intTypePromotion=1
ADSENSE

Hội nhập kinh tế và những tác động thực hiện quyền trẻ em ở Việt Nam - Đặng Bích Thủy

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

52
lượt xem
4
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo nội dung bài viết "Hội nhập kinh tế và những tác động thực hiện quyền trẻ em ở Việt Nam" trình bày về tác động của hội nhập kinh tế tới thực hiện quyền trẻ em, những thắc thức của hội nhập kinh tế trong thời gian tới. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hội nhập kinh tế và những tác động thực hiện quyền trẻ em ở Việt Nam - Đặng Bích Thủy

Xã hội học, số 1(109), 2010 57<br /> <br /> <br /> <br /> Héi nhËp kinh tÕ vµ nh÷ng t¸c ®éng<br /> tíi thùc hiÖn quyÒn trÎ em ë ViÖt Nam<br /> <br /> §Æng BÝch Thñy *<br /> <br /> 1. §Æt vÊn ®Ò<br /> Héi nhËp kinh tÕ lµ mét qu¸ tr×nh phøc t¹p vµ cã nh÷ng t¸c ®éng ®a d¹ng ®Õn<br /> c¸c nhãm x· héi, trong ®ã, trÎ em lµ nhãm nh¹y c¶m nhÊt bëi trÎ em dÔ bÞ tæn th­¬ng,<br /> bÞ phô thuéc mäi mÆt vµo ng­êi lín. MÆc dï vËy, nh÷ng vÊn ®Ò cña trÎ em th­êng<br /> kh«ng ®­îc xem xÐt, c©n nh¾c ®Çy ®ñ trong qu¸ tr×nh x©y dùng c¸c chÝnh s¸ch vµ<br /> chiÕn l­îc ph¸t triÓn trong qu¸ tr×nh héi nhËp. §iÒu nµy ®ang t¹o ra nh÷ng th¸ch<br /> thøc ®èi viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn c¸c quyÒn trÎ em ë c¸c n­íc tham gia héi nhËp, trong<br /> ®ã cã ViÖt Nam.<br /> Nãi theo Chaujar P. (2004), thÕ giíi cña ng­êi lín th­êng khã nhËn thøc ®­îc<br /> r»ng trÎ em cã thÓ bÞ ¶nh h­ëng tõ nhiÒu khÝa c¹nh bëi c¸c quyÕt ®Þnh vµ chÝnh s¸ch<br /> vÜ m« ë c¶ tÇm quèc gia vµ quèc tÕ. TrÎ em th­êng cã xu h­íng bÞ ®Æt ë “vÞ trÝ ngoµi lÒ”<br /> mét c¸ch “®Æc biÖt” bëi v× c¸c em lµ “trÎ em”. Hay, theo nh­ Devylder S. (2002:II):<br /> “Ng­êi ta rÊt Ýt khi bµn chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« g¾n liÒn víi trÎ em. HÇu hÕt nh÷ng<br /> ng­êi ho¹t ®éng v× quyÒn trÎ em nh×n kinh tÕ häc vÜ m« víi sù bµng quan hoÆc hoµn<br /> toµn nghi kþ, vµ mÆc dï hÇu hÕt c¸c nhµ kinh tÕ häc ®Òu cã con c¸i, nh­ng nghÒ<br /> nghiÖp chuyªn m«n cña hä l¹i hÇu nh­ hoµn toµn mï “vÒ trÎ em”. Thùc tÕ nµy sÏ lµm<br /> n¶y sinh nh÷ng vÊn ®Ò, nh÷ng m©u thuÉn gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ nh÷ng vÊn ®Ò<br /> cña trÎ em nãi chung vµ viÖc thùc hiÖn quyÒn trÎ em nãi riªng.<br /> ViÖt Nam ®ang tham gia ngµy cµng s©u h¬n vµo qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ toµn<br /> cÇu. T¨ng tr­ëng kinh tÕ ®· lµm gi¶m ®¸ng kÓ tû lÖ d©n sè nghÌo ®ãi vµ gãp phÇn c¶i<br /> thiÖn nhiÒu mÆt ®êi sèng x· héi, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho trÎ em ®­îc h­ëng c¸c<br /> quyÒn ®­îc quy ®Þnh trong C«ng ­íc Quèc tÕ vÒ quyÒn trÎ em. Tuy nhiªn, qu¸ tr×nh<br /> héi nhËp kinh tÕ nµy còng t¹o ra nhiÒu th¸ch thøc trong viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn ®Çy<br /> ®ñ c¸c quyÒn cña trÎ em, ®Æc biÖt lµ sù gia t¨ng bÊt b×nh ®¼ng trong viÖc thùc hiÖn<br /> quyÒn cña c¸c nhãm trÎ em.<br /> 2. T¸c ®éng cña héi nhËp kinh tÕ tíi thùc hiÖn quyÒn trÎ em<br /> Cã rÊt nhiÒu tranh luËn xung quanh nh÷ng t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh héi nhËp<br /> kinh tÕ, mµ t©m ®iÓm lµ vÊn ®Ò “c¸i ®­îc” vµ “c¸i mÊt” tõ t¨ng tr­ëng kinh tÕ víi c¸c<br /> vÊn ®Ò x· héi. Cã quan ®iÓm cho r»ng më cöa nÒn kinh tÕ dÉn tíi mét cuéc ch¹y ®ua<br /> gi¶m thiÓu chi phÝ x· héi khiÕn bÊt b×nh ®¼ng ngµy cµng gia t¨ng, trong khi mét sè<br /> quan ®iÓm kh¸c l¹i cho r»ng toµn cÇu hãa kinh tÕ kÝch thÝch t¨ng tr­ëng vµ s¸ng t¹o,<br /> v× vËy gãp phÇn vµo sù ph¸t triÓn, ®Èy lïi ®ãi nghÌo vµ tiÕn tíi gi¶m dÇn bÊt b×nh<br /> ®¼ng. Tuy nhiªn, xu h­íng chung lµ c¸c nhµ ph©n tÝch ®Òu kh¼ng ®Þnh tÝnh “hai mÆt”<br /> <br /> <br /> *<br /> ThS, ViÖn Gia ®×nh vµ Giíi.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 58 Hội nhập kinh tế và những tác động…<br /> <br /> <br /> <br /> cña vÊn ®Ò: héi nhËp t¹o ra nh÷ng c¬ héi vµ c¶ nh÷ng th¸ch thøc (F. Sachwald. 2003).<br /> V× vËy, nh÷ng t¸c ®éng mang tÝnh hai mÆt nµy ¶nh h­ëng ®Õn viÖc thùc hiÖn quyÒn<br /> trÎ em, tøc lµ võa t¹o ra nh÷ng thuËn lîi cho viÖc thùc hiÖn quyÒn trÎ em, võa g©y ra<br /> nh÷ng yÕu tè c¶n trë thùc hiÖn quyÒn trÎ em.<br /> 2.1. Nh÷ng c¬ héi<br /> Trong khi sù héi nhËp kinh tÕ ®· t¹o ra c¸c lo ng¹i vÒ viÖc gia t¨ng bÊt b×nh<br /> ®¼ng, c¸c tÖ n¹n x· héi, nh­ng cã mét ®iÒu kh«ng thÓ phñ nhËn lµ héi nhËp kinh tÕ<br /> gióp t¨ng tr­ëng kinh tÕ nhanh h¬n vµ lµ t¸c nh©n m¹nh mÏ ®èi víi gi¶m nghÌo ®ãi<br /> vµ t¨ng møc sèng. ViÖt Nam ®­îc dÉn chøng nh­ lµ mét trong c¸c vÝ dô vÒ t¸c ®éng<br /> cña héi nhËp kinh tÕ toµn cÇu víi gia t¨ng thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng­êi vµ gi¶m<br /> ®¸ng kÓ tû lÖ ng­êi nghÌo. Tû lÖ nghÌo gi¶m nhanh chãng ë ViÖt Nam: Tõ 58,1% n¨m<br /> 1993 xuèng 37,4% n¨m 1998, 28,9% n¨m 2002, 19,5% n¨m 2004, 16,0% n¨m 2006 vµ<br /> ­íc tÝnh chØ cßn kho¶ng 14,8% vµo n¨m 2007, theo chuÈn nghÌo míi, ¸p dông cho giai<br /> ®o¹n 2006 - 2010 (TCTK. Niªn gi¸m thèng kª 2007).<br /> T¨ng tr­ëng kinh tÕ cña ViÖt Nam kh«ng chØ gãp phÇn lµm gi¶m tû lÖ nghÌo mµ<br /> cßn cung cÊp nhiÒu nguån lùc h¬n cho khu vùc c«ng gióp t¨ng c­êng phóc lîi x· héi.<br /> Mét phÇn ®¸ng kÓ nh÷ng nguån lùc nµy ®­îc h­íng tíi lÜnh vùc gi¸o dôc vµ gãp phÇn<br /> quan träng vµo viÖc ®¶m b¶o quyÒn ®­îc häc hµnh vµ ph¸t triÓn cña trÎ em ViÖt Nam<br /> trong nh÷ng n¨m qua. Chi tiªu ng©n s¸ch cho gi¸o dôc ë ViÖt Nam ®· t¨ng gÊp 3 lÇn<br /> trong giai ®o¹n 1991 - 2002. Tû träng chi cho gi¸o dôc trong ng©n s¸ch nhµ n­íc t¨ng<br /> tõ 13 - 14% ®Çu nh÷ng n¨m 1990 lªn kho¶ng 17% n¨m 2002, vµ tiÕp tôc t¨ng lªn<br /> 18,6% vµo n¨m 2004. Tû lÖ chi tiªu ng©n s¸ch cho gi¸o dôc trªn GDP thËm chÝ cßn<br /> t¨ng nhiÒu h¬n do tû lÖ chi ng©n s¸ch trªn GDP ®· t¨ng lªn theo thêi gian. Trong vµi<br /> n¨m gÇn ®©y, ViÖt Nam ®Çu t­ trªn 4% GDP vµo gi¸o dôc c«ng céng, t­¬ng ®­¬ng víi<br /> nhiÒu n­íc cã møc thu nhËp vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cao h¬n (Ari Kokko vµ céng sù.<br /> 2008).<br /> Mét vÝ dô minh häa cho mèi liªn hÖ gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ ®Çu t­ ng©n<br /> s¸ch cho viÖc thùc hiÖn quyÒn trÎ em vÒ ®¶m b¶o quyÒn sèng cßn vµ ch¨m sãc søc kháe<br /> cho trÎ em ë ViÖt Nam lµ, nhµ n­íc ®· ®Çu t­ hµng triÖu ®«la (Mü) cho ho¹t ®éng<br /> kh¸m, ch÷a bÖnh miÔn phÝ cho trÎ em d­íi 6 tuæi t¹i c¸c c¬ së y tÕ c«ng lËp (®­îc triÓn<br /> khai tõ n¨m 2005). TÝnh ®Õn th¸ng 6/2006, ®· cã gÇn 8,5 triÖu trÎ em ®­îc cÊp ph¸t<br /> thÎ kh¸m ch÷a bÖnh miÔn phÝ, ®¹t trªn 96% tæng sè trÎ em d­íi 6 tuæi trªn toµn quèc.<br /> NhiÒu trÎ em gia ®×nh nghÌo, khã kh¨n, trÎ em vïng nói phÝa b¾c bÞ m¾c c¸c bÖnh<br /> hiÓm nghÌo nh­ bÖnh tim bÈm sinh, bÖnh vÒ m¸u, dÞ tËt x­¬ng khíp v.v.. ®· ®­îc ®iÒu<br /> trÞ miÔn phÝ vµ h­ëng c¸c dÞch vô y tÕ kü thuËt cao kh«ng ph¶i tr¶ tiÒn. Bªn c¹nh ®ã,<br /> viÖc chi ng©n s¸ch vµ sù quan t©m thùc hiÖn c¸c ch­¬ng tr×nh ch­¬ng tr×nh tiªm<br /> chñng më réng cho trÎ em còng ®· gãp phÇn quan träng trong viÖc t¨ng c­êng ®¶m<br /> b¶o c¸c quyÒn vÒ søc kháe cña trÎ em (Xem CHXHCNVN. 2007)<br /> ë cÊp ®é gia ®×nh, nhê c¸c chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ do qu¸ tr×nh héi nhËp<br /> ®em ®Õn, c¸c gia ®×nh trë nªn n¨ng ®éng h¬n vµ møc sèng cña ®¹i bé phËn gia ®×nh<br /> ®­îc t¨ng lªn, nhê ®ã lµ chi phÝ cho ¨n uèng, n©ng cao søc kháe cho c¸c thµnh viªn gia<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Đặng Bích Thủy 59<br /> <br /> <br /> ®×nh còng t¨ng.<br /> §©y lµ yÕu tè quan träng gãp phÇn ®¶m b¶o thùc hiÖn c¸c quyÒn cña trÎ em<br /> thuéc nhãm quyÒn sèng cßn, quyÒn ®­îc ch¨m sãc søc kháe vµ phßng chèng suy dinh<br /> d­ìng. Theo UBDSG§TE (2006), tû lÖ suy dinh d­ìng (SDD) trÎ em d­íi 5 tuæi gi¶m<br /> tõ 42% (1991) cßn 25,2% n¨m 2005. Tû lÖ suy dinh d­ìng trÎ em thÓ c©n nÆng/®é tuæi<br /> cña trÎ d­íi 5 tuæi gi¶m gÇn mét nöa, tõ 44,8% n¨m 1993 xuèng cßn 26,6% n¨m 2004<br /> (gi¶m trung b×nh hµng n¨m lµ 1,9%). Tû lÖ suy dinh duìng c©n nÆng/chiÒu cao chØ cßn<br /> 7,7% vµo n¨m 2002 (gi¶m 41% trong kho¶ng thêi gian tõ n¨m 1993 - 2003). Theo b¸o<br /> c¸o cña ViÖn Dinh d­ìng ViÖt Nam, n¨m 2007 tØ lÖ trÎ em d­íi 5 tuæi suy dinh d­ìng<br /> gi¶m xuèng cßn 21,2% tÝnh theo c©n nÆng; 33,9% tÝnh theo chiÒu cao; 7,1% tÝnh theo<br /> c©n nÆng vµ chiÒu cao (B¸o c¸o cña ViÖn Dinh d­ìng t¹i Héi nghÞ quèc tÕ vÒ dinh<br /> d­ìng. Hµ Néi. 2008).<br /> Tû lÖ tö vong trÎ em d­íi 1 tuæi (IMR) vµ 5 tuæi (U5MR) - mét chØ b¸o quan träng<br /> ®Ó ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn quyÒn sèng cßn cña trÎ em, còng gi¶m ®¸ng kÓ qua c¸c<br /> n¨m: Tû lÖ IMR gi¶m tõ 44,2%o vµo n¨m 1993 xuèng cßn 21%o vµo n¨m 2003, vµ gi¶m<br /> cßn 17,8%o vµo n¨m 2005. Tû lÖ U5MR còng gi¶m tõ 55,4%o vµo n¨m 1993 xuèng cßn<br /> 32,8%o vµo n¨m 2003, vµ 25,5%o vµo n¨m 2005 (UB DS - G§ - TE. 2006).<br /> Nh÷ng sè liÖu trªn cho thÊy mèi t­¬ng quan tÝch cùc gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ<br /> c¸c c¬ héi cho viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn c¬ b¶n cña trÎ em trong nh÷ng n¨m qua. NhiÒu<br /> quyÒn c¬ b¶n cña trÎ em ®· cã nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó thùc hiÖn vµ ®¹t ®­îc<br /> nh÷ng kÕt qu¶ tèt h¬n so víi thêi gian tr­íc ®©y, khi ViÖt Nam ch­a tham gia vµo qu¸<br /> tr×nh héi nhËp.<br /> 2.2. C¸c th¸ch thøc<br /> Héi nhËp kinh tÕ toµn cÇu, mét mÆt ®em ®Õn c¸c c¬ héi cho viÖc thùc hiÖn quyÒn<br /> trÎ em, nh­ ®· ®Ò cËp, mÆt kh¸c, nh÷ng th¸ch thøc tõ qu¸ tr×nh nµy ®èi víi thùc hiÖn<br /> quyÒn trÎ em lµ kh«ng nhá. Nh÷ng th¸ch thøc xuÊt ph¸t tõ mèi lo ng¹i vÒ bÊt b×nh<br /> ®¼ng x· héi, nghÌo ®ãi, thÊt nghiÖp, di c­, vÊn ®Ò lao ®éng trÎ em, tÖ n¹n x· héi…<br /> th­êng cã liªn quan víi qu¸ tr×nh më cöa héi nhËp.<br /> Gay g¾t nhÊt lµ nh÷ng rñi ro xuÊt ph¸t tõ sù nghÌo ®ãi vµ bÊt b×nh ®¼ng x·<br /> héi - nguyªn nh©n dÉn ®Õn sù thÊt häc, suy dinh d­ìng, c¸c rñi ro vÒ søc kháe,<br /> HIV/AIDS. MÆc dï, nghÌo ®ãi kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò míi, nh­ng toµn cÇu hãa ®·<br /> lµm t¨ng thªm kho¶ng c¸ch kh¸c biÖt gi÷a trÎ em nghÌo vµ trÎ em kh«ng nghÌo.<br /> Theo Edward (2003), tù do hãa th­¬ng m¹i vµ t­ nh©n hãa c¸c dÞch vô ®· lµm gi¶m<br /> phóc lîi x· héi cho ng­êi nghÌo, thËm chÝ ë mét sè n­íc cßn kh«ng cã m¹ng l­íi an<br /> sinh x· héi. §iÒu nµy lµm ¶nh h­ëng trÇm träng ®Õn viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn trÎ<br /> em (Xem Edward N. 2003. Children in Turmoil: a mordern predicament?<br /> http://update.unu.edu/archive/issue23_13.htm).<br /> C¸c chÝnh s¸ch ®Þnh h­íng thÞ tr­êng vµ th­¬ng m¹i hãa trong lÜnh vùc gi¸o dôc<br /> vµ y tÕ ë ViÖt Nam ®· cho thÊy nh÷ng thay ®æi lín trong lÜnh vùc ch¨m sãc søc kháe.<br /> G¸nh nÆng tµi chÝnh cho dÞch vô ch¨m sãc søc kháe ®· chuyÓn tõ nhµ n­íc sang cho<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 60 Hội nhập kinh tế và những tác động…<br /> <br /> <br /> <br /> ng­êi sö dông, víi sù trî cÊp h¹n chÕ cña nhµ n­íc. Uíc tÝnh, kho¶ng 80% tæng chi phÝ<br /> y tÕ ®­îc chi tr¶ trùc tiÕp bëi ng­êi sö dông, cßn ng©n s¸ch nhµ n­íc chØ tµi trî d­íi<br /> 15%. PhÇn cßn l¹i ®­îc trang tr¶i bëi c¸c tµi trî n­íc ngoµi vµ c¸c chÝnh s¸ch b¶o hiÓm<br /> kh¸c (Sè liÖu cña Bé Y tÕ. 2002. DÉn theo Ari Kokko vµ céng sù. 2008). Sù xãa bá bao<br /> cÊp trong ®iÒu trÞ y tÕ sÏ ®Æt nhãm trÎ em nghÌo vµo vÞ trÝ rÊt bÊt lîi trong viÖc h­ëng<br /> c¸c quyÒn sèng cßn vµ ®­îc ®¶m b¶o ch¨m sãc søc kháe khi bÞ èm ®au.<br /> MÆc dï cã sù c¶i thiÖn râ rÖt vÒ t×nh tr¹ng søc kháe chung cña ng­êi d©n song c¬<br /> héi cã ®­îc sù ch¨m sãc søc kháe tèt kh«ng ®Õn mét c¸ch ®ång ®Òu víi c¸c nhãm c­<br /> d©n, ®Æc biÖt lµ gi÷a khu vùc thµnh thÞ vµ n«ng th«n. Do vËy, trong khi trÎ em ë nhãm<br /> c¸c gia ®×nh kh¸ gi¶ vµ kh«ng nghÌo ®­îc h­ëng c¸c quyÒn ®­îc ch¨m sãc søc kháe,<br /> th× nhãm trÎ em nghÌo cã nguy c¬ kh«ng ®­îc h­ëng c¸c quyÒn nµy. Nhãm trÎ em ®«<br /> thÞ còng cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi h¬n trong viÖc h­ëng quyÒn nµy trÎ em n«ng th«n. Vµo<br /> gi÷a nh÷ng n¨m 90, tû lÖ tö vong cña trÎ s¬ sinh ë nhãm 1/5 d©n sè nghÌo nhÊt cao<br /> gÊp ®«i tû lÖ nµy ë nhãm d©n sè giÇu nhÊt (Sè liÖu Bé Y tÕ. 2002). KÕt qu¶ ®iÒu tra<br /> MICS 2006 cho thÊy cã sù kh¸c biÖt râ rÖt vÒ tû lÖ tö vong gi÷a c¸c nhãm d©n téc vµ<br /> gi÷a khu vùc thµnh thÞ vµ n«ng th«n. TrÎ em d©n téc Ýt ng­êi ®èi mÆt víi nguy c¬ chÕt<br /> cao h¬n nhiÒu so víi trÎ em thuéc c¸c hé d©n téc Kinh: 27 phÇn ngh×n so víi 20 phÇn<br /> ngh×n ®èi víi chÕt d­íi 1 tuæi vµ 35 phÇn ngh×n so víi 25 phÇn ngh×n ®èi víi chÕt d­íi<br /> 5 tuæi. T­¬ng tù, vïng n«ng th«n cã tû suÊt chÕt trÎ em d­íi 1 tuæi vµ 5 tuæi cao h¬n<br /> nhiÒu so víi thµnh thÞ: 24 phÇn ngh×n so víi 14 phÇn ngh×n ®èi víi IMR vµ 30 phÇn<br /> ngh×n so víi 16 phÇn ngh×n ®èi víi U5MR (TCTK. 2008).<br /> C¸c bÊt b×nh ®¼ng kh¸c vÒ c¬ héi tiÕp cËn thùc hiÖn quyÒn sèng cßn vµ ®­îc<br /> ch¨m sãc søc kháe còng ®­îc thÓ hiÖn ë møc chªnh lÖch vÒ tû lÖ suy dinh d­ìng trÎ em<br /> gi÷a nhãm giÇu vµ nhãm nghÌo, ngay c¶ khi Nhµ n­íc ®· nç lùc c¶i thiÖn t×nh h×nh<br /> trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Theo kÕt qu¶ ®iÒu tra Y tÕ quèc gia n¨m 2002, trÎ tõ 0 - 3<br /> tuæi trong nhãm nghÌo bÞ SDD lµ 25,6% trong khi tû lÖ nµy ë nhãm kh«ng nghÌo chØ lµ<br /> 11,8%; TrÎ em tõ 4 - 6 tuæi trong nhãm nghÌo bÞ SDD lµ 40,3% so víi nhãm kh«ng<br /> nghÌo lµ 19,9% (gÊp h¬n 2 lÇn). Vïng T©y Nguyªn, tû lÖ trÎ em d­íi 5 tuæi SDD c©n<br /> n¨ng theo tuæi cßn tíi 34,5%, SDD chiÒu cao theo tuæi lµ 41,5%. Tû lÖ trÎ em d­íi 5<br /> tuæi bÞ thiÕu m¸u dinh d­ìng lµ 34,15%. ChØ cã 29% trÎ nhá d­íi 4 th¸ng tuæi ®­îc bó<br /> s÷a mÑ hoµn toµn (ViÖn Dinh d­ìng Quèc gia. 2004).<br /> C¸c bÊt b×nh ®¼ng trong viÖc tiÕp cËn quyÒn gi¸o dôc vµ ph¸t triÓn còng ®­îc thÓ<br /> hiÖn ë thùc tÕ ë ViÖt Nam. Theo sè liÖu thèng kª, cã sù kh¸c biÖt râ rµng gi÷a tû lÖ<br /> nhËp häc cña trÎ em thuéc nhãm gia ®×nh nghÌo vµ nhãm gia ®×nh giÇu, vµ cµng lªn<br /> bËc häc cao h¬n, sù bÊt b×nh ®¼ng cµng thÓ hiÖn s©u s¾c h¬n. N¨m 1993, tû lÖ nhËp<br /> häc thùc tÕ cÊp tiÓu häc cña trÎ em thuéc nhãm 1/5 d©n sè giÇu nhÊt lµ 93% trong khi<br /> tû lÖ nµy ë nhãm 1/5 d©n sè nghÌo nhÊt lµ 72%. Tû lÖ t­¬ng ®­¬ng cña 2 nhãm ë bËc<br /> trung häc c¬ së lµ 55% so víi 12%, trung häc phæ th«ng lµ 21% so víi 1%. Sè liÖu n¨m<br /> 2002 cho thÊy nh÷ng tiÕn bé vÒ tû lÖ nhËp häc cña trÎ em, nh­ng sù bÊt b×nh ®¼ng vÉn<br /> ch­a ®­îc c¶i thiÖn nhiÒu: tû lÖ nhËp häc tiÓu häc cña trÎ em thuéc nhãm 1/5 d©n sè<br /> giÇu nhÊt lµ 95% trong khi tû lÖ nµy ë nhãm 1/5 d©n sè nghÌo nhÊt lµ 84%. Tû lÖ t­¬ng<br /> ®­¬ng cña 2 nhãm giÇu nhÊt vµ nghÌo nhÊt ë bËc trung häc c¬ së lµ 86% so víi 54%,<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Đặng Bích Thủy 61<br /> <br /> <br /> trung häc phæ th«ng lµ 67% so víi 17% (Nguån SRV.2005. DÉn theo Ari Kokko vµ céng<br /> sù. 2008).<br /> MÆt kh¸c, häc sinh tõ c¸c hé gia ®×nh kh¸ gi¶ nhËn ®­îc sù d¹y dç nhiÒu h¬n<br /> ®¸ng kÓ d­íi c¸c h×nh thøc häc thªm vµ ®Çu t­ gi¸o dôc kh¸c, nhê ®ã n©ng cao ®­îc<br /> kh¶ n¨ng thi ®ç ®¹i häc. Trong khi c¬ héi häc lªn ®¹i häc vµ cao ®¼ng cña trÎ em nghÌo<br /> d­êng nh­ lµ rÊt hiÕm hoi do g¸nh nÆng chi phÝ gi¸o dôc vµ sù ®Çu t­ h¹n chÕ ë c¸c<br /> cÊp häc phæ th«ng. Nh­ vËy, trÎ em ë nhãm gia ®×nh nghÌo bÞ thiÖt thßi h¬n rÊt nhiÒu<br /> so víi trÎ em thuéc nhãm giÇu trong viÖc tiÕp cËn c¸c quyÒn häc tËp vµ ph¸t triÓn. Sù<br /> thiÖt thßi nµy sÏ cßn ¶nh h­ëng ®Õn t­¬ng lai cña trÎ em thuéc nhãm nghÌo vÒ nghÒ<br /> nghiÖp, thu nhËp, ®Þa vÞ x· héi vµ hµng lo¹t c¸c vÊn ®Ò do vßng luÈn quÈn cña ®ãi<br /> nghÌo g©y nªn.<br /> Nh÷ng th¸ch thøc liªn quan ®Õn viÖc thùc hiÖn quyÒn trÎ em trong bèi c¶nh héi<br /> nhËp kinh tÕ còng cã thÓ nh×n thÊy tõ mét sè vÊn ®Ò n¶y sinh tõ c¸c chÝnh s¸ch tù do<br /> hãa kinh tÕ. C¸c chÝnh s¸ch c¶i c¸ch vÒ kinh tÕ, vÝ dô nh­ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m«<br /> liªn quan ®Õn tù do hãa th­¬ng m¹i, c¸c c¬ héi viÖc lµm, thu nhËp trong nÒn kinh tÕ<br /> thÞ tr­êng v.v.. cã thÓ ¶nh h­ëng ®Õn c¸c quyÒn cña trÎ em. C¸c c¬ héi viÖc lµm vµ thu<br /> nhËp trong mét nÒn kinh tÕ më cã thÓ g©y nªn nh÷ng thay ®æi trong ph­¬ng kÕ sinh<br /> nhai vµ viÖc sö dông c¸c nguån lao ®éng trong gia ®×nh. Theo ®ã, trÎ em còng tham<br /> gia vµo lùc l­îng lao ®éng vµ ®iÒu nµy cã thÓ ¶nh h­ëng ®Õn c¸c quyÒn häc tËp, vui<br /> ch¬i gi¶i trÝ vµ c¸c phóc lîi cña trÎ em.<br /> TrÎ em lang thang còng xuÊt hiÖn vµ ®· cã nh÷ng giai ®o¹n t¨ng nhiÒu trong<br /> nh÷ng n¨m ®Çu cña cña qu¸ tr×nh c¶i c¸ch kinh tÕ (Bé L§ - TB - XH. 2002; D­¬ng Kim<br /> Hång vµ céng sù. 2007). Héi nhËp kinh tÕ vµ nh÷ng rñi ro cña qu¸ tr×nh nµy nh­ thÊt<br /> nghiÖp, nghÌo ®ãi cßn ®Èy mét bé phËn trÎ em ra ®­êng phè bÞ dô dç, lõa g¹t lµm nghÒ<br /> m¹i d©m. §iÒu nµy vi ph¹m nghiªm träng quyÒn ®­îc b¶o vÖ cña trÎ em.<br /> Khi c¸c n­íc míi toµn cÇu hãa th©m nhËp vµo thÞ tr­êng thÕ giíi, tèc ®é c«ng<br /> nghiÖp hãa vµ ®« thÞ hãa sÏ t¨ng cao. Ng­êi d©n tËn dông c­ héi ®Ó di c­ ra khái n«ng<br /> th«n thu nhËp thÊp ®Ó ®Õn víi c¸c c«ng viÖc cã thu nhËp cao h¬n t¹i c¸c thÞ trÊn vµ<br /> thµnh phè (Xem Ng©n hµng thÕ giíi. 2002). §iÒu nµy còng sÏ x¶y ra ë ViÖt Nam vµ cã<br /> nh÷ng ¶nh h­ëng nhÊt ®Þnh tíi viÖc thùc hiÖn quyÒn “kh«ng bÞ c¸ch ly khái gia ®×nh”<br /> trong hÖ thèng quyÒn trÎ em, vµ mét sè quyÒn kh¸c. VÝ dô nh­ nh÷ng ¶nh h­ëng tõ<br /> viÖc thiÕu v¾ng cha mÑ cña nh÷ng trÎ em cã cha mÑ ®i lµm ¨n xa, vµ viÖc sèng xa gia<br /> ®×nh cña lao ®éng di c­ trÎ em t¹i c¸c ®« thÞ.<br /> Nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c gia ®×nh kh«ng chØ kÐo theo viÖc trÎ em ph¶i<br /> tham gia lao ®éng sím vµ ®èi mÆt víi c¸c ®iÒu kiÖn lao ®éng bÊt lîi, mµ sù ®ßi hái cao<br /> vÒ thêi gian vµ tËp trung c«ng viÖc trong nÒn kinh tÕ mang tÝnh c¹nh tranh sÏ ®Èy c¸c<br /> gia ®×nh tíi nh÷ng nguy c¬ ph¶i gi¶m thêi gian ch¨m sãc con c¸i. MÆt kh¸c, sù phæ<br /> biÕn v¨n hãa hiÖn ®¹i cïng víi sù ph¸t triÓn tÝnh tù do c¸ nh©n trong lèi sèng hiÖn ®¹i<br /> ®· ®­a sè c¸c vô ly dÞ t¨ng lªn, lµm cho sù æn ®Þnh cña gia ®×nh ngµy cµng gi¶m sót lµ<br /> nguyªn nh©n ®Èy trÎ em vµo c¸c hoµn c¶nh ®Æc biÖt vµ c¸c ho¹t ®éng ph¹m ph¸p. §©y<br /> còng chÝnh lµ nh÷ng th¸ch thøc ®èi víi viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn c¸c quyÒn liªn quan<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 62 Hội nhập kinh tế và những tác động…<br /> <br /> <br /> <br /> ®Õn ch¨m sãc vµ b¶o vÖ trÎ em.<br /> Còng liªn quan ®Õn yÕu tè v¨n hãa, nh÷ng ¶nh h­ëng cña v¨n hãa phÈm khiªu<br /> d©m ®­îc du nhËp vµo ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m më cöa vµ héi nhËp còng lµ mét<br /> trong c¸c nguyªn nh©n lµm gia t¨ng t×nh tr¹ng x©m h¹i t×nh dôc trÎ em - mét h×nh<br /> thøc vi ph¹m quyÒn trÎ em trÇm träng nhÊt, ®Ó l¹i nhiÒu hËu qu¶ nÆng nÒ vµ l©u dµi<br /> cho trÎ em. B¸o c¸o n¨m 2009 cña Côc Phßng chèng TÖ n¹n X· héi cho biÕt, theo sè<br /> liÖu thèng kª b¸o c¸o cña c¸c tØnh, thµnh phè, trong n¨m 2008 ®· ph¸t hiÖn trªn 1.300<br /> trÎ em bÞ x©m h¹i t×nh dôc, phÇn lín c¸c em cßn ®ang ®i häc, chñ yÕu ë ®é tuæi tõ 13<br /> ®Õn d­íi 16 (52%), tiÕp ®ã lµ nhãm tõ 6 ®Õn d­íi 13 tuæi (chiÕm 40%), d­íi 6 tuæi lµ<br /> 8% (Côc Phßng chèng TÖ n¹n X· héi.2009). Còng theo nguån b¸o c¸o nµy th× so víi<br /> n¨m 2007, t×nh h×nh x©m h¹i t×nh dôc trÎ em n¨m 2008 vÉn cã xu h­íng gia t¨ng vµ<br /> diÔn ra ë hÇu kh¾p c¸c ®Þa ph­¬ng.<br /> 3. Nh÷ng th¸ch thøc trong thêi gian tíi<br /> Trªn ®©y lµ mét phÇn cña bøc tranh vÒ nh÷ng t¸c ®éng cña héi nhËp kinh tÕ ®Õn<br /> viÖc thùc hiÖn quyÒn trÎ em ë ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua. Trong bèi c¶nh nÒn<br /> kinh tÕ toµn cÇu ®ang ph¶i ®èi mÆt víi cuéc ®¹i khñng ho¶ng kinh tÕ nh­ hiÖn nay,<br /> nh÷ng ¶nh h­ëng mang tÝnh d©y chuyÒn gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ ®ang ngµy cµng ®Ëm<br /> nÐt. Kinh tÕ ViÖt Nam còng ®ang ®øng tr­íc c¸c nguy c¬ ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng ¶nh<br /> h­ëng trùc tiÕp cña cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ nµy. §iÒu ®ã ®ång nghÜa víi viÖc ViÖt<br /> Nam ph¶i ®èi mÆt nhiÒu h¬n víi c¸c rñi ro do nÒn kinh tÕ héi nhËp ®em ®Õn. Nh÷ng<br /> th¸ch thøc ®èi víi viÖc thùc hiÖn quyÒn trÎ em sÏ s©u s¾c h¬n, khi mµ sè c¸c c«ng ty<br /> ph¸ s¶n cã thÓ sÏ gia t¨ng, n¹n thÊt nghiÖp vµ nghÌo ®ãi cã thÓ sÏ trë nªn trÇm träng<br /> h¬n, t×nh tr¹ng l¹m ph¸t ë møc cao ¶nh h­ëng lín ®Õn chi tiªu cña gia ®×nh cho c¸c<br /> nhu cÇu tèi thiÓu, vµ c¸c vÊn ®Ò bÊt b×nh ®¼ng x· héi còng cã thÓ ®­îc dù ®o¸n lµ gia<br /> t¨ng trong thêi kú khñng ho¶ng kinh tÕ nµy.<br /> §èi t­îng dÔ bÞ tæn th­¬ng lµ trÎ em còng cã nhiÒu kh¶ n¨ng ph¶i g¸nh chÞu<br /> nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc nµy mét c¸ch trÇm träng h¬n, c¸c quyÒn cña trÎ em cã thÓ<br /> chÞu nhiÒu th¸ch thøc h¬n trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn. §iÒu nµy ®ßi hái ViÖt Nam cÇn<br /> chó träng h¬n n÷a trong viÖc thùc hiÖn ChiÕn l­îc ch¨m sãc vµ b¶o vÖ trÎ em. C¸c nhu<br /> cÇu thiÕt yÕu cña trÎ em cÇn ph¶i ®­îc ­u tiªn xem xÐt, c©n ®èi, nh»m ®èi phã víi<br /> nh÷ng th¸ch thøc míi bªn c¹nh viÖc x©y dùng vµ thùc hiÖn c¸c quyÕt s¸ch vÒ kinh tÕ.<br /> ViÖc bæ sung c¸c chÝnh s¸ch b¶o trî x· héi liªn quan ®Õn c«ng t¸c ch¨m sãc vµ b¶o vÖ<br /> trÎ em cã lÏ lµ ®iÒu cÇn quan t©m thùc hiÖn trong ®iÒu kiÖn trÎ em cã nhiÒu nguy c¬ bÞ<br /> rñi ro nh­ hiÖn nay.<br /> Bªn c¹nh nh÷ng gi¶i ph¸p mang tÝnh cÊp b¸ch ®Ó ®èi phã víi nh÷ng th¸ch thøc<br /> míi, ViÖt Nam cã thÓ sÏ cÇn tiÕp tôc xö lý m©u thuÉn gi÷a ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ<br /> tr­êng vµ viÖc ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi gi÷a c¸c vïng miÒn vµ c¸c nhãm c­ d©n, trong<br /> ®ã cã c¸c nhãm trÎ em thuéc c¸c nhãm møc sèng kh¸c nhau, c¶ ë n«ng th«n vµ thµnh thÞ,<br /> miÒn nói vµ ®ång b»ng nh»m ®¶m b¶o thùc hiÖn c¸c quyÒn c¬ b¶n cho mäi trÎ em./.<br /> Tµi liÖu tham kh¶o:<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Đặng Bích Thủy 63<br /> <br /> <br /> 1. Ari Kokko vµ céng sù. Nhµ n­íc phóc lîi. Trong cuèn ViÖt Nam 20 n¨m §æi míi. ViÖn<br /> KHXH VN. Nxb ThÕ giíi. 2008<br /> 2. Bé Lao ®éng, Th­¬ng binh vµ X· héi – UNICEF. VÊn ®Ò phô n÷ vµ trÎ em thêi kú 2001<br /> - 2010. NXB Lao ®éng - x· héi. Hµ Néi. 2002.<br /> 3. Chaujar P. Globalization. 2004. Will our Children Pay the Prices? Child Relief and<br /> You at the World Social Forum, Mumbai. India. January 18, 2004.<br /> http://www.poeplemarch.com/publications/globalization/chapter15.htm<br /> 4. Devylder Stefan. ChÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« vµ quyÒn trÎ em. Save the children Sweden. 2002.<br /> 5. D­¬ng Kim Hång vµ Kenichi Ohmo. TrÎ ®­êng phè ViÖt Nam. Trong cuèn: C¸c vÊn ®Ò<br /> x· héi trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi vµ héi nhËp kinh tÕ ë ViÖt Nam. TËp 1. DiÔn ®µn ph¸t<br /> triÓn ViÖt Nam (VDF). Giang Thanh Long, D­¬ng Kim Hång cb. Hµ Néi. 2007)<br /> 6. Edward N.2003. Children in Turmoil: a modern predicament?. Paper presented at the<br /> WorldLink Fifth Regional Youth Town Meeting on Global Affairs Conference.<br /> University of San Diego. 2003.<br /> 7. Hitchcock R. 2002. The challenge of change: globalization, child labor, and children's rights.<br /> 8. Edward N.2003. Children in Turmoil: a modern predicament?. Paper presented at the<br /> WorldLink Fifth Regional Youth Town Meeting on Global Affairs Conference.<br /> University of San Diego. 2003.<br /> 9. Nicola. J at all. 2007. Trade liberalization and intra-household poverty in Vietnam: a<br /> q2 social impact analysis. MPRA Paper. No. 4206, posted 07. November 2007. Cã thÓ<br /> xem trªn trang web: http://mpra.ub.uni-muenchen.de/4206).<br /> 10. N­íc CHXHCNVN. B¸o c¸o Quèc gia ®Þnh kú lÇn thø ba vµ bèn - ViÖt Nam thùc hiÖn<br /> c«ng ­íc quèc tÕ vÒ quyÒn trÎ em giai ®o¹n 2002 - 2007. HN. 2007<br /> 11. References of Workshop No2- Globalization, liberalization and child labour. ILO.<br /> 2008. http://www.ilo.org/public/english/comp/child/conf/amsterdam/workshop2).<br /> 12. UBCS vµ BVTE. B¶o vÖ, ch¨m sãc vµ gi¸o dôc trÎ em trong thêi kú míi - mét sè vÊn ®Ò<br /> lý luËn vµ thùc tiÔn. TrÇn ThÞ Thanh Thanh (cb). HN. 2002.<br /> 13. Vig George. Globalization, Rick and Social Proplems. Page 9- 28. In Global proplems.<br /> Edited by Vic George and Robert M.Page. Polity Press ltd. UK. 2004.<br /> 14. Nhãm c¸c nhµ tµi trî. B¸o c¸o ph¸t triÓn ViÖt Nam 2006. V­¬n ®Õn tÇm cao míi.<br /> UNDP 2007.<br /> 15. TCTK. Chuyªn ®Ò ph©n tÝch. 20 n¨m §æi míi vµ ph¸t triÓn. 2005<br /> 16. TCTK. 2006. Niªn gi¸m thèng kª 2005.<br /> 17. TCTK. 2008. Niªn gi¸m thèng kª 2007.<br /> 18. TCTK. Unicef. 2007. §iÒu tra ®¸nh gi¸ c¸c môc tiªu trÎ em vµ phô n÷ 2006 (MICS 2006).<br /> 19. Uû ban d©n sè, gia ®×nh trÎ em. B¸o c¸o ®¸nh gi¸ 5 n¨m (2001 - 2005) thùc hiÖn<br /> ch­¬ng tr×nh hµnh ®éng quèc gia v× trÎ em giai ®o¹n 2001 - 2010. Hµ Néi 12/2006).<br /> 20. UNICEF State of the World’s Children 2005 "Childhood Under Threat" .UNICEF 2004<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2