intTypePromotion=1

Hiệu quả sử dụng ODA các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc Việt Nam

Chia sẻ: ViBoruto2711 ViBoruto2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13

0
8
lượt xem
1
download

Hiệu quả sử dụng ODA các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết tập trung làm rõ hiệu quả sử dụng ODA ở các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc dựa trên phân tích dữ liệu từ điều tra khảo sát 171 cán bộ tham gia quản lý ODA và 425 người dân thụ hưởng ODA với sự hỗ trợ phân tích của phần mềm SPSS.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hiệu quả sử dụng ODA các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc Việt Nam

TẠP CHÍ KHOA HỌC<br /> Khoa học Xã hội, Số 9 (6/2017) tr. 88 - 100<br /> <br /> HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ODA<br /> CÁC TỈNH TIỂU VÙNG TÂY BẮC VIỆT NAM<br /> Nguyễn Thị Lan Anh<br /> Trường Đại học Tây Bắc<br /> Tóm tắt: Tiểu vùng Tây Bắc có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế khu vực Trung du và<br /> miền núi phía Bắc nói riêng và Việt Nam nói chung. Trong những năm qua, kinh tế của các tỉnh tiểu vùng Tây<br /> Bắc phát triển đạt tốc độ khá, đời sống của nhân dân đã từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, các tỉnh này vẫn<br /> còn là những tỉnh nghèo nhất Việt Nam: Thu nhập bình quân đầu người thấp, mức sống của dân cư còn nhiều<br /> khó khăn, kết cấu hạ tầng còn yếu kém,... Trong bối cảnh đó, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) có ý<br /> nghĩa đặc biệt quan trọng đóng góp trong tổng vốn đầu tư để phát triển kinh tế, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng,<br /> nâng cao đời sống người dân. Sử dụng ODA ở Việt Nam cũng như ở các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc đã đạt được<br /> những thành công nhất định, nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế. Bài viết tập trung làm rõ hiệu quả sử<br /> dụng ODA ở các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc dựa trên phân tích dữ liệu từ điều tra khảo sát 171 cán bộ tham gia<br /> quản lý ODA và 425 người dân thụ hưởng ODA với sự hỗ trợ phân tích của phần mềm SPSS. Từ đó, phân tích<br /> thực trạng và đánh giá hiệu quả sử dụng ODA giúp các nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách, các cơ quan<br /> quản lý, các đơn vị thụ hưởng ODA xem xét nhằm đưa ra quyết định chính xác nâng cao hiệu quả sử dụng ODA<br /> ở các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc nói riêng và Việt Nam nói chung.<br /> Từ khóa: Hiệu quả sử dụng ODA, ODA, Tây Bắc.<br /> <br /> 1. Giới thiệu<br /> Khu vực Tây Bắc là vùng miền núi phía Tây của các tỉnh Trung du và miền núi phía<br /> Bắc, Việt Nam với tổng diện tích là 37,5 nghìn km2 chiếm 11,3% tổng diện tích toàn quốc,<br /> các dân tộc thiểu số chiếm trên 75% tổng dân số (Lê Thông và Nguyễn Quý Thao, 2012). Đến<br /> nay, toàn bộ khu vực này có số huyện nghèo chiếm trên một nửa của cả nước (43/62 huyện),<br /> trình độ dân trí thấp, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, chính trị chưa thực sự ổn<br /> định,... Nguồn vốn chủ yếu phục vụ cho phát triển kinh tế xã hội của khu vực là nguồn ngân<br /> sách Nhà nước tại địa phương và do ngân sách trung ương cấp, nguồn FDI chiếm tỷ lệ nhỏ,<br /> ODA hàng năm của các tỉnh đáp ứng khoảng 3% tổng vốn ngân sách của tỉnh. Sử dụng ODA<br /> trong thời gian qua của các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc còn gặp nhiều khó khăn như khả năng bảo<br /> đảm vốn đối ứng cho các chương trình, dự án ODA thấp; các địa phương trong vùng chưa chủ<br /> động đưa ra những chính sách, giải pháp cụ thể thu hút nguồn vốn ODA cho toàn vùng và cho<br /> từng địa phương; năng lực đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp huyện, thôn bản còn nhiều bất<br /> cập, thiếu về số lượng và yếu về chất lượng... (Ban Chỉ đạo Tây Bắc, 2013). Bài viết tập trung<br /> nghiên cứu, làm rõ hiệu quả sử dụng ODA của các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc thời gian qua nhằm<br /> đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng ODA, đóng góp tốt hơn trong phát triển kinh<br /> tế - xã hội của các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc.<br /> 2. Tình hình thu hút ODA trong 20 năm qua của tiểu vùng Tây Bắc<br /> Trong thời gian từ năm 1993 đến năm 2013 lượng ODA được ký kết ở các tỉnh tiểu<br /> vùng Tây Bắc liên tục tăng. Như Bảng 1 dưới đây, số liệu cho thấy giai đoạn 2006 - 2010 với<br /> <br /> <br /> Ngày nhận bài: 21/9/2016. Ngày nhận đăng: 25/12/2016<br /> Liên lạc: Nguyễn Thị Lan Anh, e - mail: lananhsonla@yahoo.com<br /> <br /> 88<br /> <br /> lượng ODA được ký kết là lớn nhất trên 3.500 tỷ VNĐ, giai đoạn đó tỉnh Lai Châu có số<br /> lượng ký kết ODA lớn nhất đạt trên 1.400 tỷ VNĐ.<br /> Bảng 1. Ký kết ODA của các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc từ 1993 - 2013<br /> Đơn vị tính: triệu đồng<br /> <br /> Giai đoạn<br /> <br /> Điện Biên<br /> <br /> Lai Châu<br /> <br /> Sơn La<br /> <br /> Trung bình<br /> <br /> 1993 - 1995<br /> <br /> -<br /> <br /> -<br /> <br /> 31.710,0<br /> <br /> 10.570,00<br /> <br /> 1996 - 2000<br /> <br /> 98.250,0<br /> <br /> 98.250,0<br /> <br /> 478.571,0<br /> <br /> 225.023,67<br /> <br /> 2001 - 2005<br /> <br /> 333.000,0<br /> <br /> 333.000,0<br /> <br /> 763.421,0<br /> <br /> 476.473,67<br /> <br /> 2006 - 2010<br /> <br /> 1.021.658,0<br /> <br /> 1.461.430,0<br /> <br /> 1.177.843,0<br /> <br /> 1.220.310,33<br /> <br /> 2011 - 2013<br /> <br /> -<br /> <br /> 165.800,0<br /> <br /> -<br /> <br /> 55.266,67<br /> <br /> Tổng số<br /> <br /> 1.452.908,0<br /> <br /> 2.058.480,0<br /> <br /> 2.451.545,0<br /> <br /> 1.987.644,33<br /> <br /> Nguồn: Tổng hợp số liệu Báo cáo 20 năm hợp tác của các Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu<br /> <br /> Bảng 1 cũng cho thấy, lượng ODA ký kết trong 20 năm vừa qua giữa các tỉnh là không<br /> đồng đều, giai đoạn 1993 - 1995 chỉ có tỉnh Sơn La bắt đầu thu hút ODA, Tỉnh Lai Châu cũ chưa<br /> thu hút nguồn vốn này. Trong suốt thời gian từ 1996 - 2005, tỉnh Lai Châu cũ chỉ thu hút trên 862<br /> tỷ VNĐ thì tỉnh Sơn La đã thu hút được trên 1.200 tỷ VNĐ. Nhưng kể từ khi tách tỉnh Lai Châu<br /> thành Lai Châu và Điện Biên thì từ năm 2006 tỉnh Lai Châu thu hút được trên 643 tỷ VNĐ, tỉnh<br /> Sơn La chỉ thu hút được chưa đầy 300 tỷ VNĐ. Từ năm 2011, các tỉnh này hầu như không thu hút<br /> thêm được ODA trong khi ký kết hàng năm của Việt Nam là ngày một tăng. Đây là điều đáng suy<br /> nghĩ khi các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc còn nhiều khó khăn.<br /> Để thấy rõ hơn thu hút ODA của các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc trong thời gian qua cần thiết<br /> phải so sánh với các tỉnh khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, vùng Tây Nguyên và cả nước.<br /> Bảng 2. Tỷ lệ thu hút ODA của các vùng giai đoạn 1993 - 2013<br /> Vùng<br /> <br /> Tổng ODA (Triệu đồng)<br /> <br /> Tỷ lệ so với cả nước (%)<br /> <br /> 1.Đồng bằng sông Hồng<br /> <br /> 177.222.450,0<br /> <br /> 32,60<br /> <br /> 2. Trung du và miền núi Bắc Bộ (12 tỉnh)<br /> <br /> 40.892.990,0<br /> <br /> 7,52<br /> <br /> - Tây Bắc (4 tỉnh)<br /> <br /> 7.950.577,3<br /> <br /> 1,46<br /> <br /> - Đông Bắc (8 tỉnh)<br /> <br /> 32.942.412,7<br /> <br /> 6,06<br /> <br /> 3. Bắc Trung bộ và duyên hải Miền Trung<br /> <br /> 127.932.990,0<br /> <br /> 23,53<br /> <br /> 4. Tây Nguyên (4 tỉnh)<br /> <br /> 23.264.500,0<br /> <br /> 4,28<br /> <br /> 5. Đông Nam Bộ<br /> <br /> 107.113.260,0<br /> <br /> 19,70<br /> <br /> 6. Đồng bằng sông Cửu Long<br /> <br /> 67.233.980,0<br /> <br /> 12,37<br /> <br /> Tổng<br /> <br /> 543.660.170,0<br /> <br /> 100,0<br /> <br /> Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các sở KH&ĐT tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu<br /> <br /> 89<br /> <br /> Bảng 2 cho thấy tỷ lệ thu hút ODA của các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc là thấp nhất cả nước.<br /> Nếu xét khu vực Tây Nguyên (4 tỉnh) so với Tây Bắc (4 tỉnh) thì khu vực Tây Nguyên khả<br /> năng thu hút ODA gấp hơn 3 lần so với tiểu vùng Tây Bắc. Từ đây có thể khẳng định rằng thu<br /> hút ODA của tiểu vùng Tây Bắc còn yếu, kém. Cần phải tìm hiểu nguyên nhân của vấn đề<br /> này, cũng như phải nghiên cứu, tìm hiểu để tăng khả năng thu hút ODA cho khu vực còn<br /> nhiều khó khăn như Tây Bắc.<br /> Hơn nữa số liệu trên cũng cho thấy trung bình một tỉnh của cả nước trong 20 năm qua<br /> ký kết ODA được trên 8.500 tỷ VNĐ để phục vụ phát triển kinh tế. Còn với 1 tỉnh của vùng<br /> Tây Bắc trong 20 năm qua mới ký kết được gần 2.000 tỷ VNĐ. Một lần nữa khẳng định ODA<br /> ký kết hàng năm ở Tây Bắc mới chỉ bằng 1/4 so với trung bình của cả nước.<br /> 3. Thực trạng hiệu quả sử dụng ODA của các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc<br /> 3.1. Phương pháp đánh giá<br /> 3.1.1. Xây dựng thang đo, phiếu khảo sát<br /> Sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính nhằm thực hiện mục đích xây dựng thang<br /> đo khảo sát, trong đó trình tự thực hiện gồm công việc: Xây dựng thang đo nghiên cứu, phỏng<br /> vấn ý kiến chuyên gia, tiến hành hiệu chỉnh thang đo.<br /> Thang đo về chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng ODA là thang đo được áp dụng theo tài<br /> liệu hướng dẫn của Bộ Ngoại giao Nhật Bản - MOFA [2]. Thang đo với 5 nhóm tiêu chí gồm:<br /> Phù hợp, hiệu suất, hiệu quả, bền vững và tác động được hiệu chỉnh phù hợp với điều kiện áp<br /> dụng tại khu vực Tây Bắc, Việt Nam.<br /> 3.1.2. Phương pháp khảo sát, thu thập ý kiến đánh giá<br /> Tác giả đã tiến hành khảo sát tại 33 (trong 43 dự án đang thực hiện) dự án ODA tại khu<br /> vực 3 tỉnh Tây Bắc là Điện Biên, Lai Châu, Sơn La. Trong đó: Sơn La 16 dự án, Lai Châu 8<br /> dự án và Điện Biên 9 dự án. Tại các dự án, tác giả cũng thực hiện việc khảo sát người dân tại<br /> các khu vực mà dự án thực hiện.<br /> Số lượng phiếu khảo sát phát ra đối với đối tượng cán bộ quản lý các cấp là 185 phiếu,<br /> số phiếu thu về là 178 phiếu, số phiếu hợp lệ là 171 phiếu, chiếm tỷ lệ 92%.<br /> Số lượng phiếu khảo sát phát ra đối với đối tượng người dân thụ hưởng là 480 phiếu, số<br /> phiếu thu về là 425, số phiếu hợp lệ là 376 phiếu, chiếm tỷ lệ 78,3%.<br /> 3.1.3. Phương pháp phân tích dữ liệu<br /> Dữ liệu sau khi được thu thập về, tiến hành mã hóa, kiểm tra. Sau đó, xử lý dữ liệu được<br /> tiến hành dựa vào ứng dụng phần mềm SPSS. Các bước của giai đoạn phân tích gồm: Thống<br /> kê mô tả và thống kê suy luận, Đánh giá độ tin cậy và độ giá trị của thang đo, Phân tích nhân<br /> tố khám phá EFA, Phân tích T - test.<br /> 3.2. Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng ODA tiểu vùng Tây Bắc<br /> Kết quả kiểm định dữ liệu khảo sát cán bộ quản lý ODA: Kết quả cho thấy, đối với<br /> thang đo khảo sát tính phù hợp các biến quan sát PH4, PH5, PH6 có hệ số tương quan biến 90<br /> <br /> tổng ở mức thấp hơn 0,3, do đó các biến này cần phải loại bỏ khỏi thang đo. Sau khi loại bỏ<br /> ba biến này, thang đo có được hệ số tin cậy là 0,831, các hệ số tương quan biến tổng và hệ số<br /> Cronbach - alpha nếu loại biến đều đảm bảo, do đó dữ liệu của thang đo sau khi bỏ các biến là<br /> đảm bảo độ tin cậy. Với các thang đo khác, hệ số Cronbach - alpha đều đạt mức cao trên 0,7,<br /> hệ số tương quan biến tổng của các biến quan sát đều đạt trên 0,3, hệ số Cronbach - alpha nếu<br /> loại biến của các biến quan sát đều thấp hơn giá trị hệ số hiện tại, do đó dữ liệu của các thang<br /> đo đã đảm bảo độ tin cậy, không có biến quan sát nào cần bị loại bỏ khỏi thang đo.<br /> Bảng 3. Tổng hợp kết quả kiểm định thang đo khảo sát<br /> Đối tượng<br /> <br /> Thang đo<br /> <br /> Cronbach - alpha<br /> <br /> Biến quan sát loại bỏ<br /> <br /> Phù hợp<br /> <br /> 0,831<br /> <br /> PH4, PH5, PH6<br /> <br /> Hiệu quả<br /> <br /> 0,897<br /> <br /> Không<br /> <br /> Cán bộ quản lý dự án Hiệu suất<br /> <br /> 0.853<br /> <br /> Không<br /> <br /> Tác động<br /> <br /> 0,777<br /> <br /> Không<br /> <br /> Bền vững<br /> <br /> 0,924<br /> <br /> Không<br /> <br /> Phù hợp<br /> <br /> 0,916<br /> <br /> Không<br /> <br /> Hiệu quả<br /> <br /> 0,797<br /> <br /> Không<br /> <br /> Hiệu suất<br /> <br /> 0,870<br /> <br /> Không<br /> <br /> Tác động<br /> <br /> 0,845<br /> <br /> Không<br /> <br /> Bền vững<br /> <br /> 0,869<br /> <br /> Không<br /> <br /> Người dân<br /> <br /> Nguồn: Kết quả phân tích dữ liệu khảo sát<br /> <br /> Kết quả kiểm định dữ liệu khảo sát người dân hưởng lợi: Kết quả kiểm định cho thấy, dữ<br /> liệu khảo sát người dân với các yếu tố bao gồm tính hiệu quả, tính hiệu suất, tính tác động, tính<br /> bền vững, tính phù hợp của dự án đều có hệ số Cronbach - alpha đạt giá trị cao, thấp nhất trong<br /> đó là giá trị 0,797 của thang đo tính hiệu quả. Hệ số tương quan biến tổng của các biến quan sát<br /> đều đạt giá trị cao hơn 0,5 cho thấy có sự tương quan tốt giữa biến quan sát và thang đo mà các<br /> biến đó biểu diễn. Như vậy, dữ liệu khảo sát của các thang đo đã đảm bảo độ tin cậy.<br /> 3.3. Thực trạng hiệu quả sử dụng ODA tiểu vùng Tây Bắc<br /> 3.3.1. Đánh giá về tính phù hợp<br /> Kết quả thống kê cho thấy, cán bộ quản lý đánh giá ở mức trung bình khá về tính phù<br /> hợp của dự án (3,60 - 3,75), đối với người dân thì một số nhận định đạt được ở mức trung<br /> bình khá, một số ở mức khá. Kết quả đánh giá được thể hiện Hình 1.<br /> 3.3.2. Đánh giá về tính hiệu quả<br /> Kết quả đánh giá cho thấy, các nhận định về tính hiệu quả của các dự án ODA đang<br /> được đội ngũ cán bộ quản lý cũng như người dân thụ hưởng đánh giá ở mức trung bình khá.<br /> 91<br /> <br /> 3,7<br /> <br /> PH6<br /> <br /> 3,76<br /> <br /> PH5<br /> <br /> 3,61<br /> <br /> PH4<br /> <br /> 3,66<br /> 3,75<br /> 3,77<br /> 3,76<br /> 3,74<br /> 3,82<br /> <br /> PH3<br /> PH2<br /> PH1<br /> 2<br /> <br /> 2,5<br /> <br /> 3<br /> <br /> 3,5<br /> <br /> Người dân<br /> <br /> 4<br /> <br /> 4,5<br /> <br /> 5<br /> <br /> Cán bộ quản lý<br /> <br /> Hình 1. Biểu đồ biểu diễn kết quả đánh giá tính phù hợp của ODA<br /> 3,76<br /> <br /> HQ4<br /> <br /> 3,64<br /> 3,63<br /> 3,61<br /> <br /> HQ3<br /> <br /> 3,76<br /> <br /> HQ2<br /> 3,61<br /> 3,59<br /> HQ1<br /> <br /> 3,73<br /> 2<br /> <br /> 2,5<br /> <br /> 3<br /> <br /> Người dân<br /> <br /> 3,5<br /> <br /> 4<br /> <br /> 4,5<br /> <br /> 5<br /> <br /> Cán bộ quản lý<br /> <br /> Hình 2. Biểu đồ biểu diễn kết quả đánh giá tính hiệu quả của ODA<br /> 3.3.3. Đánh giá về tính hiệu suất<br /> 3,72<br /> 3,63<br /> <br /> HS5<br /> <br /> 3,75<br /> <br /> HS4<br /> <br /> 3,51<br /> <br /> HS3<br /> <br /> 3,68<br /> 3,56<br /> <br /> HS2<br /> <br /> 3,73<br /> 3,54<br /> 3,74<br /> <br /> HS1<br /> <br /> 3,58<br /> 2<br /> <br /> 2,5<br /> <br /> 3<br /> <br /> Người dân<br /> <br /> 3,5<br /> <br /> 4<br /> <br /> 4,5<br /> <br /> 5<br /> <br /> Cán bộ quản lý<br /> <br /> Hình 3. Biểu đồ biểu diễn kết quả đánh giá tính hiệu suất của ODA<br /> 92<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản