VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
LÊ MẠNH HÙNG
SINH KẾ CỦA NGƢỜI KHƠ MÚ TẠI KHU TÁI ĐỊNH CƢ
Ở HUYỆN THANH CHƢƠNG, TỈNH NGHỆ AN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÂN HỌC
Hà Nội - 2021
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
LÊ MẠNH HÙNG
SINH KẾ CỦA NGƢỜI KHƠ MÚ TẠI KHU TÁI ĐỊNH CƢ
Ở HUYỆN THANH CHƢƠNG, TỈNH NGHỆ AN
Ngành: Nhân học
Mã số: 9. 31. 03. 02
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÂN HỌC
Người hướng dẫn khoa học: 1. TS. Đào Thị Minh Hƣơng
2. PGS. TS. Phạm Quang Hoan
Hà Nội - 2021
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Nội dung
trình bày trong luận án là kết quả nghiên cứu của tôi về sinh kế của ngƣời
Khơ mú tại khu tái định cƣ ở huyện Thanh Chƣơng, tỉnh Nghệ An. Các số
liệu, kết quả nghiên cứu và trích dẫn trong luận án là hoàn toàn trung thực.
Hà Nội, ngày tháng năm 2021
Tác giả luận án
Lê Mạnh Hùng
LỜI CẢM ƠN
Trƣớc hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Đào Thị Minh
Hƣơng và PGS. TS. Phạm Quang Hoan là hai giáo viên hƣớng dẫn khoa học
đã tận tình chỉ bảo và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn
thành luận án này. Tôi cũng xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới:
Khoa Dân tộc học và Nhân học thuộc Học viện Khoa học xã hội đã tạo
điều kiện để tôi hoàn thành chƣơng trình học tập, nghiên cứu và bảo vệ luận án.
Viện Nghiên cứu Con ngƣời thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội
Việt Nam là nơi tôi đang công tác đã tạo nhiều điều kiện để tôi theo học
chƣơng trình nghiên cứu sinh, có thời gian điền dã và đã cho tôi nhiều cơ
hội để ngày càng trƣởng thành hơn trên con đƣờng nghiên cứu khoa học.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các cán bộ, đặc biệt là ngƣời dân hai
xã Thanh Sơn và Ngọc Lâm thuộc huyện Thanh Chƣơng, tỉnh Nghệ An đã
tạo điều kiện và giúp đỡ tôi thật tận tình và hiệu quả trong nhiều chuyến đi
điền dã lấy tƣ liệu để viết luận án.
Cảm ơn các quý thầy cô đã dạy dỗ tôi trong thời gian học tập, cảm ơn
gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và tạo điều kiện
tốt nhất cho tôi hoàn thành luận án này.
Xin trân trọng cảm ơn./.
Hà Nội, ngày tháng năm 2021
Tác giả luận án
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC VẤN
ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI
QUÁT ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU ................................................................ 10
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ..................................................... 10
1.2. Cơ sở lý luận ................................................................................... 26
1.3. Khái quát địa bàn nghiên cứu và ngƣời Khơ mú tái định cƣ ở
huyện Thanh Chƣơng, tỉnh Nghệ An .................................................... 34
Tiểu kết chƣơng 1 .......................................................................................... 41
Chƣơng 2: CÁC NGUỒN LỰC SINH KẾ VÀ CHÍNH SÁCH LIÊN
QUAN ĐẾN SINH KẾ CỦA NGƢỜI KHƠ MÚ TẠI KHU TÁI ĐỊNH
CƢ Ở HUYỆN THANH CHƢƠNG, TỈNH NGHỆ AN ............................... 43
2.1. Các nguồn lực sinh kế của ngƣời Khơ mú tại khu tái định cƣ ở
huyện Thanh Chƣơng, tỉnh Nghệ An .................................................... 43
2.2. Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc ta về di dân tái định cƣ và
một số chính sách liên quan đến sinh kế của ngƣời Khơ mú tái định
cƣ ở huyện Thanh Chƣơng, tỉnh Nghệ An ............................................ 77
Tiểu kết chƣơng 2 .......................................................................................... 88
Chƣơng 3: HOẠT ĐỘNG SINH KẾ CỦA NGƢỜI KHƠ MÚ TẠI
KHU TÁI ĐỊNH CƢ Ở THANH CHƢƠNG, NGHỆ AN ......................... 91
3.1. Hoạt động nông nghiệp................................................................... 91
3.2. Các hoạt động phi nông nghiệp .................................................... 110
Tiểu kết chƣơng 3 ........................................................................................ 120
Chƣơng 4: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI SINH KẾ VÀ ĐỀ
XUẤT GIẢI PHÁP HƢỚNG ĐẾN SINH KẾ BỀN VỮNG CHO
NGƢỜI KHƠ MÚ TẠI NƠI TÁI ĐỊNH CƢ ........................................... 122