ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 6362 JORMA OLLILA & NOKIA
laâ Thuåy Àiïín – cuäng laâ nhaâ àö höå Phêìn Lan trong
möåt thúâi gian daâi cuãa quaá khûá - àaä coá tïn tuöíi
toaân cêìu. Àoá laâ Ericsson.
Vïì sau, sûã duång slide trong caác buöíi thuyïët trònh
trúã thaânh möåt àoâi hoãi coá tñnh nguyïn tùæc trong caác
cuöåc hoåp nhoã hay lúán cuãa cöng ty. Noá àûúåc thiïët
kïë sao cho moåi ngûúâi coá thïí thöng suöët, möåt caách
chñnh xaác, töëc àöå nhanh vaâ lûu trûä àïí tham khaão
àûúåc.
Mùåt khaác, Ollila chó ra, lêìn àêìu tiïn, cú höåi àïí
Nokia ài tiïn phong laâ xu hûúáng Liïn minh cuãa
chêu Êu trong chñnh trõ vaâ thûúng maåi – àiïìu maâ
thúâi sinh viïn trai treã öng tûâng chó trñch hiïåp àõnh
thûúng maåi tûå do chêu Êu. Xu hûúáng naây seä múã
ra möåt thõ trûúâng thöng suöët vaâ cho pheáp phaát
triïín nhanh choáng. Nhûng laâm thïë naâo àïí àaåt
àûúåc muåc tiïu naây? Àoá laâ nhûäng dêëu hiïåu chó ra
khuynh hûúáng liïn minh cöng nghïå goåi laâ GSM.
Cho duâ luác naây GSM chûa hoaân thiïån vïì cöng
nghïå vaâ chûa coá gò laâ möåt liïn minh chùæc chùæn.
Nhûng chùæc chùæn noá seä khöng laâm quay ngûúåc
baánh xe lõch sûã. Khaán giaã àûúåc thuyïët phuåc nhû
caác nhaâ “saát haåch” àaä àûúåc thuyïët phuåc.
Nhûng cuäng coá öng chuã khöng thñch muåc tiïu
“seä” vaâ “nïëu” naây. Àoá laâ àaåi diïån ngên haâng KOP,
cuâng súã hûäu Nokia. Chó möåt thaáng sau buöíi trònh
baây cuãa Ollila, KOP baán toaân böå cöí phêìn cuãa mònh
trong Nokia. Möåt söë tònh hònh quöëc tïë luác naây àaä
giuáp quan àiïím cuãa Ollila trúã nïn hêëp dêîn. Àoá laâ,
seä chùèng thïí khai thaác gò lêu daâi tûâ thõ trûúâng khu
vûåc búãi vò chiïën tranh laånh àang höìi cao àiïím,
trong àoá Liïn Xö laâ thõ trûúâng chuã yïëu àöëi vúái nïìn
xuêët khêíu cuãa Phêìn Lan. Vaâ nhûäng suy thoaái cuãa
toaân böå nïìn kinh tïë àaä löå diïån. Nhiïìu ngûúâi thêët
nghiïåp vaâ mêët viïåc laâm laâ chuyïån nhòn thêëy roä
àûúåc. Nhu cêìu vûún ra khoãi khu vûåc, thêåm chñ
khoãi chêu Êu vaâ nhùæm àïën toaân cêìu laâ con àûúâng
phaát triïín bïìn vûäng, cho Phêìn Lan.
Khaát voång àoá khöng aão tûúãng, coá cú súã nhûng
àoâi hoãi dêën thên vaâ traã giaá.
Chñnh Ollila àaä thuyïët phuåc thïm rùçng, chñnh xu
hûúáng liïn minh cöng nghïå GSM cho pheáp coá àûúåc
lúåi thïë tiïn phong, laâ caách duy nhêët àïí vûúåt khoãi
luåc àõa chêu Êu, àïí phuã khùæp toaân cêìu. Vaâ theo
öng, thûåc tïë àaä chûáng minh möåt caách khoa hoåc
rùçng, àoá laâ mö hònh, laâ caách thûác àaä giuáp nhiïìu
cöng ty nhoã cuãa caác nûúác nhoã trúã thaânh têåp àoaân
toaân cêìu. Coá leä, khi àoá, khöng ai trong söë cûã toåa
khöng nhúá àïën Ericsson cuãa Thuåy Àiïín. Laâ möåt
ngûúâi tön troång giaáo duåc, nhû Business Week nhêån
xeát, öng àaä àûa ra caác bùçng chûáng thûåc tïë hún laâ
lyá thuyïët suöng. Vaâ àoá laâ caách öng àaä thaânh cöng
trong thuyïët phuåc vïì möåt àiïìu xa laå. Tûúng lai coá
veã nhû àaä gêìn hún trong khaán phoâng cuãa truå súã
Nokia.
Caác nhaâ nghiïn cûáu sau naây, Dan Stienbock
chùèng haån, àaä goåi àoá laâ lûåa choån duy nhêët cuãa
Ollila. Coân baáo chñ, trong àoá coá Fortune, àaä goåi àoá
ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 6564 JORMA OLLILA & NOKIA
laâ nhiïåm vuå “make or break” maâ ban quaãn trõ àaä
trao vaâo tay Ollila. Hoùåc thaânh cöng trïn toaân thïë
giúái vúái GSM hoùåc khöng laâ gò caã.
Cam kïët giûäa hoå: Nïëu Ollila toã ra thêët baåi, ban
quaãn trõ seä can thiïåp. Buâ laåi, Ollila cêìn àuã toaân
quyïìn khi àiïìu haânh. Àoá laâ cam kïët gêìn nhû duy
nhêët cuãa hai bïn.
Möåt cam kïët nhû vêåy, coá veã nhû rêët bònh thûúâng
vúái bêët cûá CEO naâo, thêåt ra àaä taåo ra àiïìu kiïån
khaác biïåt cho Ollila so vúái caác thïë hïå tiïìn nhiïåm
trong lõch sûã daâi cuãa Nokia. Ollila dûúâng nhû àaä
nhòn thêëy vö söë baâi hoåc tûâ quaá khûá quaãn trõ cuãa
têåp àoaân núi maâ caác loaåi sûác maånh thûúâng toã ra
xung àöåt vúái nhau. Vñ duå gêìn nhêët laâ nhûäng cún
“àau àêìu” cuãa taâi nùng Kairoma.
Cam kïët naây cho pheáp Ollila thûåc hiïån chuyïën
bay bùçng phi thuyïìn cho cuå ruâa 133 tuöíi theo kiïíu
“khaác biïåt hay laâ chïët”. Ollila àaä àoâi hoãi möåt loaåi
vuä khñ quaãn lyá theo caách cuãa möåt sô quan chó huy:
têåp trung àuã quyïìn lûåc àiïìu haânh.
Ollila àaä coá àuã quyïìn lûåc. Nhûng thêåt thuá võ khi
sau naây öng diïîn taã rùçng öng àaä khöng laâm gò caã
maâ úã àêy nhûäng quyïët àõnh seä thuöåc vïì nhûäng
ngûúâi hiïíu biïët nhêët.
*
* *
Ngûúâi ta thûúâng noái: “chúâ cú höåi àïën” hay “chöåp
lêëy thúâi cú”. Hoùåc ngûúâi Trung Hoa noái: “Thuã chêu
àaäi thöë” – öm göëc cêy maâ chúâ hûúãng lúåi tûâ viïåc con
thoã àêm àêìu vaâo göëc cêy àoá. Ollila khöng chúâ cú
höåi chaåy àïën cuäng khöng tiïëu lêm túái mûác àúåi cú
höåi àêm sêìm vaâo mònh vaâ cûá thïë öm noá vïì nhaâ.
Traái laåi, trong möåt tònh huöëng maâ ngoån lûãa àaä
àûúåc nhoám lïn, Ollila àaä ba chên böën cùèng maâ tûå
chaåy vïì phña cú höåi. Cú höåi àoá laâ cöng nghïå GSM.
Vêën àïì húi daâi doâng möåt chuát. Chuáng ta àaânh
phaãi sú lûúåc vïì con àûúâng cöng nghïå dêîn àïën
quyïët àõnh àêìy chuã quan cuãa Ollila.
Trûúác tiïn, GSM laâ möåt thaânh tûåu cuãa liïn minh
chñnh trõ vaâ kinh tïë cuãa chêu Êu, sau àoá múái laâ
vêën àïì cöng nghïå.
Nhûäng nùm 1980, chêu Êu àêíy maånh quaá trònh
liïn minh àïí taåo ra thõ trûúâng chung sau àoá, vaâ
cuöëi cuâng laâ cöång àöìng chung EU nhû bêy giúâ. Àoá
laâ xu hûúáng maâ Ollila cho rùçng seä thaânh hiïån thûåc.
Chêu Êu cêìn tòm ra phûúng thûác têåp húåp àïí trúã
thaânh àöëi troång cuãa ngûúâi Myä trong nhu cêìu cên
bùçng thïë giúái. Lõch sûã cho thêëy, sau khi Liïn Xö
suåp àöí, chêu Êu trúã thaânh möåt àöëi troång nhû vêåy,
traánh cho thïë giúái tònh traång àún cûåc.
Ollila, vöën laâ möåt nhaâ chñnh trõ, muöën nùæm cú
höåi hònh thaânh liïn minh àïí thûåc hiïån chiïën lûúåc
quöëc tïë hoáa Nokia.
Trong xu hûúáng liïn minh, dêîn àïën duâng chung
àöìng tiïìn vaâ haâng loaåt chñnh saách chung khaác,
chêu Êu nhêët àõnh phaãi tñnh àïën vêën àïì chuêín
chung cho àiïån thoaåi di àöång. Caác baân luêån vïì
GSM trúã nïn söi àöång trong suöët thúâi gian naây.
ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 6766 JORMA OLLILA & NOKIA
Trûúác khi coá lúåi thïë laâ thaânh viïn EU, Nokia dûúái
sûå laänh àaåo cuãa Ollila, vúái caác chñnh saách àöíi múái
cuãa Phêìn Lan, àaä xêm nhêåp chêu Êu trong viïîn
thöng di àöång GSM. Nùm 1980, ngûúâi chêu Êu àaä
gùåp nhau trong höåi nghõ baân vïì Quaãn trõ Bûu
chñnh Viïîn thöng cuãa chêu luåc vaâ hoå quyïët àõnh
GSM laâ tiïu chuêín duâng chung. Höåi nghõ naây goåi
laâ CEPT. Cam kïët àaä nùçm trïn giêëy nhûng thûåc tïë
thò chûa coá thõ trûúâng. Nhiïìu núi laäng quïn. Hai
nùm sau, nhoám Bùæc Êu, trong àoá coá Phêìn Lan vúái
tiïëng tùm cuãa Mobira, vaâ Haâ Lan hêm noáng quyïët
àõnh bùçng àïì xuêët lêåp nhoám di àöång àùåc biïåt –
Group Special Mobile. Chñnh nhoám naây àaä taåo ra
möåt chûúng quan troång khi viïët ra caác chi tiïët cho
quyïët àõnh trûúác àoá. Khi Ollila coân maãi lo caác vêën
àïì taâi chñnh cho Nokia vaâ Kairamo coân chuá têm
vaâo àiïån tûã thò Viïån Tiïu chuêín Viïîn thöng chêu
Êu ra àúâi vaâo nùm 1989. Viïån naây tiïu chuêín hoáa
GSM cuå thïí vúái daãi bùng têìn 900/1800/
1900MHz, sûã duång cöng nghïå TDMA (àa truy cêåp
phên chia thúâi gian).
Nùm 1991, têët caã caác quöëc gia chêu Êu cöng
nhêån GSM vúái giêëc mú coá hai tó ngûúâi trïn thïë giúái
duâng noá vaâo nùm 2010. Ngûúâi Myä khöng laâm theo
caách naây maâ, nhû thoái quen cuãa hoå, àïí thõ trûúâng
tûå àõnh àoaåt hïå tiïu chuêín naâo àoá bùçng caånh tranh
laânh maånh. Nhêåt Baãn duâng hïå riïng trong nûúác.
Nhêån àõnh nhû vêåy coá thïí khiïën nhiïìu ngûúâi cho
rùçng “ngoa ngön”. Nhûng seä khöng noái quaá chuát
naâo, nïëu biïët rùçng Motorola dêîn àêìu thïë giúái khi
àoá vêîn nguã yïn trïn chiïën thùæng analog. Chuá ruâa
Nokia àaä duâng lúåi thïë cuãa phi thuyïìn GSM kyä
thuêåt söë àïí thùæng sai lêìm analog cuãa (caác) chuá thoã.
Nguå ngön hiïån àaåi àûúåc viïët tiïëp trong thò hiïån taåi.
Ollila àaä chó bùçng trûåc giaác, noái nhû Business
Week, maâ tiïën lïn phña trûúác. Nhûng thêåt ra, Ollila
coá leä àaä coá nhûäng “nghiïn cûáu” riïng cuãa mònh
bùçng sûå nhaåy caãm cuãa möåt sô quan chó huy, nhaâ
hoaåt àöång chñnh trõ vaâ möåt doanh nhên quöëc tïë.
Coá thïí hònh dung rùçng, nïëu thiïëu möåt trong nhûäng
phêím chêët àoá, Ollila khoá maâ coá àûúåc hònh aãnh
möåt CEO bïì ngoaâi luác naâo cuäng àiïìm tônh, lõch laäm
nhû àûúåc baáo chñ mö taã. Baån chó coá thïí àiïìm tônh
khi biïët roä moåi chuyïån seä ài vïì àêu.
Thûá hai, Ollila muöën laâ ngûúâi àêìu tiïn nùæm lêëy
cú höåi GSM vúái tû caách möåt cöng nghïå, cho pheáp
coá möåt ngaânh kinh doanh múái. Àoá gêìn nhû laâ con
àûúâng duy nhêët àïí úã võ thïë tiïn phong. Vaâ phaãi
laâm ngay múái kõp. Keã yïëu thò cêìn phaãi chaåy trûúác.
Vaâ khi Ollila, lêìn àêìu tiïn, bûúác chên vaâo xûúãng
àiïån thoaåi úã Solo nùm 1990, öng àaä truyïìn hy
voång cho nhên viïn úã àêy vïì viïîn caãnh GSM, sau
khi lùæng nghe hoå trònh baây nguyïån voång, suy nghô
vïì tònh traång tuåt döëc cuãa têåp àoaân. Giûäa khi giaá cöí
phiïëu cuãa têåp àoaân tuåt xuöëng chó coân 10%, Ollila
vúái vai troâ giaám àöëc cöng ty con vïì àiïån thoaåi di
àöång àaä “àöët noáng” caác nhaâ nghiïn cûáu úã phoâng
R&D bùçng chiïën dõch chuêín bõ tiïën vaâo GSM.
ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 6968 JORMA OLLILA & NOKIA
KHAI THAÁC MOÅI NGUÖÌN LÛÅC SÙÉN COÁ
Àoá cuäng laâ bûúác ài àêìu tiïn cuãa öng: ÖÍn àõnh
cöng ty, xöëc laåi tinh thêìn trûúác khi löi keáo moåi
ngûúâi vaâo chuyïën bay hoaâi baäo.
Ollila laâm gò trûúác tiïn? Öng àïí mùæt túái nguöìn
lûåc naâo trûúác hïët?
Nhûäng ngaây àêìu Ollila ngöìi vaâo chiïëc ghïë àiïìu
haânh, ngoaâi trúâi thò nùæng êëm àêìu xuên, öng coá thïí
nhòn thêëy nhûäng rûâng phong nêíy löåc, chaåy möåt
voâng cong núi con söng àöí ra biïín. Phña bïn naây
laâ búâ biïín soáng vöî thay cho nhûäng lúáp bùng àöng
cûáng mùåt biïín cuãa muâa àöng. Nhûäng con thuyïìn
àaä thoaãi maái chaåy ài chaåy laåi trïn mùåt biïín. Bïn
trong Nokia cuäng noáng nhûng chiïëc ghïë cuãa öng
noáng theo möåt àöëng núå nêìn, sau lûng laâ búâ vûåc
hoùåc àûúåc hoùåc mêët. Ngûúâi ta biïët Ollila laâ mêîu
ngûúâi thñch suy nghô möåt mònh, bïn taách caâ phï
böëc khoái quen thuöåc cuãa ngûúâi Phêìn Lan xûá laånh.
Nhûng nhûäng ngaây naây, àïí laâm cho Nokia coá thïí
àêm chöìi naãy löåc nhû rûâng cêy ngoaâi kia, öng thñch
baân baåc vúái ai àoá. Ngûúâi àoá laâ OPK – biïåt danh
cuãa Olli Pekka Kallasvuo. Nhên vêåt naây sau àoá gùæn
vúái öng nhû hònh vúái boáng vaâ laâ ngûúâi kïë nhiïåm
öng.
“Caã hai chuáng töi àang cöë vaåch ra nhûäng cöng
viïåc cêìn laâm”, Ollila nhúá laåi. “Cöë” laâ möåt tûâ khöng
nïn bõ boã qua vò trong sûå nghiïåp lûâng lêîy cuãa
mònh, Ollila àaä àñnh chñnh ài àñnh chñnh laåi nhûäng
hiïíu nhêìm rùçng, öng coá trûúác möåt kïë hoaåch vaâ moåi
thûá dïî daâng diïîn ra nhû vêåy.
“Àûâng tûúãng chuáng töi biïët trûúác moåi chuyïån”,
Ollila cuäng nhiïìu lêìn noái nhû vêåy vúái caác nhaâ baáo.
Khöng coá gò khiïën cho baån àoåc giaãm niïìm tin vaâo
nhûäng phaát biïíu coá tñnh quan niïåm söëng naây cuãa
öng. Búãi leä, bònh thûúâng öng thñch “tû duy chuyïn
nghiïåp” trong yïn tônh. Nhûng giúâ àêy öng cêìn cöë
maâ naäo cöng têåp thïí vúái Kallasvuo, ngûúâi gia nhêåp
Nokia trûúác öng caã chuåc nùm, khúãi àêìu vúái vai troâ
luêåt sû. Chuã àïì öng choån laâ taâi chñnh.
Ollila nhúá laåi nhûäng gò nhêån ra cuâng Kallasvuo:
“Chuáng töi àang coá nhûäng cöí àöng Phêìn Lan
buöìn rêìu, nhûäng cöí àöng nûúác ngoaâi khöng vui.
Àiïìu duy nhêët baån coá thïí laâm laâ xêy dûång möåt
nïìn taãng cho cöí phiïëu maånh”. Nïìn taãng àoá laâ gò
vaâ xêy bùçng caách naâo? Vúái taám nùm “àaánh thuï”
cho têåp àoaân taâi chñnh haâng àêìu thïë giúái, öng coá
dõp thûã thaách súã hoåc cuãa mònh.
Ngên haâng KOP quyïët àõnh ruát khoãi Nokia sau
buöíi thuyïët trònh nhêåm chûác cuãa Ollila, khoaãng
möåt thaáng. Àoá laâ möåt tin xêëu cho cöng chuáng mua
cöí phiïëu trïn thõ trûúâng. Nhûng Ollila biïën noá
thaânh lúåi thïë. Viïåc baán 8,5% cöí phiïëu cuãa KOP àaä
àem vïì cho Nokia, vöën àang kiïåt quïå taâi chñnh, möåt
ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 7170 JORMA OLLILA & NOKIA
nguöìn vöën 542 triïåu fim. Nhûng têët caã nhûäng gò
Ollila caãm thêëy thoaãi maái laâ khöng coân phaãi bêån
têm àïën mêu thuêîn cuãa nhûäng öng chuã coá mong
muöën traái ngûúåc – lyá do tûâng laâ chñnh yïëu laâm suy
yïëu khaã nùng àiïìu haânh cuãa têåp àoaân. CEO múái,
döìn sûác têåp trung vaâo kinh doanh vaâ öín àõnh böå
maáy cöng ty. Trûúác khi thûåc hiïån cuöåc taái cêëu truác,
CEO Ollila muöën öín àõnh cöng ty trûúác.
Àöång lûåc tûâ khuãng hoaãng – tinh thêìn Sisu
Nïëu Ollila khöng coá àûúåc sûå àöìng loâng cuãa caác
cöí àöng thò öng khoá maâ hoaân têët cöng cuöåc töí
chûác laåi cêëu truác têåp àoaân. Cú súã àïí tin àiïìu naây
laâ Kairamo mùåc duâ rêët taâi nùng nhûng khöng thïí
vûúåt qua nhûäng àoâi hoâi cuãa caác chuã súã hûäu coá
mong muöën traái ngûúåc nhau.
Giúâ àêy, dêëu hiïåu cuãa cuöåc khuãng hoaãng thõ
trûúâng Xö viïët àang löå dêìn qua boáng mêy chiïën
tranh laånh leo thang. Ngûúâi Phêìn Lan bõ keåt úã
giûäa. Hoå lo êu 25% lûúång haâng xuêët qua Liïn Xö
seä ài vïì àêu, trong khi hoå khöng thuöåc hùèn vïì Têy
Êu. Vaâ hoå chûa sùén saâng cho bêët cûá khuynh
hûúáng naâo, tuy coá nhiïìu mong àúåi úã quaá trònh
hònh thaânh Liïn minh chêu Êu.
Nhûng vaâo thaáng 8.1992, nûãa nùm sau nhêån
chûác, Ollila laåi tiïëp tuåc gêy söëc trong höåi thaão vïì
chiïën lûúåc cho tûúng lai cuãa têåp àoaân chó bùçng
böën chûä:
Têåp trung
Toaân cêìu
Àõnh hûúáng viïîn thöng
Vaâ Gia tùng giaá trõ cho cöng ty
Haâng chuåc ngaân nhên viïn hiïíu “têåp trung” coá
nghôa laâ caác phên nhaánh cuãa cöng ty seä “bõ” thu
goån laåi. Nhiïìu ngûúâi seä phaãi “chõu” caånh tranh
bùçng tay nghïì àïí khöng bõ cùæt cöng viïåc. “Toaân
cêìu” laâ chuyïån caác nhaâ laänh àaåo hiïíu roä, coân nhên
viïn thò ngaåc nhiïn vò têm traång chaán naãn àang
ngûå trõ. “Coá ùn” vaâ “traã núå nêìn” àaä laâ àiïìu khoá
huöëng gò ài xêm lêën thïë giúái. Möåt bêìu khöng khñ
nhû vêåy liïåu coá thïí baân àïën “gia tùng giaá trõ cho
cöng ty”?. Chó coá “àõnh hûúáng viïîn thöng” laâ niïìm
hy voång cuãa nhiïìu nhên cöng vò “àõnh hûúáng” coá
nghôa laâ “têåp trung” thöi chûá chûa àïën nöîi gaåch
boã hoaân toaân moåi phên nhaánh trïn sú àöì töí chûác
têåp àoaân, chûa mêët nhiïìu chöî laâm. Nhûng cuäng
chñnh viïîn thöng vaâ chuyïån toaân cêìu taåo khñ thïë
cho nhên viïn. Búãi leä, haâng ngaân “lñnh cuä” cuãa “sô
quan” Ollila úã Solo trong caác phên xûúãng vaâ
phoâng nghiïn cûáu luön biïët rùçng nhaâ laänh àaåo cuãa
hoå chuá troång haâng àêìu laâ viïåc lùæng nghe. Hoå hiïíu
öng vaâ chõu sûå “àöët chaáy” bùçng nhiïåt huyïët khi úã
quanh öng. “Lùæng nghe nhên viïn” vïì sau laâ möåt
trong nhûäng hoaåt àöång haâng nùm maâ Nokia tiïën
haânh vúái tïn goåi àûúåc viïët bùçng tiïëng Anh: “Listen-
ing to you”. Chuáng ta seä baân sau vïì nghïå thuêåt
