intTypePromotion=1
ADSENSE

HỆ THỐNG CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN VIỆT NAM CHUẨN MỰC SỐ 200

Chia sẻ: Nguyen Lan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:53

114
lượt xem
18
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục đích của chuẩn mực này là qui định và hướng dẫn áp dụng các mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính. 02. Kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải luôn nắm vững mục tiêu kiểm toán là đưa ra ý kiến về sự trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: HỆ THỐNG CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN VIỆT NAM CHUẨN MỰC SỐ 200

  1. HỆ THỐNG CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN VIỆT NAM CHUẨN MỰC SỐ 200 " M Ụ C TIÊU VÀ NG UY ÊN T ẮC CƠ B Ả N C HI PHỐI KI ỂM TOÁ N BÁ O CÁ O T ÀI CH ÍN H "
  2. 2 QUI ĐỊNH CHUNG 01. Mục đích của chuẩn mực này là qui định và hướng dẫn áp dụng các mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính. 02. Kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải luôn nắm vững mục tiêu kiểm toán là đưa ra ý kiến về sự trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính. 03. Chuẩn mực này áp dụng cho kiểm toán báo cáo tài chính và được vận dụng cho kiểm toán thông tin tài chính khác và các dịch vụ liên quan của công ty kiểm toán. Kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải tuân thủ những qui định của chuẩn mực này trong quá trình thực hiện kiểm toán và cung cấp dịch vụ liên quan khác. Đơn vị được kiểm toán (khách hàng) và các bên sử dụng kết quả kiểm toán phải có những hiểu biết cần thiết về mục tiêu và nguyên tắc cơ bản qui định trong chuẩn mực này trong quá trình phối hợp công việc với công ty kiểm toán và kiểm toán viên cũng như khi xử lý các quan hệ liên quan đến các thông tin đã được kiểm toán. Các thuật ngữ trong chuẩn mực này được hiểu như sau: 04. Báo cáo tài chính: Là hệ thống báo cáo được lập theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận) phản ánh các thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu của đơn vị. 05. Trọng yếu: Là thuật ngữ dùng để thể hiện tầm quan trọng của một thông tin (một số liệu kế toán) trong báo cáo tài chính. Thông tin được coi là trọng yếu có nghĩa là nếu thiếu thông tin đó hay thiếu chính xác của thông tin đó sẽ ảnh hưởng đến các quyết định của người sử dụng báo cáo tài chính. Mức độ trọng yếu tuỳ thuộc vào tầm quan trọng của thông tin hay của sai sót được đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể. Tính trọng yếu của thông tin phải xem xét cả trên tiêu chuẩn định lượng và định tính. 06. Đảm bảo: Là sự hài lòng của kiểm toán viên về độ tin cậy của các kết luận hoặc bằng chứng kiểm toán thu thập được, hoặc do đơn vị đưa ra cho người sử dụng. Để có được sự đảm bảo này, kiểm toán viên cần đánh giá các bằng chứng thu thập được khi thực hiện kiểm toán và hình thành kết luận. Mức độ hài lòng có được dẫn đến mức độ đảm bảo tuỳ thuộc vào việc thực hiện và kết quả thực hiện các thủ tục kiểm toán. 07. Đảm bảo hợp lý: Là trong một cuộc kiểm toán, kiểm toán viên đưa ra một mức độ đảm bảo cao nhưng không phải là tuyệt đối. Có nghĩa là báo cáo tài chính đã được kiểm toán không còn chứa đựng những sai sót trọng yếu so với ý kiến của kiểm toán viên trong báo cáo kiểm toán. 08. Trung thực: Là thông tin tài chính và tài liệu kế toán phản ánh đúng sự thật nội dung, bản chất và giá trị của nghiệp vụ kinh tế phát sinh. 09. Hợp lý: Là thông tin tài chính và tài liệu kế toán phản ánh trung thực, cần thiết và phù hợp về không gian, thời gian và sự kiện được nhiều người thừa nhận. 10. Hợp pháp: Là thông tin tài chính và tài liệu kế toán phản ánh đúng pháp luật, đúng chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận). N Ộ I D U N G C H U Ẩ N M ỰC Mục tiêu của kiểm toán báo cáo tài chính 11. Mục tiêu của kiểm toán báo cáo tài chính là giúp cho kiểm toán viên và công ty kiểm toán đưa ra ý kiến xác nhận rằng báo cáo tài chính có được lập trên cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận), có tuân thủ pháp luật liên quan và có phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu hay không?
  3. 3 Mục tiêu của kiểm toán báo cáo tài chính còn giúp cho đơn vị được kiểm toán thấy rõ những tồn tại, sai sót để khắc phục nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính của đơn vị. 12. ý kiến của kiểm toán viên làm tăng thêm sự tin cậy của báo cáo tài chính, nhưng người sử dụng báo cáo tài chính không thể cho rằng ý kiến của kiểm toán viên là sự đảm bảo về khả năng tồn tại của doanh nghiệp trong tương lai cũng như hiệu quả và hiệu lực điều hành của bộ máy quản lý. Nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính 13. Các nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính, gồm: - Tuân thủ pháp luật của Nhà nước; - Tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp; - Tuân thủ chuẩn mực kiểm toán; - Kiểm toán viên phải có thái độ hoài nghi mang tính nghề nghiệp. 14. Kiểm toán viên phải luôn luôn coi trọng và chấp hành đúng pháp luật của Nhà nước trong quá trình hành nghề kiểm toán. 15. Kiểm toán viên phải tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán, như sau: a) Độc lập; b) Chính trực; c) Khách quan; d) Năng lực chuyên môn và tính thận trọng; e) Tính bí mật; f) Tư cách nghề nghiệp; g) Tuân thủ chuẩn mực chuyên môn. 16. Độc lập: Độc lập là nguyên tắc hành nghề cơ bản của kiểm toán viên. Trong quá trình kiểm toán, kiểm toán viên phải thực sự không bị chi phối hoặc tác động bởi bất kỳ lợi ích vật chất hoặc tinh thần nào làm ảnh hưởng đến sự trung thực, khách quan và độc lập nghề nghiệp của mình. Kiểm toán viên không được nhận làm kiểm toán cho các đơn vị mà mình có quan hệ kinh tế hoặc quyền lợi kinh tế như góp vốn cổ phần, cho vay hoặc vay vốn từ khách hàng, hoặc là cổ đông chi phối của khách hàng, hoặc có ký kết hợp đồng gia công, dịch vụ, đại lý tiêu thụ hàng hoá,... Kiểm toán viên không được nhận làm kiểm toán ở những đơn vị mà bản thân có quan hệ họ hàng thân thuộc (như bố, mẹ, vợ, chồng, con cái, anh chị em ruột) với những người trong bộ máy quản lý (Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, các trưởng, phó phòng và những người tương đương) trong đơn vị được kiểm toán. Kiểm toán viên không được vừa làm dịch vụ kế toán (như trực tiếp ghi chép, giữ sổ kế toán và lập báo cáo tài chính) vừa làm dịch vụ kiểm toán cho cùng một khách hàng. Trong quá trình kiểm toán, nếu có sự hạn chế về tính độc lập thì kiểm toán viên phải tìm cách loại bỏ sự hạn chế này. Nếu không loại bỏ được thì kiểm toán viên phải nêu rõ điều này trong báo cáo kiểm toán. 17. Chính trực: Kiểm toán viên phải thẳng thắn, trung thực và có chính kiến rõ ràng. 18. Khách quan: Kiểm toán viên phải công bằng, tôn trọng sự thật và không được thành kiến, thiên vị. 19. Năng lực chuyên môn và tính thận trọng: Kiểm toán viên phải thực hiện công việc kiểm toán với đầy đủ năng lực chuyên môn cần thiết, với sự thận trọng cao nhất và tinh thần làm việc chuyên cần. Kiểm toán viên có nhiệm vụ duy trì, cập nhật và nâng cao kiến thức trong hoạt động thực tiễn, trong môi trường pháp lý và các tiến bộ kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu công việc. 20. Tính bí mật : Kiểm toán viên phải bảo mật các thông tin có được trong quá trình kiểm toán, không được tiết lộ bất cứ một thông tin nào khi chưa được phép của người có thẩm quyền, trừ
  4. 4 khi có nghĩa vụ phải công khai theo yêu cầu của pháp luật hoặc trong phạm vi quyền hạn nghề nghiệp của mình. 21. Tư cách nghề nghiệp: Kiểm toán viên phải trau dồi và bảo vệ uy tín nghề nghiệp, không được gây ra những hành vi làm giảm uy tín nghề nghiệp. 22. Tuân thủ chuẩn mực chuyên môn: Kiểm toán viên phải thực hiện công việc kiểm toán theo những kỹ thuật và chuẩn mực chuyên môn đã qui định trong chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (hoặc chuẩn mực kiểm toán quốc tế được Việt Nam chấp nhận) và các quy định pháp luật hiện hành. 23. Kiểm toán viên phải tuân thủ chuẩn mực kiểm toán Việt Nam hoặc chuẩn mực kiểm toán quốc tế được Việt Nam chấp nhận. Các chuẩn mực kiểm toán này qui định các nguyên tắc, thủ tục cơ bản và hướng dẫn thể thức áp dụng các nguyên tắc và thủ tục cơ bản liên quan đến kiểm toán báo cáo tài chính. 24. Kiểm toán viên phải có thái độ hoài nghi mang tính nghề nghiệp trong quá trình lập kế hoạch và thực hiện kiểm toán và phải luôn ý thức rằng có thể tồn tại những tình huống dẫn đến những sai sót trọng yếu trong các báo cáo tài chính. Ví dụ: Khi nhận được bản giải trình của Giám đốc đơn vị, kiểm toán viên không được thừa nhận ngay các giải trình đó đã là đúng, mà phải tìm được những bằng chứng cần thiết chứng minh cho giải trình đó. Phạm vi kiểm toán 25. “Phạm vi kiểm toán” là những công việc và thủ tục kiểm toán cần thiết mà kiểm toán viên phải xác định và thực hiện trong quá trình kiểm toán để đạt được mục tiêu kiểm toán. Thủ tục kiểm toán phải được xác định trên cơ sở chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (hoặc chuẩn mực kiểm toán quốc tế được chấp nhận), phù hợp yêu cầu của tổ chức nghề nghiệp, phù hợp qui định của pháp luật và các thoả thuận trong hợp đồng kiểm toán. Đảm bảo hợp lý 26. Kiểm toán viên thực hiện kiểm toán theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (hoặc chuẩn mực kiểm toán quốc tế được chấp nhận) để có được một sự đảm bảo hợp lý rằng báo cáo tài chính nếu có sai sót trọng yếu thì đã được kiểm toán viên phát hiện và trình bày trong báo cáo kiểm toán. Báo cáo tài chính đã được kiểm toán, nói chung không còn (hoặc không có) sai sót trọng yếu. “Đảm bảo hợp lý” là khái niệm liên quan đến việc thu thập bằng chứng kiểm toán cần thiết giúp kiểm toán viên và công ty kiểm toán kết luận rằng không còn sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính. Khái niệm “đảm bảo hợp lý” liên quan đến toàn bộ quá trình kiểm toán. 27. Khả năng phát hiện ra sai sót trọng yếu của kiểm toán viên bị giới hạn do những hạn chế tiềm tàng sau đây: . Sử dụng phương pháp kiểm tra chọn mẫu và áp dụng các thử nghiệm; . Những hạn chế tiềm tàng của hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ (Ví dụ: Khả năng xảy ra thông đồng, lập chứng từ giả, ...); . Phần lớn các bằng chứng kiểm toán thường có tính xét đoán và thuyết phục nhiều hơn sự đảm bảo chắc chắn và khẳng định. 28. Để đưa ra ý kiến kiểm toán, kiểm toán viên chủ yếu phải dựa vào sự đánh giá, xét đoán riêng của mình, đặc biệt liên quan đến việc: . Thu thập bằng chứng kiểm toán; . Rút ra kết luận dựa trên các bằng chứng kiểm toán thu thập được, (Ví dụ: Đánh giá tính hợp lý của các ước tính kế toán như khấu hao TSCĐ, lập dự phòng, ...). Trách nhiệm đối với báo cáo tài chính 29. Giám đốc (hoặc người đứng đầu) đơn vị được kiểm toán chịu trách nhiệm lập, trình bày trung thực, hợp lý báo cáo tài chính theo đúng chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp thuận) và các quy định có liên quan. Kiểm toán viên và công ty kiểm toán chịu trách nhiệm kiểm tra, chuẩn bị và trình bày ý kiến của mình về báo cáo tài chính.
  5. 5 Việc kiểm toán báo cáo tài chính không làm giảm nhẹ trách nhiệm của Giám đốc (hoặc người đứng đầu) đơn vị được kiểm toán đối với báo cáo tài chính. Chuaån möïc soá 240 GIAN LAÄN VAØ SAI SOÙT Qui ñònh chung 01. Muïc ñích cuûa chuaån möïc naøy laø qui ñònh caùc nguyeân taéc, thuû tuïc cô baûn vaø höôùng daãn theå thöùc aùp duïng caùc nguyeân taéc vaø thuû tuïc cô baûn lieân quan ñeán traùch nhieäm cuûa kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn trong vieäc xem xeùt gian laän vaø sai soùt trong quaù trình kieåm toaùn baùo caùo taøi chính. 02. Khi laäp keá hoaïch vaø thöïc hieän thuû tuïc kieåm toaùn, khi ñaùnh giaù vaø baùo caùo keát quaû thöïc hieän thuû tuïc kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi xem xeùt xem coù caùc sai phaïm do gian laän hoaëc sai soùt gaây ra laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính khoâng? 03. Chuaån möïc naøy aùp duïng cho kieåm toaùn baùo caùo taøi chính vaø ñöôïc vaän duïng cho kieåm toaùn thoâng tin taøi chính khaùc vaø caùc dòch vuï lieân quan cuûa coâng ty kieåm toaùn. Kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi tuaân thuû caùc qui ñònh cuûa chuaån möïc naøy trong quaù trình thöïc hieän kieåm toaùn baùo caùo taøi chính. Ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn (khaùch haøng) vaø caùc beân söû duïng keát quaû kieåm toaùn phaûi coù nhöõng hieåu bieát caàn thieát veà nhöõng qui ñònh trong chuaån möïc naøy ñeå phoái hôïp coâng vieäc vôùi coâng ty kieåm toaùn vaø kieåm toaùn vieân cuõng nhö xöû lyù caùc quan heä lieân quan ñeán caùc thoâng tin ñaõ ñöôïc kieåm toaùn. Caùc thuaät ngöõ trong chuaån möïc naøy ñöôïc hieåu nhö sau: 04. Gian laän: Laø nhöõng haønh vi coá yù laøm sai leäch thoâng tin kinh teá, taøi chính do moät hay nhieàu ngöôøi trong Hoäi ñoàng quaûn trò, Ban Giaùm ñoác, caùc nhaân vieân hoaëc beân thöù ba thöïc hieän, laøm aûnh höôûng ñeán baùo caùo taøi chính. Gian laän coù theå bieåu hieän döôùi caùc daïng toång quaùt sau: - Xuyeân taïc, laøm giaû chöùng töø, taøi lieäu lieân quan ñeán baùo caùo taøi chính; - Söûa ñoåi chöùng töø, taøi lieäu keá toaùn laøm sai leäch baùo caùo taøi chính; - Bieån thuû taøi saûn; - Che daáu hoaëc coá yù boû soùt caùc thoâng tin, taøi lieäu hoaëc nghieäp vuï kinh teá laøm sai leäch baùo caùo taøi chính; - Ghi cheùp caùc nghieäp vuï kinh teá khoâng ñuùng söï thaät; - Coá yù aùp duïng sai caùc chuaån möïc, nguyeân taéc, phöông phaùp vaø cheá ñoä keá toaùn, chính saùch taøi chính; - Coá yù tính toaùn sai veà soá hoïc. 05. Sai soùt: Laø nhöõng loãi khoâng coá yù coù aûnh höôûng ñeán baùo caùo taøi chính, nhö: - Loãi veà tính toaùn soá hoïc hoaëc ghi cheùp sai; - Boû soùt hoaëc hieåu sai, laøm sai caùc khoaûn muïc, caùc nghieäp vuï kinh teá; - AÙp duïng sai caùc chuaån möïc, nguyeân taéc, phöông phaùp vaø cheá ñoä keá toaùn, chính saùch taøi chính nhöng khoâng coá yù.
  6. 6 NOÄI DUNG CHUAÅN MÖÏC Traùch nhieäm cuûa Giaùm ñoác (hoaëc ngöôøi ñöùng ñaàu) 06. Giaùm ñoác (hoaëc ngöôøi ñöùng ñaàu) ñôn vò chòu traùch nhieäm tröïc tieáp trong vieäc ngaên ngöøa, phaùt hieän vaø xöû lyù caùc gian laän vaø sai soùt trong ñôn vò thoâng qua vieäc xaây döïng vaø duy trì thöïc hieän thöôøng xuyeân heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä thích hôïp. Do haïn cheá voán coù cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä neân khoù coù theå loaïi tröø hoaøn toaøn khaû naêng xaûy ra gian laän hoaëc sai soùt. Traùch nhieäm cuûa kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn 07. Trong quaù trình kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn coù traùch nhieäm giuùp ñôn vò phaùt hieän, xöû lyù vaø ngaên ngöøa gian laän vaø sai soùt, nhöng kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn khoâng phaûi chòu traùch nhieäm tröïc tieáp trong vieäc ngaên ngöøa caùc gian laän vaø sai soùt ôû ñôn vò maø hoï kieåm toaùn, Ñaùnh giaù ruûi ro 08. Khi laäp keá hoaïch vaø khi thöïc hieän kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi ñaùnh giaù ruûi ro veà nhöõng gian laän vaø sai soùt coù theå coù, laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính vaø phaûi trao ñoåi vôùi Giaùm ñoác (hoaëc ngöôøi ñöùng daàu) ñôn vò veà moïi gian laän hoaëc sai soùt quan troïng phaùt hieän ñöôïc. 09. Ngoaøi caùc haïn cheá trong thieát keá vaø thöïc hieän heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, nhöõng tình huoáng hoaëc söï kieän laøm taêng ruûi ro do gian laän hoaëc sai soùt, goàm: - Caùc vaán ñeà lieân quan ñeán tính chính tröïc hoaëc naêng löïc cuûa Ban Giaùm ñoác; - Caùc söùc eùp baát thöôøng ñoái vôùi ñôn vò; - Caùc nghieäp vuï vaø söï kieän khoâng bình thöôøng; - Nhöõng khoù khaên lieân quan ñeán thu thaäp ñaày ñuû baèng chöùng kieåm toaùn thích hôïp. - Nhöõng nhaân toá töø moâi tröôøng tin hoïc lieân quan ñeán caùc tình huoáng vaø söï kieän neâu treân. (Ví duï veà nhöõng tình huoáng hoaëc söï kieän naøy ñöôïc neâu ôû Phuï luïc soá 01). Phaùt hieän 10. Treân cô sôû ñaùnh giaù ruûi ro, kieåm toaùn vieân phaûi thieát laäp caùc thuû tuïc kieåm toaùn thích hôïp nhaèm ñaûm baûo caùc gian laän vaø sai soùt coù aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính ñeàu ñöôïc phaùt hieän. 11. Kieåm toaùn vieân phaûi thu thaäp ñaày ñuû baèng chöùng kieåm toaùn thích hôïp ñeå chöùng minh laø khoâng coù gian laän hoaëc sai soùt laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính; hoaëc neáu coù gian laän, sai soùt thì ñaõ ñöôïc phaùt hieän, ñöôïc söûa chöõa hoaëc ñaõ trình baøy trong baùo caùo taøi chính, vaø kieåm toaùn vieân phaûi chæ ra aûnh höôûng cuûa gian laän vaø sai soùt ñeán baùo caùo taøi chính. Khaû naêng phaùt hieän sai soùt thöôøng cao hôn khaû naêng phaùt hieän gian laän vì gian laän thöôøng keøm theo caùc haønh vi coá yù che daáu. 12. Do nhöõng haïn cheá voán coù cuûa kieåm toaùn, neân duø kieåm toaùn vieân ñaõ tuaân thuû caùc nguyeân taéc vaø thuû tuïc kieåm toaùn thì ruûi ro do khoâng
  7. 7 phaùt hieän heát caùc gian laän vaø sai soùt laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính vaãn coù theå xaûy ra. Khi xaûy ra ruûi ro do khoâng phaùt hieän heát caùc gian laän vaø sai soùt laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính ñaõ ñöôïc kieåm toaùn thì phaûi xem xeùt vieäc chaáp haønh ñaày ñuû nguyeân taéc vaø thuû tuïc kieåm toaùn trong töøng hoaøn caûnh cuï theå vaø tính thích hôïp cuûa caùc keát luaän trong baùo caùo kieåm toaùn döïa treân keát quaû cuûa caùc thuû tuïc kieåm toaùn ñaõ thöïc hieän. Nhöõng haïn cheá voán coù cuûa kieåm toaùn 13. Coâng vieäc kieåm toaùn thöôøng chòu ruûi ro do khoâng phaùt hieän heát caùc sai phaïm laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính, keå caû khi cuoäc kieåm toaùn ñaõ ñöôïc laäp keá hoaïch vaø tieán haønh theo ñuùng caùc chuaån möïc kieåm toaùn Vieät Nam hoaëc chuaån möïc kieåm toaùn quoác teá ñöôïc chaáp nhaän. 14. Ruûi ro khoâng phaùt hieän heát caùc sai phaïm troïng yeáu do gian laän cao hôn ruûi ro khoâng phaùt hieän heát caùc sai phaïm troïng yeáu do sai soùt, vì gian laän thöôøng ñi keøm vôùi caùc haønh vi coá yù che daáu gian laän. Kieåm toaùn vieân coù quyeàn chaáp nhaän nhöõng giaûi trình, caùc ghi cheùp vaø taøi lieäu cuûa khaùch haøng khi coù baèng chöùng veà vieäc khoâng coù gian laän vaø sai soùt. Tuy vaäy, kieåm toaùn vieân phaûi coù thaùi ñoä hoaøi nghi mang tính ngheà nghieäp trong quaù trình laäp keá hoaïch vaø thöïc hieän kieåm toaùn vaø phaûi luoân yù thöùc ñöôïc raèng coù theå toàn taïi nhöõng tình huoáng hoaëc söï kieän daãn ñeán nhöõng sai soùt troïng yeáu trong baùo caùo taøi chính. 15. Do nhöõng haïn cheá voán coù cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä neân vaãn coù khaû naêng xaûy ra gian laän hoaëc sai soùt laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính. Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä coù theå khoâng phaùt hieän ñöôïc gian laän do coù söï thoâng ñoàng giöõa caùc nhaân vieân hoaëc gian laän cuûa Ban Giaùm ñoác. Nhöõng thuû tuïc caàn ñöôïc tieán haønh khi coù daáu hieäu gian laän hoaëc sai soùt 16. Trong quaù trình kieåm toaùn, khi xeùt thaáy coù daáu hieäu veà gian laän hoaëc sai soùt, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi xem xeùt nhöõng aûnh höôûng cuûa gian laän vaø sai soùt ñeán baùo caùo taøi chính. Tröôøng hôïp kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn cho raèng gian laän hoaëc sai soùt coù theå aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính thì phaûi thöïc hieän söûa ñoåi vaø boå sung nhöõng thuû tuïc kieåm toaùn thích hôïp. 17. Möùc ñoä söûa ñoåi vaø boå sung caùc thuû tuïc kieåm toaùn phuï thuoäc vaøo söï ñaùnh giaù cuûa kieåm toaùn vieân veà: a) Caùc loaïi gian laän vaø sai soùt ñaõ ñöôïc phaùt hieän; b) Taàn suaát xaûy ra gian laän hoaëc sai soùt; c) Khaû naêng taùi dieãn cuûa moät loaïi gian laän hoaëc sai soùt cuï theå coù theå aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính. Kieåm toaùn vieân khoâng ñöôïc cho raèng caùc gian laän vaø sai soùt xaûy ra laø ñôn leû vaø bieät laäp, tröø khi ñaõ xaùc ñònh roõ raøng. Neáu caàn thieát, kieåm toaùn vieân phaûi ñieàu chænh laïi noäi dung, lòch trình vaø phaïm vi caùc thöû nghieäm cô baûn. 18. Vieäc thöïc hieän caùc thuû tuïc kieåm toaùn söûa ñoåi vaø boå sung thöôøng giuùp cho kieåm toaùn vieân khaúng ñònh hoaëc xoaù boû nghi ngôø veà gian laän hoaëc sai soùt. Tröôøng hôïp keát quaû cuûa caùc thuû tuïc söûa ñoåi vaø boå sung khoâng xoaù boû ñöôïc nghi ngôø veà gian laän vaø sai soùt, thì kieåm
  8. 8 toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi thaûo luaän vaán ñeà naøy vôùi Ban Giaùm ñoác ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn vaø phaûi ñaùnh giaù aûnh höôûng cuûa noù ñeán baùo caùo taøi chính vaø Baùo caùo kieåm toaùn. 19. Kieåm toaùn vieân phaûi xem xeùt aûnh höôûng cuûa caùc gian laän vaø sai soùt troïng yeáu trong moái lieân heä vôùi nhöõng khía caïnh khaùc cuûa cuoäc kieåm toaùn, ñaëc bieät laø ñoä tin caäy trong caùc giaûi trình cuûa Giaùm ñoác. Tröôøng hôïp heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä khoâng phaùt hieän ñöôïc gian laän vaø sai soùt hoaëc caùc gian laän vaø sai soùt khoâng ñöôïc ñeà caäp trong giaûi trình cuûa Giaùm ñoác thì kieåm toaùn vieân phaûi xem xeùt laïi vieäc ñaùnh giaù ruûi ro vaø ñoä tin caäy cuûa caùc giaûi trình ñoù. Khaû naêng phaùt hieän gian laän vaø sai soùt cuûa kieåm toaùn vieân seõ tuyø thuoäc vaøo moái quan heä giöõa caùc sai phaïm vôùi nhöõng haønh vi coá tình che daáu sai phaïm; giöõa caùc thuû tuïc kieåm soaùt cuï theå cuûa Ban Giaùm ñoác vaø caùc nhaân vieân lieân quan. Thoâng baùo veà gian laän vaø sai soùt Thoâng baùo cho Giaùm ñoác (hoaëc ngöôøi ñöùng ñaàu) 20. Kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi thoâng baùo kòp thôøi nhöõng phaùt hieän cuûa mình cho Giaùm ñoác (hoaëc ngöôøi ñöùng ñaàu) ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn trong thôøi haïn nhanh nhaát tröôùc ngaøy phaùt haønh baùo caùo taøi chính, hoaëc tröôùc ngaøy phaùt haønh Baùo caùo kieåm toaùn, khi: a) Kieåm toaùn vieân nghi ngôø coù gian laän, maëc duø chöa ñaùnh giaù ñöôïc aûnh höôûng cuûa gian laän naøy tôùi baùo caùo taøi chính; b) Coù gian laän; c) Coù sai soùt troïng yeáu. 21. Khi nghi ngôø coù gian laän, hoaëc phaùt hieän ra gian laän hoaëc sai soùt troïng yeáu ñaõ xaûy ra hoaëc coù theå xaûy ra, kieåm toaùn vieân phaûi caân nhaéc taát caû caùc tình huoáng xem caàn thoâng baùo cho caáp naøo. Tröôøng hôïp coù gian laän, kieåm toaùn vieân phaûi ñaùnh giaù khaû naêng gian laän naøy lieân quan ñeán caáp quaûn lyù naøo. Trong haàu heát caùc tröôøng hôïp xaûy ra gian laän, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi thoâng baùo cho caáp quaûn lyù cao hôn caáp cuûa nhöõng ngöôøi coù dính líu ñeán gian laän ñoù. Khi nghi ngôø gian laän coù lieân quan ñeán ngöôøi Laõnh ñaïo cao nhaát trong ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn thì thoâng thöôøng kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi tham khaûo yù kieán cuûa chuyeân gia tö vaán phaùp luaät ñeå xaùc ñònh caùc thuû tuïc caàn tieán haønh. Thoâng baùo cho ngöôøi söû duïng baùo caùo kieåm toaùn 22. Neáu kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn keát luaän raèng coù gian laän hoaëc sai soùt laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính nhöng gian laän hoaëc sai soùt naøy khoâng ñöôïc ñôn vò söûa chöõa hoaëc khoâng ñöôïc phaûn aûnh ñaày ñuû trong baùo caùo taøi chính, thì kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi ñöa ra yù kieán chaáp nhaän töøng phaàn hoaëc yù kieán khoâng chaáp nhaän. Tröôøng hôïp coù gian laän hoaëc sai soùt coù theå laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính maëc duø ñaõ phaûn aùnh ñaày ñuû trong baùo caùo taøi chính nhöng kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn vaãn phaûi chæ roõ ra trong Baùo caùo kieåm toaùn. 23. Neáu ñôn vò khoâng cho pheùp kieåm toaùn vieân thu thaäp ñaày ñuû caùc baèng chöùng kieåm toaùn thích hôïp ñeå ñaùnh giaù gian laän hoaëc sai soùt ñaõ xaûy ra hoaëc coù theå xaûy ra laøm aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính thì kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi ñöa ra yù
  9. 9 kieán chaáp nhaän töøng phaàn hoaëc yù kieán töø choái vì phaïm vi kieåm toaùn bò giôùi haïn. 24. Neáu khoâng theå xaùc ñònh ñöôïc ñaày ñuû gian laän hoaëc sai soùt ñaõ xaûy ra do haïn cheá khaùch quan töø beân ngoaøi hoaëc do chuû quan trong ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn thì kieåm toaùn vieân phaûi xeùt tôùi aûnh höôûng cuûa gian laän hoaëc sai soùt naøy tôùi Baùo caùo kieåm toaùn. Thoâng baùo cho cô quan chöùc naêng coù lieân quan 25. Kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn coù traùch nhieäm baûo maät caùc thoâng tin, soá lieäu cuûa khaùch haøng, tröø tröôøng hôïp ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn coù gian laän hoaëc sai soùt maø theo qui ñònh cuûa phaùp luaät, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi thoâng baùo haønh vi gian laän hoaëc sai soùt ñoù cho cô quan chöùc naêng coù lieân quan. Tröôøng hôïp naøy, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn ñöôïc pheùp trao ñoåi tröôùc vôùi chuyeân gia tö vaán phaùp luaät. Kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn ruùt khoûi hôïp ñoàng kieåm toaùn 26. Kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn ñöôïc pheùp chaám döùt hôïp ñoàng kieåm toaùn khi xeùt thaáy ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn khoâng coù bieän phaùp caàn thieát ñeå xöû lyù ñoái vôùi gian laän maø kieåm toaùn vieân cho laø caàn thieát trong hoaøn caûnh cuï theå, keå caû caùc gian laän khoâng aûnh höôûng troïng yeáu ñeán baùo caùo taøi chính. Nhaân toá aûnh höôûng tôùi quyeát ñònh ruùt khoûi hôïp ñoàng, goàm: gian laän hoaëc sai soùt lieân quan ñeán caáp laõnh ñaïo cao nhaát trong ñôn vò; vieäc tieáp tuïc duy trì quan heä cuûa kieåm toaùn vieân vôùi ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn. Coâng ty kieåm toaùn phaûi caân nhaéc kyõ löôõng vaø trao ñoåi vôùi chuyeân gia tö vaán phaùp luaät tröôùc khi ñöa ra quyeát ñònh naøy. 27. Tröôøng hôïp ruùt khoûi hôïp ñoàng kieåm toaùn, neáu kieåm toaùn vieân khaùc ñöôïc thay theá yeâu caàu cung caáp thoâng tin veà khaùch haøng thì kieåm toaùn vieân hieän taïi phaûi thoâng baùo roõ lyù do chuyeân moân daãn tôùi buoäc phaûi chaám döùt hôïp ñoàng. Kieåm toaùn vieân hieän taïi coù theå thaûo luaän vaø thoâng baùo vôùi kieåm toaùn vieân khaùc ñöôïc thay theá veà caùc thoâng tin cuûa khaùch haøng phuø hôïp vôùi luaät phaùp, yeâu caàu veà ñaïo ñöùc ngheà nghieäp kieåm toaùn coù lieân quan vaø phaïm vi cho pheùp cuûa khaùch haøng. Neáu khaùch haøng khoâng cho pheùp thaûo luaän veà coâng vieäc cuûa hoï thì kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn hieän taïi cuõng phaûi thoâng baùo veà vieäc khoâng cho pheùp naøy cho kieåm toaùn vieân ñöôïc thay theá./. PHUÏ LUÏC SOÁ 01 Ví duï veà nhöõng tình huoáng hoaëc söï kieän laøm taêng ruûi ro do gian laän hoaëc sai soùt Nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán tính chính tröïc hoaëc naêng löïc cuûa Ban Giaùm ñoác - Coâng taùc quaûn lyù bò moät ngöôøi (hay moät nhoùm ngöôøi) ñoäc quyeàn naém giöõ, thieáu söï giaùm saùt coù hieäu löïc cuûa Ban Giaùm ñoác hoaëc Hoäi ñoàng quaûn trò; - Cô caáu toå chöùc cuûa ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn phöùc taïp moät caùch coá yù; - Söï baát löïc trong vieäc söûa chöõa nhöõng yeáu keùm cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä trong khi nhöõng yeáu keùm naøy hoaøn toaøn coù theå khaéc phuïc ñöôïc;
  10. 10 - Thay ñoåi thöôøng xuyeân keá toaùn tröôûng hoaëc ngöôøi coù traùch nhieäm cuûa boä phaän keá toaùn vaø taøi chính; - Thieáu nhieàu nhaân vieân keá toaùn trong moät thôøi gian daøi; - Boá trí ngöôøi laøm keá toaùn khoâng ñuùng chuyeân moân hoaëc ngöôøi bò phaùp luaät nghieâm caám; - Thay ñoåi thöôøng xuyeân chuyeân gia tö vaán phaùp luaät hoaëc kieåm toaùn vieân. Caùc söùc eùp baát thöôøng trong ñôn vò hoaëc töø beân ngoaøi vaøo ñôn vò - Ngaønh ngheà kinh doanh gaëp khoù khaên vaø soá ñôn vò phaù saûn ngaøy caøng taêng; - Thieáu voán kinh doanh do loã, hoaëc do môû roäng quy moâ doanh nghieäp quaù nhanh; - Möùc thu nhaäp giaûm suùt; - Doanh nghieäp coá yù haïch toaùn taêng lôïi nhuaän nhaèm khuyeách tröông hoaït ñoäng; - Ñaàu tö quaù nhanh vaøo ngaønh ngheà môùi hoaëc loaïi saûn phaåm môùi laøm maát caân ñoái taøi chính; - Doanh nghieäp bò leä thuoäc quaù nhieàu vaøo moät soá saûn phaåm hoaëc moät soá khaùch haøng; - Söùc eùp veà taøi chính töø nhöõng nhaø ñaàu tö hoaëc caùc caáp quaûn lyù ñôn vò; - Söùc eùp ñoái vôùi nhaân vieân keá toaùn phaûi hoaøn taát baùo caùo taøi chính trong thôøi gian quaù ngaén. Caùc nghieäp vuï vaø söï kieän khoâng bình thöôøng - Caùc nghieäp vuï ñoät xuaát, ñaëc bieät xaûy ra vaøo cuoái nieân ñoä keá toaùn coù taùc ñoäng ñeán doanh thu, chi phí vaø keát quaû; - Caùc nghieäp vuï hoaëc phöông phaùp xöû lyù keá toaùn phöùc taïp; - Caùc nghieäp vuï vôùi caùc beân höõu quan; - Caùc khoaûn chi phí quaù cao so vôùi nhöõng dòch vuï ñöôïc cung caáp (Ví duï: Phí luaät sö, tö vaán hoaëc ñaïi lyù,...). Nhöõng khoù khaên lieân quan ñeán thu thaäp ñaày ñuû baèng chöùng kieåm toaùn thích hôïp - Taøi lieäu keá toaùn khoâng ñaày ñuû hoaëc khoâng ñöôïc cung caáp kòp thôøi (Ví duï: Khoâng thu thaäp ñuû chöùng töø ; phaùt sinh cheânh leäch lôùn giöõa soå vaø baùo caùo, nhöõng nghieäp vuï ghi cheùp sai hoaëc ñeå ngoaøi soå keá toaùn,...); - Löu tröõ taøi lieäu khoâng ñaày ñuû veà caùc söï kieän vaø nghieäp vuï kinh teá (Ví duï: chöùng töø chöa ñöôïc pheâ duyeät, thieáu taøi lieäu hoã trôï cho nhöõng nghieäp vuï lôùn hoaëc baát thöôøng); - Coù cheânh leäch lôùn giöõa soå keá toaùn cuûa ñôn vò vôùi xaùc nhaän cuûa beân thöù ba; maâu thuaãn giöõa caùc baèng chöùng kieåm toaùn; khoâng giaûi thích ñöôïc söï thay ñoåi cuûa caùc chæ soá hoaït ñoäng; - Ban Giaùm ñoác töø choái cung caáp giaûi trình hoaëc giaûi trình khoâng thoaû maõn yeâu caàu cuûa kieåm toaùn vieân. Nhöõng nhaân toá töø moâi tröôøng tin hoïc lieân quan ñeán caùc tình huoáng vaø söï kieän neâu treân - Khoâng laáy ñöôïc thoâng tin töø maùy vi tính;
  11. 11 - Coù thay ñoåi trong chöông trình vi tính nhöng khoâng löu taøi lieäu, khoâng ñöôïc pheâ duyeät vaø khoâng ñöôïc kieåm tra; - Thoâng tin, taøi lieäu in töø maùy vi tính khoâng phuø hôïp vôùi baùo caùo taøi chính; - Caùc thoâng tin in ra töø maùy vi tính moãi laàn laïi khaùc nhau. ---@@@--- ChuÈn mùc sè 320 TÝnh träng yÕu trong kiÓm to¸n Qui ®Þnh chung 01. Môc ®Ých cña chuÈn mùc nµy lµ quy ®Þnh c¸c nguyªn t¾c, thñ tôc c¬ b¶n vµ h­íng dÉn thÓ thøc ¸p dông c¸c nguyªn t¾c, thñ tôc c¬ b¶n liªn quan ®Õn tr¸ch nhiÖm cña kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n khi x¸c ®Þnh tÝnh träng yÕu trong kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh vµ mèi quan hÖ gi÷a tÝnh träng yÕu víi rñi ro kiÓm to¸n. 02. Khi tiÕn hµnh mét cuéc kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn ph¶i quan t©m ®Õn tÝnh träng yÕu cña th«ng tin vµ mèi quan hÖ cña nã víi rñi ro kiÓm to¸n. 03. ChuÈn mùc nµy ¸p dông cho kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh vµ còng ®­îc vËn dông cho kiÓm to¸n th«ng tin tµi chÝnh kh¸c cña c«ng ty kiÓm to¸n. KiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n ph¶i tu©n thñ nh÷ng qui ®Þnh cña chuÈn mùc nµy trong qu¸ tr×nh kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh. §¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n (kh¸ch hµng) vµ c¸c bªn sö dông kÕt qu¶ kiÓm to¸n ph¶i cã nh÷ng hiÓu biÕt cÇn thiÕt vÒ chuÈn mùc nµy ®Ó phèi hîp c«ng viÖc vµ xö lý c¸c mèi quan hÖ liªn quan ®Õn viÖc x¸c ®Þnh møc träng yÕu cña c¸c th«ng tin ®· ®­îc kiÓm to¸n. C¸c thuËt ng÷ trong chuÈn mùc nµy ®­îc hiÓu nh­ sau: 04. Träng yÕu: Lµ thuËt ng÷ dïng ®Ó thÓ hiÖn tÇm quan träng cña mét th«ng tin (mét sè liÖu kÕ to¸n) trong b¸o c¸o tµi chÝnh. Th«ng tin ®­îc coi lµ träng yÕu cã nghÜa lµ nÕu thiÕu th«ng tin ®ã hoÆc thiÕu tÝnh chÝnh x¸c cña th«ng tin ®ã sÏ ¶nh h­ëng ®Õn c¸c quyÕt ®Þnh cña ng­êi sö dông b¸o c¸o tµi chÝnh. Møc träng yÕu tuú thuéc vµo tÇm quan träng vµ tÝnh chÊt cña th«ng tin hay cña sai sãt ®­îc ®¸nh gi¸ trong hoµn c¶nh cô thÓ. Møc träng yÕu lµ mét ng­ìng, mét ®iÓm chia c¾t chø kh«ng ph¶i lµ néi dung cña th«ng tin cÇn ph¶i cã. TÝnh träng yÕu cña th«ng tin ph¶i xem xÐt c¶ trªn ph­¬ng diÖn ®Þnh l­îng vµ ®Þnh tÝnh. Néi dung chuÈn mùc TÝnh träng yÕu
  12. 12 05. Môc tiªu cña kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh lµ ®Ó kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n ®­a ra ý kiÕn x¸c nhËn xem b¸o c¸o tµi chÝnh cã ®­îc lËp trªn c¬ së chuÈn mùc vµ chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh (hoÆc ®­îc chÊp nhËn), cã tu©n thñ ph¸p luËt liªn quan vµ cã ph¶n ¸nh trung thùc vµ hîp lý trªn c¸c khÝa c¹nh träng yÕu hay kh«ng. ViÖc x¸c ®Þnh møc träng yÕu lµ c«ng viÖc xÐt ®o¸n mang tÝnh nghÒ nghiÖp cña kiÓm to¸n viªn. 06. Khi lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn ph¶i x¸c ®Þnh møc träng yÕu cã thÓ chÊp nhËn ®­îc ®Ó lµm tiªu chuÈn ph¸t hiÖn ra nh÷ng sai sãt träng yÕu vÒ mÆt ®Þnh l­îng. Tuy nhiªn, ®Ó ®¸nh gi¸ nh÷ng sai sãt ®­îc coi lµ träng yÕu, kiÓm to¸n viªn cßn ph¶i xem xÐt c¶ hai mÆt ®Þnh l­îng vµ ®Þnh tÝnh cña sai sãt. VÝ dô: ViÖc kh«ng chÊp hµnh chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh cã thÓ ®­îc coi lµ sai sãt träng yÕu nÕu dÉn ®Õn viÖc tr×nh bµy sai c¸c chØ tiªu trªn b¸o c¸o tµi chÝnh lµm cho ng­êi sö dông th«ng tin tµi chÝnh hiÓu sai b¶n chÊt cña vÊn ®Ò; hoÆc trong b¸o c¸o tµi chÝnh kh«ng thuyÕt minh nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kh«ng liªn tôc cña doanh nghiÖp. 07. KiÓm to¸n viªn cÇn xÐt tíi kh¶ n¨ng cã nhiÒu sai sãt lµ t­¬ng ®èi nhá nh­ng tæng hîp l¹i cã ¶nh h­ëng träng yÕu ®Õn b¸o c¸o tµi chÝnh, nh­: mét sai sãt trong thñ tôc h¹ch to¸n cuèi th¸ng cã thÓ trë thµnh mét sai sãt träng yÕu, tiÒm tµng nÕu nh­ sai sãt ®ã cø tiÕp tôc t¸i diÔn vµo mçi th¸ng. 08. KiÓm to¸n viªn cÇn xem xÐt tÝnh träng yÕu trªn c¶ ph­¬ng diÖn møc ®é sai sãt tæng thÓ cña b¸o c¸o tµi chÝnh trong mèi quan hÖ víi møc ®é sai sãt chi tiÕt cña sè d­ c¸c tµi kho¶n, cña c¸c giao dÞch vµ c¸c th«ng tin tr×nh bµy trªn b¸o c¸o tµi chÝnh. TÝnh träng yÕu còng cã thÓ chÞu ¶nh h­ëng cña c¸c nh©n tè kh¸c nh­ c¸c quy ®Þnh ph¸p lý hoÆc c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn c¸c kho¶n môc kh¸c nhau cña b¸o c¸o tµi chÝnh vµ mèi liªn hÖ gi÷a c¸c kho¶n môc ®ã. Qu¸ tr×nh xem xÐt cã thÓ ph¸t hiÖn ra nhiÒu møc träng yÕu kh¸c nhau tuú theo tÝnh chÊt cña c¸c vÊn ®Ò ®­îc ®Æt ra trong b¸o c¸o tµi chÝnh ®­îc kiÓm to¸n. 09. KiÓm to¸n viªn ph¶i x¸c ®Þnh tÝnh träng yÕu khi: a) X¸c ®Þnh néi dung, lÞch tr×nh vµ ph¹m vi cña c¸c thñ tôc kiÓm to¸n; b) §¸nh gi¸ ¶nh h­ëng cña nh÷ng sai sãt. Mèi quan hÖ gi÷a träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n 10. Khi lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn ph¶i xem xÐt ®Õn c¸c nh©n tè cã thÓ lµm ph¸t sinh nh÷ng sai sãt träng yÕu trong b¸o c¸o tµi chÝnh. §¸nh gi¸ cña kiÓm to¸n viªn vÒ møc träng yÕu liªn quan ®Õn sè d­ c¸c tµi kho¶n vµ c¸c lo¹i giao dÞch chñ yÕu sÏ gióp kiÓm to¸n viªn x¸c ®Þnh ®­îc c¸c kho¶n môc cÇn ®­îc kiÓm tra vµ quyÕt ®Þnh nªn ¸p dông thñ tôc chän mÉu hay thñ tôc ph©n tÝch. ViÖc ®¸nh gi¸ møc träng yÕu liªn quan ®Õn sè d­ c¸c tµi kho¶n vµ c¸c lo¹i giao dÞch chñ yÕu sÏ gióp kiÓm to¸n viªn
  13. 13 lùa chän ®­îc nh÷ng thñ tôc kiÓm to¸n thÝch hîp vµ viÖc kÕt hîp c¸c thñ tôc kiÓm to¸n thÝch hîp ®ã víi nhau sÏ lµm gi¶m ®­îc rñi ro kiÓm to¸n tíi møc ®é cã thÓ chÊp nhËn ®­îc. 11. Trong mét cuéc kiÓm to¸n, møc träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n cã mèi quan hÖ tû lÖ nghÞch víi nhau: møc träng yÕu cµng cao th× rñi ro kiÓm to¸n cµng thÊp vµ ng­îc l¹i. KiÓm to¸n viªn ph¶i c©n nh¾c ®Õn mèi quan hÖ nµy khi x¸c ®Þnh néi dung, lÞch tr×nh vµ ph¹m vi cña c¸c thñ tôc kiÓm to¸n mét c¸ch thÝch hîp, nh­: khi lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, nÕu kiÓm to¸n viªn x¸c ®Þnh møc träng yÕu cã thÓ chÊp nhËn ®­îc lµ thÊp th× rñi ro kiÓm to¸n sÏ t¨ng lªn. Tr­êng hîp nµy kiÓm to¸n viªn cã thÓ: a) Gi¶m møc ®é rñi ro kiÓm so¸t ®· ®­îc ®¸nh gi¸ b»ng c¸ch më réng hoÆc thùc hiÖn thªm thö nghiÖm kiÓm so¸t ®Ó chøng minh cho viÖc gi¶m rñi ro kiÓm so¸t; hoÆc b) Gi¶m rñi ro ph¸t hiÖn b»ng c¸ch söa ®æi l¹i néi dung, lÞch tr×nh vµ ph¹m vi cña nh÷ng thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt ®· dù kiÕn. Träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n trong ®¸nh gi¸ b»ng chøng kiÓm to¸n 12. KÕt qu¶ ®¸nh gi¸ møc träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n cña kiÓm to¸n viªn ë thêi ®iÓm lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n ban ®Çu cã thÓ kh¸c víi kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ ë c¸c thêi ®iÓm kh¸c nhau trong qu¸ tr×nh kiÓm to¸n. Sù kh¸c nhau nµy lµ do sù thay ®æi t×nh h×nh thùc tÕ hoÆc sù thay ®æi vÒ sù hiÓu biÕt cña kiÓm to¸n viªn vÒ ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n dùa trªn kÕt qu¶ kiÓm to¸n ®· thu thËp ®­îc, nh­: tr­êng hîp lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n tr­íc khi kÕt thóc n¨m tµi chÝnh, kiÓm to¸n viªn ®· ®¸nh gi¸ møc träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n c¨n cø trªn dù tÝnh tr­íc kÕt qu¶ ho¹t ®éng vµ t×nh h×nh tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. NÕu t×nh h×nh tµi chÝnh thùc tÕ vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cã sù kh¸c biÖt ®¸ng kÓ so víi dù tÝnh, th× viÖc ®¸nh gi¸ møc träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n sÏ cã thay ®æi. H¬n n÷a, trong khi lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn th­êng Ên ®Þnh møc träng yÕu cã thÓ chÊp nhËn ®­îc thÊp h¬n so víi møc sö dông ®Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ kiÓm to¸n nh»m t¨ng kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn sai sãt. §¸nh gi¸ ¶nh h­ëng cña sai sãt 13. Khi ®¸nh gi¸ vÒ tÝnh trung thùc vµ hîp lý cña b¸o c¸o tµi chÝnh, kiÓm to¸n viªn ph¶i ®¸nh gi¸ xem liÖu tæng c¸c sai sãt ®­îc ph¸t hiÖn trong qu¸ tr×nh kiÓm to¸n nh­ng ch­a ®­îc söa ch÷a cã hîp thµnh mét sai sãt träng yÕu hay kh«ng. 14. Tæng hîp c¸c sai sãt ch­a ®­îc söa ch÷a, gåm: a) Sai sãt do kiÓm to¸n viªn ph¸t hiÖn trong n¨m nay, bao gåm c¶ c¸c sai sãt ®· ®­îc ph¸t hiÖn trong c¸c n¨m tr­íc ch­a ®­îc söa ch÷a trong n¨m kiÓm to¸n;
  14. 14 b) ¦íc tÝnh cña kiÓm to¸n viªn vÒ nh÷ng sai sãt kh¸c kh«ng thÓ x¸c ®Þnh ®­îc mét c¸ch cô thÓ (sai sãt dù tÝnh) cña b¸o c¸o tµi chÝnh trong n¨m kiÓm to¸n. 15. KiÓm to¸n viªn cÇn x¸c ®Þnh nh÷ng sai sãt ch­a ®­îc söa ch÷a cã thÓ hîp thµnh sai sãt träng yÕu kh«ng. NÕu kiÓm to¸n viªn kÕt luËn tæng hîp nh÷ng sai sãt ®ã lµ träng yÕu, th× kiÓm to¸n viªn cÇn cã biÖn ph¸p ®Ó gi¶m bít rñi ro kiÓm to¸n b»ng c¸ch bæ sung c¸c thñ tôc kiÓm to¸n cÇn thiÕt hoÆc yªu cÇu Gi¸m ®èc ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n ®iÒu chØnh l¹i b¸o c¸o tµi chÝnh. 16. Tr­êng hîp Gi¸m ®èc ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n tõ chèi ®iÒu chØnh l¹i b¸o c¸o tµi chÝnh, vµ kÕt qu¶ thùc hiÖn nh÷ng thñ tôc kiÓm to¸n bæ sung cho phÐp kiÓm to¸n viªn kÕt luËn lµ tæng hîp c¸c sai sãt ch­a ®­îc söa ch÷a lµ träng yÕu, th× kiÓm to¸n viªn cÇn xem xÐt, söa ®æi l¹i b¸o c¸o kiÓm to¸n cho phï hîp víi ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 700 - B¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. 17. Tr­êng hîp tæng hîp c¸c sai sãt ®· ph¸t hiÖn nh­ng ch­a ®­îc söa ch÷a xÊp xØ víi møc träng yÕu ®· ®­îc Ên ®Þnh th× kiÓm to¸n viªn ph¶i xem xÐt kh¶ n¨ng cã nh÷ng sai sãt ch­a ®­îc ph¸t hiÖn kÕt hîp víi nh÷ng sai sãt ®· ph¸t hiÖn nh­ng ch­a ®­îc söa ch÷a cã thÓ t¹o thµnh sai sãt träng yÕu hay kh«ng. Trong tr­êng hîp ®ã, kiÓm to¸n viªn cÇn gi¶m bít rñi ro kiÓm to¸n b»ng c¸ch bæ sung c¸c thñ tôc kiÓm to¸n cÇn thiÕt hoÆc yªu cÇu Gi¸m ®èc ®iÒu chØnh l¹i b¸o c¸o tµi chÝnh ®Ó söa ch÷a nh÷ng sai sãt ®· ®­îc ph¸t hiÖn./. ---@@@--- Chuaån möïc soá 400 ÑAÙNH GIAÙ RUÛI RO VAØ KIEÅM SOAÙT NOÄI BOÄ QUI ñòNH CHUNG 01. Muïc ñích cuûa chuaån möïc naøy laø qui ñònh caùc nguyeân taéc, thuû tuïc cô baûn vaø höôùng daãn theå thöùc aùp duïng caùc nguyeân taéc, thuû tuïc cô baûn lieân quan ñeán vieäc tìm hieåu heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuõng nhö vieäc ñaùnh giaù ruûi ro kieåm toaùn vaø caùc thaønh phaàn cuûa noù, bao goàm : Ruûi ro tieàm taøng, ruûi ro kieåm soaùt vaø ruûi ro phaùt hieän trong quaù trình kieåm toaùn baùo caùo taøi chính. 02. Kieåm toaùn vieân phaûi coù ñuû hieåu bieát veà heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa khaùch haøng ñeå laäp keá hoaïch kieåm toaùn toång theå vaø chöông trình kieåm toaùn thích hôïp, coù hieäu quaû. Kieåm toaùn vieân phaûi söû duïng khaû naêng xeùt ñoaùn chuyeân moân cuûa mình ñeå ñaùnh giaù ruûi ro kieåm toaùn vaø xaùc ñònh caùc thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm giaûm caùc ruûi ro kieåm toaùn xuoáng thaáp tôùi möùc coù theå chaáp nhaän ñöôïc. 03. Chuaån möïc naøy aùp duïng cho kieåm toaùn baùo caùo taøi chính vaø ñöôïc vaän duïng cho kieåm toaùn thoâng tin taøi chính khaùc vaø caùc dòch vuï lieân quan cuûa coâng ty kieåm toaùn.
  15. 15 Kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi tuaân thuû nhöõng qui ñònh cuûa chuaån möïc naøy trong quaù trình thöïc hieän kieåm toaùn baùo caùo taøi chính vaø cung caáp dòch vuï lieân quan. Ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn (khaùch haøng) vaø caùc beân söû duïng keát quaû kieåm toaùn phaûi coù nhöõng hieåu bieát caàn thieát veà nhöõng qui ñònh trong chuaån möïc naøy ñeå phoái hôïp coâng vieäc vôùi coâng ty kieåm toaùn vaø kieåm toaùn vieân cuõng nhö xöû lyù quan heä lieân quan ñeán caùc thoâng tin ñaõ ñöôïc kieåm toaùn. Caùc thuaät ngöõ trong chuaån möïc naøy ñöôïc hieåu nhö sau: 04. Ruûi ro tieàm taøng: Laø ruûi ro tieàm aån, voán coù do khaû naêng töøng nghieäp vuï, töøng khoaûn muïc trong baùo caùo taøi chính chöùa ñöïng sai soùt troïng yeáu khi tính rieâng reõ hoaëc tính goäp, maëc duø coù hay khoâng coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. 05. Ruûi ro kieåm soaùt: Laø ruûi ro xaûy ra sai soùt troïng yeáu trong töøng nghieäp vuï, töøng khoaûn muïc trong baùo caùo taøi chính khi tính rieâng reõ hoaëc tính goäp maø heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä khoâng ngaên ngöøa heát hoaëc khoâng phaùt hieän vaø söûa chöõa kòp thôøi. 06. Ruûi ro phaùt hieän: Laø ruûi ro xaûy ra sai soùt troïng yeáu trong töøng nghieäp vuï, töøng khoaûn muïc trong baùo caùo taøi chính khi tính rieâng reõ hoaëc tính goäp maø trong quaù trình kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn khoâng phaùt hieän ñöôïc. 07. Ruûi ro kieåm toaùn: Laø ruûi ro do kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn ñöa ra yù kieán nhaän xeùt khoâng thích hôïp khi baùo caùo taøi chính ñaõ ñöôïc kieåm toaùn coøn coù nhöõng sai soùt troïng yeáu. Ruûi ro kieåm toaùn bao goàm ba boä phaän: ruûi ro tieàm taøng, ruûi ro kieåm soaùt vaø ruûi ro phaùt hieän. 08. Ñaùnh giaù ruûi ro kieåm toaùn: Laø vieäc kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn xaùc ñònh möùc ñoä ruûi ro kieåm toaùn coù theå xaûy ra laø cao hay thaáp, bao goàm ñaùnh giaù ruûi ro tieàm taøng, ruûi ro kieåm soaùt vaø ruûi ro phaùt hieän. Ruûi ro kieåm toaùn ñöôïc xaùc ñònh tröôùc khi laäp keá hoaïch vaø tröôùc khi thöïc hieän kieåm toaùn. 09. Troïng yeáu: Laø thuaät ngöõ duøng ñeå theå hieän taàm quan troïng cuûa moät thoâng tin hoaëc moät soá lieäu trong baùo caùo taøi chính. Thoâng tin ñöôïc coi laø troïng yeáu coù nghóa laø neáu thieáu thoâng tin ñoù hay thoâng tin ñoù thieáu chính xaùc thì seõ aûnh höôûng ñeán caùc quyeát ñònh cuûa ngöôøi söû duïng baùo caùo taøi chính. Möùc ñoä troïng yeáu tuyø thuoäc vaøo taàm quan troïng cuûa thoâng tin hay cuûa sai soùt ñöôïc ñaùnh giaù trong hoaøn caûnh cuï theå. Tính troïng yeáu cuûa thoâng tin phaûi ñöôïc xem xeùt caû treân tieâu chuaån ñònh löôïng vaø ñònh tính. 10. Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä: Laø caùc qui ñònh vaø caùc thuû tuïc kieåm soaùt do ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn xaây döïng vaø aùp duïng nhaèm baûo ñaûm cho ñôn vò tuaân thuû phaùp luaät vaø caùc qui ñònh, ñeå kieåm tra, kieåm soaùt, ngaên ngöøa vaø phaùt hieän gian laän, sai soùt; ñeå laäp baùo caùo taøi chính trung thöïc vaø hôïp lyù; nhaèm baûo veä, quaûn lyù vaø söû duïng coù hieäu quaû taøi saûn cuûa ñôn vò. Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä bao goàm moâi tröôøng kieåm soaùt, heä thoáng keá toaùn vaø caùc thuû tuïc kieåm soaùt. 11. Heä thoáng keá toaùn: Laø caùc qui ñònh veà keá toaùn vaø caùc thuû tuïc keá toaùn maø ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn aùp duïng ñeå thöïc hieän ghi cheùp keá toaùn vaø laäp baùo caùo taøi chính. 12. Moâi tröôøng kieåm soaùt: Laø nhöõng nhaän thöùc, quan ñieåm, söï quan taâm vaø hoaït ñoäng cuûa thaønh vieân Hoäi ñoàng quaûn trò, Ban Giaùm ñoác ñoái
  16. 16 vôùi heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vaø vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä trong ñôn vò. Moâi tröôøng kieåm soaùt coù aûnh höôûng tröïc tieáp ñeán hieäu quaû cuûa caùc thuû tuïc kieåm soaùt. Moâi tröôøng kieåm soaùt maïnh seõ hoã trôï ñaùng keå cho caùc thuû tuïc kieåm soaùt cuï theå. Tuy nhieân moâi tröôøng kieåm soaùt maïnh khoâng ñoàng nghóa vôùi heä thoáng kieåm soaùt noäi boä maïnh. Moâi tröôøng kieåm soaùt maïnh töï noù chöa ñuû ñaûm baûo tính hieäu quaû cuûa toaøn boä heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. 13. Thuû tuïc kieåm soaùt: Laø caùc quy cheá vaø thuû tuïc do Ban laõnh ñaïo ñôn vò thieát laäp vaø chæ ñaïo thöïc hieän trong ñôn vò nhaèm ñaït ñöôïc muïc tieâu quaûn lyù cuï theå. NOÄI DUNG CHUAÅN MÖÏC 14. Khi xaùc ñònh phöông phaùp tieáp caän kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân phaûi quan taâm ñeán nhöõng ñaùnh giaù ban ñaàu veà ruûi ro tieàm taøng, ruûi ro kieåm soaùt ñeå xaùc ñònh möùc ñoä ruûi ro phaùt hieän coù theå chaáp nhaän ñöôïc cho cô sôû daãn lieäu cuûa baùo caùo taøi chính vaø xaùc ñònh noäi dung, lòch trình, phaïm vi cuûa caùc thuû tuïc cô baûn cho cô sôû daãn lieäu ñoù. Ruûi ro tieàm taøng 15. Khi laäp keá hoaïch kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi ñaùnh giaù ruûi ro tieàm taøng cho toaøn boä baùo caùo taøi chính cuûa ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn. Khi laäp chöông trình kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân phaûi xaùc ñònh cuï theå möùc ñoä ruûi ro tieàm taøng cho caùc soá dö hoaëc loaïi nghieäp vuï quan troïng ñeán töøng cô sôû daãn lieäu. Tröôøng hôïp khoâng theå xaùc ñònh cuï theå ñöôïc thì kieåm toaùn vieân phaûi giaû ñònh raèng ruûi ro tieàm taøng laø cao cho cô sôû daãn lieäu ñoù. Caên cöù vaøo möùc ñoä ñaùnh giaù ruûi ro tieàm taøng ñeå döï kieán caùc coâng vieäc, thuû tuïc kieåm toaùn seõ ñöôïc thöïc hieän cho caùc nghieäp vuï, caùc khoaûn muïc troïng yeáu treân baùo caùo taøi chính, hoaëc caùc nghieäp vuï, caùc khoaûn muïc maø kieåm toaùn vieân cho laø coù ruûi ro tieàm taøng cao (Xem Phuï luïc soá 01). 16. Kieåm toaùn vieân phaûi döïa vaøo vieäc xeùt ñoaùn chuyeân moân cuûa mình ñeå ñaùnh giaù ruûi ro tieàm taøng treân nhöõng nhaân toá chuû yeáu sau: + Treân phöông dieän baùo caùo taøi chính: - Söï lieâm khieát, kinh nghieäm vaø hieåu bieát cuûa Ban Giaùm ñoác cuõng nhö söï thay ñoåi thaønh phaàn Ban quaûn lyù xaûy ra trong nieân ñoä keá toaùn; - Trình ñoä vaø kinh nghieäm chuyeân moân cuûa keá toaùn tröôûng, cuûa caùc nhaân vieân keá toaùn chuû yeáu, cuûa kieåm toaùn vieân noäi boä vaø söï thay ñoåi (neáu coù) cuûa hoï. - Nhöõng aùp löïc baát thöôøng ñoái vôùi Ban Giaùm ñoác, ñoái vôùi keá toaùn tröôûng, nhaát laø nhöõng hoaøn caûnh thuùc ñaåy Ban Giaùm ñoác, keá toaùn tröôûng phaûi trình baøy baùo caùo taøi chính khoâng trung thöïc; - Ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa ñôn vò, nhö: Quy trình coâng ngheä, cô caáu voán, caùc ñôn vò phuï thuoäc, phaïm vi ñòa lyù, hoaït ñoäng theo muøa vuï; - Caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán lónh vöïc hoaït ñoäng cuûa ñôn vò, nhö: caùc bieán ñoäng veà kinh teá, veà caïnh tranh, söï thay ñoåi veà thò tröôøng mua, thò tröôøng baùn vaø söï thay ñoåi cuûa heä thoáng keá toaùn ñoái vôùi lónh vöïc hoaït ñoäng cuûa ñôn vò. + Treân phöông dieän soá dö taøi khoaûn vaø loaïi nghieäp vuï: - Baùo caùo taøi chính coù theå chöùa ñöïng nhöõng sai soùt, nhö: Baùo caùo taøi chính coù nhöõng ñieàu chænh lieân quan ñeán nieân ñoä tröôùc; baùo caùo taøi
  17. 17 chính coù nhieàu öôùc tính keá toaùn, hoaëc trong naêm taøi chính coù söï thay ñoåi chính saùch keá toaùn; - Vieäc xaùc ñònh soá dö vaø soá phaùt sinh cuûa caùc taøi khoaûn vaø nghieäp vuï kinh teá, nhö: Soá dö caùc taøi khoaûn döï phoøng, nghieäp vuï kinh teá ñoái vôùi chi phí phaùt sinh sau ghi nhaän ban ñaàu TSCÑ tính vaøo chi phí hay tính taêng nguyeân giaù TSCÑ,...; - Möùc ñoä deã bò maát maùt, bieån thuû taøi saûn, nhö: phaùt sinh nhieàu nghieäp vuï thu, chi tieàn maët, taïm öùng tieàn vôùi soá löôïng lôùn, thôøi gian thanh toaùn daøi,...; - Möùc ñoä phöùc taïp cuûa caùc nghieäp vuï hay söï kieän quan troïng ñoøi hoûi phaûi coù yù kieán cuûa chuyeân gia, nhö: xaûy ra kieän tuïng hoaëc troäm caép,...; - Vieäc ghi cheùp caùc nghieäp vuï baát thöôøng vaø phöùc taïp, ñaëc bieät laø gaàn thôøi ñieåm keát thuùc nieân ñoä; - Caùc nghieäp vuï kinh teá, taøi chính baát thöôøng khaùc. Heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä 17. Kieåm soaùt noäi boä trong heä thoáng keá toaùn nhaèm ñaûm baûo: - Nghieäp vuï kinh teá, taøi chính ñöôïc thöïc hieän sau khi ñaõ coù söï chaáp thuaän cuûa nhöõng ngöôøi coù thaåm quyeàn; - Caùc nghieäp vuï kinh teá phaùt sinh ñöôïc ghi cheùp kòp thôøi, ñaày ñuû vaø chính xaùc vaøo caùc taøi khoaûn trong kyø keá toaùn phuø hôïp, laøm cô sôû laäp baùo caùo taøi chính phuø hôïp vôùi cheá ñoä keá toaùn theo qui ñònh hieän haønh; - Chæ ñöôïc tieáp caän tröïc tieáp vôùi taøi saûn hay taøi lieäu keá toaùn khi coù söï ñoàng yù cuûa Ban Giaùm ñoác; - Caùc taøi saûn ghi trong soå keá toaùn ñöôïc ñoái chieáu vôùi taøi saûn theo keát quaû kieåm keâ thöïc teá ôû nhöõng thôøi ñieåm nhaát ñònh vaø coù bieän phaùp thích hôïp ñeå xöû lyù neáu coù cheânh leäch. Haïn cheá tieàm taøng cuûa Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä 18. Heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä khoâng theå ñaûm baûo hoaøn toaøn ñaït ñöôïc muïc tieâu quaûn lyù laø do nhöõng haïn cheá tieàm taøng cuûa heä thoáng ñoù, nhö: - Yeâu caàu thoâng thöôøng laø chi phí cho heä thoáng kieåm soaùt noäi boä khoâng ñöôïc vöôït quaù nhöõng lôïi ích maø heä thoáng ñoù mang laïi; - Phaàn lôùn caùc thuû tuïc kieåm soaùt noäi boä thöôøng ñöôïc thieát laäp cho caùc nghieäp vuï thöôøng xuyeân, laëp ñi, laëp laïi, hôn laø caùc nghieäp vuï khoâng thöôøng xuyeân; - Sai soùt bôûi con ngöôøi thieáu chuù yù, ñaõng trí khi thöïc hieän chöùc naêng, nhieäm vuï, hoaëc do khoâng hieåu roõ yeâu caàu coâng vieäc; - Khaû naêng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä khoâng phaùt hieän ñöôïc söï thoâng ñoàng cuûa thaønh vieân trong Ban quaûn lyù hoaëc nhaân vieân vôùi nhöõng ngöôøi khaùc trong hay ngoaøi ñôn vò; - Khaû naêng ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän thuû tuïc kieåm soaùt noäi boä laïm duïng ñaëc quyeàn cuûa mình; - Do thay ñoåi cô cheá vaø yeâu caàu quaûn lyù laøm cho caùc thuû tuïc kieåm soaùt bò laïc haäu hoaëc bò vi phaïm. Hieåu bieát heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn
  18. 18 19. Trong phaïm vi kieåm toaùn baùo caùo taøi chính, kieåm toaùn vieân chuû yeáu quan taâm ñeán caùc chính saùch, thuû tuïc cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä coù lieân quan ñeán cô sôû daãn lieäu cuûa baùo caùo taøi chính. Vieäc tìm hieåu heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn vaø vieäc ñaùnh giaù ruûi ro tieàm taøng vaø ruûi ro kieåm soaùt seõ giuùp cho kieåm toaùn vieân: - Xaùc ñònh ñöôïc phaïm vi kieåm toaùn caàn thieát ñoái vôùi nhöõng sai soùt troïng yeáu coù theå toàn taïi trong baùo caùo taøi chính; - Xem xeùt nhöõng nhaân toá coù khaû naêng gaây ra sai soùt troïng yeáu; - Xaây döïng caùc thuû tuïc kieåm toaùn thích hôïp. 20. Khi tìm hieåu heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä ñeå laäp keá hoaïch kieåm toaùn, kieåm toaùn vieân seõ hieåu bieát ñöôïc vieäc thieát keá vaø thöïc hieän cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa khaùch haøng. Ñieàu ñoù giuùp cho kieåm toaùn vieân xaùc ñònh ñöôïc khoái löôïng caùc nghieäp vuï kinh teá taøi chính caàn ñöôïc kieåm tra cuõng nhö vieäc thieát laäp caùc thuû tuïc kieåm tra caàn thieát. 21. Noäi dung, lòch trình vaø phaïm vi cuûa caùc thuû tuïc tìm hieåu heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä coù theå thay ñoåi tuyø theo caùc ñieàu kieän cuï theå sau : - Quy moâ, tính chaát phöùc taïp cuûa ñôn vò vaø cuûa heä thoáng tin hoïc cuûa ñôn vò (Ví duï: aùp duïng chöông trình vi tính töøng phaàn hoaëc toaøn boä; söû duïng töøng maùy ñôn leû hoaëc noái maïng, ...); - Möùc ñoä troïng yeáu theo xaùc ñònh cuûa kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn ; - Caùc loaïi kieåm soaùt noäi boä (Ví duï: Kieåm soaùt haøng mua, haøng baùn; kieåm soaùt tieàn maët, ...); - Noäi dung caùc qui ñònh cuûa ñôn vò ñoái vôùi nhöõng thuû tuïc kieåm soaùt cuï theå (Ví duï: Quy trình mua haøng, quy trình baùn haøng, quy trình nhaäp kho, quy trình xuaát kho, ...); - Möùc ñoä nhieàu hay ít cuûa caùc nghieäp vuï kinh teá phaùt sinh, vieäc löu giöõ caùc taøi lieäu kieåm soaùt noäi boä cuûa khaùch haøng; - Ñaùnh giaù cuûa kieåm toaùn vieân veà ruûi ro tieàm taøng laø cao hay thaáp. 22. Ñeå hieåu bieát veà heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, kieåm toaùn vieân phaûi döïa vaøo: - Kinh nghieäm vaø hieåu bieát cuûa mình tröôùc ñaây veà lónh vöïc hoaït ñoäng vaø veà ñôn vò; - Noäi dung vaø keát quaû trao ñoåi vôùi Ban Giaùm ñoác, vôùi caùc phoøng, ban vaø ñoái chieáu vôùi caùc taøi lieäu lieân quan; - Vieäc kieåm tra, xem xeùt caùc taøi lieäu, caùc thoâng tin do heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cung caáp; - Vieäc quan saùt caùc hoaït ñoäng vaø nghieäp vuï cuûa ñôn vò, nhö: toå chöùc heä thoáng thoâng tin, quaûn lyù nhaân söï, heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, quaù trình xöû lyù caùc nghieäp vuï kinh teá, giao dòch giöõa caùc boä phaän trong ñôn vò. 23. Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä bao goàm moâi tröôøng kieåm soaùt, heä thoáng keá toaùn vaø caùc thuû tuïc kieåm soaùt. Moâi tröôøng kieåm soaùt 24. Kieåm toaùn vieân phaûi hieåu bieát veà moâi tröôøng kieåm soaùt cuûa ñôn vò ñeå ñaùnh giaù nhaän thöùc, quan ñieåm, söï quan taâm vaø hoaït
  19. 19 ñoäng cuûa thaønh vieân Hoäi ñoàng quaûn trò vaø Ban Giaùm ñoác ñoái vôùi heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. Caùc nhaân toá chuû yeáu ñeå ñaùnh giaù moâi tröôøng kieåm soaùt: - Chöùc naêng, nhieäm vuï cuûa Hoäi ñoàng quaûn trò, Ban Giaùm ñoác vaø caùc phoøng ban chöùc naêng cuûa ñôn vò; - Tö duy quaûn lyù, phong caùch ñieàu haønh cuûa thaønh vieân Hoäi ñoàng quaûn trò vaø Ban Giaùm ñoác; - Cô caáu toå chöùc vaø quyeàn haïn, traùch nhieäm cuûa caùc boä phaän trong cô caáu ñoù; - Heä thoáng kieåm soaùt cuûa Ban quaûn lyù bao goàm taát caû caùc boä phaän quaûn lyù, kieåm soaùt, chöùc naêng cuûa kieåm toaùn noäi boä, chính saùch vaø thuû tuïc lieân quan ñeán nhaân söï vaø söï phaân ñònh traùch nhieäm; - AÛnh höôûng töø beân ngoaøi ñôn vò nhö chính saùch cuûa Nhaø nöôùc, chæ ñaïo cuûa caáp treân hoaëc cô quan quaûn lyù chuyeân moân; - ... Heä thoáng keá toaùn 25. Kieåm toaùn vieân phaûi hieåu bieát veà heä thoáng keá toaùn vaø vieäc thöïc hieän coâng vieäc keá toaùn cuûa ñôn vò ñeå xaùc ñònh ñöôïc: - Caùc loaïi nghieäp vuï kinh teá chuû yeáu; - Nguoàn goác caùc loaïi nghieäp vuï kinh teá chuû yeáu; - Toå chöùc boä maùy keá toaùn; - Toå chöùc coâng vieäc keá toaùn, goàm: Heä thoáng chöùng töø keá toaùn, taøi khoaûn keá toaùn, soå keá toaùn vaø heä thoáng baùo caùo taøi chính; - Quy trình keá toaùn caùc nghieäp vuï kinh teá chuû yeáu vaø caùc söï kieän töø khi phaùt sinh ñeán khi laäp vaø trình baøy baùo caùo taøi chính. Thuû tuïc kieåm soaùt 26. Kieåm toaùn vieân phaûi hieåu bieát caùc thuû tuïc kieåm soaùt cuûa ñôn vò ñeå xaây döïng keá hoaïch kieåm toaùn toång theå vaø chöông trình kieåm toaùn. Kieåm toaùn vieân döïa vaøo hieåu bieát cuûa mình veà moâi tröôøng kieåm soaùt ñeå xaùc ñònh nhöõng thuû tuïc kieåm soaùt ñaõ ñöôïc ñôn vò thieát laäp vaø nhöõng thuû tuïc coøn thieáu, caàn thieát phaûi boå sung theâm. (Ví duï: Khi tìm hieåu veà quy trình keá toaùn tieàn göûi ngaân haøng, kieåm toaùn vieân seõ keát hôïp xem xeùt thuû tuïc ñoái chieáu vôùi ngaân haøng coù ñöôïc thieát laäp vaø thöïc hieän khoâng?). Caùc thuû tuïc kieåm soaùt chuû yeáu bao goàm: - Laäp, kieåm tra, so saùnh vaø pheâ duyeät caùc soá lieäu, taøi lieäu lieân quan ñeán ñôn vò; - Kieåm tra tính chính xaùc cuûa caùc soá lieäu tính toaùn; - Kieåm tra chöông trình öùng duïng vaø moâi tröôøng tin hoïc; - Kieåm tra soá lieäu giöõa soå keá toaùn toång hôïp vaø soå keá toaùn chi tieát; - Kieåm tra vaø pheâ duyeät caùc chöùng töø keá toaùn, taøi lieäu keá toaùn; - Ñoái chieáu soá lieäu noäi boä vôùi beân ngoaøi; - So saùnh, ñoái chieáu keát quaû kieåm keâ thöïc teá vôùi soá lieäu treân soå keá toaùn;
  20. 20 - Giôùi haïn vieäc tieáp caän tröïc tieáp vôùi caùc taøi saûn vaø taøi lieäu keá toaùn; - Phaân tích, so saùnh giöõa soá lieäu thöïc teá vôùi döï toaùn, keá hoaïch. Khi xem xeùt caùc thuû tuïc kieåm soaùt, phaûi xem caùc thuû tuïc naøy coù ñöôïc xaây döïng treân cô sôû nguyeân taéc cô baûn, nhö: cheá ñoä thuû tröôûng, nguyeân taéc phaân coâng, phaân nhieäm, nguyeân taéc taùch bieät veà traùch nhieäm, nguyeân taéc phaân caáp, uyû quyeàn,... Ruûi ro kieåm soaùt Ñaùnh giaù ban ñaàu veà ruûi ro kieåm soaùt 27. Ñaùnh giaù ban ñaàu veà ruûi ro kieåm soaùt laø vieäc ñaùnh giaù hieäu quaû heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa ñôn vò trong vieäc ngaên ngöøa hoaëc phaùt hieän vaø söûa chöõa caùc sai soùt troïng yeáu. Ruûi ro kieåm soaùt thöôøng khoâng hoaøn toaøn ñöôïc loaïi tröø do söï haïn cheá tieàm taøng cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. 28. Döïa treân söï hieåu bieát heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, kieåm toaùn vieân vaø coâng ty kieåm toaùn phaûi ñaùnh giaù ban ñaàu veà ruûi ro kieåm soaùt ñoái vôùi cô sôû daãn lieäu cho töøng soá dö taøi khoaûn hoaëc caùc loaïi nghieäp vuï kinh teá chuû yeáu. 29. Kieåm toaùn vieân thöôøng ñaùnh giaù ruûi ro kieåm soaùt ôû möùc ñoä cao ñoái vôùi cô sôû daãn lieäu cuûa baùo caùo taøi chính trong tröôøng hôïp: - Heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä khoâng ñaày ñuû; - Heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä khoâng hieäu quaû; - Kieåm toaùn vieân khoâng ñöôïc cung caáp ñaày ñuû cô sôû ñeå ñaùnh giaù söï ñaày ñuû vaø hieäu quaû cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa khaùch haøng. (Xem Phuï luïc soá 01) 30. Kieåm toaùn vieân thöôøng ñaùnh giaù ruûi ro kieåm soaùt ôû möùc ñoä khoâng cao ñoái vôùi cô sôû daãn lieäu cuûa baùo caùo taøi chính trong tröôøng hôïp: - Kieåm toaùn vieân coù ñuû cô sôû ñeå keát luaän heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä ñöôïc thieát keá coù theå ngaên ngöøa, phaùt hieän vaø söûa chöõa caùc sai soùt troïng yeáu; - Kieåm toaùn vieân coù keá hoaïch thöïc hieän thöû nghieäm kieåm soaùt laøm cô sôû cho vieäc ñaùnh giaù möùc ñoä ruûi ro kieåm soaùt. Löu giöõ taøi lieäu veà ñaùnh giaù ruûi ro kieåm soaùt 31. Kieåm toaùn vieân phaûi ghi cheùp vaø löu laïi trong hoà sô kieåm toaùn: - Nhöõng keát quaû ñaït ñöôïc trong vieäc tìm hieåu heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa ñôn vò ñöôïc kieåm toaùn; - Nhöõng nhaän xeùt vaø ñaùnh giaù veà ruûi ro kieåm soaùt cuûa kieåm toaùn vieân. Tröôøng hôïp ruûi ro kieåm soaùt ñöôïc ñaùnh giaù khoâng cao thì kieåm toaùn vieân cuõng phaûi ghi cheùp vaø löu laïi caùc taøi lieäu laøm cô sôû cho vieäc ñaùnh giaù naøy. 32. Kieåm toaùn vieân coù quyeàn löïa choïn kyõ thuaät khaùc nhau ñeå löu tröõ thoâng tin lieân quan ñeán heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. Hình thöùc vaø phaïm vi löu tröõ taøi lieäu veà ñaùnh giaù ruûi ro kieåm soaùt tuyø thuoäc vaøo quy moâ vaø tính chaát phöùc taïp cuûa ñôn vò vaø cuûa heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä cuûa ñôn vò. (Ví duï: Neáu heä thoáng keá toaùn vaø heä thoáng kieåm soaùt noäi boä caøng phöùc
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2