BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
TRẦN THỊ MỸ HẠNH
ĐỊNH NGỮ NGHỆ THUẬT TRONG TIẾNG VIỆT
(QUA MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN XUÔI VIỆT NAM)
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN
NGHỆ AN - 2021
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
TRẦN THỊ MỸ HẠNH
ĐỊNH NGỮ NGHỆ THUẬT TRONG TIẾNG VIỆT
(QUA MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN XUÔI VIỆT NAM)
Chuyên ngành: Ngôn ngữ Việt Nam
Mã số: 922 01 02
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN
Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. PHAN MẬU CẢNH
2. TS. NGUYỄN HOÀI NGUYÊN
NGHỆ AN - 2021
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ đề tài “Định ngữ nghệ thuật trong Tiếng Việt
(qua một số tác phẩm văn xuôi Việt Nam)” là công trình nghiên cứu của riêng
tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai
công bố trong bất kì công trình nào khác.
Nghệ An, tháng 01 năm 2021
Tác giả luận án
ii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN ..............................................................................................i
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.............................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG................................................................................v
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài..........................................................................................1
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...............................................................2
4. Nguồn ngữ liệu............................................................................................3
5. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................4
6. Đóng góp của luận án..................................................................................5
7. Kết cấu của luận án .....................................................................................6
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ
LÍ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI..............................................................................7
1.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu định ngữ và định ngữ nghệ thuật.......7
1.1.1. Tình hình nghiên cứu định ngữ ở ngoài nước .....................................7
1.1.2. Tình hình nghiên cứu định ngữ ở Việt Nam .......................................9
1.1.3. Tình hình nghiên cứu định ngữ nghệ thuật trong tiếng Việt..............14
1.2. Cơ sở lí thuyết của đề tài ........................................................................18
1.2.1. Câu và cụm từ tiếng Việt..................................................................18
1.2.2. Một số khái niệm lí thuyết về Phong cách học và phong cách
ngôn ngữ nghệ thuật ........................................................................25
1.2.3. Định ngữ nghệ thuật trong tiếng Việt ...............................................30
1.3. Tiểu kết chương 1...................................................................................39
CHƯƠNG 2. CÁCH THỨC TỔ CHỨC CỦA ĐỊNH NGỮ NGHỆ THUẬT
TRONG TIẾNG VIỆT (QUA MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN XUÔI
VIỆT NAM)....................................................................................................40
2.1. Cách thức tổ chức ngữ pháp của định ngữ nghệ thuật trong tiếng Việt.......40
2.1.1. Vị trí của định ngữ nghệ thuật trong cụm danh từ.............................40
2.1.2. Số lượng các định ngữ nghệ thuật trong cụm danh từ.......................42
2.1.3. Cấu tạo của định ngữ nghệ thuật trong cụm danh từ.........................43
iii
2.1.4. Các dạng biểu hiện của định ngữ nghệ thuật trong cụm danh từ.......56
2.1.5. Cấu tạo của cụm danh từ chứa định ngữ nghệ thuật..........................57
2.2. Cách thức tổ chức ngữ nghĩa của định ngữ nghệ thuật trong tiếng Việt........65
2.2.1. Chức năng ngữ nghĩa của định ngữ nghệ thuật .................................65
2.2.2. Cách thức tổ chức ngữ nghĩa của định ngữ nghệ thuật......................72
2.3. Tiểu kết chương 2...................................................................................92
CHƯƠNG 3. VAI TRÒ CỦA ĐỊNH NGỮ NGHỆ THUẬT TRONG
TIẾNG VIỆT (QUA MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN XUÔI VIỆT NAM)......93
3.1. Vai trò của định ngữ nghệ thuật trong cụm danh từ................................93
3.1.1. Vai trò của định ngữ nghệ thuật đối với trung tâm cụm danh từ
(DTTT)............................................................................................93
3.1.2. Vai trò của định ngữ nghệ thuật đối với các thành tố phụ trong
cụm danh từ.....................................................................................95
3.2. Vai trò của định ngữ nghệ thuật đối với câu văn nghệ thuật ...................97
3.2.1. Vai trò của định ngữ nghệ thuật đối với cấu tạo câu văn nghệ thuật.....98
3.2.2. Vai trò của định ngữ nghệ thuật đối với nội dung ngữ nghĩa của
câu văn nghệ thuật.........................................................................101
3.2.3. Vai trò của định ngữ nghệ thuật đối với nhạc điệu của câu văn
nghệ thuật......................................................................................115
3.3. Vai trò của định ngữ nghệ thuật với tác phẩm nghệ thuật .....................119
3.3.1. Định ngữ nghệ thuật góp phần thể hiện đặc điểm phong cách
chức năng văn bản.........................................................................119
3.3.2. Định ngữ nghệ thuật góp phần thể hiện đặc điểm sử dụng ngôn
ngữ của nhà văn.............................................................................126
3.3. Tiểu kết chương 3.................................................................................130
KẾT LUẬN...................................................................................................132
NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN
QUAN ĐẾN LUẬN ÁN................................................................................135
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................136
NGUỒN NGỮ LIỆU TRÍCH DẪN.............................................................150
PHỤ LỤC
