intTypePromotion=1

Kinh nghiệm nước ngoài và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam - Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Phần 1)

Chia sẻ: Hoa La Hoa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:18

0
163
lượt xem
42
download

Kinh nghiệm nước ngoài và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam - Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Phần 1)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Kinh nghiệm nước ngoài và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam (Phần 1) do Vũ Quốc Tuấn, Hoàng Thu Hà (chủ biên) biên soạn trình bày các tiêu chuẩn về doanh nghiệp nhỏ và vừa; vai trò và tác dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế các nước và đối với nền kinh tế thế giới sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến cuối thế kỷ 20; quan hệ giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với doanh nghiệp lớn và cực lớn; quan hệ doanh nghiệp nhỏ và vừa với nhà nước; doanh nghiệp nhỏ và vừa trong điều kiện cách mạng khoa học và công nghệ, toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và xuất hiện kinh tế tri thức. Các nội dung trên được thể hiện trong phần Nhận thức và Kinh nghiệm chung cũng là phần 1 của Tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kinh nghiệm nước ngoài và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam - Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Phần 1)

  1. Vò Quèc TuÊn- HOµng Thu Hoµ (chñ Biªn) Ph¸t triÓn Doanh nghiÖp nhá vµ võa: Kinh nghiÖm n−íc ngoµi vµ ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa t¹i ViÖt Nam Tham gia biªn so¹n Vò Quèc TuÊn Hoµng Thu Hoµ §inh Träng Th¾ng Ng« V¨n Giang ViÖn Nghiªn cøu qu¶n lý kinh tÕ TW Nhµ xuÊt b¶n Thèng kª Trung T©m Th«ng Tin T− liÖu Hµ Néi-2001 1
  2. Môc Lôc Lêi giíi thiÖu ................................................................................................ 3 A. NhËn Thøc vµ Kinh nghiÖm Chung.............................................. 4 B. Kinh nghiÖm vÒ ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa cña mét sè n−íc ....................................................................................... 19 I. Doanh nghiÖp nhá vµ võa cña Mü .......................................................... 19 II. Doanh nghiÖp nhá vµ võa cña NhËt B¶n.............................................. 31 iii. Doanh nghiÖp nhá vµ võa cña §µi Loan .............................................. 43 IV. doanh nghiÖp nhá vµ võa cña Th¸i Lan.............................................. 54 V. Doanh nghiÖp nhá vµ võa cña Hungary ............................................... 62 c. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa ë ViÖt Nam..................................................................................... 72 2
  3. Lêi giíi thiÖu Trong lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c n−íc, c¸c doanh nghiÖp nhá vµ võa (DNNVV) lu«n lu«n cã vai trß vµ t¸c dông rÊt quan träng. GÇn ®©y, chÝnh trong thêi ®iÓm c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ tiÕn triÓn rÊt m¹nh mÏ, xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ diÔn ra kh¸ s«i næi, thùc tiÔn qu¶n lý kinh tÕ vµ qu¶n lý doanh nghiÖp cã nh÷ng chuyÓn biÕn s©u s¾c, th× c¸c DNNVV l¹i cµng ®−îc chó träng ë kh¾p c¸c n−íc. §iÒu ®ã cã thÓ thÊy râ qua khèi l−îng c¸c tµi liÖu vÒ chuyªn ®Ò nµy rÊt dåi dµo, ®a d¹ng, ®−îc c«ng bè hÇu nh− hµng ngµy, hµng tuÇn, tõ c¸c luËt lÖ cña c¸c ChÝnh phñ, c¸c chiÕn l−îc, ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn DNNVV cña c¸c quèc gia, ®Õn c¸c s¸ch h−íng dÉn, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ c¸c bµi b¸o vÒ DNNVV. ë n−íc ta, DNNVV còng cã vai trß quan träng nh− vËy, do sù ph¸t triÓn cßn thÊp cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, do tiÒm n¨ng cßn rÊt lín cña néi lùc d©n téc, do yªu cÇu ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc.Trong 15 n¨m ®æi míi võa qua, DNNVV ngµy cµng ®−îc coi träng: §Çu n¨m 2001, b¸o c¸o chÝnh trÞ cña ban chÊp hµnh Trung −¬ng t¹i ®¹i héi IX cña §¶ng mét lÇn n÷a v¹ch râ: “ Chó träng ph¸t triÓn c¸c DNNVV...” ChiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi 10 n¨m 2001 – 2010 nhÊn m¹nh: “ Ph¸t triÓn réng kh¾p c¸c c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp nhá vµ võa víi nghµnh, nghÒ ®a d¹ng”. Nh»m gãp phÇn vµo viÖc thóc ®Èy ph¸t triÓn ®óng h−íng DNNVV ë n−íc ta, Trung t©m Th«ng tin T− liÖu thuéc ViÖn Nghiªn cøu Qu¶n lý kinh tÕ TW ®· tæ chøc biªn so¹n vµ xuÊt b¶n cuèn s¸ch : ” Ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa : Kinh nghiÖm n−íc ngoµi vµ ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa ë ViÖt Nam “. Cuèn s¸ch ®−îc chia lµm hai phÇn: PhÇn I: Kinh nghiÖm quèc tÕ vÒ ph¸t triÓn doanh nghiÖm nhá vµ võa PhÇn II: Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ phÊt triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa ë ViÖt Nam Trong viÖc biªn so¹n cuèn s¸ch nµy vµo nöa ®Çu n¨m 2001, chóng t«i ®· tham kh¶o nhiÒu tµi liÖu vµ Ên phÈm vÒ chñ ®Ò nµy®−îc xuÊt b¶n ë n−íc ta nh÷ng n¨m tr−íc ®©y, cè g¾ng thu thËp nh÷ng tµi liÖu míi, cËp nhËt, trªn thÕ giíi, vµ qu¸n triÖt nh÷ng thÓ chÕ, chÝnh s¸ch míi cña nhµ n−íc ®èi víi DNNVV. Song do sù h¹n chÕ vÒ tr×nh ®é vµ sù h¹n hÑp vÒ thêi gian, ch¾c ch¾n cuèn s¸ch kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt, rÊt mong nhËn ®−îc sù gãp ý phª b×nh x©y dùng cña b¹n ®äc. tËp thÓ t¸c gi¶ 3
  4. A. NhËn Thøc vµ Kinh nghiÖm Chung I. Tiªu chuÈn vÒ doanh nghiÖp nhá vµ võa (DNNVV) C©u hái ®Çu tiªn ®−îc ®Æt ra khi nghiªn cøu chñ ®Ò nµy lµ mét c©u hái vÒ tiªu chuÈn: ThÕ nµo lµ DNNVV ? ViÖc nghiªn cøu nh÷ng tiªu chuÈn nµy, tù th©n nã vèn ®· cÇn thiÕt, l¹i cµng trë nªn quan träng do cã nh÷ng kh¸c biÖt kh¸ nhiÒu vÒ tiªu chuÈn DNNVV gi÷a n−íc nµy víi n−íc kh¸c. NÕu kh«ng cã quan niÖm ®ñ râ vÒ tiªu chuÈn th× dÔ ngé nhËn, thiÕu chÝnh x¸c. ChØ cã n¾m râ tiªu chuÈn DNNVV ë tõng n−íc, th× míi theo dâi ®−îc t×nh h×nh, ®¸nh gi¸ ®−îc chÊt l−îng ho¹ch ®Þnh vµ hiÖu qu¶ thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®èi víi DNNVV, hiÓu vµ ph©n tÝch ®−îc sè liÖu thèng kª vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c DNNVV. Gi÷a c¸c n−íc, kh«ng chØ tiªu chuÈn cña tõng lo¹i doanh nghiÖp cã kh¸c nhau mµ ngay c¸ch ph©n lo¹i doanh nghiÖp còng kh¸c nhau. Cã nh÷ng n−íc chØ ph©n ra 4 lo¹i doanh nghiÖp: + Doanh nghiÖp nhá + Doanh nghiÖp võa (thËm chÝ cã mét sè n−íc th−êng nãi DNNVV) + Doanh nghiÖp lín + Doanh nghiÖp cùc lín (tøc lµ c¸c c«ng ty ®a quèc gia khæng lå, chø kh«ng ph¶i mäi c«ng ty ®a quèc gia, v× cã nh÷ng c«ng ty ®a quèc gia chØ thuéc lo¹i doanh nghiÖp lín võa ph¶i). Cã n−íc ph©n lo¹i doanh nghiÖp chi tiÕt h¬n: + Doanh nghiÖp cùc nhá, cßn gäi lµ vi doanh nghiÖp (ë mét sè n−íc, ®©y lµ kinh tÕ hé gia ®×nh; ë mét sè n−íc kh¸c, kinh tÕ hé gia ®×nh kh«ng ®−îc xÕp vµo lo¹i doanh nghiÖp mµ chØ gäi lµ kinh tÕ hé gia ®×nh, vµ do ®ã, kh«ng cã vi doanh nghiÖp). + Doanh ngiÖp nhá + Doanh nghiÖp võa + Doanh nghiÖp lín + Doanh nghiÖp cùc lín Cã n−íc (nh− n−íc Mü), chØ nh÷ng DNNVV ®éc lËp th× míi lµ DNNVV nh−ng còng cã n−íc tÝnh c¶ c¸c DNNVV thµnh viªn cña c¸c c«ng ty lín còng lµ DNNVV (®©y lµ mét sù kh¸c nhau quan träng). §Æc biÖt ë n−íc Ph¸p, cïng víi lo¹i DNNVV, cßn cã c¶ c¸c lo¹i ngµnh c«ng nghiÖp nhá vµ võa, lo¹i ngµnh kinh tÕ nhá vµ võa, tøc lµ nh÷ng ngµnh c«ng 4
  5. nghiÖp, ngµnh kinh tÕ trong ®ã hÇu hÕt hoÆc sè lín doanh nghiÖp thuéc lo¹i nhá vµ võa. Nh×n chung trªn thÕ giíi, hai tiªu chuÈn ®−îc sö dông phæ biÕn ®Ó ph©n lo¹i doanh nghiÖp lµ: sè lao ®éng sö dông vµ sè vèn. Trong hai tiªu chuÈn Êy, kh¸ nhiÒu n−íc coi tiªu chuÈn vÒ sè lao ®éng sö dông lµ quan träng h¬n. Nh− vËy, tiªu chuÈn ph©n lo¹i doanh nghiÖp kh«ng tÝnh ®Õn ph¹m vi quan hÖ cña doanh nghiÖp, tr×nh ®é c«ng nghÖ, kh¶ n¨ng qu¶n lý vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp lµ ®iÒu ®¸ng chó ý. Tiªu chuÈn ph©n lo¹i doanh nghiÖp lµ kh«ng cè ®Þnh, vµ ch¼ng nh÷ng kh¸c nhau gi÷a c¸c n−íc mµ cßn thay ®æi trong mét n−íc. Tr−íc hÕt, ®ã lµ sù thay ®æi theo ngµnh, nghÒ. Th−êng th−êng ë nhiÒu n−íc, ng−êi ta ph©n biÖt 3 lo¹i ngµnh nghÒ: mét lµ c¸c doanh nghiÖp chÕ t¸c, hai lµ c¸c doanh nghiÖp th−¬ng m¹i, ba lµ c¸c doanh nghiÖp dÞch vô. Trong mçi lo¹i ngµnh, nghÒ, cã tiªu chuÈn riªng vÒ DNNVV. Mét sè n−íc cßn ph©n lo¹i ngµnh, nghÒ kü l−ìng h¬n n÷a. Tiªu chuÈn ph©n lo¹i doanh nghiÖp kh«ng cè ®Þnh mµ thay ®æi theo thêi gian. §iÒu nµy râ nhÊt lµ ë Mü, n¬i cø hµng n¨m tiªu chuÈn vÒ DNNVV trong tõng ngµnh, nghÒ ®Òu ®−îc xem xÐt l¹i, ®iÒu chØnh nÕu cÇn thiÕt vµ ®−îc chÝnh thøc c«ng bè. B¶ng 1 d−íi ®©y cung cÊp tiªu chuÈn vÒ DNNVV cña mét sè n−íc Qua b¶ng nµy cã thÓ thÊy r»ng: ®Ó tr¶ lêi c©u hái: thÕ nµo lµ DNNVV, ph¶i thÊy c¶ hai mÆt: + Trong tõng n−íc, tõng ngµnh, tõng nghÒ, tõng thêi gian, tiªu chuÈn DNNVV lµ râ rµng, cã tÝnh ®Þnh l−îng. + Gi÷a c¸c n−íc, gi÷a c¸c ngµnh, nghÒ, gi÷a nh÷ng thêi ®iÓm kh¸c nhau, tiªu chuÈn DNNVV lµ t−¬ng ®èi, nghÜa lµ cã mét sè nÐt chung, ®ång thêi còng cã nh÷ng nÐt riªng, kh¸c nhau, vµ cã thÓ thay ®æi. Còng cÇn nãi thªm r»ng ë hÇu hÕt c¸c n−íc, ng−êi ta hay nãi gép chung doanh nghiÖp nhá víi doanh nghiÖp võa thµnh DNNVV, v× c¸c nhµ n−íc th−êng cã chÝnh s¸ch chung cho c¶ hai lo¹i doanh nghiÖp Êy. 5
  6. B¶ng 1: §Þnh nghÜa DNNVV cña mét sè n−íc N−íc Ph©n lo¹i Sè lao ®éng Sè vèn Doanh thu A. C¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn 1. Mü TÊt c¶ c¸c ngµnh 0-500 Kh«ng Kh«ng 2. NhËt B¶n ChÕ t¸c 1-300 300 triÖu Yªn B¸n bu«n 1-100 0-100 Kh«ng B¸n lÎ 1-50 0-50 DÞch vô 1-100 0-50 3. EU DN cùc nhá
  7. DN nhá 16-100 DN võa 101-250 4. Pªru Kh«ng Kh«ng < 17 triÖu USD 5. Philippin DN nhá 10-99 1,5-15 triÖu Pªx« Kh«ng DN võa 100-199 15-60 triÖu Pªx« 6. In®«nªsia DN nhá Kh«ng 0-20.000 USD 0-100.100 USD DN võa 20.000- 1.000.000 100.000-5.000.000 7. Brunei TÊt c¶ c¸c ngµnh 1-100 Kh«ng Kh«ng C. C¸c nÒn kinh tÕ ®ang chuyÓn ®æi 1. Nga DN nhá 1-249 - - DN võa 249-999 2. Trung Quèc DN nhá 50-100 - - DN võa 101-500 3. Hungary DN cùc nhá 1-10 - - DN nhá 10-50 DN võa 50-250 4. Ba Lan DN nhá
  8. II. Vai trß vµ t¸c dông cña DNNVV ®èi víi nÒn kinh tÕ c¸c n−íc vµ ®èi víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi sau chiÕn tranh thÕ giíi thø 2 ®Õn cuèi thÕ kû 20 Kh«ng cã ngo¹i lÖ, hÇu hÕt tÊt c¶ c¸c n−íc ®Òu ®¸nh gi¸ DNNVV cã vai trß vµ t¸c dông quan träng, thËm chÝ rÊt quan träng. Cã lÏ ch¨ng, lµ tr−íc ®©y, trong mét sè n−íc x· héi chñ nghÜa, do quan niÖm thiÕu chuÈn x¸c vÒ mét n−íc c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, nªn vai trß cña DNNVV t−¬ng ®èi Ýt quan träng h¬n. DNNVV thuéc mäi h×nh thøc së h÷u, song ®óng lµ phÇn lín thuéc khu vùc d©n doanh. Vai trß vµ t¸c dông cña DNNVV quan träng ®Õn ®©u vµ nh− thÕ nµo? ë ®©y còng cã nh÷ng s¾c th¸i ®¸nh gi¸ kh¸c nhau tuú tõng n−íc. ë møc cao nhÊt, DNNVV ®−îc coi lµ ®éng lùc m¹nh nhÊt vµ th−êng xuyªn l©u dµi qua mäi thêi kú cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi, h¬n c¶ c¸c doanh nghiÖp lín vµ cùc lín. DNNVV ®−îc coi lµ ®éng lùc m¹nh nhÊt hoÆc mét ®éng lùc m¹nh trong c¸c n−íc ph¸t triÓn cao, trong c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn trªn con ®−êng hiÖn ®¹i ho¸, vµ trong c¸c n−íc ®ang chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng phï hîp víi ®Þnh h−íng cña chÕ ®é x· héi ë mçi n−íc. ë møc võa ph¶i, th«ng th−êng DNNVV ®−îc coi lµ mét ®éng lùc m¹nh, cã t¸c dông vÒ nhiÒu mÆt, lµ sù bæ sung kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi doanh nghiÖp lín. Vai trß vµ t¸c dông vÒ nhiÒu mÆt ®· ®−îc nhiÒu nhµ qu¶n lý, nhiÒu nhµ kinh tÕ ph©n tÝch trong nhiÒu tµi liÖu, cã thÓ tãm t¾t nh− sau: 1.T¨ng GDP 2. T¹o nhiÒu viÖc lµm 3. Xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo 4. §¸p øng nhu cÇu ®a d¹ng cña ng−êi tiªu dïng, lµm linh ho¹t vµ thªm sèng ®éng thÞ tr−êng 5. Më mang xuÊt khÈu 6. Thóc ®Èy ®æi míi, c¶ c«ng nghÖ qu¶n lý vµ kü n¨ng con ng−êi B¶ng 2 d−íi ®©y tãm t¾t vai trß vµ t¸c dông cña DNNVV ë mét sè n−íc kh¸c nhau trªn thÕ giíi. 8
  9. B¶ng 2: Vai trß cña c¸c DNNVV t¹i mét sè n−íc N−íc % trong sè % trong tæng % trong tæng % trong xuÊt DN sè lao ®éng gi¸ trÞ gia khÈu t¨ng cña khu vùc t− nh©n A. C¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn 1. Mü (1999) 99,7% 52% 51% 31% 2. NhËt B¶n (1998) 99,7% 72,7% 55,6% 13,5% (1997) 3. Anh (1999) 99,8% 55,4% 51% - (trong tæng doanh thu) 4. Ph¸p (1998) 99% 47% - 26% (1996) 5. Australia (1997) 99,8% 50,2% - - 6. New Zealand 96% 42% 33% - (1998) 7. Hµn Quèc (1997) 99,1% 77,4% 46,3% 43% (chÕ t¸c) (chÕ t¸c) 8. §µi Loan, Trung 97,7% 76,39% 47,58% 47% Qu«c (1999) 9. Singapore (1998) 91,5% 51,8% 34,7% 16% B. C¸c nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn 1. Th¸i Lan (1998) 97,9% 70% 50,4% 50% 2. In®«nªsia (1996) 98% 88,3% 38,9% 18,4% 3. Philippin (1997) 99,48% 66,21% 68,2% 60% 4. Malaysia (khu 84% 12,17% 19,13% 15% vùc c«ng nghiÖp) (1996) C. C¸c nÒn kinh tÕ chuyÓn ®æi 1. Trung Quèc 99% 84,3% 64,99% 40-60% (1998) (trong tæng doanh thu) 2. Hungary (1999) 99,8% 70,2% 54,8% - 3. Ba Lan(1997) 99% 60,6% 40% 62% 4. Slovakia (1998) 99% 59,4% 58% - 5. CH SÐc(1997) - 43,6% 40% - Nguån: 1. Hå s¬ c¸c DNNVV cña APEC, APEC, 1998 2. Ph¸t triÓn DNNVV cña c¸c n−íc ®ang chuyÓn ®æi, UN_ECE, 1999 3. Tæng quan c¸c DNNVV cña OECD, OECD, 2000 4. APEC vµ chÝnh s¸ch DNNVV, Chris Hall, §¹i häc c«ng nghÖ óc Vµ c¸c tµi liÖu kh¸c 9
  10. Cã vai trß vµ t¸c dông nh− trªn lµ do b¶n chÊt ®Æc thï cña DNNVV. C¶ ®iÓm m¹nh vµ ®iÓm yÕu ®Òu do tÝnh chÊt nhá vµ võa cña doanh nghiÖp. Nh÷ng ®Æc ®iÓm Êy th−êng ®−îc ph©n tÝch trong nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu, tãm t¾t sau ®©y: Nh÷ng ®iÓm m¹nh cña DNNVV 1. DÔ khëi nghiÖp, lóc ban ®Çu kh«ng ®ßi hái g× nhiÒu vÒ mäi mÆt. Mét sè doanh nghiÖp lín hiÖn nay ®· khëi nghiÖp tõ DNNVV. 2. Giµu tÝnh mÒm m¹i, linh ho¹t, n¨ng ®éng ®Ó thÝch øng nhanh, thËm chÝ ®ãn ®Çu nh÷ng biÕn chuyÓn cña c«ng nghÖ qu¶n lý, nh÷ng dao ®éng l©m thêi tõng lóc hoÆc c¬ b¶n l©u dµi cña thÞ tr−êng, nh÷ng thay ®æi cã khi ®ét ngét cña m«i tr−êng thÓ chÕ, chÕ ®é kinh tÕ, x· héi. 3. §Æc biÖt thÝch nghi víi viÖc ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña ®Þa ph−¬ng vµ c¬ së. Cã −u thÕ cña sù gÇn kÒ víi c¸c nguån lùc ®Çu vµo (lao ®éng, tµi nguyªn, nguån vèn t¹i chç ) vµ víi thÞ tr−êng tiªu thô. Sù "gÇn kÒ" nµy (Proximity) lµ mét lîi thÕ so s¸nh lín ®Ó c¹nh tranh ngay trong thêi ®¹i toµn cÇu ho¸, ®−îc nghiªn cøu nhiÒu vÒ khoa häc vµ vËn dông nhiÒu trong thùc tiÔn ë c¸c n−íc. 4. Giµu h¬n vÒ nh÷ng hÖ qu¶ trµn ra ngoµi tÝch cùc vµ Ýt h¬n h¼n vÒ nh÷ng hÖ qña trµn ra ngoµi tiªu cùc so víi doanh nghiÖp lín. "HÖ qu¶ trµn ra ngoµi".1 5. ThuËn lîi ®Ó kÕt hîp t¨ng tr−ëng kinh tÕ víi c«ng b»ng x· héi, ®Ó thÓ hiÖn trong kinh tÕ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc vµ nh÷ng nÐt riªng −u tréi cña ®Þa ph−¬ng. 6. Lµ sù bæ sung thiÕt yÕu cho chÝnh sù sinh tån vµ ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp lín.VÒ nghiªn cøu - triÓn khai, cã thÓ lµ n¬i thö nghiÖm nh÷ng ®æi míi, ph¸t minh, s¸ng chÕ. VÒ s¶n xuÊt, lµ ng−êi ®¶m nhiÖm cã hiÖu qu¶ cao nh÷ng c«ng ®o¹n c¶ ë phÇn ®Çu, phÇn gi÷a, vµ phÇn cuèi cña qu¸ tr×nh chÕ t¸c, mµ doanh nghiÖp lín kh«ng cÇn vµ kh«ng nªn lµm. VÒ dÞch vô, DNNVV cã kh¶ n¨ng cung øng tèt nhiÒu lo¹i dÞch vô, víi −u thÕ cña sù "gÇn kÒ", t¹o nªn nh÷ng hiÓu biÕt qua tiÕp xóc trong "thÕ giíi thùc" víi kh¸ch hµng.VÒ th−¬ng m¹i, DNNVV cã tÝnh c¬ ®éng, nhanh nhËy th©m nhËp vµo nh÷ng thÞ tr−êng tèt vµ rót lui khái nh÷ng thÞ tr−êng xÊu, tõ nh÷ng thÞ tr−êng ng¸ch ®Õn nh÷ng thÞ tr−êng lín. 1 HÖ qu¶ trµn ra ngoµi ( externalities) lµ mét kh¸i niÖm kinh tÕ vµ mét thùc tÕ kinh tÕ ®· ®−îc biÕt kh¸ réng r·i trªn thÕ giíi, ë n−íc ta cã ng−êi dÞch lµ “hiÖu øng ngoµi”, cã ng−êi dÞch lµ “hÖ qu¶ ngoµi”, ë ®©y dÞch lµ “hÖ qu¶ trµn ra ngoµi” cho râ nghÜa h¬n. Exterrnalities, lµ nh÷ng hÖ qu¶ mµ mét doanh nghiÖp (thËm chÝ cã khi c¶ mét ngµnh s¶n xuÊt, kinh doanh) trong c¸c ho¹t ®éng cña m×nh, hoÆc cè ý hoÆc v« t×nh g©y ra cho nh÷ng c− d©n, nh÷ng c¬ së kinh tÕ, nh÷ng ®Þa ph−¬ng ë ngoµi doanh nghiÖp cña m×nh. Nh÷ng hÖ qu¶ trµn ra ngoµi cã thÓ lµ tÝch cùc hoÆc tiªu cùc. ë nhiÒu n−íc, luËt lÖ quèc gia buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i cã tr¸ch nhiÖm kh¾c phôc (b»ng nhiÒu c¸ch) hoÆc båi th−êng vÒ nh÷ng hÖ qu¶ trµn ra ngoµi tiªu cùc do doanh nghiÖp m×nh g©y nªn. 10
  11. Nh÷ng ®iÓm yÕu cña DNNVV 1. ThiÕu nguån lùc ®Ó tiÕn hµnh nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu- triÓn khai lín, ®¸p øng yªu cÇu vµ tËn dông kh¶ n¨ng cña c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ. 2. Kh«ng ®ñ søc thùc hiÖn nh÷ng dù ¸n lín vÒ ®Çu t−, vÒ chuyÓn ®æi c¬ cÊu, vÒ tiÕp thÞ , vÒ ®µo t¹o... ®Ó theo kÞp, thóc ®Èy vµ tËn thu lîi Ých cña toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. 3. Kh«ng cã −u thÕ cña kinh tÕ quy m« (economy of scale), tøc lµ nh÷ng thµnh qu¶ vµ lîi Ých ®Æc biÖt mµ chØ tõ mét qui m« thÝch hîp (th−êng lµ ®ñ lín) th× míi cã ®−îc. DNNVV lµ "mÌo nhá", nªn chØ d¸m vµ chØ b¾t ®−îc "chuét con". 4. Nãi chung vÉn lÐp vÕ trong c¸c mèi quan hÖ ( víi nhµ n−íc, víi thÞ tr−êng, víi ng©n hµng, víi c¸c trung t©m khoa häc, víi giíi b¸o chÝ, víi ®èi t¸c, ®èi thñ, víi kh¸ch hµng... ). ThËm chÝ, th−êng ph¶i dùa cËy vµ phô thuéc vµo c¸c doanh nghiÖp lín, nh− doanh nghiÖp con cña doanh nghiÖp mÑ, nh− ch©n rÕt ngo¹i vi cña trung t©m. 5. ThiÕu søc phßng, tr¸nh vµ chèng c¸c rñi ro, th−êng xuyªn cã nhiÒu, rÊt nhiÒu DNNVV ra ®êi, th× còng cã nhiÒu, rÊt nhiÒu DNNVV ph¸ s¶n. 6. Ngay trong tr−êng hîp thùc tÕ lµ vµ ®−îc c«ng nhËn lµ ®éng lùc chÝnh hoÆc ®éng lùc quan träng thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ, DNNVV rÊt khã tù tËp hîp hoÆc ®−îc tËp hîp thµnh lùc l−îng thèng nhÊt vµ rÊt m¹nh ®Ó cã thÓ cã vÞ thÕ chi phèi vÒ kinh tÕ, x· héi vµ chÝnh trÞ. Nãi chung, DNNVV lµ "ng−êi ¨n theo" chø kh«ng ph¶i ng−êi ®Ò xuÊt, lµ ng−êi tu©n lÖnh chø kh«ng ph¶i ng−êi ra lÖnh (vÒ ®iÒm nµy, hiÖn nay trªn thÕ giíi vµ ë nhiÒu n−íc cßn cã sù tranh c·i ). Khi ®¸nh gi¸ DNNVV, cÇn tr¸nh sù thiªn lÖch, hoÆc qu¸ nÆng vÒ nh÷ng ®iÓm m¹nh hoÆc qu¸ nÆng vÒ nh÷ng ®iÓm yÕu. ThÊy ®óng, thÊy râ mÆt m¹nh ®Ó ph¸t huy, vµ thÊy ®óng, thÊy râ mÆt yÕu ®Ó t×m c¸ch kh¾c phôc, ®ã lµ sù ®¸nh gi¸ cÇn thiÕt ®Ó cã chÝnh s¸ch vµ hµnh ®éng s¸ng suèt, cã hiÖu qu¶ cao. III. Quan hÖ gi÷a DNNVV víi doanh nghiÖp lín vµ cùc lín. NÕu nãi mét c¸ch gi¶n ®¬n vµ th« thiÓn, v× vËy cã nhiÒu phÇn kh«ng chuÈn x¸c (tuy c¸ch nãi nµy th−êng gÆp kh¸ nhiÒu trong c¸c tµi liÖu ), th× ®ã lµ mèi quan hÖ võa hîp t¸c võa c¹nh tranh, víi nh÷ng ph−¬ng ph¸p phøc t¹p do sù cïng tån t¹i trong c¸c tæ hîp s¶n xuÊt, kinh doanh khæng lå hoÆc c¸c côm kinh tÕ cã tÇm cì quèc gia hoÆc toµn cÇu. §¹i thÓ cña mèi quan hÖ Êy lµ: doanh nghiÖp lín võa gióp ®ì, h−íng dÉn, sö dông võa kiÒm chÕ, chÌn Ðp, thËm chÝ b·i bá (thñ tiªu) DNNVV; cßn DNNVV th× võa tranh thñ sù gióp ®ì, hîp t¸c, võa thñ thÕ, giµnh giËt ®èi víi doanh nghiÖp 11
  12. lín. §éng c¬ ë ®©y chÝnh lµ lîi nhuËn, cuéc ®Êu tranh ®Ó sinh tån vµ ph¸t triÓn v× lîi nhuËn trong kinh tÕ thÞ tr−êng. Ph©n tÝch cô thÓ h¬n cã thÓ thÊy mèi quan hÖ trªn ®©y diÔn biÕn nhiÒu h×nh nhiÒu vÎ, nhiÒu møc ®é, nhiÒu ph¹m vi, cã lóc nÆng h¬n vÒ hîp t¸c, cã lóc nÆng h¬n vÒ c¹nh tranh, do t¸c ®éng cña mÊy yÕu tè nh− sau: 1. Tuú ë chç DNNVV lµ doanh nghiÖp ®éc lËp hay lµ doanh nghiÖp con , n»m trong tæ chøc cña mét doanh nghiÖp lín . 2. Tuú ë chç DNNVV thuéc ngµnh s¶n xuÊt, ngµnh kinh doanh, ngµnh dÞch vô nµo, ho¹t ®éng trªn thÞ tr−êng nµo ( Chó ý r»ng mèi quan hÖ cña DNNVV víi doanh nghiÖp lín cïng ngµnh, cïng thÞ tr−êng cã kh¸c kh¸ nhiÒu víi mèi quan hÖ cña DNNVV víi doanh nghiÖp lín kh¸c ngµnh, kh¸c thÞ tr−êng) 3. Tuú ë môc tiªu, chiÕn l−îc, ph−¬ng ph¸p vµ tµi n¨ng xoay së cña doanh nghiÖp lín còng nh− cña DNNVV. Nãi râ h¬n: c¶ hai bªn gièng nhau hoÆc mçi bªn kh¸c nhau trong sù lùa chän, vµ cã kh¶ n¨ng ®Õn ®©u ®Ó thùc hiÖn sù lùa chän Êy: giµnh giËt hay lµ céng t¸c, hay lµ pha trén c¶ hai. 4. Tuú ë chÝnh s¸ch nhµ n−íc vµ t¸c ®éng cña d− luËn x· héi t¹i tõng n−íc, dÉn ®Õn chç thÞ tr−êng ®−îc h−íng dÉn ®óng hay sai, bÞ bãp mÐo nhiÒu hay Ýt, mÆt tÝch cùc ®−îc ph¸t huy vµ mÆt tiªu cùc ®−îc kh¾c phôc thÕ nµo. Nh− vËy, vÒ quan hÖ gi÷a DNNVV víi doanh nghiÖp lín vµ cùc lín, trªn c¬ së mét sè kh«ng nhiÒu c¸c nÐt chung dÔ nhËn thÊy, cÇn ph¶i ph©n tÝch cô thÓ ®èi víi tõng thêi kú, tõng quèc gia, tõng ngµnh, tõng vïng, tõng doanh nghiÖp. Tuy nhiªn, cÇn nhÊn m¹nh r»ng, ngay dï chØ v× môc ®Ých thu thËt nhiÒu lîi nhuËn, doanh nghiÖp lín vµ DNNVV ®Òu cÇn ®Õn nhau. Dï giái k×m chÕ vµ chÌn Ðp ®Õn ®©u, doanh nghiÖp lín còng kh«ng thÓ thñ tiªu hÕt DNNVV, chÝnh tõ lîi Ých cña b¶n th©n m×nh. Còng nh− vËy, dï giái xoay së vµ giµnh giËt ®Õn ®©u, DNNVV còng kh«ng thÓ thay thÕ ®−îc, cµng kh«ng thÓ lo¹i bá ®−îc doanh nghiÖp lín, chÝnh tõ yªu cÇu tån t¹i cña b¶n th©n m×nh. C¶ hai lo¹i doanh nghiÖp lµ nh÷ng bé phËn hîp thµnh kh«ng thÓ thiÕu cña mét nÒn kinh tÕ ë thÕ kû 21. IV. Quan hÖ cña doanh nghiÖp nhá vµ võa víi nhµ n−íc Ch−a bao giê vµ kh«ng ë ®©u sù ph¸t triÓn cña DNNVV l¹i chØ cã thÓ do bµn tay v« h×nh, tøc lµ sù ho¹t ®éng tù ph¸t cña thÞ tr−êng. ë mäi quèc gia vµ trong mäi thêi kú, bµn tay h÷u h×nh lu«n lu«n hiÖn h÷u, tøc lµ t¸c ®éng cña nhµ n−íc rÊt quan träng, rÊt c¬ b¶n, thËm chÝ cã tÝnh quyÕt ®Þnh. §èi víi toµn bé khu vùc DNNVV, nhµ n−íc lµ ng−êi khëi x−íng, ng−êi khuyÕn khÝch, ng−êi gióp ®ì, ng−êi b¶o vÖ, ng−êi cøu trî ( khi khã kh¨n ), ng−êi ®iÒu tiÕt tho¶ ®¸ng (khi cÇn thiÕt ). HÇu hÕt c¸c nhµ n−íc ch¼ng nh÷ng ®èi xö víi doanh nghiÖp nhá vµ võa b×nh ®¼ng nh− víi doanh nghiÖp lín, mµ cßn dµnh −u ®·i râ rÖt cho DNNVV, víi nhËn 12
  13. thøc ®óng ®¾n r»ng sù bÊt b×nh ®¼ng cã lîi cho DNNVV lµ d©n chñ, lµ con ®−êng vµ biÖn ph¸p tèt ®Ó thùc hiÖn b×nh ®¼ng x· héi. Bµn tay h÷u h×nh cña nhµ n−íc thÓ hiÖn qua hÖ thèng luËt lÖ cña nhµ n−íc, tõ chÝnh quyÒn trung −¬ng ®Õn chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng vµ chÝnh quyÒn c¬ së, cã thÓ hiÖn h÷u ngay trong hiÕn ph¸p, vµ tõ hÖ thèng luËt lÖ to¶ ra trong mäi c«ng viÖc mµ nhµ n−íc tiÕn hµnh. Tãm t¾t nh÷ng chÝnh s¸ch thÓ hiÖn trong luËt lÖ cña nhµ n−íc vÒ DNNVV lµ nh− sau: 1. T¹o dÔ dµng viÖc khëi nghiÖp vµ viÖc hµnh nghÒ cña DNNVV. 2. Cho vay vèn víi ®iÒu kiÖn thuËn lîi ( nh− nhµ n−íc gãp phÇn thÕ chÊp hoÆc b¶o l·nh ) víi l·i xuÊt thÊp, víi ©n h¹n dµi, víi sù trî gióp khi gÆp khã kh¨n trong viÖc tr¶ nî. 3. Cho h−ëng nhiÒu −u ®·i vÒ thuÕ. 4. ChuyÓn giao vµ gióp lµm chñ c«ng nghÖ vµ qu¶n lý tiªn tiÕn. 5.Gióp ®µo t¹o vµ båi d−ìng nguån nh©n lùc, tõ gi¸m ®èc ®Õn kü thuËt viªn, nh©n viªn qu¶n lý, kÕ to¸n vµ c«ng nh©n lµnh nghÒ. 6. Cho nhËn thÇu c«ng viÖc s¶n xuÊt, kinh doanh; cho ®¶m nhËn tõng dù ¸n hoÆc bé phËn dù ¸n kinh tÕ ( cña nhµ n−íc ); cho h¹n ng¹ch hoÆc tû phÇn trong viÖc cung øng hµng ho¸ hoÆc dÞch vô cho thÞ tr−êng trong n−íc vµ cho xuÊt khÈu. 7. Gióp tiÕp cËn thÞ tr−êng, cung cÊp th«ng tin kÞp thêi vµ chuÈn x¸c vÒ thÞ tr−êng, cho tham gia nhiÒu h×nh thøc thiÕt lËp vµ ph¸t triÓn quan hÖ víi c¸c ®èi t¸c trong vµ ngßai n−íc. 8. §Æc biÖt ch¨m sãc vµ gióp ®ì: + C¸c DNNVV nhiÒu triÓn väng. + C¸c DNNVV bÞ thiÖt thßi hoÆc gÆp nhiÒu khã kh¨n. + C¸c DNNVV do phô n÷ lµm chñ. + C¸c DNNVV trong mét sè ngµnh vµ vïng −u tiªn. v....v.... 9. Ho¹ch ®Þnh, th«ng qua vµ thùc hiÖn nh÷ng chiÕn l−îc trung h¹n vµ dµi h¹n, nh÷ng ch−¬ng tr×nh quèc gia tõng n¨m hoÆc vµi n¨m vÒ ph¸t triÓn DNNVV. 10. Theo dâi t×nh h×nh, th−êng th× lµm thèng kª riªng vÒ DNNVV, kiÓm ®iÓm viÖc thùc hiÖn c¸c luËt lÖ, chiÕn l−îc vµ ch−¬ng tr×nh nãi trªn, ph¸t hiÖn vµ xö lý kÞp thêi c¸c vÊn ®Ò n¶y sinh ®Ó ph¸t triÓn DNNVV. 11. LËp c¬ quan nhµ n−íc chuyªn tr¸ch vÒ DNNVV, cã n¬i lµ c¬ quan cÊp bé hoÆc chÝnh lµ mét bé trong chÝnh phñ. 12. Gióp sù thµnh lËp vµ ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ cña c¸c hiÖp héi DNNVV. Dµnh cho c¸c hiÖp héi Êy c¬ héi vµ vÞ trÝ ®Ých ®¸ng trong c¸c Héi ®ång, c¸c Uû 13
  14. ban, c¸c héi nghÞ quan träng cña nhµ n−íc ®Ó ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ quèc gia Qua nghiªn cøu luËt lÖ cña nhiÒu n−íc, th× râ rµng mçi n−íc b¾t ®Çu tõ mét sè luËt lÖ nh»m vµo nh÷ng vÊn ®Ò bøc xóc vµ quan träng nhÊt cña sù ph¸t triÓn DNNVV, do vËy cßn ch−a hoµn thiÖn vµ ®Çy ®ñ, råi tõng b−íc c¸c luËt lÖ ®ã ®−îc bæ sung, hoµn chØnh dÇn, ®Õn khi bao qu¸t kh¾p c¸c mÆt nh− võa giíi thiÖu trong 12 ®iÒu nªu trªn. Sù kh¸c nhau gi÷a c¸c n−íc chñ yÕu lµ ë møc ®é khuyÕn khÝch, −u ®·i, gióp ®ì nhiÒu hay Ýt, cao hay thÊp ®èi víi DNNVV, vµ mét phÇn n÷a lµ ë mét sè biÖn ph¸p khuyÕn khÝch cô thÓ, cã nÐt riªng biÖt cña tõng n−íc. Ph©n tÝch vÒ tõng lo¹i n−íc, cã thÓ nªu lªn 3 nhËn xÐt sau ®©y: 1/ C¸c n−íc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, trong ®ã cã nh÷ng n−íc vÒ kinh tÕ ®øng hµng nhÊt, nh× thÕ giíi ( n−íc Mü vµ n−íc NhËt ) Mét ®iÒu cã thÓ g©y bÊt ngê lµ c¸c n−íc nµy, ®· tõ l©u, ®Õn gÇn lµ hµng nöa thÕ kû nay, lu«n lu«n rÊt coi träng DNNVV, cã hÖ thèng luËt lÖ ®Çy ®ñ nhÊt vµ vµo lo¹i cã tÝnh khuyÕn khÝch nhÊt ®èi víi DNNVV, cã nh÷ng ho¹t ®éng nhÊt qu¸n vµ kiªn tr× ®Ó thóc ®Èy ph¸t triÓn DNNVV. NhiÒu n−íc kh¸c ®· tiÕp nhËn ¶nh h−ëng vµ häc tËp tõ nh÷ng n−íc ph¸t triÓn nµy ®Ó h×nh thµnh quan ®iÓm, so¹n th¶o chiÕn l−îc, quyÕt ®Þnh luËt lÖ vµ tiÕn hµnh ho¹t ®éng cña m×nh ®èi víi doanh nghiÖp nhá vµ võa. 2/ C¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn. Nãi chung, c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn ngµy cµng coi träng vai trß vµ t¸c dông cña DNNVV, ®iÒu nµy kh«ng cã g× lµ bÊt ngê, bëi tr×nh ®é kinh tÕ cßn thÊp, quy m« kinh tÕ cßn h¹n hÑp, vÞ thÕ n−íc ®i sau, vµ nhu cÇu ph¸t huy mäi nguån lùc cã s½n ®Ó hiÖn ®¹i ho¸. NhiÒu nhµ nghiªn cøu quèc tÕ ®· nªu ra r»ng, dùa trªn kinh nghiÖm cña mÊy con rång ch©u ¸ vµ cña mét sè n−íc míi c«ng nghiÖp ho¸ hoÆc s¾p c«ng nghiÖp ho¸ thuéc nhiÒu ch©u lôc, th× n−íc cã thµnh c«ng nhanh chãng, to lín nhÊt còng lµ n−íc sím coi träng vµ biÕt coi träng DNNVV, trong thÕ c©n ®èi hµi hoµ víi viÖc quan t©m thÝch ®¸ng x©y dùng cã chän läc vµ víi hiÖu qu¶ cao mét sè doanh nghiÖp lín vµ cùc lín. Ng−êi ta hay nh¾c ®Õn thµnh c«ng cña §µi Loan, vµ còng th−êng v¹ch ra nh−îc ®iÓm cña nh÷ng "cheabol" (tæ hîp c«ng nghiÖp lín) cña Hµn Quèc lµ qu¸ nÆng nÒ vµ ®· g©y ra cho Hµn Quèc khã kh¨n lín trong cuéc khñng ho¶ng cuèi nh÷ng n¨m 90 cña thÕ kû 20. §Æc biÖt, c¸c nhµ nghiªn cøu quèc tÕ ®· phª ph¸n sai lÇm cña mét sè n−íc ®ang ph¸t triÓn gi÷a lóc nguån lùc vµ tr×nh ®é cã h¹n mµ muèn lµm lín, thÝch x©y dùng nh÷ng " c«ng tr×nh thÕ kû", nh÷ng "doanh nghiÖp ®å sé", kÕt qu¶ lµ tèn phÝ rÊt nhiÒu c«ng cña vµ thêi gian, mµ rÊt kÐm hiÖu qu¶, thËm chÝ thÊt b¹i. Nh÷ng 14
  15. c«ng tr×nh vµ doanh nghiÖp nh− thÕ ®−îc gäi mét c¸ch mØa mai lµ "nh÷ng con voi tr¾ng", c¸i tªn hµi h−íc nµy hiÖn nay ®−îc biÕt ®Õn kh¸ réng r·i trªn thÕ giíi. 3/ C¸c n−íc cã nÒn kinh tÕ ®ang chuyÓn ®æi §Õn nay, t×nh h×nh cña tõng n−íc cßn ®ang diÔn biÕn, cã nh÷ng ®iÒu ®· râ nh−ng còng cã nh÷ng ®iÒu cßn ch−a râ, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu, ph©n tÝch hiÖn ®· nhiÒu song th−êng mang ®Ëm dÊu Ên ý thøc hÖ vµ quan ®iÓm cña t¸c gi¶, v× vËy mµ kh¸c nhau, thËm chÝ tr¸i ng−îc nhau. Tuy nhiªn qua 10 n¨m chuyÓn ®æi, chØ xÐt riªng vÒ mÆt kinh tÕ, kh¸ ®«ng c¸c nhµ quan s¸t ®· ®ång ý víi nhau vÒ mét sè nhËn xÐt s¬ bé sau ®©y: N−íc nµo sím biÕt coi träng ®Ých ®¸ng DNNVV, m¹nh d¹n vµ nhÊt qu¸n khuyÕn khÝch DNNVV thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ, nh− vËy trong mét phÇn quan träng còng cã nghÜa lµ s¸ng suèt ®æi míi vµ c¶i c¸ch, th× chuyÓn ®æi cã thÓ nãi lµ thµnh c«ng, b−íc ®Çu t¹o ®−îc nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng lµnh m¹nh, cã ®Þnh h−íng tèt, cã søc t¨ng tr−ëng kh¸ cao vµ bÒn v÷ng, gi÷ ®−îc æn ®Þnh vµ kh«ng ph¶i tr¶ gi¸ ®¾t vÒ mÆt x· héi, kh«ng g©y ra hoÆc lµm nÆng nÒ thªm nh÷ng bÊt c«ng gi÷a c¸c tÇng líp nh©n d©n. Ng−êi ta th−êng so s¸nh vµ hoan nghªnh Trung Quèc, n−íc ®· b¾t ®Çu c«ng cuéc chuyÓn ®æi b»ng c¸ch tËp trung vµo viÖc më mang DNNVV thuéc nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, nhÊt lµ ë n«ng th«n, ®ång thêi tiÕn hµnh chËm h¬n, thËn träng vµ tõng b−íc, viÖc c¶i c¸ch c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc. TiÕn tr×nh c¶i c¸ch Êy cña Trung Quèc ®èi lËp h¼n víi mét sè n−íc kh¸c ®· b¾t ®Çu ngay b»ng liÖu ph¸p "có næ lín" ®Ó c¶i c¸ch, thùc chÊt lµ t− nh©n ho¸ nhiÒu kiÓu, nhiÒu c¸ch, khu vùc doanh nghiÖp lín thuéc nhµ n−íc, v× vËy mµ vÊp v¸p nÆng, tr× trÖ vµ suy tho¸i vÒ kinh tÕ, rèi ren vÒ x· héi. V. Doanh nghiÖp nhá vµ võa trong ®iÒu kiÖn c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ, toµn cÇu ho¸, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ xuÊt hiÖn kinh tÕ tri thøc Ph©n tÝch theo ®Çu ®Ò trªn ®©y lµ nãi vÒ triÓn väng cña DNNVV trong thÕ kû 21. T− liÖu vÒ lo¹i vÊn ®Ò nµy hiÖn nay ®· kh¸ nhiÒu vµ cø t¨ng lªn hµng ngµy, tõ nh÷ng dù b¸o chung vÒ t−¬ng lai cña DNNVV, ®Õn nh÷ng nghiªn cøu chuyªn ®Ò, nh−: + C¸ch m¹ng tin häc viÔn th«ng víi DNNVV. + Doanh nghiÖp nhá vµ võa trong ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn th−¬ng m¹i ®iÖn tö. + Thóc ®Èy ho¹t ®éng ®æi míi cña DNNVV ®¸p øng ®ßi hái cña kinh tÕ tri thøc v...v... 15
  16. PhÇn lín c¸c nhµ nghiªn cøu cã nhËn ®Þnh r»ng nh÷ng xu thÕ lín cña thÕ giíi kh«ng hoµn toµn chØ cã lîi còng kh«ng hoµn toµn chØ cã h¹i cho DNNVV. Trong tõng xu thÕ lín ®Òu cã c¬ héi vµ th¸ch thøc ®an xen nhau vµ cã thÓ chuyÓn ho¸ lÉn nhau, nghÜa lµ trong c¬ héi cã th¸ch thøc, vµ trong th¸ch thøc cã c¬ héi, nguy c¬ cã thÓ biÕn thµnh thêi c¬, mµ thêi c¬ còng cã thÓ biÕn thµnh nguy c¬. Cã thÓ ph©n tÝch râ h¬n nh− sau: 1. C¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ tin häc vµ viÔn th«ng, rót ng¾n ®Õn gÇn nh− xo¸ bá kho¶ng c¸ch, t¹o sù nhanh nhËy, nh©n søc m¹nh vµ kh¶ n¨ng cña con ng−êi lªn møc khã t−ëng t−îng, më réng sù tiÕp cËn mäi thµnh qu¶ c«ng nghÖ, mäi lo¹i th«ng tin, mäi lo¹i tri thøc, mäi lo¹i thÞ tr−êng cho mäi ng−êi, mäi lo¹i doanh nghiÖp. Song, nh÷ng ®iÒu kú diÖu vÒ nguyªn t¾c Êy trong thùc tÕ ®ßi hái ph¶i nhiÒu vèn, giµu ph−¬ng tiÖn vµ cã nh÷ng con ngõ¬i tr×nh ®é cao, kü n¨ng giái, ngay c¶ khi chØ lµ ng−êi sö dông. §ßi hái cµng t¨ng gÊp béi khi doanh nghiÖp muèn tù m×nh lµm c«ng viÖc nghiªn cøu -triÓn khai ( RD ), tù m×nh cã nh÷ng ®æi míi cã gi¸ trÞ lín, chø kh«ng chØ lµ ng−êi thõa hµnh, ng−êi kh¸ch hµng. Nh÷ng ®ßi hái trªn l¹i r¬i ®óng vµo nh÷ng chç yÕu cña DNNVV. 2. Toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cung cÊp cho mäi doanh nghiÖp, kÓ c¶ DNNVV, mét ph¹m vi ho¹t ®éng bao qu¸t c¶ thÕ giíi, cho phÐp ph¸t huy rÊt nhiÒu lo¹i lîi thÕ so s¸nh, cã rÊt nhiÒu sù lùa chän, thiÕt lËp rÊt nhiÒu quan hÖ ®èi t¸c, lµm n¶y në c¬ héi cho mäi doanh nghiÖp, tõ nh÷ng s¶n phÈm cao cÊp hiÖn ®¹i nhÊt ®Õn nh÷ng s¶n phÈm thñ c«ng truyÒn thèng ( cã thÓ rÊt tèt, rÊt quÝ, rÊt tinh vi ), tõ nh÷ng thÞ tr−êng mªnh m«ng ®Õn nh÷ng thÞ tr−êng ng¸ch, tõ nh÷ng kh¸ch hµng ®Æc biÖt khã tÝnh ®Õn nh÷ng kh¸ch hµng dÔ tho¶ m·n v...v... Song, trong ®iÒu kiÖn toµn cÇu ho¸, ë mäi ®Þa bµn, vÒ mäi s¶n phÈm, trong mäi ho¹t ®éng, sù c¹nh tranh gay g¾t h¬n, sù ®µo th¶i quyÕt liÖt h¬n, nh÷ng rñi ro lín h¬n, doanh nghiÖp nµo thiÕu chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶, kÐm søc ®Ò kh¸ng, th× rÊt dÔ bÞ g¹t ra ngoµi vµ ph¸ s¶n, nhÑ h¬n th× còng bÞ lÐp vÕ vµ chÞu c¶nh "¨n theo" lÖ thuéc. C¸c ®Þnh chÕ kinh tÕ, tµi chÝnh, th−¬ng m¹i quèc tÕ còng nh− c¸c nhµ n−íc quèc gia ®Òu t¨ng c−êng chÕ ®Þnh luËt lÖ cña mäi giao dÞch liªn quèc gia vµ trong tõng quèc gia, tõ ®ã kiÓu "®¸nh du kÝch" quen thuéc cña nhiÒu DNNVV gÆp khã kh¨n. 3. Kinh tÕ tri thøc lµm gi¶m tÇm quan träng cña tiÒn vèn vµ c¸c c¬ së vËt chÊt, lµ nh÷ng ®iÓm yÕu cña DNNVV, ®ång thêi lµm t¨ng tÇm quan träng cña nh©n tè con ng−êi, cña hiÓu biÕt vµ kinh nghiÖm, cña ®Çu ãc vµ tay nghÒ, cña b¶n lÜnh kinh doanh vµ tµi n¨ng s¸ng t¹o, lµ nh÷ng thÕ m¹nh s½n cã cña kh¸ nhiÒu DNNVV, vµ lµ d− ®Þa t−¬ng ®èi thuËn lîi cho sù v−¬n lªn cña hÇu hÕt DNNVV kh¸c. ChÝnh ®©y lµ mÆt kinh tÕ tri thøc ñng hé doanh nghiÖp võa vµ nhá. Song viÖc ®µo t¹o vµ liªn tôc ®µo t¹o l¹i con ng−êi ( nhµ kinh doanh, nhµ nghiªn cøu triÓn khai, nhµ c«ng nghÖ, ng−êi c«ng nh©n...) cho thÝch hîp víi kinh 16
  17. tÕ thÞ tr−êng lµ tèn kÐm c¶ vÒ tiÒn vèn vµ thêi gian, viÖc ph¸t huy tri thøc cña con ng−êi cµng tèn kÐm h¬n tuy mang l¹i hiÖu qu¶ cao. Trong kinh tÕ tri thøc, møc ®é hao mßn v« h×nh ( ®Õn trë thµnh lçi thêi, hÕt hiÖu qu¶ ) cña mäi doanh nghiÖp, mäi c«ng tr×nh, mäi s¸ng kiÕn, mäi ®æi míi lµ rÊt nhanh. Kh«ng giµu lùc ®Çu t− th× dÔ "nöa ®−êng ®øt g¸nh", ®ã lµ mÆt kinh tÕ tri thøc kh«ng thuËn cho doanh nghiÖp võa vµ nhá. 4. Nh÷ng ®æi míi vÒ qu¶n lý kinh tÕ vµ qu¶n trÞ kinh doanh, ®Æc biÖt lµ trong quan niÖm, tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp, ®· vµ sÏ dÉn ®Õn nhiÒu thay ®æi c¬ b¶n: theo mét qu¸ tr×nh kÐp gåm hai mÆt, cïng víi nh÷ng vô mua l¹i vµ s¸t nhËp cña nhiÒu doanh nghiÖp lín ®Ó h×nh thµnh nh÷ng siªu doanh nghiÖp khæng lå, th× ph¹m vi tung hoµnh cña DNNVV kh«ng bÞ thu hÑp l¹i mµ ®−îc më réng ra. NÐt tiªu biÓu cña thêi ®¹i míi lµ sù xuÊt hiÖn lo¹i doanh nghiÖp m¹ng, kh¸c h¼n lo¹i doanh nghiÖp cña "chñ nghÜa Taylo" ®· thÞnh hµnh suèt thÕ kû 20, tøc lµ lo¹i doanh nghiÖp chia thø bËc chiÒu däc vµ ph©n c«ng ®éc ®o¸n, chØ rÊt Ýt ng−êi nghÜ cßn hÇu hÕt mäi ng−êi hoµn toµn thõa hµnh. Trong doanh nghiÖp m¹ng, c¸c quan hÖ b×nh ®¼ng vµ hîp t¸c chiÒu ngang rÊt ph¸t triÓn, mçi ng−êi ®Òu nghÜ, ®Òu s¸ng t¹o, ®Òu ®æi míi, nh÷ng doanh nghiÖp mÑ, kÓ c¶ lo¹i doanh nghiÖp ®a quèc gia, ph©n cÊp m¹nh mÏ vµ réng r·i cho c¸c doanh nghiÖp con cã quyÒn quyÕt ®Þnh t¹i chç vµ cã sù chñ ®éng lín. Trªn nh÷ng khÝa c¹nh ®ã, t− duy vµ thùc tiÔn qu¶n lý míi t¹o nhiÒu thuËn lîi vµ trî gióp nhiÒu cho DNNVV. Song, nhiÒu nhµ nghiªn cøu dùa trªn sù quan s¸t kü l−ìng vµ nh÷ng cuéc ®iÒu tra thùc tÕ, ®· v¹ch ra r»ng dÉu cã nh− trªn ®©y, th× trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ quèc gia còng nh− quèc tÕ, vai trß chi phèi vÉn thuéc vÒ c¸c doanh nghiÖp lín vµ cùc lín, thËm chÝ vai trß chi phèi Êy ®ang t¨ng lªn, cßn c¸c DNNVV ch¼ng qua chØ cè g¾ng"giµnh tèi ®a trong tèi thiÓu", cã giái xoay së mÊy còng kh«ng tho¸t khái c¸c gäng k×m chÌn Ðp cña doanh nghiÖp lín vµ cùc lín. * * * Tãm l¹i, DNNVV cã vai trß vµ t¸c dông quan träng, cã thÓ nãi kh«ng qu¸ ®¸ng lµ rÊt quan träng, trong mäi nÒn kinh tÕ cña loµi ng−êi, song ë thÕ kû 21, vai trß vµ t¸c dông Êy quan träng tíi ®©u vµ nh− thÕ nµo th× cßn lµ mét vÊn ®Ò më. NhiÒu nhµ nghiªn cøu kh¼ng ®Þnh r»ng thÕ kû 21 lµ thÕ kû lªn ng«i cña DNNVV (hiÖn ®¹i), vµ nhÊn m¹nh l¹i mét sù ®¸nh gi¸ næi tiÕng trªn mÊy chôc n¨m nay: nhá lµ tèt, lµ ®Ñp, lµ phong phó. Còng kh«ng Ýt nhµ nghiªn cøu nghi ngê sù t«n vinh trªn ®©y mµ hä cho lµ qu¸ ®¸ng, thËm chÝ cã nh÷ng nhµ nghiªn cøu cßn kh¼ng ®Þnh r»ng thÕ kû 21 lµ thÕ kû lôi tµn cña DNNVV, vµ nªu lªn mét sù ®¸nh gi¸ míi rÊt ®en tèi: Nhá lµ yÕu, lµ xÊu, lµ nghÌo nµn. 17
  18. Chóng ta kh¼ng ®Þnh vai trß vµ t¸c dông lu«n lu«n quan träng cña DNNVV song cô thÓ ra sao lµ tuú thuéc vµo sù n¨ng ®éng, tµi n¨ng vµ phÈm chÊt cña c¸c DNNVV, vµo c¸c chÝnh s¸ch vµ hµnh ®éng ®óng hay sai, cã hiÖu qu¶ nhiÒu hay Ýt cña c¸c nhµ n−íc quèc gia. 18
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2