.2.2: Cào 2.2 Phát dọn thực bì 2.2.1. Mục đích, yêu cầu của phát dọn thực bì
  16. 15 2.2.1.1. Mục đích - Phát dọn thực bì giúp cho việc làm đất được dễ dàng, cải thiện chế độ ánh sáng, độ ẩm và nhiệt độ trên mặt đất. - Phát dọn thực bì hạn chế sự cạnh tranh của các cây bụi , c dại, hạn chế được sâu bệnh hại cây và tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt. 2.2.1.2. Yêu cầu - Lợi dụng triệt để khả năng chống xói mòn, giữ đất, giữ nước sẵn có của thực bì, nhất là nơi đất dốc. - Tuỳ theo đặc tính của từng loại thực bì, khả năng mọc lại của chúng mà chọn phương pháp xử lý triệt để nhất. - Có thể giữ nguyên thảm thực bì, không phải tác động: Biện pháp này được áp dụng trên đất trồng có cây c dại mọc thưa thớt, thấp, bé, không có ảnh hưởng xấu tới cây trồng, không cản trở tới làm đất. 2.3. Các phương pháp phát dọn thực bì 2.3.1. Phát toàn diện - Khái niệm: Phát toàn diện là phát trên toàn bộ diện tích đất trồng rừng, toàn bộ thực bì trên đất trồng rừng từ chân đồi đến đỉnh đồi. - Điều kiện áp dụng: Trồng Ba kích thuần loài. + Nơi độ dốc thấp < 15 o không có mưa lớn kéo dài. + Nơi trồng nhiều cây ưa sáng, nơi thực hiện nông lâm kết hợp. - Nội dung kỹ thuật: Tiến hành phát từ chân dốc phát lên đỉnh đồi, hướng phát nên phát theo đường đồng mức.
  17. 16 + Bước 1: Phát luỗng toàn bộ thảm tươi, dây leo cây bụi, chặt cây nh trước chặt cây lớn sau, phát thấp gốc < 10cm. + Băm nh cành nhánh thành đoạn dài 1m, rải đều trên toàn diện tích. Hình 3.2.3: Phát trong vườn nhà + Bước 2: Khai thác tận dụng gỗ, củi, chặt những cây có đường kính từ 6cm trở lên, tuỳ theo yêu cầu sử dụng mà phân loại, cắt khúc. Hình 3.2.4:Dùng cưa xăng để cắt bỏ những cây to + Bước 3: Làm đường băng cản lửa rộng 10 - 12m. - Một số mô hình phát thực bì toàn diện
  18. 17 Phát thực bì trên nương rẫy Hình 3.2.5: Phát thực bì trên nương rẫy Phát thực bì trong rừng trồng Hình 3.2.6: Phát thực bì trong rừng trồng
  19. 18 Chú ý: Trong quá trình phát dọn toàn diện, đối với những cây phi mục đích cần phải cắt b . Hình 3.2.7 Dùng máy cắt cỏ để cắt bỏ cây phi mục đích 2.3.2 Phát cục bộ - Khái niệm: Phương pháp phát cục bộ là phát một phần diện tích theo băng hoặc theo từng đám. a. Phát theo đám - Phát theo đám là chỉ phát theo vị trí trồng cây hoặc theo hố trồng cây. - Phát theo đám ít tốn kém tiền và nhân công, bảo vệ được đất, hạn chế xói mòn. - Hạn chế là diện tích phát hẹp, thực bì phục hồi nhanh, tốn công chăm sóc rừng, sâu bệnh hại dễ phát sinh.
  20. 19 + p dụng nơi có điều kiện làm giàu rừng, độ dốc lớn, thực bì thưa thớt. + Kích thước mỗi đám phát thường có diện tích 10 x 2 m, 10 x 10 m, 20 x 20 m. Hình 3.2.8: Phát thực bì theo đám b. Phát theo băng - p dụng nơi trồng Ba kích theo băng, nơi có độ dốc lớn. - Bề rộng băng chặt tùy thuộc mức độ dày đặc, chiều cao của thảm thực bì, độ dốc, mức độ xói mòn, cây trồng ưa sáng hay chịu bóng…mà quyết định bề rộng của băng chặt, bề rộng của băng chặt tối thiểu phải bằng chiều cao của thảm thực bì,. Thông thường băng rộng 10-30 m. - Phát thực bì theo băng tiến hành như sau: + Phát toàn bộ thảm tươi cây bụi, dây leo, những cây có đường kính < 6 cm, phát sát gốc, chiều cao gốc chặt < 10cm. + Băm ngắn thành từng đoạn dài 1m, để tạo điều kiện thuận lợi cho các công việc tiếp theo + Chặt tận dụng gỗ, củi tùy theo yêu cầu sử dụng mà phân loại, cắt khúc theo quy cách khác nhau. Hình 3.2.9: Phát dọn thực bì theo băng

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản