Ch ng 3: Hi u qu KT và XH c a DVươ ệ ả ủ
3.1. Các tác đ ng c a s p.tri n DVộ ủ ự ể
3.1.1. N i dung c b n c a các tác đ ngộ ơ ả ủ ộ
3.1.2. Tính ch t hai m t c a các tác đ ngấ ặ ủ ộ
3.2. Hi u qu KT c a DVệ ả ủ
3.2.1. Quan ni m hi u qu KT c a DVệ ệ ả ủ
Xét m t cách chung nh t:ộ ấ
HQ KTDV ph n ánh trình đ s d ng các ngu n l c XH trong lĩnh v c DV thôngả ộ ử ụ ồ ự ự
qua nh ng ch tiêu đ c tr ng KT k thu t đ c xác đ nh b ng t l so sánh gi a các đ iữ ỉ ặ ư ỹ ậ ượ ị ằ ỷ ệ ữ ạ
l ng ph n ánh k t qu đ t đ c v KT v i các đ i l ng ph n ánh chi phí b ra ho cượ ả ế ả ạ ượ ề ớ ạ ượ ả ỏ ặ
ngu n v t l c đã đ c huy đ ng vào trong lĩnh v c KDDV.ồ ậ ự ượ ộ ự
Bi u hi n: m i t ng quan gi a k t qu thu đ c và chi phí b ra; l i nhu n vàể ệ ở ố ươ ữ ế ả ượ ỏ ợ ậ
s đa d ng v giá tr s d ng c a hàng hóa:ự ạ ề ị ử ụ ủ
HQ ktdv = KQ đ u ra/CF đ u vàoầ ầ
Xét góc đ khác:ở ộ
HQ KTDV không t n t i bi t l p v i sx. Nh ng k t qu do DV mang l i tác đ ngồ ạ ệ ậ ớ ữ ế ả ạ ộ
nhi u m t đ n n n KT, đ c đánh giá và đo l ng trên c s các ch tiêu HQKT liên quanề ặ ế ề ượ ườ ơ ở ỉ
đ n toàn b quá trình sx – chính là NSLĐ, là s ti t ki m LĐXH trên quy mô toàn n nế ộ ự ế ệ ề
KTQD.
Xét v m t lý lu n:ề ặ ậ
N i dung căn b n c a HQ KTDV là đ ng l c thúc đ y p.tri n KT, góp ph n tăngộ ả ủ ộ ự ẩ ể ầ
NSLĐ, ti t ki m LĐXH và tăng thu nh p qu c dân, qua đó t o thêm ngu n tích lũy cho sxế ệ ậ ố ạ ồ
và nâng cao m c s ng, m c h ng th c a ng i tiêu dùng trong n c.ứ ố ứ ưở ụ ủ ườ ở ướ
3.2.2. Đo l ng hi u qu KT c a DVườ ệ ả ủ
T ng l i nhu n thu đ c trong kỳ:ổ ợ ậ ượ P = DT - CF
Ch tiêu này cho bi t k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p trong kỳ, làỉ ế ế ả ạ ộ ủ ệ
ngu n g c c a tái sx m r ng kinh doanh và là đòn b y KT quan tr ng có tác d ng khuy nồ ố ủ ở ộ ẩ ọ ụ ế
khích ng i lao đ ng nâng cao hi u qu kinh doanh trên c s chính sách phân ph i h p lýườ ộ ệ ả ơ ở ố ợ
và đúng đ n.ắ
M c doanh l i trên doanh s bán:ứ ợ ố P’1 = P/DS
Ch tiêu này cho bi t m t đ ng doanh s bán th c hi n mang l i bao nhiêu đ ng l iỉ ế ộ ồ ố ự ệ ạ ồ ợ
nhu n cho doanh nghi p trong kỳ → chi ra cho doanh nghi p th y kinh doanh nh ng DVậ ệ ệ ấ ữ
nào, th tr ng nào mang l i l i nhu n cao cho doanh nghi p.ị ườ ạ ợ ậ ệ
M c doanh l i trên v n kinh doanh:ứ ợ ố P’2 = P/VKD
Ch tiêu này cho bi t hi u qu s d ng v n kinh doanh c a doanh nghi p trong kỳ.ỉ ế ệ ả ử ụ ố ủ ệ
M t đ ng v n kinh doanh mang l i bao nhiêu đ ng l i nhu n cho doanh nghi p.ộ ồ ố ạ ồ ợ ậ ệ
M c doanh l i trên chi phí kinh doanh:ứ ợ P’3 = P/CFKD
Ch tiêu này cho bi t hi u qu s d ng chi phí kinh doanh c a doanh nghi p trongỉ ế ệ ả ử ụ ủ ệ
kỳ. M t đ ng chi phí kinh doanh mang l i bao nhiêu đ ng l i nhu n cho doanh nghi p.ộ ồ ạ ồ ợ ậ ệ
NSLĐ BQ c a m t lao đ ng:ủ ộ ộ W = DT/LĐBQ ho cặ W = TN/LĐBQ
20
Ch tiêu này cho bi t trung bình m t lao đ ng c a doanh nghi p th c hi n đ c baoỉ ế ộ ộ ủ ệ ự ệ ượ
nhiêu đ ng doanh thu ho c bao nhiêu đ ng thu nh p trong kỳ.ồ ặ ồ ậ
3.3. Hi u qu XH c a DVệ ả ủ
3.3.1. Quan ni m hi u qu XH c a DVệ ệ ả ủ
HQXH c a DV mang l i cho n n KTQD là s đóng góp c a ho t đông DV vào vi củ ạ ề ự ủ ạ ệ
p.tri n sx, chuy n d ch c c u KT, tăng NSLĐ XH, tích lũy ngo i t , tăng thu ngân sách,ể ể ị ơ ấ ạ ệ
gi i quy t vi c làm, c i thi n đ i s ng nhân dân…ả ế ệ ả ệ ờ ố
3.3.2. Đo l ng hi u qu XH c a DVườ ệ ả ủ
HQXH c a DV th hi n vi c th c hi n các m c tiêu KT - XH c a n n KT nh :ủ ể ệ ở ệ ự ệ ụ ủ ề ư
t c đ tăng tr ng c a n n KT, nâng cao thu nh p qu c dân do ho t đ ng DV tao ra côngố ộ ưở ủ ề ậ ố ạ ộ
ăn vi c làm cho ng i lao đ ng, nâng cao v th đ t n c trên tr ng qu c t , c i thi nệ ườ ộ ị ế ấ ướ ườ ố ế ả ệ
cán cân thanh toán và khai thác t i đa ti m năng sx…ố ề
Nh ng ch tiêu này mang tính ch t đ nh tính khá nhi u, do đó xác đ nh chúng b ngữ ỉ ấ ị ề ị ằ
nh ng con s c th là m t công vi c h t s c ph c t p. Tuy nhiên, có th s d ng ch tiêuữ ố ụ ể ộ ệ ế ứ ứ ạ ể ử ụ ỉ
v m i t ng quan gi a thu nh p qu c dân đ c s d ng khi có s tác đ ng c a y u tề ố ươ ữ ậ ố ượ ử ụ ự ộ ủ ế ố
DV v i thu nh p qu c dân đ c sx ra đ xem xét hi u qu t ng h p c a KTDV.ớ ậ ố ượ ể ệ ả ổ ợ ủ
Eth = Rsd/Rsx
Ch tiêu này cho bi t thu nh p qu c dân c a m t n c đ c tăng gi m nh th nàoỉ ế ậ ố ủ ộ ướ ượ ả ư ế
khi có s tác đ ng c a ho t đ ng DV. N u t ng quan này l n h n 1 thì DV đã làm tăngự ộ ủ ạ ộ ế ươ ớ ơ
thu nh p qu c dân, ng c l i thì làm gi m thu nh p qu c dân.ậ ố ượ ạ ả ậ ố
21