intTypePromotion=1
ADSENSE

Kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán - kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam

Chia sẻ: ViDoraemi2711 ViDoraemi2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

27
lượt xem
1
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết này trình bày kinh nghiệm kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp xây dựng của một số nước trên thế giới và rút ra bài học cho các doanh nghiệp xây dựng niêm yết ở Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán - kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam

KINH NGHIEÄM NÖÔÙC NGOAØI<br /> <br /> <br /> <br /> KIEÅM SOAÙT NOÄI BOÄ TRONG DOANH NGHIEÄP<br /> XAÂY DÖÏNG NIEÂM YEÁT TREÂN THÒ TRÖÔØNG<br /> CHÖÙNG KHOAÙN - KINH NGHIEÄM QUOÁC TEÁ<br /> VAØ BAØI HOÏC CHO VIEÄT NAM<br /> TS. Lê Doãn Hoài*<br /> Đặng Thúy Anh*<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> K<br /> iểm soát nội bộ không phải là vấn đề mới trong các doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên<br /> thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, nội dung hoàn thiện kiểm soát nội bộ cần<br /> được bổ sung từ kinh nghiệm quốc tế để các nhà quản trị doanh nghiệp có cách nhìn nhận<br /> cũng như giải pháp đúng đắn hơn đối với kiểm soát nội bộ từ đó nhằm nâng cao tính cạnh<br /> tranh với các doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực xây dựng cũng như tăng cường thu hút đầu tư nước<br /> ngoài. Bài viết này trình bày kinh nghiệm kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp xây dựng của một số<br /> nước trên thế giới và rút ra bài học cho các doanh nghiệp xây dựng niêm yết ở Việt Nam.<br /> Từ khóa: Kiểm soát nội bộ, doanh nghiệp xây dựng niêm yết<br /> Internal control in listing construction coporations - international experiences and lessons for<br /> Vietnam<br /> Internal control is not a new problem in construction corporation listed on the Vietnamese stock<br /> market. The content of internal controls, however, needs to be supplemented by international experience<br /> so that corporate executives have a better perception and approach to internal control so as to enhance the<br /> competition with foreign firms in the construction sector as well as attract foreign investment. This article<br /> presents the experience of internal controls in the construction businesses of some countries around the<br /> world and draws lessons for the listed construction corporations in Vietnam.<br /> Key words: Internal control, listed construction coporations<br /> <br /> 1. Đặt vấn đề - Sự tin cậy của BCTC<br /> <br /> Năm 1992, COSO (Committee of Sponsoring - Sự tuân thủ pháp luật và các quy định” (trích<br /> Organization) - Ủy ban thuộc Hội đồng Quốc trong Rollins và Lanza, 2005, tr7)<br /> gia của Mỹ về việc chống gian lận trên BCTC đã<br /> Theo báo cáo của COSO, KSNB - Khuôn khổ<br /> đưa ra khái niệm kiểm soát nội bộ (KSNB) được<br /> hợp nhất, KSNB gồm 5 yếu tố (trích trong Collier,<br /> chấp nhận rộng rãi, báo cáo của COSO được công<br /> 2009, tr103), (trích trong Rollins và Lanza, 2005,<br /> bố với tiêu đề “KSNB- Khuôn khổ hợp nhất”<br /> tr49-51): Môi trường kiểm soát, thông tin và<br /> (Internal Control - Intergrated Framework) đã<br /> truyền thông, hoạt động kiểm soát, đánh giá rủi<br /> định nghĩa “KSNB là một quá trình bị chi phối<br /> ro và giám sát.<br /> bởi những người quản lý, hội đồng quản trị và các<br /> 2. Kinh nghiệm quốc tế<br /> nhân viên của đơn vị, nó được thiết lập để cung<br /> cấp một sự bảo đảm hợp lý nhằm đạt được các Kinh nghiệm của Đức<br /> mục tiêu sau đây:<br /> Công ty Bauer AG của Đức là công ty xây dựng<br /> - Sự hiệu quả và hữu hiệu của hoạt động xếp thứ 97 trong bảng xếp hạng 250 nhà thầu<br /> * Kiểm toán nhà nước; Trường Đại học Vinh<br /> <br /> 66 Số 119 - tháng 9/2017 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN<br /> quốc tế lớn nhất thế giới do ENR (Engineering xây dựng toàn thế giới bình chọn trong năm 2015.<br /> News-Record) - là Tạp chí của nước Mỹ cung cấp Sự tăng trưởng doanh thu các lĩnh vực hoạt động<br /> tin tức, các phân tích, dữ liệu và ý kiến về ngành của Bauer AG qua các năm như sau:<br /> <br /> Biểu 1: Sự tăng trưởng doanh thu các lĩnh vực hoạt động của Bauer AG qua các năm<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Theo báo cáo thường niên của Bauer AG, hệ nghiệp và giảm chi phí rủi ro. Nhiệm vụ của quản<br /> thống quản lý rủi ro của công ty dựa trên chính sách lý rủi ro là xác định, phân tích, đánh giá và giám sát<br /> rủi ro do Hội đồng Quản trị (HĐQT) xác định. Hội rủi ro hiện tại và rủi ro dự đoán được và đặt ra các<br /> đồng Quản trị xác định một phương pháp thống hành động để đối phó với chúng. Như một quy luật<br /> nhất áp dụng cho tất cả các lĩnh vực hoạt động và chung, công ty không chấp nhận những rủi ro ảnh<br /> các công ty thành viên. Hệ thống quản lý rủi ro là hưởng đến sự tồn tại của công ty.<br /> yếu tố không thể thiếu của hệ thống quản trị chung<br /> Việc phân tích rủi ro bao gồm việc xác định,<br /> của công ty, cũng như hệ thống quản trị khác, nó<br /> đánh giá, đưa ra các biện pháp được thực hiện tối<br /> cung cấp công cụ quản trị doanh nghiệp theo định<br /> thiểu 6 tháng 1 lần. Các báo cáo hàng năm được<br /> hướng có giá trị và thành công. Hàng năm, các<br /> nộp lên cho ban quản lý và ban kiểm soát. Hệ thống<br /> kiểm toán viên nội bộ của công ty thực hiện đánh<br /> quản lý rủi ro luôn được cập nhật và hoàn thiện<br /> giá hệ thống cảnh báo sớm có khả năng phát hiện<br /> cả về chất lượng và cấu trúc. Rủi ro dự án là rủi ro<br /> những rủi ro đang đe dọa. Các loại rủi ro do công<br /> hoạt động chủ yếu và là yếu tố cơ bản trong lĩnh<br /> ty xác định bao gồm: rủi ro chiến lược, rủi ro thị<br /> vực xây dựng. Những rủi ro liên đới chẳng hạn như<br /> trường, rủi ro thị trường tài chính, rủi ro pháp luật<br /> liên quan đến đặc điểm riêng của mỗi dự án bao<br /> và chính trị, rủi ro quản trị và tổ chức, rủi ro phát<br /> gồm rủi ro hợp đồng, rủi ro về tiến độ và rủi ro<br /> sinh từ chuỗi sáng tạo giá trị, rủi ro dự án.<br /> thiệt hại có thể tích lũy lại một cách bất lợi trong<br /> Báo cáo đã chỉ rõ những rủi ro liên quan đến các những trường hợp cụ thể. Đối với các dự án, tất cả<br /> hoạt động kinh doanh của công ty. Khi tiến hành các rủi ro có thể hiểu được và các cơ hội được nhận<br /> kinh doanh, không thể không có rủi ro. Những rủi diện, phân tích và đánh giá một cách có hệ thống<br /> ro thực sự là kết quả của những sự kiện không dự và các biện pháp phù hợp cũng được xác định để<br /> báo trước được, những sự kiện này có thể mang lại tối thiểu những rủi ro và nắm lấy cơ hội. Đối với<br /> cả những mối nguy hiểm và những cơ hội. Đối với các dự án đang thực hiện, những rủi ro liên quan<br /> công ty, quản lý rủi ro có nghĩa là không chỉ làm đến quản lý dự án và kiểm soát dự án được phân<br /> giảm các mối nguy hiểm mà còn biết làm thế nào tích. Điều này có nghĩa là những rủi ro này được<br /> để tận dụng cơ hội. Mục tiêu của quản lý rủi ro là để phân tích, đánh giá và có giải pháp phù hợp (Bauer<br /> bảo vệ mục tiêu kinh doanh, nâng cao giá trị doanh AG, 2015, Annual report)<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 119 - tháng 9/2017 67<br /> KINH NGHIEÄM NÖÔÙC NGOAØI<br /> <br /> Kinh nghiệm của Mỹ nội bộ đối với BCTC và đối với việc đánh giá tính<br /> <br /> Doanh nghiệp Xây dựng Flour là doanh nghiệp hiệu quả của KSNB. Liên quan đến việc chuẩn bị<br /> <br /> xây dựng và kỹ thuật đa quốc gia, có trụ sở chính BCTC hợp nhất của Công ty, nhà quản lý Công<br /> <br /> tại Irving, Texas của Mỹ. Đây là doanh nghiệp xây ty đã thực hiện việc đánh giá hiệu quả KSNB đối<br /> <br /> dựng và kỹ thuật lớn nhất trong bảng xếp hạng với BCTC trên cơ sở khuôn mẫu KSNB được ban<br /> <br /> Fortune 500 (Bảng xếp hạng 500 công ty lớn nhất hành bởi COSO. Việc đánh giá của nhà quản lý<br /> của Mỹ). Flour xếp thứ 136 trong số những doanh bao gồm đánh giá về việc thiết kế và hiệu quả hoạt<br /> nghiệp lớn nhất của nước Mỹ. Flour có hơn 60.000 động KSNB đối với BCTC. Nhà quản lý đã kết luận<br /> nhân viên tại hơn 100 quốc gia. Flour đứng số 1 KSNB đối với BCTC của công ty là hiệu quả. Do<br /> trong ngành công nghiệp xây dựng và kỹ thuật do những hạn chế tiềm tàng, KSNB đối với BCTC có<br /> Fortune bình chọn “Những công ty được hâm mộ thể không ngăn ngừa và phát hiện tất cả những<br /> nhất thế giới” trong giai đoạn 5 năm 2012-2016. trình bày sai. Việc đánh giá hiệu quả của KSNB<br /> trong những kỳ tiếp theo sẽ tính đến rủi ro do kiểm<br /> Tập đoàn Flour ban hành quy tắc đạo đức kinh<br /> soát có thể chưa đầy đủ (Flour Corporation, 2015,<br /> doanh dành cho các thành viên Hội đồng Quản trị.<br /> Annual Report, tr53).<br /> Mục đích của quy tắc này là cung cấp những hướng<br /> dẫn giúp cho các giám đốc nhận ra và giải quyết Kinh nghiệm của Nhật Bản<br /> những vấn đề đạo đức, cung cấp cơ chế để báo cáo<br /> Trong lĩnh vực xây dựng, Công ty Xây dựng<br /> những ứng xử thiếu đạo đức và giúp phát triển văn<br /> Sumitomo Mitsui là một trong những công ty xây<br /> hóa trung thực và trách nhiệm giải trình. Quy tắc<br /> dựng hàng đầu Nhật bản với hoạt động kinh doanh<br /> đạo đức kinh doanh quy định chi tiết, cụ thể về<br /> ở khắp nơi trên thế giới. Công ty được thành lập<br /> trách nhiệm của các giám đốc, về mâu thuẫn lợi<br /> vào năm 1887 và đến năm 2003, Công ty thực hiện<br /> ích, về cơ hội quản trị, về tuân thủ pháp luật, quy<br /> sáp nhập hai công ty xây dựng có kinh nghiệm và<br /> định và luật lệ, xử lý công bằng, về khuyến khích<br /> được hình thành lâu năm đó là Công ty Xây dựng<br /> báo cáo bất cứ hành vi thiếu đạo đức và bất hợp<br /> Sumitomo và Công ty Xây dựng Mitsui. Phạm vi<br /> pháp, về sự bí mật (Flour Corporation, 2015, Code<br /> hoạt động kinh doanh của Công ty là thiết kế, đưa<br /> of Business Conduct and Ethics).<br /> ra giải pháp kỹ thuật, thực hiện xây dựng các công<br /> Báo cáo của nhà quản lý về kiểm soát nội bộ đối trình dân dụng và công trình bê tông…Với những<br /> với báo cáo tài chính tại Flour giải pháp công nghệ, công ty đã đạt được sự tăng<br /> Nhà quản lý của Công ty chúng tôi chịu trách trưởng ổn định cùng với việc giải quyết những vấn<br /> nhiệm đối với việc thiết lập và duy trì kiểm soát đề xã hội.<br /> <br /> Bảng 1.2: Bảng số liệu kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty Sumitomo Mitsui trong 5 năm<br /> Đơn vị: Triệu yên<br /> <br /> Chỉ tiêu 2010 2011 2012 2013 2014<br /> Doanh số 298.647 313.558 342.727 382.724 377.825<br /> Thu nhập thuần 1.541 1.374 2.042 4.201 6.955<br /> Lãi trên cổ phiếu 5,47 4,82 4,56 5,51 8,59<br /> ROE(%) 8,7 7,4 10,0 17,9 23,2<br /> <br /> Nguồn: Báo cáo quản trị 2015 Sumitomo Mitsui<br /> <br /> 68 Số 119 - tháng 9/2017 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN<br /> Một trong những nội dung của chính sách là 3. Bài học cho Việt Nam <br /> đảm bảo hoạt động của hệ thống KSNB có hiệu<br /> Qua nghiên cứu và phân tích kinh nghiệm về<br /> quả. Trong báo cáo quản trị doanh nghiệp, Công<br /> kiểm soát nội bộ của các doanh nghiệp xây dựng<br /> ty Sumitomo Mitsuit cũng cam kết phát triển một<br /> niêm yết tại Đức, Mỹ và Nhật Bản, tác giả đã rút ra<br /> hệ thống KSNB thích hợp. Để phát triển liên tục<br /> một số bài học cho Việt Nam cụ thể như sau:<br /> và nâng cao hệ thống tuân thủ, thực hiện các hành<br /> động đúng đắn và nhanh chóng đối phó với những Một là, các thành viên HĐQT có kiến thức về<br /> <br /> rủi ro mà có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kiểm soát nội bộ, đánh giá rủi ro, luật pháp, tài<br /> quản lý, sự chính xác của thông tin được công bố và chính kế toán và có kinh nghiệm quản lý trong lĩnh<br /> phát triển hệ thống quản lý minh bạch từ đó nâng vực xây dựng. Nhà quản lý quan tâm đến KSNB,<br /> cao giá trị của Công ty. Công ty Sumitomo Mitsui cam kết phát triển KSNB thích hợp và đảm bảo hoạt<br /> quan tâm đến KSNB và định kỳ cuối năm tài chính, động KSNB hiệu quả. Trong các cuộc họp hàng quý<br /> lãnh đạo Công ty thực hiện đánh giá các chính sách liên quan đến KSNB được tổ chức, những vấn đề<br /> cơ bản đối với KSNB. Các cuộc họp hàng quý liên liên quan đến KSNB được báo cáo trong các cuộc<br /> quan đến KSNB được tổ chức, trong các cuộc họp họp này bao gồm: Sự tiến bộ của KSNB, tình trạng<br /> này những vấn đề liên quan đến KSNB được báo khắc phục, sửa chữa, sự hoàn thiện các vấn đề được<br /> cáo để có thể theo dõi và giám sát như sự tiến bộ xác định trong hoạt động của KSNB, sự tiến bộ của<br /> của KSNB, tình trạng khắc phục, sửa chữa, việc việc thực hiện các giải pháp phòng ngừa. Các công<br /> hoàn thiện các vấn đề được xác định trong hoạt ty có báo cáo của nhà quản lý về KSNB, báo cáo<br /> động của KSNB, sự tiến bộ của việc thực hiện các trình bày KSNB đối với báo cáo tài chính. Nội dung<br /> giải pháp phòng ngừa. Kết quả của cuộc họp được được trình bày trên báo cáo là: Trách nhiệm của<br /> báo cáo cho HĐQT nhằm mục đích đảm bảo hoạt nhà quản lý đối với việc thiết lập và duy trì kiểm<br /> động của KSNB là phù hợp. soát nội bộ đối với báo cáo tài chính và đối với việc<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 119 - tháng 9/2017 69<br /> KINH NGHIEÄM NÖÔÙC NGOAØI<br /> <br /> đánh giá tính hiệu quả của KSNB đối với báo cáo Nếu cảm thấy không thoải mái khi trao đổi vấn đề<br /> tài chính trên cơ sở khuôn mẫu KSNB theo quy với các kênh đã đề cập trên thì liên lạc với đường<br /> định, đưa ra đánh giá cụ thể về KSNB đối với báo dây nóng.<br /> cáo tài chính. Báo cáo này có sự chứng thực của Năm là, đánh giá rủi ro là nội dung cần được<br /> công ty kiểm toán BCTC của công ty. quan tâm và chú trọng thực hiện. Các rủi ro được<br /> Hai là, ban hành quy tắc đạo đức kinh doanh nhận diện, phân tích và đánh giá để đưa ra các giải<br /> dành cho các thành viên Hội đồng Quản trị. Mục pháp. Trong lĩnh vực xây dựng, các rủi ro về hợp<br /> đích của quy tắc là cung cấp những hướng dẫn giúp đồng, rủi ro đối với các dự án được phân tích về sự<br /> cho các giám đốc nhận ra và giải quyết những vấn ảnh hưởng đến lợi nhuận. Các giải pháp phù hợp<br /> đề đạo đức, cung cấp cơ chế để báo cáo những ứng kịp thời được thực hiện để giảm thiểu các rủi ro.<br /> xử thiếu đạo đức và giúp phát triển văn hóa trung Nhận diện và phân tích các rủi ro ảnh hưởng đến<br /> thực. Quy tắc hoặc các quy định bao gồm những lợi nhuận của công ty và được thực hiện hàng năm.<br /> hướng dẫn chi tiết, cụ thể về trách nhiệm của các Bài viết đã tổng hợp kinh nghiệm kiểm soát nội<br /> giám đốc, về mâu thuẫn lợi ích, về tính tuân thủ bộ trong các doanh nghiệp xây dựng niêm yết của<br /> pháp luật, quy định và luật lệ, xử lý công bằng, về các nước Mỹ, Đức và Nhật Bản, từ đó đưa ra một<br /> khuyến khích báo cáo bất cứ hành vi thiếu đạo đức số bài học gợi ý cho các doanh nghiệp xây dựng<br /> và bất hợp pháp, về sự bí mật. Liên quan đến sự bí niêm yết trên thị trường chứng khoán ở Việt Nam.<br /> mật cần quy định các giám đốc phải bảo vệ và giữ Để áp dụng vào thực tế hiệu quả, các nhà quản trị<br /> bí mật tất cả các thông tin không công khai nhận cần phải có kiến thức về kiểm soát nội bộ, không<br /> được từ bất cứ nguồn nào và nêu rõ các dạng thông xem kiểm soát nội bộ là một hoạt động riêng biệt<br /> tin bí mật. mà cần gắn vào tất cả các quá trình quản trị của<br /> Ba là, các công ty cần thực hiện nhiều nội dung doanh nghiệp.<br /> giám sát, bao gồm: giám sát các thủ tục về việc<br /> nhận, xử lý và giải quyết các khiếu nại, các báo cáo<br /> sai phạm từ công ty liên quan đến các vấn đề kế<br /> toán, kiểm soát kế toán trong nội bộ, kiểm toán, TÀI LIỆU THAM KHẢO<br /> giám sát việc chuẩn bị các báo cáo theo quy định 1. Bauer AG, 2015, Articles of Association;<br /> của Nhà nước, giám sát sự tuân thủ các yêu cầu 2. Bauer AG, 2015, Annual Report;<br /> của các quy định và luật pháp của công ty, rà soát<br /> 3. Collier, P. (2009), Fundamentals of Risk<br /> chính sách và thủ tục về việc giám sát sự tuân thủ Management for Accountants and<br /> đó, giám sát việc tuân thủ quy tắc đạo đức hoặc các Managers, CImA publishing;<br /> quy định về đạo đức của công ty, tối thiểu mỗi năm<br /> 4. Flour Corporation, 2015, Code of Business<br /> 1 lần đề xuất những thay đổi quan trọng về quy tắc Conduct and Ethics for Members of the<br /> đạo đức; giám sát đối với vấn đề rủi ro, đánh giá rủi Board of Directors;<br /> ro; người thực hiện giám sát có kiến thức về kiểm<br /> 5. Flour Corporation (2015), Index to annual<br /> soát nội bộ. Report on Form 10-K, Annual report;<br /> Bốn là, các công ty cần đưa ra địa chỉ liên hệ khi 6. Rollins, S., Lanza, R. (2005), Essential<br /> nhân viên, trưởng bộ phận, phòng ban hay những Project Investment Governance and<br /> người quản lý khác có câu hỏi hoặc mối quan tâm Reporting, J.Ross Publishing truy cập ngày<br /> đến quy tắc ứng xử hay những quy định về đạo đức, 6 tháng 3 năm 2015 từ cơ sở dữ liệu J.Ross,<br /> www.igpublish.com/Jross-ebooks;<br /> tính trung thực và các vi phạm: người quản lý trực<br /> tiếp, người quản lý cấp cao, phòng quản lý nhân sự. 7. Sumitomo Mitsui, 2015, Corporate Report.<br /> <br /> <br /> 70 Số 119 - tháng 9/2017 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2