LUẬN VĂN:
Kế hoạch hoá nói chung ở việt nam –
giảI pháp và kiến nghị
Lời nói đầu
Chúng ta đều biết hoạt động của con người, của tập thể hay của một xã hội đều là
những hoạt động có ý thức, có tổ chức thể hiên ý đồ chủ quan của con người, của chủ thể
hoạt động. Trong quá trình phát triển của mình, xã hội loài người không ngừng nghiên
cứu, tìm tòi ra những công cụ, cách thức, phương pháp hành động, nhằm hỗ trợ cho các
hoạt động của mình đạt được các mong muốn chủ quan một cách tốt nhất, hiệu quả nhất.
Kế hoạch hoá là một trong những công cụ như vậy mà con người đã tìm ra. Cùng với sự
phát triển liên tục của xã hội loài người, trong các vận động tuyệt đối của thực tế khách
quan, kế hoạch hoá cũng không ngừng được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, đáp ứng được
đòi hỏi của sự phát triển,Kế hoạch hoá, đặt trong bối cảnh của Việt Nam ta hiện nay, khi
mà chúng ta đã - đang –tiếp tục thực hiện đổi mới một cách sâu sắc và toàn diện thì việc
đổi mới kế hoạch hoá đặt ra như một nhiệm vụ cấp bách nhất. Đổi mới kế hoạch hoá để
đáp ứng những đòi hỏi của sự phát triển, để bắt kịp, thúc đẩy, rút ngắn thời gian phát
triển, thực hiện đi tắt đón đầu.Cùng với các xu thể phát triển trong khu vực và trên thế
giới như xu thế hội nhập, khu vự hoá, toàn cầu hoá.Thì kế hoạch hoá lại càng cần được
đổi mới hơn bao giờ hết.Nhưng do điều kiện, trong bài viết này chỉ xin được đề cập tới kế
hoạch hoá và việc đổi mới nội dung của kế hoạch hoá ở Việt Nam trong giai đoạn hiện
nay và xin được nêu ra một số ý kiến đóng góp cho nhiệm vụ đổi mới kế hoạch hoá nói
chung và đôỉ mới nội dung kế hoạch hoá nói riêng.
Phần 1 Lý luận chung về kế hoạch hoá
I. một số khái luận chung
1. khái luận chung về kế hoạch
Kế hoạch là việc nghiên cứu thực tại khách quan, tìm ra các quy luật khách quan,
vận dụng chúng vào việc xác định, các mục tiêu mong muốn, Xác định các phương án,
cách thức trình tự tiến hành, các bước đi. Nhằm đạt được mục tiêu đã định. Vai trò của kế
hoạch là ngiên cứu, dự báo, dự đoán, xây dựng các mục tiêu cũng như các cách thức để
đạt mục tiêu và hướng dẫn thực hiện,…
có thể nói kế hoạch ra đời từ khi xã hội loài người xuất hiện, tuỳ theo mỗi thời kỳ,
mỗi giai đoạn lịch sử mà kế hoạch được thể hiện ở các hình thức, các nội dung và đi vào
giải quyết các mục đích khác nhau. Các kế hoạch đầu tiên của con người là được sử dụng
vào giải quyết các vấn đề của chiến tranh, mãi cho tới đầu của thế kỷ 20 lần đầu tiên
trong lịch sử loài người các nhà lãnh đạo Liên Xô cũ đem kế hoạch vào giải quyết các
vấn đề của kinh tế(1928), và cho tới ngày nay thì kế hoạch được sử dụng làm công cụ
giải quyết mọi vấn đề của đời sống xã hội,…
2. khái niệm về kế hoạch hoá
kế hoạch hoá là một quá trình, phương thưc quản lý, sự nhận thức các quy luật
khách quan của chủ thể quản lý và vận dụng chúng vào việc sử dụng các nguồn lực,
phương tiện nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Nó thể hiện ý đồ phát triển chủ quan của chủ
thể quản lý đối với đối tượng quản lý và phương thức tác động để đạt được các mục tiêu
đề ra. Kế hoạch hoá là quá trình gồm nhiều khâu, từ chiến lược phát triển , quy hoạch
phát triển tới các chính sách,..
3. khái luận về Kế hoạch hoá phát triển kinh tế – xã hội
a. khái niệm
Theo Michael P. Todaro: Kế hoạch hoá kinh tế vĩ mô là một loại hình hoạt động
của chính phủ nhằm phối hợp việc ra những squyết định tương đối dài hạn về kinh tế và
nhằm tác động trực tiếp đối với mức tuyệt đối và mức độ tăng trưởng của những biến số
kinh tế chủ yếu, kế hoạch hoá là cơ chế mà nhà nước sử dụng để kiểm soát toàn bộ nền
kinh tế…( Michael P. Todaro: Economic Development in the third world, New york,
1989, trang 504 )
Theo cao viết sinh: Kế hoạch hoá phát triển là sự thiết lập mối quan hệ giữa khả
năng và mục đích nhằm đạt được mục tiêu bằng việc sử dụng có hiệu quả nhất tiềm năng
hiện có. Kế hoạch hoá phát triển có đặc thù thể hiện sự cố gắng lựa chọn và xắp xếp, huy
động các nguồn khả năng, đưa ra định hướng sử dụng thông qua cơ chế chính sách nhằm
thúc đẩy sự phát triển của đất nước. (Cao Viết Sinh: cán bộ thuộc bộ kế hoạch và đầu tư .
xem Cao Viết Sinh: Một số suy nghĩ về kế hoạch hoá nền kinh tế quốc dân trong cơ chế
thị trường, kỷ yếu hội thảo khoa học về kế hoạch hoá , Hà Nội, 1995).Tóm lại Kế hoạch
hoá phát triển là phương thức quản lý của nhà nước bằng mục tiêu(là một loại hình hoạt
động có tính chất chủ quan của chính phủ). Nó thể hiện ở việc chính phủ xác định các
mục tiêu về kinh tế – xã hội cần phải hướng tới trong một thời kỳ nhất định và các cách
thức để đạt được mục tiêu đó thông qua các chính sách, các biện pháp, các định hướng
lớn, các giải pháp.
b. Hệ thống Kế hoạch hoá phát triển kinh tế – xã hội.
Hệ thống Kế hoạch hoá phát triển kinh tế – xã hội là tổng thể các bộ phận cấu
thành Kế hoạch hoá phát triển kinh tế – xã hội, nhằm thực hiện quá trình quản lý nền kinh
tế bằng phương tiện (công cụ) kế hoạch. Tuỳ theo cách tiếp cận mà hệ thống Kế hoạch
hoá phát triển kinh tế – xã hội có thể được phân chia thành các bộ phận cấu thành khác
nhau:
Theo nội dung: Kế hoạch hoá phát triển kinh tế – xã hội được chia ra thành các
chiến lược phát triển kinh tế - xã hội (gọi là chiến lược phát triển), các quy hoạch phát
triển kinh tế - xã hội(quy hoạch phát triển), các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội(kế
hoạch phát triển) với kế hoạch còn được chia ra thành các kế hoach 5 năm và các kế
hoạch hàng năm(kế hoạch 1 năm), cuối cùng là các chương trình và các dự án phát triển
kinh tế xã hội.
Theo phạm vi: ở tầm vĩ mô có các Kế hoạch hoá phát triển có tính chất bao trùm
toàn bộ nền kinh tế, có tính chất toàn quốc bao gồm chiến lược phát triển quốc gia, các
chiến lược phát triển các ngành, chiến lược phát các lĩnh vực khác nhau,…dưới cấp chiến
lược có quy hoạch phát triển cấp quốc gia, các quy hoạch phát triển các vùng khác nhau,
quy hoạch phát triển ngành,... tiếp theo các quy hoạch là các kế hoạch như kế hoạch
5năm phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch phát triển hàng năm,…. ở tầm vi mô ta có các
chiến lược kinh doanh cấp công ty (chiến lược trọng tâm, chiến lược khác biệt hoá,..) và
các kế hoạch kinh doanh,…
II. công tác kế hoạch, một công đoạn tất yếu của quy trình quản lý