Asia-Pacific
Economic Cooperation
BỘ THƯƠNG MẠI
VỤ CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI ĐA BIÊN
HỎI ĐÁP VỀ
DIỄN ĐÀN HỢP TÁC KINH TẾ
CHÂU Á – THÁI BÌNH DƯƠNG (APEC)
Hà Nội, tháng 1 năm 2006
2
LỜI NÓI ĐẦU
Cho tới nay, Việt Nam đã là thành viên chính thức của Diễn đàn Hợp tác
Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) được 8 năm. Trong những năm qua,
Việt Nam đã chủ động, tích cực tham gia các chương trình hợp tác thương mại,
đầu tư trong APEC, mở rộng quan hệ với từng thành viên. Năm 2006, Việt Nam
trở thành nước chủ nhà của APEC với việc tổ chức trên 100 Hội nghị, hội thảo từ
cấp chuyên viên đến cấp Bộ trưởng để chuẩn bị cho Hội nghị các nhà Lãnh đạo
Kinh tế APEC được tổ chức vào tháng 11/2006.
Để có thể chủ động hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng theo đường lối của
Đảng và Nhà nước, đồng thời giúp các doanh nghiệp khai thác các cơ hội kinh
doanh từ việc đăng cai tổ chức APEC 2006, chúng ta cần phổ biến rộng rãi các
thông tin về APEC với các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu và đặc biệt là các
doanh nghiệp.
Nhằm mục đích đó, Vụ Chính sách Thương mại Đa biên, Bộ Thương mại
đã biên soạn cuốn sách Hỏi đáp về APEC với hy vọng cuốn sách sẽ giúp bạn đọc
khai thác được những thông tin hữu ích, phục vụ công tác nghiên cứu và kinh
doanh. Do thời gian hạn chế, cuốn sách này chắc chắn không tránh khỏi một số
thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được các ý kiến đóng góp quý báu của các
độc giả
Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách này với bạn đọc ./.
Lương Văn Tự
Thứ trưởng Bộ Thương mại
3
I. KHÁI QUÁT CHUNG
1. Cụm từ viết tắt APEC có nghĩa là gì?
APEC là từ viết tắt tiếng Anh của “Asia-Pacific Economic Cooperation”,
nghĩa là Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương.
2. APEC được thành lập năm nào?
APEC được thành lập năm 1989 tại Canberra (Australia).
3. APEC ra đời trong bối cảnh nào và mục đích của việc thành lập APEC?
Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ra đời trong
bối cảnh nền kinh tế quốc tế đang đương đầu với những thách thức lớn: chủ nghĩa
toàn cầu vốn phát triển mạnh sau thế chiến thứ hai bắt đầu gặp phải những khó
khăn nan giải với nhiều vấn đề bế tắc trong tiến trình đàm phán Hiệp
Uruguay/WTO; chủ nghĩa khu vực hình thành và phát triển mạnh; khủng hoảng
kinh tế trong những năm 1980 đặt ra những đòi hỏi có tính khách quan cần tập
hợp lực lượng của những nền kinh tế trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương
để đương đầu với cạnh tranh quốc tế gay gắt. APEC ra đời là kết quả hội tụ của
các yếu tố trên nhằm khắc phục những khó khăn của chủ nghĩa toàn cầu, đồng
thời nhằm liên kết các nền kinh tế phát triển trong khu vực như Mỹ, Canađa,
Australia, Nhật Bản, các nền kinh tế công nghiệp mới như Hàn Quốc, Đài Loan,
Singapore và các nước đang phát triển như Trung Quốc, ASEAN lại với nhau,
đưa khu vực này trở thành động lực cạnh tranh mạnh của nền kinh tế thế giới.
1. APEC bao gồm những thành viên nào và họ gia nhập năm nào?
Hiện tại, APEC có 21 nền kinh tế thành viên và APEC đang trong thời kỳ
tạm đóng cửa không kết nạp thành viên mới (moratorium). Cơ chế tạm đóng cửa
này sẽ kết thúc vào năm 2007. Hiện có trên 10 quốc gia/vùng lãnh thổ đang nộp
đơn xin gia nhập APEC.
4
Khi mới bắt đầu thành lập năm 1989, APEC có 12 sáng lập viên là
Australia, Brunei Darussalam, Canađa, Hàn Quốc, Indonesia, Malaysia, New
Zealand, Nhật Bản, Philippines, Singapore, Thái Lan và Mỹ. Tháng 11/1991,
APEC kết nạp thêm 3 thành viên nữa là Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan.
Mexico và Papua New Guinea gia nhập tháng 11/1993 và Chi Lê tham gia tháng
11/1994. Tháng 11/1998, Peru, Nga và Việt Nam trở thành thành viên chính thức
của APEC.
2. Mục tiêu hoạt động của APEC là gì?
M ục tiêu hoạt động chính của APEC được thể hiện qua Tuyên bố của Hội
nghị Cấp cao đầu tiên APEC được tổ chức tại Baske Island (1993) và Tuyên bố
Bô-go (1994). Theo Tuyên bố Baske Island, mục tiêu dài hạn của APEC là thúc
đẩy tăng trưởng kinh tế và sự thịnh vượng cho khu vực và phát triển cộng đồng
Châu Á - Thái Bình Dương.
Trên cơ sở mục tiêu dài hạn đó, Tuyên bố Bô-go 1994 của các nhà Lãnh
đạo APEC đã xác định mọi hoạt động của APEC nhằm thực hiện 3 mục tiêu lớn
sau đây, hay còn gọi là mục tiêu Bô-go:
- Củng cố hệ thống thương mại đa phương: APEC sử dụng đầy đủ các
nguyên tắc và kết quả của WTO để thực hiện các vòng đàm phán nội bộ
khối và phát triển những kết quả vì mục tiêu tự do hóa hơn trong nội bộ
khối;
- Tăng cường tự do hóa thương mại và đầu tư: thúc đẩy và phát triển quan hệ
thương mại thông qua việc loại bỏ những hạn chế về thương mại và đầu tư,
xúc tiến trao đổi hàng hóa, dịch vụ, tư bản giữa các nền kinh tế. Mốc thời
hạn tự do hóa thương mại và đầu tư của APEC là năm 2010 đối với các
thành viên phát triển và năm 2020 đối với các thành viên đang phát triển;
- Tăng cường hợp tác kinh tế - kỹ thuật giữa các nền kinh tế APEC nhằm
bảo đảm cho các nền kinh tế thành viên thực hiện có hiệu quả những cam
kết quốc tế và nâng cao khả năng quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế.
Ngòai những mục tiêu cụ thể trên, APEC cũng hoạt động theo hướng tập
hợp lực lượng chính trị để tạo thế và lực trong các cuộc đàm phán đa biên và ổn
định kinh tế khu vực. Hoạt động chính của APEC là các vấn đề kinh tế, tuy
5
nhiên, gần đây, vấn đề chính trị và an ninh cũng thường xuyên được đưa vào
chương trình nghị sự của APEC.
3. Nguyên tắc hoạt động của APEC là gì?
Để thực hiện mục tiêu Bô-go về thương mại - đầu tư tự do và mở, các nhà
Lãnh đạo Kinh tế APEC đã thông qua Kế hoạch Hành động Osaka (OAA) năm
1995, trong qui định tất cả các hoạt động của APEC được điều tiết bởi những
nguyên tắc chung sau:
- Bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau;
- Hỗ trợ và cùng có lợi;
- Quan hệ đối tác chân thành và trên tinh thần xây dựng;
- Mọi quyết định được đưa ra trên cơ sở đồng thuận, nhất trí chung.
Các nguyên tắc chung này đã được cụ thể hoá thành 9 nguyên tắc cơ bản
sau:
- Toàn diện;
- Phù hợp với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO);
- Đảm bảo mối tương đồng giữa các thành viên;
- Không phân biệt đối xử;
- Đảm bảo công khai, minh bạch;
- Lấy mức bảo hộ hiện tại làm mốc để giảm dần;
- Đồng loạt triển khai tiến trình tự do hoá, thuận lợi hóa thương mại và
đầu tư;
- Có sự linh hoạt; và
- Hợp tác.
4. APEC hoạt động trong những lĩnh vực nào?
Hoạt động hợp tác APEC hết sức đa dạng, từ đối thoại chính sách đến các
cam kết đơn phương để mở cửa thị trường, từ trao đổi kinh nghiệm khoa học- kỹ
thuật và quản lý đến xây dựng các chương trình hành động nhằm nâng cao năng
lực, giảm bớt chi phí kinh doanh. Các lĩnh vực hợp tác không chỉ chú trọng vào
kinh tế, thương mại và đầu tư mà còn cả những vấn đề khác như an ninh con
người (bao gồm các vấn đề y tế, phòng chống thiên tai, bệnh dịch, chống khủng