Luận văn
Hoàn thiện nghiệp vụ kế
toán bán hàng ở Công ty cổ
phần Traphaco
Lời nói đầu
Hiện nay, khi nền kinh tế nước ta được vận hành theo cơ chế thị trường có sự
quản lý của Nhà nước theo định hướng X- hội chủ nghĩa, cùng với sự sôi động
của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải
đối diện với nhiều thử thách lớn. Để tồn tại và phát triển trong điều kiện khắc
nghiệt đó, các doanh nghiệp buộc phải làm ăn có hiệu quả và lỗ – lãi trở thành
vấn đề sống còn đối với mỗi Doanh nghiệp. Các Doanh nghiệp hoạt động trên
thị trờng bao giờ cũng nhằm mục đích thu lợi nhuận. Để đạt đợc mục tiêu đó,
doanh nghiệp phải thực hiện bán hàng. Bán hàng là khâu cuối cùng của lưu
thông, đa hàng hóa vào sử dụng và kết thúc quá trình vận động của hàng hóa.
Tuy nhiên trên góc độ Doanh nghiệp bán hàng là tạo ra doanh thu. Tỷ trọng
doanh thu của Doanh nghiệp trên thị trường chính là thị phần mà Doanh nghiệp
nắm giữ. Thị phần là một trong những chỉ tiêu đánh giá khả năng chiếm lĩnh thị
trường và khả năng lớn mạnh của Doanh nghiệp. Doanh thu chính là lợng tiền
Doanh nghiệp thu về, hoặc có quyền thu khi bán hàng. Sau khi trừ đi tất cả chi
phí phần còn lại là lợi nhuận. Do đó muốn có lợi nhuận cao Doanh nghiệp phải
có đựơc doanh thu bán hàng.Với ý nghĩa quan trọng của nghiệp vụ bán hàng
như vậy, em thấy kế toán bán hàng là một đề tài thiết thực cần nghiên cứu hoàn
thiện, và đây cũng chính là lý do em chọn đề tài “Hoàn thiện nghiệp vụ kế
toán bán hàng ở Công ty cổ phần Traphaco” và mong muốn đóng góp kết quả
học tập nghiên cứu của mình vào công tác hoàn thiện kế toán bán hàng ở Công
ty cổ phần Traphaco cũng như trong Doanh nghiệp thương mại nói chung.
Báo cáo em thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn tại
Công ty cổ phần Traphaco. Nội dung báo cáo em nêu trình bầy theo ba phần
lớn:
Phần I: Lý luận chung về kế toán bán hàng ở Doanh nghiệp thương mại
PhầnII: Tình hình thực tế công tác kế toán bán hàng ở Công ty cổ phần
Traphaco
Phần III: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện nghiệp vụ bán hàng tại Công ty cổ
phần Traphaco
Phần I
Lý luận chung về kế toán bán hàng
ở Doanh nghiệp thương mại
I Bán hàng và yêu cầu quản lý khâu bán hàng
1. Bán hàng
Bán hàng là quá trình người bán chuyển quyền sử dụng hàng hóa cho người
mua để nhận quyền sở hữu tiền tệ, quyền đòi tiền của người mua. Đặc điểm nổi
bật của nghiệp vụ bán hàng là tài sản của Doanh nghiệp chuyển từ hình thái
hàng hóa sang hình thái tiền tệ. Xuất phát từ đặc điểm này mà quản lý bán hàng
phải quản lý cả trên hai mặt tiền và hàng
Doanh nghiệp thương mại là doang nghiệp hoạt động trong khâu lưu thông,
doanh nghiệp dùng tiền để mua hàng sau đó lại bán ra để thu tiền, lợi nhuận thu
được chính là phần chênh lệch giữa phần tiền thu vào và lượng tiền bỏ ra để
mua hàng. Nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp thương mại được khái quát
trên công thức: T – H - T’. Lợi nhuận của doanh nghiệp thu được: ÄT = T’- T
Bên cạnh đó doanh nghiệp hoạt động trên thị trường cạnh tranh khốc liệt buộc
doanh nghiệp phải khẳng định vị thế của mình trên thương trường, mà muốn
khẳng định vị thế của mình trên thương trường thì một trong các biện pháp
doanh nghiệp phải thực hiện là chiếm lĩnh thị trường. Doanh nghiệp bán được
nhiều hàng, doanh số của doanh nghiệp có tỷ trọng lớn, hay nói cách khác
doanh nghiệp chiếm được phần lớn vị thế của thị trường. Vậy nên một trong
những cách khẳng định sức cạnh tranh của mình doanh nghiệp phải bán được
nhiều hàng. Ngoài ý nghĩa đối với doanh nghiệp thì hoạt động bán hàng còn
đóng góp cho ngân sách nhà nước thông qua các khoản thuế
Các trường hợp được coi là hàng bán phải thỏa m-n những điều kiện sau đây:
+ Phải thông qua phương thức mua bán và thanh toán theo nhiều thể thức nhất
định
+ Người bán mất quyền sử dụng hàng hóa và nhận được quyền sử dụng tiền tệ
hoặc quyền đòi tiền người mua
+ Hàng hóa bán ra là hàng hóa doanh nghiệp đã mua và nhằm mục đích bán ra
Ngoài ra các trường hợp sau cũng được coi là hàng bán
+ Hàng hóa xuất dùng để thanh toán tiền mua hàng
+ Hàng hóa xuất dùng để trả lương cán bộ công nhân viên
+ Hàng hóa xuất dùng để biếu tặng
+ Hàng hóa xuất dùng để làm nguyên liệu sửa chữa lớn tài sản cố định
2. Yêu cầu quản lý các khâu bán hàng và nhiệm vụ kế toán
Ta đã biết rằng nhiệm vụ của bán hàng là tài sản của doanh nghiệp chuyển sang
hình thái tiền tệ do đó nghiệp vụ bán hàng làm biến động tài sản và tiền tệ của
doanh nghiệp do đó quản lý khâu bán hàng phải quản lý cả về mặt tiền hàng
Cụ thể là quản lý trên ba chỉ tiêu
- Doanh thu
- Tình hình thu hồi tiền - thanh toán nợ phải thu của người mua
- Chỉ tiêu giá vốn hàng hóa đã tiêu thụ
Quản lý chính xác doanh thu bán hàng là cơ sở để xác định chính xác kết quả
kinh doanh và nghĩa vụ đối với nhà nước. Chuẩn mực kế toán ban hành công bố
theo quyết định số 149/2001/QĐ - BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ tài
chính quy định rõ : Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp
thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh
thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu
Quản lý doanh thu bán hàng phải quản lý trên ba nội dung sau:
- Doanh thu thực tế : là doanh thu ghi trên hóa đơn hoặc hợp đồng bán
hàng ghi theo giá bán
- Các khoản giảm trừ : là các khoản phát sinh trong quá trình bán hàng và
đợc trừ khỏi doanh thu thực tế. Bao gồm:
+ Giảm giá hàng bán : là khoản giảm trừ cho ngời mua do ngời mua với khối
lượng, số lượng lớn hoặc do hàng bán kém chất lượng.
+ Hàng bán bị trả lại: là doanh thu của hàng đã bán ra nhưng do không đúng
hợp đồng nên bị từ chối trả lại.
- Doanh thu thuần : là doanh thực về bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ
hạch toán, nó là cơ sở để xác định kết quả và hiệu quả hoạt động bán hàng
của doanh nghiệp
Hàng hóa được xác định là bán là khi người mua thanh toán tiền hoặc chấp
nhận thanh toán. Khi hàng hóa được xác định là tiêu thụ kế toán mới được xác
định là doanh thu. Như vậy doanh thu được xác định khi đã thu tiền hoặc chả
thu tiền( khi khách hàng chấp nhận thanh toán chậm) . Vậy vấn đề đặt ra là
quản lý đồng tiền vào ở khâu bán hàng kế toán phải quản lý theo thời gian, chi
tiết cho từng khách hàng, cho từng hóa đơn.
Giá vốn hàng hóa đã tiêu thụ chính là trị giá mua vào của hàng hóa đã bán. Xác
định giá vốn hàng hóa đã tiêu thụ có y nghĩa rất lớn trong xác định kết quả hoạt
động bán hàng, do đó khi xác định giá vốn hàng bán phải tuân thủ các yêu cầu
sau:
+ Thứ nhất: Việc tính toán giá vốn hàng hóa phải đảm bảo tính xác thực, điều
này có y nghĩa là việc tổng hợp phải đầy đủ các yếu tố cấu thành nên trị giá của
hàng hóa.
+ Thứ hai: Việc tính toán giá vốn hàng bán phải đảm bảo thống nhất về nội
dung và phương pháp tính giữa các kỳ hạch toán của đơn vị, từ đó có cơ sở so
sánh giữa các lô hàng với nhau, giữa các kỳ.
- Phương pháp tính giá vốn hàng bán: Có nhiều phương pháp tính giá vốn
hàng bán khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm hoạt động của mình mà doanh
nghiệp áp dụng phương pháp phù hợp.
+ Hàng bán không qua kho:
Giá vốn
hàng
bán
= Giá
mua + Chi phí
mua + Thuế
NK(Nếu có)
- Các khoản
giảm trừ
+ Hàng bán qua kho:
Giá vốn hàng bán được xác định theo nguyên tắc giá phí
Giá vốn hàng
bán = Trị giá mua của
hàng bán +
Chi phí mua hàng phân
bổ cho hàng bán trong
tháng
Tuy nhiên trên nguyên tắc đó trong thực tế có 4 cách xác định giá vốn hàng hóa
đã tiêu thụ.
- Phương pháp đích danh:
Theo phương pháp này hàng hóa xuất bán thuộc lần mua nào thì lấy giá mua
của lần đó để tính giá vốn hàng bán. Với phương pháp này kế toán phải mở sổ
theo dõi chi tiết từng lần mua, từng loại hàng, từng nhóm hàng, từ khi mua đến
khi bán. Do tính phức tạp trong quản lý hàng hóa nên phương pháp