M t s kinh nghi m giúp h c sinh phát huy vai trò t h c nh m nâng cao ch t
l ng b môn l ch s c p THCSượ
I. PH N M ĐU
1. Lý do ch n đ tài
a. Lý do khách quan
Hi n nay, do tác đng c a xã h i, xu h ng h c t p c a nhi u h c sinh ướ
có ph n chênh l ch gi a các môn khoa h c t nhiên và các môn khoa h c xã h i.
M t ph n do ng i h c môn h c xã h i, môn h c các em cho là khó, là dài. Ph n
khác, do mu n h c theo s thích nên có thiên h ng h c l ch các môn h c mà ướ
theo các em là quan tr ng, là b t bu c, không th thi u đc trong các kì thi t t ế ượ
nghi p hay các tr ng chuyên nghi p sau này. ườ
b. Lý do ch quan
Môn l ch s là môn h c có t m quan tr ng nh t đnh trong h th ng giáo
d c c a n c ta cũng nh nhi u n c trên th gi i. Nó không ch là môn h c tái ướ ư ướ ế
hi n l i l ch s theo th i gian, không gian mà còn là môn h c tác đng giáo d c
r t l n trong vi c giáo d c lý t ng s ng cao đp cho th h tr . B i quá kh ưở ế
hào hùng c a dân t c, c a ông cha khi n th h tr hôm nay ti p b c noi theo. ế ế ế ướ
Tr i qua quá trình d y h c th c t c a b n thân tôi th y vi c nâng cao ế
nh n th c cho các em trong h c t p b môn l ch s không ch đ nâng cao ch t
l ng h c t p mà còn nâng cao v th c a b môn trong tr ng h c, nâng caoượ ế ườ
ch t l ng đu vào c a các tr ng chuyên nghi p. Do đó, tôi m nh d n đa ra ượ ườ ư
m t s kinh nghi m giúp h c sinh phát huy vai trò t h c đ góp ph n đa ch t ư
l ng b môn l ch s c p trung h c c s (THCS) đc nâng cao. ượ ơ ượ
2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài
M c tiêu c a đ tài là n ghiên c u và xác đ nh rõ đi t ng, m c đích, ượ
ph ng phápươ t h c b môn l ch s nh m nâng cao ch t l ng h c t p cho h c ư
sinh cũng nh đúc rút thêm m t s kinh nghi m trong qua trình d y h c c a giáoư
viên.
Nhi m v c a đ tài này là giúp giáo viên đnh hình m t cách rõ ràng m t
s n i dung c n thi t ế đ h ng d n h c sinh cách t h cướ khoa h c, ch t ch và
có h th ng , không l thu c vào các y u t tác đng xung quanh nh m nâng cao ế
ch t l ng h c t p c a cá nhân. ượ
3. Đi t ng nghiên c u ượ
Là toàn b nh ng v n đ v m t s ph ng pháp h ng d n h c sinh ươ ướ
phát huy vai trò t h c, bi t ế cách xây d ng k ho ch ế , n i dung, ph ng phápươ
phù h p v i b n thân nh m nâng cao ch t l ng h c t p b môn l ch s c p ượ
THCS.
Nguy n Th Minh Tính - Tr ng THCS L ng Th Vinh - Krông Ana - Đk ườ ươ ế
L k
1
M t s kinh nghi m giúp h c sinh phát huy vai trò t h c nh m nâng cao ch t
l ng b môn l ch s c p THCSượ
4. Gi i h n c a đ tài
Xung quanh các v n đ v m t s ph ng phápươ h ng d n h c sinh phátướ
huy vai trò t h c môn l ch s tr ng THCS. ườ Các bi n pháp h c t p c a cá
nhân
đt hi u qu bên c nh s h ng d n c a th y, cô giáo. ướ
5. Ph ng pháp nghiên c uươ
- Ph ng pháp th c nghi m;ươ
- Ph ng pháp đi u tra;ươ
- Ph ng pháp thuy t trình v n đáp;ươ ế
- Ph ng pháp t ng k t kinh nghi mươ ế .
II. PH N N I DUNG
1. C s lơ ý lu n
C s lí lu n c a đ tài là ơ xu t phát t v n đ th c t trong d y h c l ch ế
s tr ng THCS, ườ d a trên t t ng c a ch nghĩa Mác ư ưở - Lê nin và toàn b
quan đi m c a Đng v lí lu n d y h c hi n đi và ph ng pháp d y h c tích ươ
c c l y h c sinh làm trung tâm c a quá trình d y h c nh m nâng cao ch t l ng ượ
d y h c.
2. Th c tr ng v n đ nghiên c u
a. Th c tr ng
Tr c h t, cũng nh các b môn khác ướ ế ư trong d y h c nói chung và môn
h c l ch s nói riêng, ng i ườ giáo viên đc trang b lí lu n d y h c đó là Tâm líượ
h c, Giáo d c h c, Ph ng pháp gi ng d y… Tuy nhiên, không có m t ươ bi n
pháp nào là t i u trong d y h c đ nâng cao ch t l ng b môn. M t khác, ư ượ
ng i giáo viên trong giai đo n hi n t i là ng i đóng vai trò h ng d n h cườ ườ ướ
sinh h c t p, còn các em m i chính là trung tâm c a quá trình d y h c, là ng i ườ
tr c ti p ph i h c, ph i lĩnh h i ki n th c t t nh t. Do đó, đi u này ph thu c ế ế
ph n l n vào h c sinh ch không ph i là giáo viên trên l p. T đi u này có th
kh ng đnh khó khăn l n nh t đòi h i ng i giáo viên mu n ườ nâng cao ch t
l ng ượ b môn ph i luôn t h c, t rèn, nâng cao ki n th c, kinh nghi m t h c ế
h i đng nghi p, luôn có ý th c ph n đu không t b ng lòng v i cái mình đã
đt đc, luôn rút kinh nghi m và d n d n đúc k t l i đ trang b cho mình ượ ế
nh ng bài h c c n thi t trong gi ng d y. ế
Th hai, m c dù giáo viên có tâm huy t v i ngh , nhi t tình trong gi ngế
d y song hi u qu ch t l ng l i không nh mong mu n. B i l , theo l i mòn ượ ư
Nguy n Th Minh Tính - Tr ng THCS L ng Th Vinh - Krông Ana - Đk ườ ươ ế
L k
2
M t s kinh nghi m giúp h c sinh phát huy vai trò t h c nh m nâng cao ch t
l ng b môn l ch s c p THCSượ
cũ, h c sinh ch bi t ti p thu trên l p mà không có thói quen h c bài cũ tr c khi ế ế ướ
đn l p, h c qua loa, đi khái, h c đi phó đ l y đi m ki m tra. H n n a, m tế ơ
b ph n không nh h c sinh hi n nay có tâm lý không thích h c các môn h c xã
h i, th m chí không thích h c các môn có l ng ki n th c dài trên l p, các môn ượ ế
h c mà cá nhân các em cho là dài, khó, ph i nh nhi u, m t nhi u th i gian, là
môn ph , ít ti t trên l p nên l là trong h c t p, ch c n đi m trung bình do đó ế ơ
cũng nh h ng không nh đn ch t l ng d y h c b môn. ưở ế ượ
Vi c đu t ư “ch t xám” cho b môn l ch s c a m t s giáo viên còn h n
ch . ếM t s giáo viên ch a chú ý đu t nâng cao năng l c gi ng d y làm gi m ư ư
s h ng thú đi v i h c sinh đi v i môn h c. Quan đi m nhìn nh n c a ngay
chính ng i trong cu c cũng ườ ch a th c s đúng đn v t m quan tr ng c a bư
môn. S đnh h ng, thuy t ph c c a giáo viên v i h c sinh ướ ế đ h c t t môn
l ch s v n còn h n ch ế nên ph n nào cũng nh h ng đn m t b ng ch t ưở ế
l ng b môn.ượ
Bên c nh tâm lý cá nhân m t b ph n không nh h c sinh không thích h c
l ch s vì cho r ng đây là môn khó h c, dài dòng, ph i nh nhi u, m t nhi u
th i gian, đây là môn ph ch c n đ đi m là đc ượ thì ngay c cha m các em
cũng không đnh h ng ướ cho con em mình h c môn l ch s , c trong tr ng h p ườ
h c sinh này đc l a ch n vào đi tuy n tham gia d thi h c sinh gi i các c p ượ
vì s m t nhi u th i gian, nh h ng đn các môn khác ưở ế nên ph n nào cũng tác
đng không t t đn ch t l ng môn h c. ế ượ
Quan đi m c a Đng và nhà n c ta trong ch đo d y h c hi n nay là ướ
h ng t i ng i h c, l y h c sinh làm trung tâm c a d y h c, phát huy tính tíchướ ườ
c c, ch đng c a h c sinh. Ng i giáo viên là ng i đóng vai trò h ng d n, ườ ườ ướ
cung c p ki n th c còn h c sinh m i là ng i ch đng, tích c c ti p thu, lĩnh ế ườ ế
h i ki n th c. Do đó, càng kh ng đnh đc r ng h c sinh gi vai trò là trung ế ượ
tâm c a quá trình d y h c. M t b ng ch t l ng b môn ph thu c nhi u vào ượ
các em nên càng th y vai trò c a h c sinh trong t h c góp ph n r t quan tr ng
trong ch t l ng b môn. Do đó, không th thi u đc m t trong nh ng n i ượ ế ượ
dung nâng cao ch t l ng b môn là ph i làm sao cho các em thích h c, h c ch ượ
đng, sáng t o, h c t nguy n, h c đ nâng cao ki n th c cho b n thân ch ế
không ph i h c vì đi m, vì đ đi phó v i th y cô, cha m , mà h c vì em mu n
đc h c, đc kh ng đnh u th c a mình trong nh n th c b môn. Nh v y,ượ ượ ư ế ư
th y, cô giáo ph i là ng i h ng d n cho các em cách h c đ phát huy đc ườ ướ ượ
vai trò c a t h c c a cá nhân nh m nâng cao ch t l ng môn h c. ượ
T nh ng th c t trên, tôi m nh d n th y c n thi t ph i trao đi v i ế ế
đng nghi p m t s bi n pháp đ kh c ph c tình tr ng trên, làm cho các em
đnh h ng đc t m quan tr ng c a b môn, phát huy vai trò t h c c a b n ướ ư
Nguy n Th Minh Tính - Tr ng THCS L ng Th Vinh - Krông Ana - Đk ườ ươ ế
L k
3
M t s kinh nghi m giúp h c sinh phát huy vai trò t h c nh m nâng cao ch t
l ng b môn l ch s c p THCSượ
thân bên c nh s h ng d n h c t p c a th y, cô giáo, làm thay đi nh n th c, ướ
cách th c h c cũ, tìm ra cách h c t t h n, hi u qu h n. ơ ơ
b. Nguyên nhân
Có nhi u nguyên nhân t th c tr ng nói trên nh ng có th chia thành hai ư
nhóm chính đó là nguyên nhân khách quan và nguyên nhân ch quan:
Nguyên nhân khách quan là do quan ni m sai l m c a m t b ph n trong
xã h i ch a nhìn nh n đúng vai trò v trí c a khoa h c l ch s đi v i s phát ư
tri n c a xã h i nói chung và đi v i s hình thành nhân cách c a con ng i ườ
m i nói riêng nên ch t l ng b môn l ch s còn th p nh t là b c h c trung h c ượ
c s , trung h c ph thông.ơ
Nguyên nhân ch quan là còn nhi u giáo viên tr c ti p gi ng d y b môn ế
ch a th t s tâm huy t, sáng t o trong d y h c, d y h c còn theo l i mòn cũ,ư ế
ki m tra đánh giá còn d dãi, ch a chú ý h ng d n cho h c sinh thói quen t ư ướ
h c và cách h c đi v i t ng d ng bài, t ng ki u bài lên l p nên ph n nào nh
h ng đn ch t l ng b môn l ch s nói riêng và các môn h c khác nói chung.ưở ế ượ
3. N i dung và hình th c c a g i i pháp, bi n pháp
a. M c tiêu c a gi i pháp
Nh ng gi i pháp đc đa ra trong đ tài này nh m giúp h c sinh phát ượ ư
huy ý th c t h c nh m n âng cao ch t l ng trong giáo d c c a nhà tr ng ượ ườ nói
chung, ch t l ng b môn l ch s nói riêng ượ , làm đng l c thi đua, thúc đy
phong trào h c t p r ng rãi trong h c sinh đng th i g óp ph n hoàn thành m c
tiêu, nhi m v c a tr ng, c a ngành. ườ
T o đi u ki n thu n l i cho nh ng h c sinh có năng l c, có ni m đam mê
đc h c t p, nghiên c u đ phát huy và th hi n kh năng c a mình. Làm cượ ơ
s đnh h ng cho các em ti p t c h c lên và ch n l a ngành ngh sau này phù ướ ế
h p v i năng l c c a mình.
b. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp
N i dung c a đ tài là h ng cho h c sinh nâng cao đc s t giác, phát ướ ượ
huy vai trò t h c môn l ch s , nâng cao v n ki n th c đã h c, hi u bi t thêm ế ế
v giá tr môn h c trong ch ng trình cũng nh trong cu c s ng. ươ ư
Cách th c th c hi n gi i pháp là đa ra m t s ph ng pháp t h c cho ư ươ
h c sinh nh m nâng cao ch t l ng b môn l ch s c p THCS. Đ làm đc ượ ượ
đi u này, tôi xin m nh d n đa ra m t s bi n pháp th c hi n nh sau: ư ư
Th nh t, ng i giáo viên c n xác đnh đc tâm lý đi t ng h c sinh. ườ ượ ượ
đ tu i c p THCS t 12 - 16 các em có nhi u thay đi v tâm sinh lý. Chính
Nguy n Th Minh Tính - Tr ng THCS L ng Th Vinh - Krông Ana - Đk ườ ươ ế
L k
4
M t s kinh nghi m giúp h c sinh phát huy vai trò t h c nh m nâng cao ch t
l ng b môn l ch s c p THCSượ
vì v y, vi c xác đnh tâm lý tho i mái, n đnh trong h c t p là đi u r t c n
thi t. T đây, các em d dàng ti p thu ki n th c, yêu thích môn h c h n, h cế ế ế ơ
t p có hi u qu h n. V y làm th nào đ giáo d c cho h c sinh nâng cao ý th c ơ ế
t h c trong môn h c l ch s - m t môn mà đa s h c sinh đu ng i h c vì cho
r ng nó quá dài và khó. Mu n th c hi n đc đi u này, không ch h c sinh mà ượ
xã h i c n ph i có cái nhìn đúng đn v t m quan tr ng c a b môn. B i môn
h c l ch s có tác d ng giáo d c h c sinh tinh th n yêu t qu c, s ng có lý
t ng cao đp, s ng dũng c m, dám hy sinh thân mình đ b o v t qu c, b oưở
v dân t c khi có gi c ngo i xâm, góp ph n giáo d c tinh th n đoàn k t, tinh ế
th n dân t c... làm cho các em thay đi nh n th c, quan đi m h c t p b môn.
Ng i giáo viên ph i là ng i truy n c m h ng cho h c sinh, kh i d y cho cácườ ườ ơ
em ni m đam mê, yêu thích b môn đ t đó các em xác đnh đc môn l ch s ượ
không ch h c cho có đi m trung bình, đ v t qua b môn mà còn đ t o hành ượ
trang tri th c cho b n thân trong l a ch n ngành ngh c a mình trong các tr ng ườ
chuyên nghi p sau này đi v i các em yêu thích chuyên ngành khoa h c xã h i.
Th hai, ng i giáo viên mu n nâng cao ý th c t h c cho h c sinh c n ườ
ph i đnh h ng cho các em hi u và xác đnh đúng đn đng c h c t p các ướ ơ
môn h c trong ch ng trình giáo d c nói chung, môn h c l ch s nói riêng. Xác ươ
đnh đng c h c t p đúng đn môn l ch s là môn h c n m trong t h p các ơ
môn h c xã h i, nó có nh ng đc đi m riêng c a b môn. Đ ti p thu đc ế ượ
ki nth c b môn h c sinh c n ph i có th i gian nghiên c u, h c t p. H c l chế
s không ch là h c thu c lòng, là ghi nh máy móc mà là hi u đc v n đ m t ượ
cách đúng đn, không làm sai l ch n i dung và ý nghĩa c a nó.
Th ba, ng i giáo viên ph i phân lo i đi t ng h c sinh đ h ng các ườ ượ ướ
em đn các cách t h c phù h p, hi u qu . B i l , m t h c sinh khá gi i sế
không ph i m t nhi u th i gian đ h c nh h c sinh trung bình và h c sinh y u. ư ế
Đ phân lo i đc đi t ng h c sinh chúng ta ph i quan sát, thăm dò qua giáo ượ ượ
viên ch nhi m, qua k t qu h c t p c a năm h c tr c cũng nh k t qu ế ướ ư ế
ki m tra th ng xuyên trên l p đ đnh h ng cho các em cách t h c phù h p. ườ ướ
Trên c s này, h c sinh s bi t l a ch n cho b n thân cách t h c hi u quơ ế
nh t.
H c sinh l p 6 đu c p, l p 7, 8 và l p 9 cu i c p khác nhau v nh n
th c nên ng i d y ph i phân lo i đc đc đi m đi t ng đ có cách d y ườ ượ ượ
phù h p v i đc đi m l a tu i và tâm sinh lý h c sinh. H c sinh đu c p đòi h i
ng i giáo viên ph i h ng d n c th , yêu c u ph n bài t p (n u có) ph i rõư ướ ế
ràng, có ki m tra, đánh giá th ng xuyên trong các ti t d y đ các em th y đc ư ế ượ
t m quan tr ng c a vi c t h c nhà. H c sinh các l p 7,8 đã bi t cách t h c ế
theo yêu c u bài h c, theo h ng d n c a giáo viên b môn làm c s đ h c ướ ơ
sinh l p 9 cu i c p phát huy tinh th n t h c đ đt hi u qu cao các môn h c.
Nguy n Th Minh Tính - Tr ng THCS L ng Th Vinh - Krông Ana - Đk ườ ươ ế
L k
5