BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
----------------------
VŨ THỊ HẢI MINH
LIÊN KẾT CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
ĐỂ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH
TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP
Chuyên ngành: Kinh tế - Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 60.31.12
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LẠI TIẾN DĨNH
TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2007
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU, ĐỒ THỊ
LỜI MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG.............................................................. trang 1
1.1. Xu thế hội nhập........................................................................................................................... 1
1.1.1. Tính tất yếu của việc hội nhập kinh tế quốc tế................................................................ 1
1.1.2. Thời cơ và thách thức của hội nhập đối với các nền kinh tế đang phát triển................. 3
1.1.3. Hội nhập trong lĩnh vực tài chính ngân hàng – cơ hội và thách thức
đối với Việt Nam và các nền kinh tế đang phát triển..................................................... 6
1.2. Năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại................................................................. 9
1.2.1. Những quan điểm về năng lực cạnh tranh...................................................................... 9
1.2.2. Những biểu hiện trong năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại .................... 11
1.2.3. Hướng chủ yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng trên thế giới.... 14
1.3. Sự liên kết giữa các ngân hàng thương mại.............................................................................. 17
1.3.1. Xu hướng tất yếu của việc liên kết ................................................................................ 17
1.3.2. Những hình thức liên kết trong hoạt động ngân hàng trên thế giới ............................. 18
1.3.3. Ưu và nhược điểm của việc liên kết giữa các ngân hàng thương mại.......................... 23
1.3.4. Các mô hình liên kết tiêu biểu và kinh nghiệm trong việc xây dựng mỗi mô hình ....... 24
1.3.4.1. Liên kết hoạt động giữa các ngân hàng.......................................................... 24
1.3.4.2. Sáp nhập giữa các ngân hàng ......................................................................... 25
1.3.4.3. Hình thành các tập đoàn tài chính – ngân hàng.............................................. 26
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .............................................................................................................. 29
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
TRONG NỖ LỰC NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CHUẨN BỊ
CHO QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP......................................................................................... trang 30
2.1. Ngành ngân hàng Việt Nam với WTO ..................................................................................... 30
2.1.1. Nghĩa vụ và quyền lợi của ngành ngân hàng sau khi Việt Nam gia nhập WTO .......... 30
2.1.2. Lộ trình mở cửa của hệ thống ngân hàng Việt Nam..................................................... 32
2.1.2.1. Các cam kết về mở cửa thị trường dịch vụ ngân hàng
( trong biểu cam kết dịch vụ)....................................................................................... 32
2.1.2.2. Các cam kết đa phương
(thể hiện trong báo cáo gia nhập của Ban công tác).................................................... 33
2.2. Kết quả của những nỗ lực chuẩn bị cho hội nhập của các NHTM Việt Nam .......................... 34
2.2.1. Vấn đề nhận thức về hội nhập tài chính – ngân hàng .................................................. 34
2.2.2. Cải cách hệ thống ngân hàng Việt Nam ....................................................................... 36
2.2.3. Thay đổi quan điểm phục vụ khách hàng ..................................................................... 39
2.2.4. Tiềm lực tài chính ......................................................................................................... 40
2.2.4.1. Phát hành cổ phiếu tăng vốn........................................................................... 40
2.2.4.2. Huy động vốn từ các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài................................ 43
2.2.5. Cải thiện các hệ số an toàn tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động....................... 44
2.2.6. Tập trung xây dựng thương hiệu ngân hàng................................................................. 48
2.2.7. Tăng tốc hiện đại hóa công nghệ ngân hàng và đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng ....... 50
2.2.8. Chú trọng phát triển nguồn nhân lực ........................................................................... 51
2.2.9. Thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các ngân hàng thương mại trong nước ...................... 53
2.3. Thực trạng và quan điểm về việc liên kết của các ngân hàng thương mại Việt Nam .............. 53
2.3.1. Thực trạng về sự liên kết giữa các ngân hàng thương mại Việt Nam thời gian qua.... 53
2.3.1.1. Thực trạng liên kết hoạt động của các NHTM Việt Nam .............................. 54
2.3.1.2. Thực trạng việc sáp nhập, hợp nhất giữa các NHTM Việt Nam.................... 59
2.3.1.3. Hướng đi mới: hình thành tập đoàn tài chính – ngân hàng ............................ 63
2.3.2. Quan điểm về hướng liên kết và khả năng liên kết của các NHTM Việt Nam
trong thời gian tới ........................................................................................................ 71
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .............................................................................................................. 76
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH LIÊN KẾT VÀ GIẢI PHÁP TĂNG TÍNH
KHẢ THI TRONG VIỆC LIÊN KẾT GIỮA CÁC NGÂN HÀNG VIỆT NAM .......... trang 77
3.1. Mô hình liên kết hoạt động....................................................................................................... 77
3.1.1. Ưu điểm của mô hình.................................................................................................... 77
3.1.2. Nhược điểm của mô hình .............................................................................................. 79
3.1.3. Giải pháp để sự liên kết hoạt động đạt hiệu quả.......................................................... 80
3.2. Sáp nhập, hợp nhất các ngân hàng ........................................................................................... 80
3.2.1. Nguyên nhân khiến hoạt động sáp nhập ngân hàng chưa phổ biến ở Việt Nam.......... 81
3.2.2. Những đề xuất đẩy mạnh việc sáp nhập, hợp nhất giữa các NHTM Việt Nam ............ 82
3.3. Hình thành tập đoàn tài chính – ngân hàng .............................................................................. 83
3.3.1. Định hướng và nguyên tắc xây dựng tập đoàn tài chính – ngân hàng Việt Nam......... 84
3.3.2. Lựa chọn mô hình tập đoàn cho các ngân hàng thương mại Việt Nam ....................... 85
3.3.3. Điều kiện hình thành tập đoàn tài chính – ngân hàng.................................................. 88
3.3.4. Những thuận lợi và khó khăn trong việc thực hiện mô hình tập đoàn.......................... 90
3.3.5. Giải pháp hỗ trợ sự phát triển của mô hình tập đoàn tài chính - ngân hàng............... 98
3.3.5.1. Các giải pháp vĩ mô........................................................................................ 99
3.3.5.1.1. Làm rõ và thống nhất nhận thức về sự cần thiết khách quan
và yêu cầu thúc đẩy xây dựng một số tập đoàn tài chính – ngân hàng VN.....99
3.3.5.1.2. Thúc đẩy tiến độ cổ phần hóa ........................................................................99
3.3.5.1.3. Nghiên cứu, soạn thảo Luật, văn bản dưới Luật về thành lập
tập đoàn TC-NH...........................................................................................100
3.3.5.1.4. Xác định rõ cơ chế giám sát, đối xử của cơ quan quản lý nhà nước
đối với các đơn vị thành viên trực thuộc tập đoàn tài chính – ngân hàng..... 101
3.3.5.1.5. Cần gắn chặt quyền lợi của người lãnh đạo tập đoàn với trách nhiệm
trên cơ sở mức độ sở hữu thực tế của họ.......................................................102
3.3.5.1.6. Cần tập hợp ý kiến đóng góp của các chuyên gia và xây dựng
mô hình thí điểm tập đoàn tài chính – ngân hàng ........................................102
3.3.5.2. Các giải pháp vi mô...................................................................................... 103
3.3.5.2.1. Tạo lập một nền tảng tài chính vững mạnh..................................................103
3.3.5.2.2. Cơ cấu lại tổ chức......................................................................................... 103
3.3.5.2.3. Tăng cường năng lực hoạt động và năng lực cạnh tranh..............................104
3.3.5.2.4. Quan tâm hơn đến công tác quản lý rủi ro, giám sát hoạt động tập đoàn .... 104
3.3.5.2.5. Vấn đề công nghệ thông tin .........................................................................104
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ............................................................................................................ 105
LỜI KẾT
TÀI LIỆU THAM KHẢO
DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
PHỤ LỤC
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Danh mục bảng
STT Tên Trang
CHƯƠNG 1
Bảng 1.1 Cơ cấu kinh tế của Việt Nam qua các năm 3
Bảng 1.2 So sánh hệ số tài chính của một số ngân hàng năm 2005 12
Bảng 1.3 10 vụ sáp nhập tài chính-ngân hàng lớn nhất thế giới từ năm 1995 16
Bảng 1.4 5 tập đoàn ngân hàng xuyên quốc gia lớn nhất thế giới xếp hạng
theo tổng tài sản (năm 2006) 20
Bảng 1.5 Tỷ lệ đóng góp tổng tài sản và vốn chủ sở hữu của các tập đoàn tài
chính vào GDP tại một số nước Châu Á 21
CHƯƠNG 2
Bảng 2.1 Dư nợ cho vay của các NHTM NN với các DNNN 37
Bảng 2.2 Hiệu quả cho vay của các NHTM NN Việt Nam 37
Bảng 2.3 Kế hoạch tăng vốn điều lệ năm 2007 của một số NHTMCP VN 41
Bảng 2.4 Vốn điều lệ của các NHTM NN đến cuối năm 2005 42
Bảng 2.5 Vốn chủ sở hữu của một số ngân hàng hàng đầu thế giới
(năm 2006) 42
Bảng 2.6 Các ngân hàng nước ngoài mua cổ phần các NHTM Việt Nam 43
Bảng 2.7 Một số chỉ tiêu tiền tệ và hoạt động ngân hàng giai đoạn 2006-2010 44
Bảng 2.8 Tỷ lệ nợ xấu của các NHTM Việt Nam 45
Bảng 2.9 Lợi nhuận trước thuế của một số NHTMCP 47
Bảng 2.10 Một số dự án đồng tài trợ tiêu biểu giữa các ngân hàng Việt Nam 58
Bảng 2.11 Hoạt động chấn chỉnh hệ thống ngân hàng Việt Nam giai đoạn
1998-2001 60
CHƯƠNG 3
Bảng 3.1 Một số tập đoàn tài chính ngân hàng trong khu vực thuộc tốp 2000
công ty hàng đầu thế giới năm 2005 83
Bảng 3.2 Một số dự án trọng điểm của nền kinh tế Việt Nam 84
Bảng 3.3 Các công ty kiểm toán quốc tế lớn đã hoạt động tại Việt Nam 92
Bảng 3.4 Các công ty con của một số NHTM Việt Nam 96
Bảng 3.5 Cơ cấu lao động ở một số ngân hàng trên thế giới năm 2004 98