intTypePromotion=1
ADSENSE

Kết quả bước đầu điều trị thoái hóa khớp gối bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn và ghép khối tế bào gốc tủy xương tự thân

Chia sẻ: Văng Thị Bảo Yến | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

77
lượt xem
1
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết tiến hành nghiên cứu ứng dụng phương pháp điều trị thoái hóa khớp gối (THKG) bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn và ghép khối tế bào gốc tủy xương tự thân. Mục tiêu của đề tài nhằm nghiên cứu một số chỉ số của khối tế bào gốc tủy xương tự thân của bệnh nhân thoái hóa khớp gối và đánh giá kết quả bước đầu điều trị thoái hóa khớp gối bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn và ghép khối tế bào gốc tủy xương tự thân,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kết quả bước đầu điều trị thoái hóa khớp gối bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn và ghép khối tế bào gốc tủy xương tự thân

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC<br /> <br /> KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP GỐI BẰNG<br /> NỘI SOI TẠO TỔN THƯƠNG DƯỚI SỤN VÀ GHÉP KHỐI TẾ BÀO<br /> GỐC TỦY XƯƠNG TỰ THÂN<br /> Dương Đình Toàn1, Đào Xuân Tích1, Nguyễn Xuân Thùy1,<br /> Nguyễn Thị Thu Hà2, Lý Tuấn Khải2, Nguyễn Thanh Bình2<br /> 1<br /> <br /> Trường Đại học Y Hà Nội; 2Bệnh viện Trung ương Quân đội 108<br /> <br /> Từ tháng 1 năm 2012 chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu ứng dụng phương pháp điều trị thoái hóa khớp<br /> gối (THKG) bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn và ghép khối tế bào gốc tủy xương tự thân. Mục tiêu của<br /> đề tài nhằm nghiên cứu một số chỉ số của khối tế bào gốc tủy xương tự thân của bệnh nhân thoái hóa khớp<br /> gối và đánh giá kết quả bước đầu điều trị thoái hóa khớp gối bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn và ghép<br /> khối tế bào gốc tủy xương tự thân. Kết quả cho thấy số lượng tế bào gốc CD34(+) trung bình là 5,5 x 106, số<br /> lượng tế bào tạo cụm CFU - F trung bình là 21x103. Triệu chứng đau khớp được cải thiện sau điều trị 6 tuần.<br /> Sau 6 tháng chức năng khớp gối được cải thiện rõ rệt, không có biến chứng. Điều trị thoái hóa khớp gối<br /> bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn và ghép khối tế bào gốc tủy xương tự thân cho kết quả bước đầu khả<br /> quan và không có biến chứng.<br /> Từ khóa: thoái hóa khớp gối, nội soi khớp gối, tế bào gốc<br /> <br /> I. ĐẶT VẤN ĐỀ<br /> <br /> đau, chống viêm, giảm cân, vật lý trị liệu. Tuy<br /> <br /> thường gặp trong nhóm bệnh lý mãn tính của<br /> <br /> vậy, điều trị nội khoa mặc dù giúp người bệnh<br /> giảm được triệu chứng, nhưng tình trạng thoái<br /> <br /> khớp. 80% những người trên 55 tuổi có triệu<br /> chứng của thoái hóa khớp [1]. Bệnh thường<br /> <br /> hóa khớp ngày càng tăng, tổn thương sụn<br /> ngày càng nặng, trong khi đó biến chứng do<br /> <br /> xuất hiện sớm hơn, tiến triển nhanh hơn ở<br /> những người lao động nặng, người thừa cân,<br /> <br /> dùng thuốc lâu ngày thường gây tổn thương<br /> đường tiêu hóa, tim mạch.v.v..<br /> <br /> Thoái hóa khớp gối (THKG) là bệnh<br /> <br /> béo phì.<br /> Cơ chế bệnh sinh của thoái hóa khớp gối<br /> <br /> Phẫu thuật thay khớp gối là phương pháp<br /> <br /> (tiên phát) là do quá trình lão hóa của lớp sụn<br /> <br /> tối ưu nhằm thay thế một phần hoặc toàn bộ<br /> khớp gối bằng khớp nhân tạo khi bệnh ở mức<br /> <br /> khớp làm cho sụn khớp mất dần tính bền<br /> vững, dẫn đến mòn và bong khỏi lớp xương<br /> <br /> độ vừa và nặng. Tuy nhiên thay khớp là một<br /> phẫu thuật lớn, dễ gặp tai biến, biến chứng,<br /> <br /> dưới sụn.<br /> Điều trị thoái hóa khớp gối thường dai<br /> <br /> chi phí cao, không phải phần lớn bệnh nhân<br /> thoái hóa khớp gối đều có khả năng thay<br /> <br /> dẳng, tùy thuộc từng giai đoạn bệnh, chủ yếu<br /> <br /> khớp. Trước những lý do đó, chấp nhận tàn<br /> <br /> là điều trị triệu chứng bằng các thuốc giảm<br /> <br /> phế hoặc “sống chung” với thuốc vẫn là sự<br /> lựa chọn của nhiều người bệnh.<br /> <br /> Địa chỉ liên hệ: Dương Đình Toàn, bộ môn Ngoại, trường<br /> Đại học Y Hà Nội<br /> <br /> Trong những năm gần đây, trước những<br /> thành tựu mang tính đột phá của nền y học về<br /> <br /> Ngày nhận: 07/03/2013<br /> <br /> phát hiện, nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc<br /> (TBG) trong điều trị tái tạo đã mở ra nhiều<br /> <br /> Ngày được chấp thuận: 20/6/2013<br /> <br /> triển vọng to lớn . Nhiều bệnh lý thuộc nhiều<br /> <br /> Email: toanduongdinh@gmail.com<br /> <br /> 122<br /> <br /> TCNCYH 83 (3) - 2013<br /> <br /> TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC<br /> chuyên nghành khác nhau đã được điều trị<br /> bằng tế bào gốc với kết quả rất khả quan,<br /> trong đó có bệnh thoái hóa khớp gối. Với đặc<br /> tính có khả năng tự tái tạo và biệt hóa thành<br /> những tế bào chuyên biệt, đa dòng trong<br /> những điều kiện nhất định, tế bào gốc được<br /> xem như là nguồn “nguyên liệu” dự trữ, giúp<br /> cơ thể sửa chữa, tái tạo, thay thế những mô,<br /> tổ chức bị tổn thương hay già hóa, trong đó<br /> có sụn khớp. Trên thế giới đã có nhiều công<br /> trình nghiên cứu ứng dụng thành công tế bào<br /> gốc trong điều trị thoái hóa khớp gối, giúp<br /> người bệnh đẩy lùi được thời gian phải thay<br /> khớp hoặc tránh được cuộc phẫu thuật thay<br /> khớp [2; 3].<br /> Lần đầu tiên tại bệnh viện Việt Đức, với sự<br /> phối hợp của khoa Huyết học Bệnh viện Trung<br /> ương Quân đội 108, từ tháng 1 đến tháng 8<br /> năm 2012, chúng tôi đã điều trị cho 20 bệnh<br /> nhân thoái hóa khớp gối tiên phát ở giai đoạn<br /> 2 và 3 bằng nội soi tạo tổn thương dưới sụn<br /> (microfracture), kết hợp ghép khối tế bào gốc<br /> tủy xương tự thân. Chúng tôi tiến hành nghiên<br /> cứu này với mục tiêu:<br /> 1. Nghiên cứu một số chỉ số của khối tế<br /> bào gốc tủy xương tự thân của bệnh nhân<br /> thoái hóa khớp gối sử dụng trong điều trị<br /> 2. Đánh giá kết quả bước đầu điều trị thoái<br /> hóa khớp gối bằng nội soi tạo tổn thương<br /> dưới sụn kết hợp với ghép khối tế bào gốc tủy<br /> xương tự thân.<br /> <br /> II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP<br /> <br /> 2. Phương pháp<br /> Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu mô tả tiến<br /> cứu. Cụ thể:<br /> - Tất cả bệnh nhân đều được chụp cộng<br /> hưởng từ (CHT) khớp gối trước mổ bằng máy<br /> 1.5 và 3.0 Tesla, khối lượng sụn bị tổn thương<br /> do thoái hóa được lượng hóa bằng phần mềm<br /> đo thể tích khuyết sụn tương thích trên máy<br /> cộng hưởng từ 3.0 Tesla [5].<br /> - Phân độ thoái hóa khớp theo Outerbridge<br /> [6].<br /> - Tiến hành phương pháp điều trị, gồm các<br /> bước: 1) lấy dịch tủy xương và tách khối tế<br /> bào gốc, xác định số lượng tế bào gốc thu<br /> được. 2) nội soi khớp làm sạch, tạo tổn<br /> thương dưới sụn (microfracture), 3) bơm khối<br /> tế bào gốc vào khớp và luyện tập sau phẫu<br /> thuật .<br /> - Theo dõi, đánh giá kết quả điều trị.<br /> Các kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu<br /> - Xét nghiệm tế bào máu và tủy xương: sử<br /> dụng máy đếm tế bào tự động CD1800<br /> (Abbott- Hoa Kỳ) và phương pháp tế bào học<br /> kinh điển.<br /> - Tách khối tế bào gốc từ dịch hút tủy xương:<br /> mỗi bệnh nhân được chọc hút thu gom 100 ml<br /> dịch tủy xương từ xương chậu ở vị trí gai chậu<br /> sau trên. Tách khối tế bào gốc bằng phương<br /> pháp ly tâm theo gradient tỷ trọng theo qui trình<br /> của khoa Huyết học, bệnh viện Trung ương<br /> Quân đội 108 thuộc đề tài độc lập cấp Nhà nước<br /> đã được nghiệm thu năm 2011 [7].<br /> <br /> 1. Đối tượng<br /> 20 bệnh nhân thoái hóa khớp gối tiên phát,<br /> giai đoạn 2-3 dựa theo phân độ của Kellgren và<br /> <br /> - Xác định thành phần tế bào gốc tạo máu<br /> CD34+: sử dụng phương pháp tế bào dòng<br /> chảy theo hướng dẫn của ISHAGE [8].<br /> <br /> Lawrence trên phim X-quang chụp thường quy,<br /> tuổi từ 40 đến 70, đau gối mức độ vừa phải<br /> <br /> thuật nuôi cấy cụm nguyên bào sợi CFU-F<br /> <br /> (≤ 50 theo VAS) [4], không mắc các bệnh: viêm<br /> nhiễm cấp và mạn tính, bệnh của máu và cơ<br /> <br /> (Colony forming unit - Fibroblast) với môi<br /> trường nuôi cấy của Stem cell technologies<br /> <br /> quan tạo máu, rối loạn cầm - đông máu.<br /> <br /> (Canada) [9].<br /> <br /> TCNCYH 83 (3) - 2013<br /> <br /> - Xác định tế bào gốc trung mô bằng kỹ<br /> <br /> 123<br /> <br /> TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC<br /> 4. Đạo đức nghiên cứu<br /> <br /> - Kỹ thuật nội soi khớp gối, tạo tổn thương<br /> dưới sụn kết hợp tiêm khối tế bào gốc tủy<br /> xương tự than [10].<br /> <br /> Đây là đề tài nghiên cứu ứng dụng tại Việt<br /> Nam trên cơ sở những kết quả nghiên cứu cơ<br /> <br /> - Điều trị và tập luyện sau mổ theo một<br /> <br /> bản và đã ứng dụng thành công, hiệu quả và an<br /> <br /> chương trình thống nhất [10].<br /> <br /> Tất cả bệnh<br /> <br /> nhân đều được khám lại theo hẹn.<br /> - Phương pháp đánh giá kết quả: Kết quả<br /> lâm sàng được đánh giá theo thang điểm<br /> KOOS [11]. Sau mổ 6 tuần và 3 tháng, dự<br /> kiến theo dõi tiếp sau 6, 12 và 24 tháng . Dự<br /> kiến sau mổ 24 tháng chúng tôi sẽ chụp lại<br /> cộng hưởng từ đánh giá tình trạng thay đổi<br /> sụn khớp sau điều trị bằng cách đo lại thể tích<br /> sụn. Kết quả được so sánh với thể tích sụn<br /> trước mổ.<br /> <br /> toàn trên người bệnh tại nhiều nước trên thế<br /> giới. Tại Việt Nam, đề tài này tiếp tục phát triển<br /> từ đề tài cấp nhà nước đã được nghiệm thu. Tuy<br /> nhiên, để thực hiện một đề tài nghiên cứu trên<br /> người bệnh dù đã được chứng minh tính an<br /> toàn và hiệu quả, chúng tôi luôn tuân thủ các<br /> yêu cầu về đảm bảo đạo đức trong nghiên cứu:<br /> Lựa chọn bệnh nhân là những đối tượng<br /> hoàn toàn tỉnh táo về tinh thần, nhận thức<br /> được ý nghĩa của biện pháp điều trị cũng như<br /> chấp nhận những rủi ro có thể xẩy ra.<br /> <br /> 3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu<br /> <br /> Bệnh nhân được giải thích rõ về mục đích của<br /> nghiên cứu, những lợi ích, rủi ro có thể có và những<br /> <br /> Nghiên cứu được tiến hành tại bệnh viện<br /> <br /> đóng góp cho khoa học của biện pháp điều trị.<br /> <br /> Việt Đức và khoa Huyết học, bệnh viện Trung<br /> ương Quân đội 108 từ tháng 1 đến tháng 8<br /> <br /> Bệnh nhân hoàn toàn tình nguyện tham gia<br /> nghiên cứu và có ký giấy cam kết, cũng như có<br /> quyền rút khỏi nghiên cứu bất cứ lúc nào.<br /> <br /> năm 2012.<br /> <br /> III. KẾT QUẢ<br /> 1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu<br /> Tuổi: từ 40 - 69, trung bình 54,3. Tuổi chủ yếu trên 55.<br /> Bảng 1. Liên quan giữa chỉ BMI với mức độ thoái hóa khớp<br /> <br /> Mức độ béo phì<br /> <br /> Mức độ tổn thương sụn<br /> <br /> Tổng số<br /> <br /> Độ II<br /> <br /> Độ III<br /> <br /> n<br /> <br /> %<br /> <br /> Bình thường<br /> <br /> 0<br /> <br /> 1<br /> <br /> 1<br /> <br /> 5<br /> <br /> Tiền béo phì<br /> <br /> 4<br /> <br /> 6<br /> <br /> 10<br /> <br /> 50<br /> <br /> Béo phì độ 1<br /> <br /> 1<br /> <br /> 7<br /> <br /> 8<br /> <br /> 40<br /> <br /> Béo phì độ 2<br /> <br /> 0<br /> <br /> 1<br /> <br /> 1<br /> <br /> 5<br /> <br /> Tổng số<br /> <br /> 5<br /> <br /> 15<br /> <br /> 20<br /> <br /> 100%<br /> <br /> Thoái hóa khớp gối trong lô nghiên cứu gặp chủ yếu ở giai đoạn III (75%), và thuộc nhóm đối<br /> tượng tiền béo phì và béo phì độ 1 (90%).<br /> <br /> 124<br /> <br /> TCNCYH 83 (3) - 2013<br /> <br /> TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC<br /> 2. Một số chỉ số của khối tế bào gốc tủy xương<br /> Bảng 2. Số lượng các loại tế bào trong khối dịch tủy xương của các bệnh nhân<br /> trước khi tách tế bào gốc (n = 20)<br /> Chỉ số<br /> <br /> Đơn vị<br /> <br /> Giá trị trung bình<br /> <br /> G/L<br /> <br /> 21,5 ± 10,35<br /> <br /> G/L<br /> <br /> 19,6 ± 6,01<br /> <br /> %<br /> <br /> 40,3 ± 5,83<br /> <br /> G/L<br /> <br /> 31,5 ± 14,57<br /> <br /> %<br /> <br /> 59,5 ± 6,55<br /> <br /> %<br /> <br /> 0,38 ± 0,049<br /> <br /> Tế bào có nhân tủy xương<br /> Tế bào đơn nhân<br /> <br /> Tế bào đa nhân<br /> Tế bào CD34 (+) tủy xương<br /> <br /> Trước khi tách, số lượng tế bào gốc tạo máu (CD34(+)) trong 100ml dịch tủy xương chỉ chiếm<br /> tỷ lệ thấp, trung bình là 0,38 ± 0,049%.<br /> Bảng 3. Số lượng các loại tế bào trong khối tế bào gốc của tủy xương<br /> thu được sau chiết tách (n = 20)<br /> <br /> Tế bào tủy xương<br /> <br /> n (G/L)<br /> <br /> Tế bào có nhân<br /> <br /> 42,9 ± 19,65<br /> <br /> Tế bào đơn nhân<br /> <br /> 27,1 ± 11,56<br /> <br /> Tế bào CD34(+)<br /> <br /> %<br /> <br /> Tổng số tế bào trong<br /> khối tế bào gốc được<br /> bơm vào khớp<br /> <br /> 65,0 ± 11,29<br /> <br /> 270,6 ± 115,64 x 106<br /> <br /> 1,3 ± 0,49<br /> <br /> 5,5 ± 3,09 x 106<br /> (1,37 - 14,27 x106)<br /> <br /> Sau khi tách, số lượng tế bào gốc tạo máu (CD34(+)) tăng lên gấp 3,4 lần so với trước tách.<br /> Số lượng tế bào gốc tạo máu được bơm vào khớp gối trung bình là 5,5 ± 3,09 x 106 tế bào.<br /> Bảng 4. Số lượng cụm tế bào CFU-F (n = 19)<br /> Cụm tế bào<br /> <br /> Số lượng<br /> <br /> Cụm CFU-F/106 tế bào<br /> <br /> 38,3 ± 21,46<br /> <br /> Cụm CFU-F/ml khối tế bào gốc tủy xương<br /> <br /> 2,1 ± 2,20 x 103 (0,2 - 9,6 x 103)<br /> <br /> Tế bào tạo cụm CFU-F được bơm vào khớp gối<br /> <br /> 21 ± 21,8 x103 (0,28 - 95,8 x 103)<br /> <br /> (10 - 96)<br /> <br /> Số lượng tế bào gốc trung mô (tế bào tạo cụm CFU-F) được bơm vào khớp gối trung bình là<br /> 21 ± 21,8 x103 tế bào.<br /> <br /> TCNCYH 83 (3) - 2013<br /> <br /> 125<br /> <br /> TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC<br /> 3. Kết quả lâm sàng<br /> 90%<br /> 80%<br /> <br /> 82%<br /> <br /> 81%<br /> <br /> 75%<br /> <br /> 73%<br /> <br /> 70%<br /> 60%<br /> <br /> 80 %<br /> <br /> 65%<br /> <br /> 65%<br /> <br /> 60%<br /> <br /> 50%<br /> 40%<br /> <br /> 78%<br /> <br /> 43%<br /> <br /> 52%<br /> 46%<br /> <br /> 48%<br /> 33%<br /> <br /> 30%<br /> <br /> 37%<br /> 30%<br /> <br /> 30%<br /> <br /> 20%<br /> <br /> 22%<br /> <br /> Tru ? c m?<br /> <br /> 10%<br /> <br /> 13%<br /> 0.12<br /> <br /> SM 6 tu?n<br /> SM 3 tháng<br /> <br /> 0%<br /> <br /> SM 6 tháng<br /> <br /> Biểu đồ 1. Sự thay đổi lâm sàng sau mổ<br /> So với trước mổ, sau mổ 6 tuần, 3 tháng, 6 tháng, các triệu chứng lâm sàng đều được cải<br /> thiện một cách rõ rệt, trong đó triệu chứng đau cải thiện ngay sau mổ 6 tuần (p < 0,05). Tuy nhiên<br /> khả năng chơi thể thao (chạy nhảy…) cải thiện còn chậm. Tuy vậy chất lượng cuộc sống của<br /> bệnh nhân khá lên rất nhiều.<br /> <br /> IV. BÀN LUẬN<br /> <br /> độ II. Trong nhóm béo phì độ 1 có 7 bệnh<br /> <br /> nghiên cứu của chúng tôi có tuổi từ 40 - 69,<br /> <br /> nhân thoái hóa độ III và 1 bệnh nhân thoái<br /> hóa độ II. Qua đó ta thấy có sự tương quan tỷ<br /> <br /> tuổi trung bình là 54,3 (chủ yếu trên 55), nữ<br /> chiếm 2/3. Cũng như kết quả của những<br /> <br /> lệ thuận giữa cân nặng và mức độ thoái hóa<br /> khớp, nghĩa là bệnh nhân có chỉ số BMI càng<br /> <br /> nghiên cứu về thoái hóa khớp, lứa tuổi này<br /> chủ yếu nằm trong nhóm đối tượng tiền mãn<br /> <br /> cao thì mức độ thoái hóa khớp càng nặng.<br /> Tuy nhiên mối tương quan này không có ý<br /> <br /> kinh và mãn kinh, sự rối loạn về nội tiết của<br /> lứa tuổi này là một trong những yếu tố thúc<br /> <br /> nghĩa với p > 0,05.<br /> <br /> Bệnh nhân thoái hóa khớp gối trong lô<br /> <br /> đẩy quá trình thoái hóa khớp diễn ra nhanh<br /> <br /> Về đặc điểm tế bào của dịch tủy xương<br /> trên bệnh nhân thoái hóa khớp gối ta thấy,<br /> <br /> hơn [1; 4].<br /> Cân nặng cũng được xem là một trong<br /> <br /> trước khi tách, tỷ lệ tế bào CD34(+) (tế bào<br /> gốc tạo máu) của 100ml dịch tủy xương trung<br /> <br /> những yếu tố thúc đẩy quá trình thoái hóa<br /> khớp diễn ra nhanh hơn [1]. Kết quả ở bảng 1<br /> <br /> bình chiếm 0,38 ± 0,049% (bảng 2). Sau khi<br /> tách, tỷ lệ tế bào CD34(+) tăng lên là 1,3 ±<br /> <br /> cho thấy, trong nhóm tiền béo phì có 6 bệnh<br /> <br /> 0,49% (bảng 3). Số lượng tế bào có nhân<br /> <br /> nhân thoái hóa độ III, 4 bệnh nhân thoái hóa<br /> <br /> trong khối tế bào gốc tủy xương và số lượng<br /> <br /> 126<br /> <br /> TCNCYH 83 (3) - 2013<br /> <br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2