intTypePromotion=3

Góp phần vào việc nghiên cứu Nhân học trong hội nhập quốc tế hiện nay

Chia sẻ: Nguyễn Triềuu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
9
lượt xem
0
download

Góp phần vào việc nghiên cứu Nhân học trong hội nhập quốc tế hiện nay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày 2 điểm sau đây: Hiện trạng nghiên cứu và giảng dạy Nhân học ở Việt Nam; nhận thức lại nhân học và những đặc trưng cơ bản của nó.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Góp phần vào việc nghiên cứu Nhân học trong hội nhập quốc tế hiện nay

Góp phần vào việc nghiên cứu Nhân học<br /> trong hội nhập quốc tế hiện nay<br /> Ph¹m Khiªm Ých(*)<br /> Tãm t¾t: Giíi nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y Nh©n häc ë ViÖt Nam ®ang tËp trung th¶o<br /> luËn chñ ®Ò: “LÞch sö, HiÖn tr¹ng vµ TriÓn väng cña Nh©n häc”. §Ó gãp phÇn th¶o<br /> luËn chñ ®Ò nµy, bµi viÕt tr×nh bµy 3 ®iÓm sau ®©y:<br /> - HiÖn tr¹ng nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y Nh©n häc ë ViÖt Nam.<br /> - NhËn thøc l¹i Nh©n häc vµ nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n cña nã.<br /> - Nh©n häc phøc hîp: §ãng gãp quan träng cña Edgar Morin vµo sù ph¸t triÓn cña<br /> Nh©n häc ®−¬ng ®¹i.<br /> Tõ khãa: Nh©n häc, Nghiªn cøu nh©n häc, Nh©n häc ®−¬ng ®¹i, Edgar Morin<br /> I. Vµi nÐt vÒ hiÖn tr¹ng nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y<br /> Nh©n häc (*)<br /> <br /> ë ViÖt Nam, Nh©n häc vÉn cßn lµ<br /> mét ngµnh häc míi. Tªn gäi còng nh− ®èi<br /> t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña nã<br /> ®ang cã nhiÒu c¸ch hiÓu kh¸c nhau, nhÊt<br /> lµ mèi quan hÖ gi÷a Nh©n häc víi Nh©n<br /> chñng häc, Nh©n häc víi D©n téc häc,<br /> Nh©n häc víi Nghiªn cøu Con ng−êi.<br /> 1. Nh©n häc vµ Nh©n chñng häc<br /> N¨m 2007, Nhµ xuÊt b¶n Tæng hîp<br /> Thµnh phè Hå ChÝ Minh cho xuÊt b¶n<br /> cuèn s¸ch cña E. Adamson Hoebel<br /> (1906-1993) víi nhan ®Ò Nh©n chñng<br /> häc khoa häc vÒ con ng−êi do Lª S¬n, Lª<br /> Träng NghÜa vµ Ph¹m Kh−¬ng biªn dÞch<br /> tõ s¸ch nguyªn gèc tiÕng Anh (*)<br /> <br /> PGS., Phã Chñ nhiÖm Ch−¬ng tr×nh DÞch thuËt<br /> Th«ng tin KHXH&NV, thuéc Liªn hiÖp c¸c Héi<br /> UNESCO ViÖt Nam; Nguyªn Phã ViÖn tr−ëng ViÖn<br /> Th«ng tin KHXH; Email: ichphkh@yahoo.com.vn<br /> <br /> Anthropology: The Study of Man (xuÊt<br /> b¶n lÇn thø III n¨m 1966, Nhµ xuÊt b¶n<br /> McGraw - Hill, New York). E. Adamson<br /> Hoebel lµ mét nhµ nh©n häc næi tiÕng,<br /> gi¸o s− danh dù Tr−êng §¹i häc<br /> Minnesota (Mü), Chñ tÞch Héi D©n téc<br /> häc Mü (American Ethnological Society<br /> - 1946-1947) vµ Chñ tÞch HiÖp héi Nh©n<br /> häc Mü (American Anthropological<br /> Association - 1956-1957).<br /> Theo chóng t«i, cuèn s¸ch nµy nªn<br /> dÞch lµ Nh©n häc: Nghiªn cøu con ng−êi.<br /> §ã còng lµ ®Þnh nghÜa ng¾n gän vÒ<br /> Nh©n häc cña E. Adamson Hoebel. §©y<br /> lµ mét c«ng tr×nh khoa häc lín, cung cÊp<br /> nh÷ng tri thøc c¬ b¶n, cã hÖ thèng vÒ<br /> Nh©n häc (s¸ch xuÊt b¶n lÇn thø IV<br /> n¨m 1996, cËp nhËt h¬n lÇn xuÊt b¶n<br /> thø III). RÊt tiÕc r»ng nh÷ng ng−êi dÞch<br /> vµ Nhµ xuÊt b¶n ®· lµm gi¶m gi¸ trÞ t¸c<br /> phÈm vµ lµm sai lÖch t− t−ëng cña t¸c<br /> gi¶ khi dïng nhiÒu thuËt ng÷ vµ kh¸i<br /> <br /> 24<br /> niÖm ch−a chÝnh x¸c, ®Æc biÖt lµ kh¸i<br /> niÖm “Nh©n chñng häc”.<br /> Mäi ng−êi ®Òu biÕt, c¸c nhµ nh©n häc<br /> cuèi thÕ kû XIX ®· nç lùc s¾p xÕp c¸c c−<br /> d©n trªn thÕ giíi thµnh nh÷ng chñng téc<br /> kh¸c nhau. ViÖc lµm nµy ®· bÞ nhiÒu<br /> ng−êi lîi dông ®Ó biÖn hé cho chñ nghÜa<br /> ph©n biÖt chñng téc. §Õn ®Çu thÕ kû XX,<br /> phÇn lín c¸c nhµ nh©n häc, nhÊt lµ c¸c<br /> nhµ nh©n häc Mü, tiªu biÓu lµ Franz<br /> Boas (®−îc coi lµ ng−êi khai sinh ra<br /> ngµnh nh©n häc Mü), ®· b¸c bá c¸ch<br /> ph©n lo¹i dùa trªn chñng téc.<br /> Nhµ nh©n häc næi tiÕng Claude<br /> LÐvi-Strauss (1908-2009) trong cuèn<br /> s¸ch Race et Histoire (Chñng téc vµ LÞch<br /> sö, Paris, UNESCO, 1952) ®· nghiªm<br /> kh¾c b¸c bá mäi biÓu hiÖn cña chñ nghÜa<br /> ph©n biÖt chñng téc. ¤ng kh¼ng ®Þnh:<br /> “C¸i téi tæ t«ng cña nh©n häc lµ ë sù lÉn<br /> lén kh¸i niÖm thuÇn tóy sinh häc vÒ<br /> chñng téc… víi nh÷ng s¶n phÈm x· héi<br /> häc vµ t©m lý häc cña nh÷ng nÒn v¨n<br /> hãa con ng−êi kh¸c nhau”. Sù lÉn lén<br /> nµy “®−a ®Õn mét sai lÇm trÝ tuÖ”.<br /> HiÖn nay ®· lµ ®Çu thÕ kû XXI,<br /> chóng ta kh«ng cã lý do g× ®Ó lµm sèng<br /> dËy kh¸i niÖm “Nh©n chñng häc”.<br /> 2. Nh©n häc vµ D©n téc häc<br /> (Ethnology)<br /> Nh©n häc cã mèi quan hÖ mËt thiÕt<br /> víi D©n téc häc. Trong qu¸ tr×nh ph¸t<br /> triÓn, D©n téc häc héi nhËp vµo Nh©n<br /> häc, trë thµnh Nh©n häc v¨n hãa, hoÆc<br /> Nh©n häc v¨n hãa - x· héi, nh− ë nh÷ng<br /> n−íc nãi tiÕng Anh. ë mét sè n−íc ch©u<br /> ¢u, D©n téc häc tån t¹i song song víi<br /> Nh©n häc. ViÖn D©n téc häc thuéc ViÖn<br /> Hµn l©m Khoa häc Liªn bang Nga ®·<br /> ®æi tªn thµnh ViÖn D©n téc häc vµ Nh©n<br /> häc. ViÖn D©n téc häc thuéc ViÖn Hµn<br /> l©m KHXH Trung Quèc còng ®−îc ®æi<br /> tªn thµnh ViÖn D©n téc häc vµ Nh©n<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 1.2016<br /> <br /> häc. Trong tr−êng hîp tån t¹i song song<br /> víi Nh©n häc nh− vËy, “D©n téc häc<br /> ngµy nay ®· ®æi míi vÒ ®èi t−îng, lý<br /> thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p, do tiÕp thu −u<br /> thÕ cña Nh©n häc” (V−¬ng Xu©n T×nh<br /> vµ céng sù, 2015, tr.128).<br /> ë ViÖt Nam hiÖn nay, qu¸ tr×nh<br /> chuyÓn ®æi D©n téc häc sang Nh©n häc<br /> diÔn ra kh¸ muén, vµo nh÷ng n¨m cuèi<br /> thÕ kû XX ®Çu thÕ kû XXI. Tõ ®Çu n¨m<br /> 2002 ®Õn 2007, c¸c bé m«n D©n téc häc<br /> thuéc khoa LÞch sö c¸c tr−êng ®¹i häc ë<br /> Thµnh phè Hå ChÝ Minh, Hµ Néi vµ<br /> HuÕ míi t¸ch ra thµnh Bé m«n Nh©n<br /> häc. ChØ riªng ë Tr−êng §¹i häc KHXH<br /> & NV thuéc §¹i häc Quèc gia Thµnh<br /> phè Hå ChÝ Minh, Bé m«n Nh©n häc<br /> míi t¸ch ra thµnh bé m«n ®éc lËp, trùc<br /> thuéc Tr−êng vµo n¨m 2002 vµ ®Õn<br /> th¸ng 2/2008 thµnh lËp Khoa Nh©n häc.<br /> §©y lµ ®¬n vÞ ®Çu tiªn trong c¶ n−íc ®µo<br /> t¹o ngµnh Nh©n häc.<br /> ë Tr−êng §¹i häc KHXH & NV<br /> thuéc §¹i häc Quèc gia Hµ Néi, Bé m«n<br /> Nh©n häc ®−îc thµnh lËp n¨m 2004,<br /> nh−ng vÉn thuéc Khoa LÞch sö, ®Õn<br /> n¨m 2010 trë thµnh bé m«n ®éc lËp,<br /> trùc thuéc Tr−êng vµ ®Õn ngµy<br /> 27/5/2015 cã quyÕt ®Þnh thµnh lËp Khoa<br /> Nh©n häc.<br /> Trong lÜnh vùc nghiªn cøu, viÖc<br /> chuyÓn ®æi D©n téc häc thµnh Nh©n häc<br /> cã nhiÒu khã kh¨n h¬n, nãi nh− GS.TS.<br /> NGND. Ng« V¨n LÖ lµ “ch−a cã nh÷ng<br /> chuyÓn ®éng tÝch cùc trong tæ chøc,<br /> nh−ng viÖc triÓn khai ®µo t¹o sau ®¹i<br /> häc víi m· ngµnh Nh©n häc ®· cã, lµ<br /> nh÷ng tÝn hiÖu vÒ nh÷ng thay ®æi trong<br /> t−¬ng lai gÇn” (Ng« V¨n LÖ, 2015,<br /> tr.16). HiÖn nay, t¹i ViÖn Hµn l©m<br /> KHXH ViÖt Nam vÉn cã ViÖn D©n téc<br /> häc ®−îc thµnh lËp tõ n¨m 1968, nh−ng<br /> tªn giao dÞch tiÕng Anh cña ViÖn D©n<br /> téc häc l¹i lµ Institute of Anthropology.<br /> <br /> Gãp phÇn vµo viÖc nghiªn cøu nh©n häc…<br /> <br /> ViÖn D©n téc häc cã 9 phßng nghiªn<br /> cøu khoa häc, trong ®ã 6 phßng nghiªn<br /> cøu D©n téc häc, 3 phßng nghiªn cøu<br /> Nh©n häc. §ã lµ c¸c phßng Nh©n häc<br /> t«n gi¸o, Nh©n häc m«i tr−êng, Nh©n<br /> häc y tÕ vµ d©n sè.<br /> T¹i Häc viÖn KHXH thuéc ViÖn Hµn<br /> l©m KHXH ViÖt Nam kh«ng cã khoa<br /> Nh©n häc, chØ cã khoa D©n téc häc, ®−îc<br /> x©y dùng trªn c¬ së ®µo t¹o cña ViÖn<br /> D©n téc häc. Khoa nµy “®ang h−íng tíi<br /> ®µo t¹o th¹c sÜ vµ tiÕn sÜ chuyªn s©u vÒ<br /> 8 lÜnh vùc: D©n téc häc/ Nh©n häc v¨n<br /> hãa; D©n téc häc/ Nh©n häc x· héi; D©n<br /> téc häc/ Nh©n häc y tÕ; D©n téc häc/<br /> Nh©n häc ®« thÞ; D©n téc häc/ Nh©n häc<br /> m«i tr−êng; D©n téc häc/ Nh©n häc kinh<br /> tÕ; D©n téc häc/ Nh©n häc ng«n ng÷;<br /> D©n téc häc/ Nh©n häc ph¸t triÓn” (Häc<br /> viÖn KHXH, 2013).<br /> 3. Nh©n häc vµ Nghiªn cøu Con ng−êi<br /> ë ViÖn Hµn l©m KHXH ViÖt Nam<br /> ®· cã ViÖn D©n téc häc (®ang trong qu¸<br /> tr×nh chuyÓn ®æi sang Nh©n häc), ®ång<br /> thêi l¹i cã ViÖn Nghiªn cøu Con ng−êi<br /> (The Institute of Human Studies, thµnh<br /> lËp n¨m 1999). Theo PGS.TSKH. L−¬ng<br /> §×nh H¶i, ViÖn tr−ëng ViÖn Nghiªn cøu<br /> Con ng−êi, ý t−ëng thµnh lËp mét viÖn<br /> nghiªn cøu ®éc lËp vÒ con ng−êi ®· xuÊt<br /> hiÖn tõ cuèi nh÷ng n¨m 70 thÕ kû tr−íc,<br /> nh−ng kh«ng trë thµnh hiÖn thùc. §Õn<br /> cuèi nh÷ng n¨m 1990, ý t−ëng ®ã ®· trë<br /> l¹i vµ viÖc thµnh lËp ViÖn Nghiªn cøu<br /> Con ng−êi ®· “®−îc tiÕn hµnh nhanh<br /> chãng vµ hiÖu qu¶ b»ng sù nç lùc cña<br /> GS.TSKH. Ph¹m Minh H¹c vµ mét sè<br /> nhµ khoa häc, nhµ qu¶n lý” (L−¬ng<br /> §×nh H¶i, 2014, tr.3). ViÖn cã nhiÖm vô<br /> chñ yÕu: “Nghiªn cøu c¬ b¶n vÒ khoa<br /> häc con ng−êi; Nghiªn cøu lý luËn vµ<br /> ph−¬ng ph¸p luËn vÒ khoa häc con<br /> ng−êi” (L−¬ng §×nh H¶i, 2014, tr.7).<br /> <br /> 25<br /> §Ó b¶o vÖ “sù cïng tån t¹i” cña c¶<br /> hai viÖn nµy trong ViÖn Hµn l©m KHXH<br /> ViÖt Nam, nh÷ng nhµ qu¶n lý khoa häc<br /> ph¶i ra søc chøng minh “sù kh¸c biÖt<br /> gi÷a Nh©n häc vµ Nghiªn cøu Con<br /> ng−êi”. PGS.TS. V−¬ng Xu©n T×nh, ViÖn<br /> tr−ëng ViÖn D©n téc häc, kh«ng thÓ lµm<br /> kh¸c ®−îc, tr−íc sù viÖc ®· råi. ¤ng vµ<br /> c¸c céng sù ®µnh ph¶i thõa nhËn kh«ng<br /> thÓ coi Nghiªn cøu Con ng−êi vµ Nh©n<br /> häc chØ lµ mét, nh− 10 n¨m qua vÉn<br /> t−ëng. §iÒu ®ã sÏ dÉn tíi viÖc xö lý<br /> kh«ng ®óng vÒ chøc n¨ng ®µo t¹o vµ<br /> nghiªn cøu cña ViÖn D©n téc häc vµ<br /> ViÖn Nghiªn cøu Con ng−êi. Ph¶i kh¼ng<br /> ®Þnh døt kho¸t ®©y lµ hai ngµnh khoa<br /> häc kh¸c nhau: “§iÓm kh¸c biÖt c¬ b¶n<br /> cña hai ngµnh khoa häc nãi trªn lµ: 1)<br /> Nh©n häc lµ khoa häc chuyªn ngµnh, cã<br /> lý thuyÕt, ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu<br /> chuyªn biÖt; 2) Nghiªn cøu Con ng−êi lµ<br /> khoa häc liªn ngµnh, kh«ng cã lý<br /> thuyÕt, ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu riªng,<br /> mµ th−êng ¸p dông lý thuyÕt, ph−¬ng<br /> ph¸p nghiªn cøu cña c¸c ngµnh, øng<br /> víi tr−êng hîp nghiªn cøu cô thÓ. Bëi<br /> thÕ, khoa häc nghiªn cøu con ng−êi<br /> kh«ng ph¶i lµ Nh©n häc; vµ thùc chÊt,<br /> Nh©n häc chØ lµ mét trong nh÷ng<br /> ngµnh cña KHXH nh©n v¨n trong thùc<br /> hiÖn liªn ngµnh cña Nghiªn cøu Con<br /> ng−êi” (V−¬ng Xu©n T×nh vµ céng sù,<br /> 2015, tr.133).<br /> C¸c t¸c gi¶ rót ra kÕt luËn: “DiÔn<br /> tr×nh lÞch sö vÒ mèi quan hÖ gi÷a Nh©n<br /> häc vµ Nghiªn cøu Con ng−êi ë ViÖt<br /> Nam trong thêi gian qua lµ mét bµi häc<br /> vÒ nhËn thøc vµ qu¶n lý khoa häc. Bµi<br /> häc ®ã cho thÊy, khi x©y dùng c¬ së cho<br /> sù ph¸t triÓn cña mét ngµnh khoa häc ë<br /> n−íc ta, cÇn ph¶i ®−îc nghiªn cøu thÊu<br /> ®¸o, vµ trªn hÕt, cÇn ph¶i c«ng t©m vÒ<br /> khoa häc” (V−¬ng Xu©n T×nh vµ céng<br /> sù, 2015, tr.134).<br /> <br /> 26<br /> HiÖn nay ViÖn Hµn l©m KHXH ViÖt<br /> Nam cã 30 viÖn vµ 3 trung t©m nghiªn<br /> cøu khoa häc trùc thuéc, ®−îc s¾p xÕp<br /> vµo 6 khèi. NÕu kh«ng cã sù ®æi míi vµ<br /> héi nhËp quèc tÕ thËt sù th× ViÖn Hµn<br /> l©m sÏ gièng nh− mét buång cau gåm 33<br /> qu¶, ®−îc s¾p xÕp kh¸ tïy tiÖn. Ch¼ng<br /> h¹n ViÖn TriÕt häc vµ ViÖn T©m lý häc<br /> ®−îc xÕp vµo Khèi KHXH (Trªn thÕ giíi<br /> kh«ng ai lµm thÕ. TriÕt häc vµ T©m lý<br /> häc lµ hai bé phËn hîp thµnh quan<br /> träng cña Khoa häc Nh©n v¨n); ViÖn<br /> Nghiªn cøu Gia ®×nh vµ Giíi ®−îc xÕp<br /> vµo Khèi Khoa häc nh©n v¨n, kh¸c víi<br /> ViÖn X· héi häc. ViÖn Nghiªn cøu Con<br /> ng−êi ®−îc xÕp vµo Khèi KHXH, kh¸c<br /> víi ViÖn D©n téc häc/ Nh©n häc (ViÖn<br /> Hµn l©m KHXH ViÖt Nam, 2015.)<br /> Nh÷ng h¹n chÕ trªn ®©y chøng tá sù<br /> bÊt cËp cña m« h×nh khoa häc X« viÕt.<br /> Tõ nh÷ng n¨m 1960, nghiªn cøu D©n<br /> téc häc theo m« h×nh X« viÕt tõng b−íc<br /> ®−îc x©y dùng, ph¸t triÓn ë ViÖt Nam<br /> vµ cã nh÷ng ®ãng gãp quan träng cho<br /> Nhµ n−íc vµ x· héi. Tuy nhiªn, m« h×nh<br /> nµy ngµy cµng béc lé nh÷ng h¹n chÕ.<br /> Suèt 70 n¨m d−íi chÝnh quyÒn X« viÕt,<br /> Liªn X« kh«ng hÒ cã Nh©n häc. Lý do ®¬n<br /> gi¶n chØ v× ng−êi ta quan niÖm “Nh©n<br /> häc lµ khoa häc cña ph−¬ng T©y, cña t−<br /> s¶n’’. 25 n¨m t¹i n−íc Nga hËu X« viÕt<br /> còng chØ cã “mét nöa nh©n häc” (ViÖn<br /> D©n téc häc vµ Nh©n häc thuéc ViÖn Hµn<br /> l©m Khoa häc Liªn bang Nga). Giê ®©y<br /> nÕu chóng ta tiÕp tôc theo m« h×nh khoa<br /> häc X« viÕt lµ ®i vµo ngâ côt. ViÖc chuyÓn<br /> tõ D©n téc häc sang Nh©n häc lµ xu thÕ<br /> tÊt yÕu, phï hîp víi yªu cÇu ®æi míi vµ<br /> héi nhËp quèc tÕ.<br /> CÇn nhÊn m¹nh r»ng qu¸ tr×nh<br /> chuyÓn ®æi tõ D©n téc häc sang Nh©n<br /> häc (chóng t«i t¹m gäi lµ “chuyÓn ®æi<br /> lÇn thø nhÊt”) ®· diÔn ra ë ViÖt Nam<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 1.2016<br /> <br /> c¸ch ®©y h¬n 70 n¨m, tõ cuèi nh÷ng<br /> n¨m 1930 khi ban D©n téc häc cña Häc<br /> viÖn ViÔn §«ng B¸c cæ Ph¸p (EFEO)<br /> hîp nhÊt víi ViÖn Gi¶i phÉu thuéc<br /> tr−êng §¹i häc Y khoa Hµ Néi thµnh<br /> ViÖn §«ng D−¬ng Nghiªn cøu Con ng−êi<br /> (L’Institut Indochinois pour l’Ðtude de<br /> l’Homme - IIEH). Ngµy 4/11/1937, 7 nhµ<br /> khoa häc Ph¸p vµ 8 nhµ khoa häc ViÖt<br /> Nam gåm c¸c «ng George CœdÌs, Vitor<br /> Goloubew, Jean Yves Claeys, Louis<br /> Bezacier, Paul LÐvy, NguyÔn V¨n Tè,<br /> TrÇn V¨n Gi¸p, NguyÔn V¨n Khoan,<br /> NguyÔn V¨n Huyªn (thuéc EFEO) vµ<br /> c¸c b¸c sÜ P. Huard, A. Bigot, §ç Xu©n<br /> Hîp, T«n ThÊt Tïng, §µo Huy H¸ch,<br /> NguyÔn Xu©n Nguyªn (thuéc Tr−êng<br /> §¹i häc Y khoa Hµ Néi) ®· quyÕt ®Þnh<br /> thµnh lËp IIEH vµ so¹n th¶o Quy chÕ<br /> cña ViÖn víi nh÷ng nguyªn t¾c ho¹t<br /> ®éng pháng theo Quy chÕ cña ViÖn Nh©n<br /> häc<br /> Ph¸p<br /> (L’Institut<br /> francais<br /> d’Anthropologie, thµnh lËp n¨m 1911 t¹i<br /> Paris). Toµn quyÒn §«ng D−¬ng J.<br /> BrÐviÐ ®· ký NghÞ ®Þnh sè 619 ngµy<br /> 03/02/1938 vÒ viÖc thµnh lËp ViÖn vµ<br /> chuÈn y Quy chÕ trªn.<br /> ChÝnh quyÒn §«ng D−¬ng nç lùc<br /> x©y dùng IIEH thµnh mét c¬ quan khoa<br /> häc thËt sù, cã uy tÝn, nh»m môc ®Ých<br /> “t¨ng c−êng sù hiÓu biÕt vÒ Con ng−êi<br /> c¶ vÒ thÓ chÊt vµ vÒ x· héi ë vïng ViÔn<br /> §«ng” (IIEH, 1938, tr.10; Ng« ThÕ<br /> Long, 2009, tr.34).<br /> Trong buæi khai tr−¬ng ViÖn ngµy<br /> 5/4/1938, Chñ tÞch IIEH, «ng George<br /> CœdÌs, ®· ph¸t biÓu: “§©y lµ mét<br /> ch−¬ng tr×nh réng r·i chØ cã thÓ thùc<br /> hiÖn b»ng sù hîp t¸c cña c¸c chuyªn gia<br /> thuéc c¸c bé m«n kh¸c nhau: Gi¶i phÉu<br /> häc, sinh lý häc, bÖnh lý häc, d©n téc<br /> häc, x· héi häc, lÞch sö...”. ¤ng còng<br /> ®¸nh gi¸ cao vai trß cña c¸c nhµ khoa<br /> häc, c¸c b¸c sÜ ViÖt Nam.<br /> <br /> Gãp phÇn vµo viÖc nghiªn cøu nh©n häc…<br /> <br /> IIEH ®· xuÊt b¶n 6 tËp san tõ n¨m<br /> 1938 ®Õn 1944, trong ®ã ®· c«ng bè<br /> nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc<br /> liªn quan ®Õn con ng−êi, chñ yÕu ë §«ng<br /> D−¬ng vµ c¸c n−íc kh¸c trong vïng ViÔn<br /> §«ng. NhiÒu c«ng tr×nh cña ViÖn cho ®Õn<br /> nay vÉn cßn cã gi¸ trÞ rÊt lín trong khoa<br /> häc, ®Æc biÖt trong y häc, nh©n häc, d©n<br /> téc häc, v¨n hãa d©n gian, kh¶o cæ häc,<br /> lÞch sö, d©n sè... §iÒu quan träng nhÊt lµ<br /> IIEH ®· ®Æt nÒn mãng v÷ng ch¾c cho<br /> viÖc nghiªn cøu tæng thÓ vÒ con ng−êi<br /> theo hai h−íng: Nh©n häc h×nh thÓ vµ<br /> Nh©n häc v¨n hãa. Tiªu biÓu cho hai<br /> h−íng nghiªn cøu nµy lµ hai nhµ Nh©n<br /> häc §ç Xu©n Hîp (1906-1985) vµ<br /> NguyÔn V¨n Huyªn (1905-1975).<br /> GS.BS. §ç Xu©n Hîp vµ GS.TS.<br /> NguyÔn V¨n Huyªn lµ hai nhµ khoa häc<br /> cïng thêi. Hai «ng cïng cèng hiÕn to lín<br /> cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n<br /> häc ë ViÖt Nam, nh−ng tõ hai h−íng<br /> kh¸c nhau. GS.BS. §ç Xu©n Hîp theo<br /> h−íng Nh©n häc h×nh thÓ (Nh©n häc thÓ<br /> chÊt, Nh©n häc sinh vËt), quan t©m<br /> nghiªn cøu con ng−êi víi t− c¸ch lµ c¬<br /> thÓ sinh vËt, lµm râ nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ<br /> thÓ chÊt, vÒ h×nh th¸i cña ng−êi ViÖt<br /> Nam. Cßn GS.TS. NguyÔn V¨n Huyªn<br /> theo h−íng Nh©n häc V¨n hãa, “®«i khi<br /> cßn ®−îc gäi lµ Nh©n häc x· héi - v¨n<br /> hãa, Nh©n häc x· héi, hay D©n téc häc”<br /> (Emily. A. Schultz, Robent H. Levenda,<br /> 2001, tr.16). Nh©n häc h×nh thÓ vµ<br /> Nh©n häc v¨n hãa lµ hai chuyªn ngµnh<br /> chñ chèt cña Nh©n häc, mµ viÖc nghiªn<br /> cøu lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn<br /> Nh©n häc ë ViÖt Nam nöa ®Çu thÕ kû<br /> XX kh«ng thÓ kh«ng ®Æc biÖt quan t©m.<br /> GS.BS. §ç Xu©n Hîp - nhµ gi¶i<br /> phÉu häc bËc thÇy - lµ mét trong sè c¸c<br /> thµnh viªn s¸ng lËp IIEH. Theo nhµ b¸o<br /> Hµm Ch©u, §ç Xu©n Hîp “lµ ng−êi ®Çu<br /> tiªn nghiªn cøu cã hÖ thèng vÒ c¸c ®Æc<br /> <br /> 27<br /> ®iÓm gi¶i phÉu cña ng−êi ViÖt Nam, kÓ<br /> c¶ ngãn ch©n Giao ChØ, nghiªn cøu c¸c<br /> t¸c phÈm ®iªu kh¾c n¬i chïa chiÒn, ®Òn<br /> miÕu”. ¤ng b¶o vÖ luËn ¸n tèt nghiÖp<br /> b¸c sÜ y khoa (n¨m 1944) vÒ Nghiªn cøu<br /> hÖ thèng x−¬ng ng−êi ViÖt Nam. Sau<br /> nh÷ng n¨m gi¶ng d¹y vµ miÖt mµi<br /> nghiªn cøu, «ng ®· thu ®−îc mét khèi<br /> l−îng rÊt lín nh÷ng tµi liÖu quý vÒ gi¶i<br /> phÉu h×nh th¸i vµ nh©n chñng cña c¸c<br /> d©n téc trªn ®Êt n−íc ViÖt Nam, còng<br /> nh− trong toµn câi §«ng D−¬ng. ¤ng<br /> còng ®· c«ng bè trªn TËp san cña IIEH<br /> nhiÒu bµi nghiªn cøu vÒ sä cña ng−êi<br /> T©y Nguyªn; nghiªn cøu vÒ bµn ch©n<br /> cña ng−êi ViÖt; nghiªn cøu vÒ x−¬ng ®ïi<br /> cña ng−êi ViÖt; chØ sè vµ d¹ng eo trªn<br /> cña x−¬ng chËu phô n÷ ViÖt Nam; sù<br /> thÝch øng cña x−¬ng chi d−íi cña ng−êi<br /> ViÖt khi ®i bé vµ khi ngåi xæm; nghiªn<br /> cøu gi¶i phÉu vµ nh©n häc vÒ b¶ vai cña<br /> ng−êi ViÖt; sù t¨ng tr−ëng cña nam n÷<br /> häc sinh ë Hµ Néi. ¤ng cßn c«ng bè mét<br /> sè c«ng tr×nh cã gi¸ trÞ vÒ n·o, m¹ch<br /> m¸u, d©y thÇn kinh, tuyÕn th−îng thËn<br /> cña ng−êi ViÖt.<br /> N¨m 1942, §ç Xu©n Hîp cïng ng−êi<br /> thÇy cña m×nh lµ GS. Pierre Huard cho<br /> xuÊt b¶n cuèn Morphologie humaine et<br /> anatomie artistique (H×nh th¸i häc<br /> ng−êi vµ gi¶i phÉu nghÖ thuËt, Nhµ<br /> xuÊt b¶n L'instruction publique en<br /> Indochine, Hµ Néi, 1942). Theo nhËn<br /> xÐt cña GS.TS. Lª Gia Vinh, ®ã qu¶ lµ<br /> mét bé s−u tËp phong phó, mét c«ng<br /> tr×nh nghiªn cøu nghiªm tóc, lµm c¬ së<br /> cho nhiÒu ngµnh khoa häc: Y häc, nh©n<br /> chñng häc, kh¶o cæ häc, mü thuËt häc.<br /> Cuèn s¸ch ®· g©y tiÕng vang trªn diÔn<br /> ®µn y häc Ph¸p vµ §«ng D−¬ng, vµ ®·<br /> ®−îc ViÖn Hµn l©m Y häc Ph¸p quyÕt<br /> ®Þnh tÆng gi¶i th−ëng TESTUT n¨m<br /> 1949 - Gi¶i th−ëng mang tªn nhµ Nh©n<br /> häc næi tiÕng thÕ giíi Jean Leo Testut<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản