BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI
KIỀU PHƢƠNG HẢO
Ph¸t triÓn n¨ng lùc vËn dông ph-¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc
cho sinh viªn s- ph¹m hãa häc ë c¸c tr-êng §¹i häc
Chuyên ngành: LL&PPDH bộ môn Hoá học
Mã số: 62.14.01.11
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐẶNG THỊ OANH
PGS. TS. ĐÀO THỊ VIỆT ANH
HÀ NỘI – 2018
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các
số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được tác giả nào
công bố trong bất cứ công trình nào khác.
Hà Nội, tháng 11 năm 2017
Tác giả
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành được luận án, tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu, Phòng
Sau đại học, Ban chủ nhiệm khoa Hóa học, các thầy giáo, cô giáo Bộ môn Phương
pháp giảng dạy Hóa học, Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và các
phòng ban chức năng của nhà trường đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học
tập và nghiên cứu.
Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành nhất tới Ban Giám hiệu Trường Đại
học Sư phạm Hà Nội 2, Ban chủ nhiệm khoa Hóa học, Bộ môn PPDH, khoa Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi về vật chất,
tinh thần và thời gian cho tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo, các anh, chị, các bạn đồng
nghiệp, các em sinh viên ngành Sư phạm Hóa học tại các trường: ĐHSP Hà Nội,
ĐHSP Hà Nội 2, ĐHSP – ĐH Huế, Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã
nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu thực tiễn và triển khai thực nghiệm
sư phạm.
Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, ngưỡng mộ và biết ơn sâu sắc, em xin
trân trọng gửi lời tri ân tới PGS.TS. Đặng Thị Oanh, PGS.TS. Đào Thị Việt Anh –
những người đã tận tâm, tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ em trong suốt quá
trình thực hiện luận án.
Con xin cảm ơn bố mẹ hai bên, các anh, chị, em trong gia đình đã động viên con,
chăm sóc các con của con trong những ngày con phải tập trung cho luận án. Em cảm
ơn anh, cảm ơn các con đã luôn ở bên em, hỗ trợ, chia sẻ, tạo điều kiện tốt nhất để em
có thể yên tâm hoàn thành luận án.
Hà Nội, tháng 11 năm 2017
Tác giả
Kiều Phương Hảo
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................... 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................................. 2
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 3
5. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................................. 3
6. Giả thuyết khoa học ................................................................................................ 4
7. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................................... 4
8. Đóng góp mới của đề tài ......................................................................................... 4
9. Cấu trúc luận án ...................................................................................................... 5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC DẠY
HỌC, NĂNG LỰC VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
TRONG ĐÀO TẠO SINH VIÊN SƢ PHẠM ......................................................... 6
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu về việc phát triển năng lực dạy học và năng lực
vận dụng phương pháp dạy học tích cực cho sinh viên sư phạm................................ 6
1.1.1. Trên thế giới .................................................................................................. 6
1.1.2. Ở Việt Nam ................................................................................................... 7
1.2. Năng lực, cấu trúc năng lực, đánh giá năng lực người học ................................ 11
1.2.1. Khái niệm năng lực ..................................................................................... 11
1.2.2. Cấu trúc năng lực ........................................................................................ 14
1.2.3. Đánh giá năng lực người học ...................................................................... 16
1.3. Năng lực sư phạm, năng lực dạy học, năng lực vận dụng phương pháp dạy
học tích cực và định hướng phát triển năng lực dạy học cho sinh viên sư phạm ..... 17
1.3.1. Năng lực sư phạm ....................................................................................... 17
1.3.2. Năng lực dạy học, năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích cực ............. 19
1.3.3. Định hướng phát triển năng lực dạy học cho sinh viên sư phạm ............... 20
1.4. Đổi mới phương pháp dạy học ở Đại học theo hướng phát triển năng lực
cho sinh viên sư phạm ............................................................................................... 22
1.4.1. Cơ sở đổi mới phương pháp dạy học ở Đại học theo định hướng phát
triển năng lực người học – Các lý thuyết học tập ................................................. 22
1.4.2. Giới thiệu mô hình học tập qua trải nghiệm và một số phương pháp/kĩ
thuật dạy học tích cực vận dụng trong dạy học ở Đại học theo định hướng
phát triển năng lực người học ............................................................................... 24
1.5. Thực trạng năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích cực và vấn đề
phát triển năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong đào tạo sinh
viên sư phạm hóa học ở trường Đại học ................................................................... 36
1.5.1. Thực trạng phát triển năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích cực
trong dạy học cho sinh viên sư phạm hóa học theo chương trình đào tạo ở
các trường đại học ................................................................................................. 36
1.5.2. Thực trạng năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích cực của sinh
viên sư phạm hóa học ........................................................................................... 39
Chƣơng 2: PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP
DẠY HỌC TÍCH CỰC CHO SINH VIÊN SƢ PHẠM HÓA HỌC ................... 45
2.1. Phân tích mục tiêu và cấu trúc nội dung học phần Phương pháp dạy học
hóa học phổ thông và học phần Thực hành sư phạm ................................................ 45
2.1.1. Phân tích cấu trúc nội dung học phần Phương pháp dạy học hóa học
phổ thông .............................................................................................................. 45
2.1.2. Phân tích cấu trúc nội dung học phần Thực hành sư phạm ........................ 46
2.2. Xây dựng cấu trúc năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích cực cho
sinh viên sư phạm hóa học ........................................................................................ 48
2.2.1. Khái niệm năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích cực ................... 48
2.2.2. Nguyên tắc xây dựng cấu trúc năng lực vận dụng phương pháp dạy
học tích cực ........................................................................................................... 49
2.2.3. Quy trình xây dựng cấu trúc năng lực vận dụng phương pháp dạy học
tích cực cho sinh viên sư phạm hóa học ............................................................... 50
2.3. Một số biện pháp phát triển năng lực vận dụng phương pháp dạy học tích
cực cho sinh viên sư phạm hóa học........................................................................... 55
2.3.1. Biện pháp 1: Xây dựng tài liệu tham khảo “Rèn kĩ năng dạy học hóa học” ....... 55
