Không ăn sữa chua khi đang uống thuốc kháng sinh
Khi uống thuốc kháng sinh để điều trị một bệnh nhiễm
khuẩn nào đó có nên uống cùng men tiêu hóa? Thuốc
kháng sinh và sữa chua có tác động qua lại như thế
nào và nếu cần thiết phải sử dụng chúng như thế nào
cho hợp lý?
Ăn sữa chua khi đang uống thuốc kháng sinh
sẽ không có lợi cho sức khỏe. Ảnh: minh họa
- Internet
Vai trò của sữa chua đối với sức khỏe
Sữa chua (yaourt) là sản phẩm lên men lactic từ sữa bò
tươi, sữa bột hay sữa động vật nói chung sau khi đã khử
chất béo và thanh trùng vi khuẩn gây bệnh bằng phương
pháp Pasteur ở nhiệt độ 80 - 90oC. Sữa chua được lên
men bởi các chủng vi khuẩn có lợi cho đường ruột như
probiotics (Lactobacillus bulgaricus, Streptocoocus
thermophilus).
Quá trình lên men giúp cho các chất dinh dưỡng trong sữa
được chuyển thành dạng dễ tiêu hóa hơn. Trong đó, các
thành phần như protein (chất đạm), lipid (chất béo) có sẵn
trong sữa đã được tiêu hóa một phần, rút ngắn thời gian
hấp thu trong hệ thống tiêu hóa. Đường lactoza đã được
lên men chuyển thành lactic, dễ hấp thu, làm giảm lượng
đường tồn đọng lại ở hệ tiêu hóa nên tránh được tiêu
chảy.
Ngoài ra, sữa chua còn giúp cho cơ thể hấp thu can-xi và
một số khoáng chất khác dễ dàng hơn. Sữa chua còn có
tác dụng điều hòa nhu động ruột, chống táo bón. Một số
chủng vi khuẩn khác như Lactobacillus acidophilus và
Bifido bacterium giúp tạo sự cân bằng và bồi bổ cho
những vi khuẩn tốt hiện hữu có sẵn trong ruột.
Các thành phần có trong sữa chua giúp giảm thiểu những
vi khuẩn có hại cho đường ruột. Ngoài ra, sữa chua còn tự
sản sinh ra loại kháng sinh riêng làm chậm quá trình phát
triển của các vi khuẩn có hại.
Tại sao không ăn sữa chua khi uống kháng sinh?
Trong đường ruột của con người có khoảng 400 loại vi
khuẩn có lợi sinh sống, chúng giúp cho cơ thể bảo vệ và
duy trì một hệ thống tiêu hóa khỏe mạnh, làm giảm sự
phát triển của các loại vi khuẩn có hại như Ecoli, Yersinia
và Helicobacter pylori trong đường ruột bằng cách tăng
acid luminal, tiết ra protein diệt khuẩn và ức chế các vi
khuẩn có hại bám vào thành ruột.
Trong hầu hết các trường hợp, khi ta uống một loại kháng
sinh để tiêu diệt các loại vi khuẩn có hại gây ra các căn
bệnh, ví dụ như viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai mũi
họng thì kéo theo đó các vi khuẩn có lợi cũng bị tiêu diệt
theo. Uống kháng sinh liều cao hoặc dài ngày có thể dẫn
đến tình trạng các vi khuẩn không gây bệnh trong ruột bị
tiêu diệt, phá hoại quan hệ giữa vi khuẩn gây bệnh và vi
khuẩn không gây bệnh. Những tác động trên sẽ kéo theo
sự giảm sút của hệ miễn dịch, gây nên các tác dụng phụ
như buồn nôn, nôn, trướng bụng, ăn uống giảm sút, bí đại
tiện, đầu choáng váng, mắt tối sầm, tai nghễnh ngãng
Ngày nay, với sự ra đời của khoa học công nghệ, những
loại vi khuẩn tốt còn được chế tạo và bán trên thị trường
dưới dạng thuốc mà ta hay gọi là men tiêu hóa. Những
sản phẩm này thường được gọi chung là “chế phẩm sinh
học” (probiotics). Probiotics có chứa những vi sinh vật có
thể tồn tại độc lập, cố định trong một số lượng vừa đủ.
Những chế phẩm này thường ở dạng viên nang, viên nén,
dạng nước hoặc đôi khi được kết hợp vào trong thực
phẩm. Vì vậy sau mỗi đợt uống thuốc kháng sinh, người
bệnh thường được các thầy thuốc kê đơn dùng các sản
phẩm men tiêu hóa để bổ sung một lượng vi sinh vật có
lợi cho đường ruột, giúp lập lại cân bằng hệ vi sinh rất
quan trọng này.
Tuy nhiên, có một loại thực phẩm có tác dụng gần giống
như khi ta dùng các sản phẩm men tiêu hóa, đó là sữa
chua vì sữa chua có các vi khuẩn có lợi như đã nói ở trên.
Sữa chua là một món ăn rất khoái khẩu, vì thế người bệnh
sẽ dung nạp được tốt hơn, đặc biệt là trẻ nhỏ. Sữa chua có
chứa Lactobacillus acidophilus, loại vi khuẩn có lợi chiếm
số lượng nhiều nhất trong số các vi khuẩn có lợi sinh sống
trong thành ruột của con người.
Dựa vào những số liệu nghiên cứu khoa học thì việc sử
dụng probiotics sẽ làm giảm 52% nguy cơ tiêu chảy do
kháng sinh. Việc bổ sung probiotics như sữa chua có thể
giúp thay thế những vi khuẩn có lợi đã bị tiêu diệt.
Bởi thế sẽ giúp giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian bị
tiêu chảy. Việc ăn bổ sung sữa chua ở các bệnh nhân hay
phải dùng kháng sinh sẽ có tác dụng làm cho các vi khuẩn
bị ức chế trong dạ dày và ruột không có cơ hội phát triển,
những vi khuẩn có lợi được khôi phục và trở về trạng thái
cân bằng. Nhờ những tác dùng này, tác động tiêu cực mà
kháng sinh mang lại sẽ được loại bỏ.
Phần lớn các thuốc kháng sinh được dùng hiện nay gây ức
chế đối với cả vi khuẩn gây bệnh và không gây bệnh.
Việc ăn bổ sung sữa chua sau thời kỳ uống kháng sinh là
để giúp lập lại cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên
cần phải dùng đúng cách, sau khi đã hết liệu trình điều trị
kháng sinh. Có một số mạng thông tin xã hội viết cho ăn
sữa chua ngay khi đang uống kháng sinh hoặc trộn thuốc
kháng sinh vào sữa chua để cho trẻ ăn là không hợp lý và
làm mất tác dụng của cả hai loại khi chúng song hành với
nhau.
