1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA DI SẢN VĂN HÓA
NGUYỄN HƯNG
TÌM HIỂU DI TÍCH ĐÌNH LƯƠNG
(XÃ TRI PHƯƠNG - HUYỆN TIÊN DU –TỈNH BẮC NINH)
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
NGÀNH BẢO TÀNG HỌC
Mã số : 52320350
Người hướng dẫn: THS. TRẦN ĐỨC NGUYỄN
HÀ NỘI - 2015
2
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình viết khoá luận này,em nhận thấy các tài liệu viết về di
tích còn quá ít, nhất là với một sinh viên làm khoá luận tốt nghiệp, kinh
nghiệm chưa nhiều nên gặp không ít khó khăn. Song với cố gắng nỗ lực của
bản thân, sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo Trần Đức Nguyên, cùng với sự
dạy bảo của các thầy cô trong khoa Di sản văn hóa trường Đại học Văn hoá
Hà Nội, lại được sự giúp đỡ tận tình của các cán bộ Ban quản lý di tích đình
Lương và nhiều cụ cao tuổi trong làng. Nhân đây em xin được bày tỏ lòng
biết ơn chân thành nhất tới sự giúp đỡ quý báu đó.
Mặc dù có nhiều nỗ lực và cố gắng nhưng do trình độ nhận thức và kiến
thức chuyên môn còn hạn chế nên khóa luận này chắc chắn không tránh khỏi
những thiếu sót. Bởi vậy em rất mong quý thầy cô lượng thứ và tham gia
đóng góp ý kiến để bài khóa luận của em được hoàn chỉnh hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !
3
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 5
Chương 1: ĐÌNH LƯƠNG TRONG DIỄN TRÌNH LỊCH SỬ .................. 8
1.1. Tổng quan về làng Lương – xã Tri Phương ...................................... 8
1.1.1. Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên .................................................... 8
1.1.2. Dân cư .......................................................................................... 10
1.1.3. Đời sống kinh tế ........................................................................... 11
1.1.4. Truyền thống cách mạng vàđời sống văn hóa - xã hội .................. 13
1.2. Quá trình hình thành và tồn tại của di tích đìnhLương ................. 20
1.2.1. Lịch sử hình thành ........................................................................ 20
1.2.2. Quá trình tồn tại của di tích .......................................................... 21
1.3. Nhân vật được thờ trong di tích ...................................................... 23
1.3.1. Vài nét về tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng ................................ 23
1.3.2. Nhân vật được thờ tại đình Lương ................................................ 26
Chương 2: GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC - NGHỆ THUẬT VÀ LỄ HỘI ĐÌNH
LƯƠNG ...................................................................................................... 30
2.1. Giá trịkiến trúc - nghệ thuật đình Lương ....................................... 30
2.1.1. Không gian cảnh quan .................................................................. 30
2.1.2. Bố cục mặt bằng .......................................................................... 33
2.1.3. Các hạng mục kiến trúc của đình Lương ....................................... 33
2.1.3. Trang trí trên kiến trúc .................................................................. 37
2.1.4. Các di vật tiêu biểu trong di tích ................................................... 41
2.2. Lễ hội đình Lương ............................................................................ 47
2.2.1. Thời gian và không gian lễ hội ..................................................... 48
2.2.2. Chuẩn bị lễ hội ............................................................................. 49
2.2.3. Diễn trình lễ hội............................................................................ 50
2.2.4. Giá trị của lễ hội ........................................................................... 60
Chương 3: GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH
ĐÌNH LƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ................................. 62
3.1. Hiện trạng di tích đình Lương ......................................................... 62
4
3.1.1. Hiện trạng không gian cảnh quan ................................................. 62
3.1.2. Hiện trạng kiến trúc ...................................................................... 62
3.1.3. Hiện trạng di vật ........................................................................... 63
3.1.4. Thực trạng lễ hội .......................................................................... 64
3.2. Giải pháp bảo tồn, tôn tạo di tích đình Lương ............................... 64
3.2.1. Cơ sở pháp lí bảo vệ di tích .......................................................... 64
3.2.2. Giải pháp bảo quản di tích ............................................................ 65
3.2.3. Giải pháp tôn tạo di tích ............................................................... 69
3.2.4. Giải pháp tăng cường công tác quản lý di tích .............................. 69
3.3. Khai thác,phát huy giá trị di tích đìnhLương ................................. 72
KẾT LUẬN ................................................................................................. 75
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 77
PHỤ LỤC ................................................................................................... 79
5
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, ở bất kỳ nơi đâu
trên đất Việt, chúng ta đều bắt gặp những di tích lịch sử – văn hoá như đình,
chùa, đền, miếu, lăng tẩm...Không đơn thuần chỉ là công trình văn hóa tín
ngưỡng, đáp ứng nhu cầu tâm linh của con người mà di tích lịch sử - văn hoá
còn lưu giữ nguồn sử liệu phong phú, những bảo tàng về kiến trúc - nghệ
thuật, cổ vật đặc sắc và những giá trị văn hoá phi vật thể thông qua lễ hội và
các hình thức diễn xướng dân gian. Đình làng với tư cách là một trung tâm
hành chính, văn hóa và tín ngưỡng của một cộng đồng, đã trải qua lịch sử phát
triển hàng trăm năm, mang trên mình các lớp trầm tích văn hóa của cư dân
nông nghiệp lúa nước. Một trong 7 nhiệm vụ cụ thể được nêu ra trongNghị
quyết hội nghị lần thứ V Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) về xây
dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa
dân tộc là “Bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa”. Nghiên cứu về đình làng
và các giá trị của nó là một trong những bước đi đầu tiên để bảo tồn và phát
huy khối di sản văn hóa truyền thống này.
Nằm trên vùng đất Kinh Bắc ngàn năm văn hiến, đình Lương, xã Tri
Phương, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh là một ngôi đình cổ, một công trình bề
thếvới những nét son về nghệ thuật điêu khắc, trang trí kiến trúc đình làng
Việt Nam cuối thế kỉ XVII. Cùng với đó là hệ thống di vật, cổ vật phong phú,
đa dạng niên đại thời Hậu Lê, Nguyễn còn khá nguyên vẹn, mang nhiều giá trị
văn hóa, thẩm mỹ. Đồng thời đây cũng là trung tâm văn hóa, tín ngưỡng,nơi
gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp từ bao đời nay của cư dân làng
Lương thông qua hoạt động thờ cúng Thành hoàng, lễ hội và các hình thức
diễn xướng dân gian đặc sắc. Với những giá trị tốt đẹp mang trên mình, đình
Lương đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quan tâm và xếp hạng là Di
tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gianăm 1990.
