ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

TRỊNH ĐOÀN TUẤN LINH
ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG BỐI
CẢNH GIA NHẬP CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Tp Hồ Chí Minh năm 2021
ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

TRỊNH ĐOÀN TUẤN LINH
ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG BỐI
CẢNH GIA NHẬP CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN
Chuyên ngành: Kinh tế học
Mã số chuyên ngành: 62 31 01 01
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS NGUYỄN VĂN LUÂN
Phản biện độc lập 1: PGS.TS Trầm Thị Xuân Hương
Phản biện độc lập 2: PGS.TS Hà Nam Khánh Giao
Tp Hồ Chí Minh năm 2021
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Đánh giá năng lực cạnh tranh của các
ngân hàng thương mại Việt Nam trong bối cảnh gia nhập cộng đồng kinh tế
ASEAN” là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các kết quả của luận án là
trung thực và chưa từng được công bố ở bất kỳ công trình nào khác, các số liệu, tư
liệu được sử dụng trong luận án có nguồn gốc rõ ràng.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày……tháng…...năm 2021
Nghiên cứu sinh
Trịnh Đoàn Tuấn Linh
ii
MỤC LỤC
Tựa đề ............................................................................................................... Trang
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
MỤC LỤC .................................................................................................................. ii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................... vi
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ........................................................................... viii
DANH MỤC HÌNH, ĐỒ THỊ ................................................................................... xi
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ...................................................................................... 1
1.1 Tính cấp thiết của đề tài ..................................................................................... 1
1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu ........................................................................ 5
1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................... 5
1.2.2 Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................ 5
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................... 5
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu......................................................................................... 5
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................ 6
1.4 Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu ...................................................... 6
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu ................................................................................... 6
1.4.2 Nguồn dữ liệu .................................................................................................... 7
1.5 Đóng góp mới của luận án ................................................................................. 7
1.6 Kết cấu của luận án ............................................................................................. 7
Tóm tắt chương 1 ..................................................................................................... 9
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ........... 10
2.1 Cơ sở lý thuyết .................................................................................................. 10
2.1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại .............................................................. 10
2.1.2 Khái lược về cộng đồng kinh tế ASEAN ......................................................... 14
2.1.3 Khái niệm về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh ............................................. 17
2.1.4 Các lý thuyết về cạnh tranh .............................................................................. 20
2.1.5 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM .................................... 25
2.1.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM .......................... 31
2.1.7 Phương pháp đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM .................................. 34
iii
2.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài .................................... 39
2.2.1 Nghiên cứu năng lực canh tranh của NHTM ................................................... 39
2.2.2 Nghiên cứu các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của NHTM .......... 47
2.2.3 Nghiên cứu về cộng đồng kinh tế ASEAN ...................................................... 45
2.2.4 Khoảng trống nghiên cứu trước và định hướng nghiên cứu của để tài ............ 53
2.3 Qui trình và khung nghiên cứu của luận án ................................................... 54
2.3.1 Qui trình nghiên cứu ........................................................................................ 54
2.3.2 Khung nghiên cứu ............................................................................................ 55
Tóm tắt chương 2 .................................................................................................... 57
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ........................ 58
3.1 Phương pháp nghiên cứu .................................................................................. 58
3.1.1 Phương pháp định tính .................................................................................. 58
3.1.1.1 Phương pháp đánh giá NLCT theo Mô hình CAMELS ............................... 58
3.1.1.2 Phương pháp đánh giá NLCT theo Mô hình năm áp lực cạnh tranh của
Michael Porter ........................................................................................................... 58
3.1.2 Phương pháp định lượng ............................................................................... 59
3.1.2.1 Phương pháp DEA ........................................................................................ 59
3.1.2.2 Phương pháp SFA ......................................................................................... 61
3.1.2.3 Hồi qui Tobit ................................................................................................ 63
3.2 Mô hình và dữ liệu nghiên cứu ........................................................................ 64
3.2.1 Khung phân tích định tính ............................................................................ 64
3.2.1.1 Khung phân tích mô hình Camels ................................................................. 64
3.2.1.2 Khung phân tích mô hình năm áp lực cạnh tranh ......................................... 66
3.2.2 Mô hình nghiên cứu định lượng ................................................................... 68
3.2.2.1 Mô hình đánh giá NLCT của NHTM ............................................................ 68
3.2.2.2 Mô hình đánh giá các yếu tố tác động đến NLCT của NHTM .................... 77
Tóm tắt chương 3 .................................................................................................... 83
CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM .................................................................... 84
4.1 Tổng quan hệ thống NHTM Việt Nam ........................................................... 84