TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
-----------------------------
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
LỰA CHỌN SẢN PHẨM VÀ THỊ TRƢỜNG XUẤT KHẨU
CỦA VIỆT NAM - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Hoài
Lớp : Anh 7
Khóa : 45
Giáo viên hướng dẫn : ThS. Vũ Huyền Phƣơng
Hà Nội, 05/2010
MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
LỜI MỞ ĐẦU ............................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VIỆC LỰA CHỌN SẢN
PHẨM VÀ THỊ TRƢỜNG XUẤT KHẨU ................................................. 4
I. Vai trò của việc lựa chọn sản phẩm và thị trƣờng xuất khẩu ............. 4
1. Một số nhận định chung về nền kinh tế trong nước và thế giới trong
những năm gần đây.................................................................................. 4
1.1. Khoa học công nghệ đã và đang trở thành lực lượng sản xuất nòng
cốt và trực tiếp của xã hội .................................................................... 4
1.2. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang là xu thế chung của thế
giới, đã và sẽ tiếp tục diễn ra mạnh mẽ, lôi cuốn hầu hết các nước và
mở rộng trên hầu khắp các lĩnh vực giao lưu kinh tế ............................ 5
1.3. Phân công lao động quốc tế ngày càng đi vào chiều sâu do có sự
phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và hệ thống công ty đa
quốc gia ............................................................................................... 6
1.4. Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới diễn ra vào những năm 2008,
2009 đã gây ra những tác động sâu sắc đến hầu hết mọi quốc gia ....... 7
2. Vai trò của việc lựa chọn sản phẩm và thị trường xuất khẩu ................. 8
2.1. Sự cần thiết phải lựa chọn sản phẩm và thị trường xuất khẩu........ 8
2.2. Vai trò của việc lựa chọn sản phẩm và thị trường xuất khẩu ......... 9
II. Cơ sở cho việc lựa chọn sản phẩm và thị trƣờng xuất khẩu ............ 12
1. Lợi thế cạnh tranh .............................................................................. 12
1.1. Nguồn lực đầu vào ...................................................................... 13
1.2. Điều kiện nhu cầu trong nước ..................................................... 14
1
1.3. Các ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan ................................ 15
1.4. Chiến lược, cơ cấu và môi trường cạnh tranh (Cạnh tranh giữa các
doanh nghiệp) .................................................................................... 15
1.5. Cơ chế tác động, điều chỉnh chiến lược của Nhà nước ................ 16
1.6. Cơ hội.......................................................................................... 17
2. Nhu cầu trên thị trường thế giới ......................................................... 18
III. Các chính sách lựa chọn sản phẩm và thị trƣờng xuất khẩu ......... 18
1. Chính sách lựa chọn sản phẩm xuất khẩu ........................................... 19
1.1. Chính sách vĩ mô ............................................................................ 19
1.1.1. Đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu ............................................ 19
1.1.2. Xây dựng mặt hàng xuất khẩu chủ lực ...................................... 20
1.2. Chính sách vi mô ............................................................................ 21
1.2.1. Chính sách mở rộng trực tiếp ................................................... 21
1.2.2. Chính sách thích nghi sản phẩm .............................................. 21
1.2.3. Chính sách chủng loại sản phẩm .............................................. 22
2. Chính sách lựa chọn thị trường xuất khẩu .......................................... 23
2.1. Chính sách vĩ mô ......................................................................... 23
2.2. Chính sách vi mô ......................................................................... 23
CHƢƠNG 2: THỰC TRANG VIỆC LỰA CHỌN SẢN PHẨM VÀ THỊ
TRƢỜNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM ............................................. 25
I. Cơ sở lựa chọn sản phẩm và thị trƣờng xuất khẩu của Việt Nam .... 25
1. Điều kiện tự nhiên ............................................................................. 25
2. Nguồn tài nguyên............................................................................... 26
3. Nguồn nhân lực ................................................................................. 28
4. Cơ chế chính sách điều chỉnh việc lựa chọn sản phẩm và thị trường
xuất khẩu của Đảng và Nhà nước ta ....................................................... 29
5. Nhu cầu của thị trường thế giới ......................................................... 30
2
II. Thực trạng của việc lựa chọn sản phẩm xuất khẩu ......................... 31
1. Quá trình lựa chọn sản phẩm xuất khẩu .............................................. 31
1.1. Trước khi gia nhập WTO ............................................................. 31
1.1.1. Trước 1991 ............................................................................ 31
1.1.2. Giai đoạn 1991 – 1995 .......................................................... 32
1.1.3. Giai đoạn 1996 – 2000 .......................................................... 35
1.1.4. Giai đoạn 2001 – 2006 .......................................................... 36
1.2. Giai đoạn sau khi gia nhập WTO – từ 2007 đến nay.................... 38
2. Tình hình xuất khẩu một số mặt hàng chủ lực của Việt Nam giai đoạn
2000 – 2009 ........................................................................................... 42
2.1. Gạo ............................................................................................. 42
2.2 Thủy sản ....................................................................................... 45
3. Một số đánh giá về thực trạng lựa chọn sản phẩm xuất khẩu của Việt
Nam trong những năm vừa qua .............................................................. 50
3.1. Những thành tựu đạt được ........................................................... 50
3.2. Những mặt còn tồn tại ................................................................. 52
III. Thực trạng của việc lựa chọn thị trƣờng xuất khẩu ....................... 53
1. Quá trình lựa chọn thị trường xuất khẩu ............................................ 53
1.1. Trước khi gia nhập WTO ............................................................. 53
1.1.1. Giai đoạn 1986 - 2000 ........................................................... 53
1.1.2. Giai đoạn 2001 - 2006 ........................................................... 56
1.2. Sau khi gia nhập WTO (2007 đến nay) ........................................ 59
2. Một số thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam ...................... 62
2.1 Thị trường Trung Quốc ................................................................ 62
2.2. Thị trường Hoa Kỳ ...................................................................... 66
3. Một số đánh giá về thực trạng lựa chọn thị trường xuất khẩu của Việt
Nam trong thời gian qua ........................................................................ 69
3
3.1 Thành tựu đạt được ...................................................................... 69
3.2 Một số hạn chế ............................................................................. 70
CHƢƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHO VIỆC LỰA CHỌN
SẢN PHẨM VÀ THỊ TRƢỜNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM......... 71
I. Định hƣớng lựa chọn sản phẩm và thị trƣờng xuất khẩu ................. 71
1. Quan điểm mục tiêu ........................................................................... 71
2. Định hướng lựa chọn sản phẩm và thị trường xuất khẩu của Việt Nam
đến hết năm 2010, tầm nhìn tới 2020 ..................................................... 72
2.1 Về mặt hàng xuất khẩu ................................................................. 72
2.1.1 Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu .................................................... 73
2.1.2 Định hướng cho từng ngành hàng, từng nhóm hàng cụ thể ..... 73
2.2. Về thị trường xuất khẩu ............................................................... 77
2.2.1 Cơ cấu thị trường .................................................................. 78
2.2.2. Định hướng cho từng thị trường cụ thể ................................. 78
II. Một số giải pháp cho sự lựa chọn sản phẩm và thị trƣờng xuất khẩu
của Việt Nam ........................................................................................... 83
1. Những kiến nghị đối với nhà nước ..................................................... 83
1.1. Hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách ....................................... 83
1.2. Phát triển mạnh các loại hình dịch vụ hỗ trợ cho xuất khẩu bao
gồm cung cấp thông tin, kết quả xử lý và phân tích thông tin và các loại
hình dịch vụ khác ............................................................................... 85
1.3. Chủ động hội nhập và nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế
........................................................................................................... 86
1.4. Hoàn thiện và đổi mới các chính sách đầu tư khuyến khích xuất
khẩu ................................................................................................... 87
1.4.1. Khuyến khích đầu tư về vốn: ................................................. 87
1.4.2. Cải thiện môi trường đầu tư :................................................. 88
