BỘ CÔNG THƯƠNG
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG
PHẠM CHÂU GIANG
GIẢI PHÁP PHÒNG TRÁNH VÀ ỨNG PHÓ
ĐIỀU TRA CHỐNG LẨN TRÁNH
BIỆN PHÁP PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI
ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kinh doanh Thương mại
Mã số: 9.34.01.21
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học:
Hướng dẫn chính: TS. Trịnh Thị Thanh Thủy
Hướng dẫn phụ: TS. Trịnh Anh Tuấn
HÀ NỘI – 2025
ii
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, nghiên cứu sinh xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới
tập thể lãnh đạo và các thầy cô giáo, các cán bộ của Viện Nghiên cứu Chiến
lược, Chính sách Công Thương đã tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ tích cực
trong suốt quá trình nghiên cứu sinh học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận
án này. Nghiên cứu sinh đặc biệt ghi nhận và cảm ơn sự tận tình, tâm huyết của
tập thể giáo viên hướng dẫn là TS. Trịnh Thị Thanh Thủy và TS. Trịnh Anh
Tuấn, những người đã đồng hành, định hướng chuyên môn, hỗ trợ khoa học và
động viên tinh thần trong suốt quá trình nghiên cứu sinh thực hiện luận án.
Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn sự phối hợp và hỗ trợ từ Lãnh
đạo, cán bộ, công chức, viên chức các Bộ, Ban, ngành, tỉnh, thành phố, đặc biệt
là Bộ Công Thương, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, các hiệp hội và Sở
Công Thương các tỉnh, thành phố đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai
khảo sát và thu thập dữ liệu phục vụ nghiên cứu. Nghiên cứu sinh xin gửi lời
cảm ơn đặc biệt đến tập thể Lãnh đạo và cán bộ Cục Phòng vệ thương mại, Bộ
Công Thương đã cung cấp nhiều tài liệu tham khảo, tư liệu quan trọng và đóng
góp ý kiến trong quá trình hoàn thành luận án này.
Nghiên cứu sinh cũng xin gửi lời cảm ơn tới các doanh nghiệp, chuyên
gia và giảng viên các tổ chức, doanh nghiệp đã tham gia khảo sát, phỏng vấn,
đóng góp những thông tin quý báu và ý kiến xác đáng, góp phần hoàn thiện nội
dung luận án. Cuối cùng, tác giả xin ghi nhận sự động viên, chia sẻ từ bạn bè,
đồng nghiệp và gia đình trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Xin trân trọng cảm ơn./.
Hà Nội, ngày 06 tháng 10 năm 2025
Nghiên cứu sinh
Phạm Châu Giang
iii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi là nghiên cứu sinh Phạm Châu Giang xin cam đoan đây là công trình
nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Những tài liệu tham khảo, số liệu,
thông tin được sử dụng trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Các
kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung
thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn. Các kết quả này chưa được công bố
trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.
Hà Nội, ngày 06 tháng 10 năm 2025
Nghiên cứu sinh
Phạm Châu Giang
iv
MỤC LỤC
MỤC LỤC .................................................................................................. iv
Danh mục chữ viết tắt .............................................................................. viii
Danh mục Bảng và Hình ........................................................................... xii
Mở đầu ........................................................................................................ 1
1. Sự cần thiết nghiên cứu đề tài luận án .................................................... 1
2. Tổng quan công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án .............. 2
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................... 12
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu......................................................... 12
5. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... 14
6. Đóng góp mới của luận án .................................................................... 16
7. Kết cấu của luận án ............................................................................... 18
Chương 1. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về phòng tránh và ứng
phó điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng
hóa xuất khẩu của một nước ........................................................................ 19
1.1. Phòng vệ thương mại và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối
với hàng hóa xuất khẩu của một nước ............................................................ 19
1.1.1. Biện pháp phòng vệ thương mại ..................................................... 19
1.1.2. Một số học thuyết về kinh tế và mối quan hệ với biện pháp phòng vệ
thương mại....................................................................................................... 21
1.1.3. Lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại ..................................... 32
1.1.4. Điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng
hóa xuất khẩu của một nước ........................................................................... 39
1.2. Phòng tránh, ứng phó điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ
thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của một nước ................................... 48
1.2.1. Khái niệm và bản chất phòng tránh và ứng phó điều tra chống lẩn
tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của một nước
......................................................................................................................... 48
1.2.2. Nội dung phòng tránh và ứng phó điều tra chống lẩn tránh biện pháp
phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của một nước ................... 50
v
1.2.3. Công cụ phòng tránh và ứng phó điều tra chống lẩn tránh biện pháp
phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của một nước ................... 54
1.2.4. Vai trò của các chủ thể trong phòng tránh và ứng phó điều tra chống
lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của một
nước ................................................................................................................. 59
1.3. Kinh nghiệm quốc tế về phòng tránh và ứng phó điều tra chống lẩn
tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu ................ 62
1.3.1. Kinh nghiệm của Malaysia ............................................................. 62
1.3.2. Kinh nghiệm của Thái Lan.............................................................. 64
1.3.3. Kinh nghiệm của Indonesia ............................................................ 66
1.3.4. Kinh nghiệm của Hàn Quốc ............................................................ 68
1.3.5. Bài học vận dụng cho Việt Nam ..................................................... 70
Chương 2. Thực trạng phòng tránh và ứng phó điều tra chống lẩn
tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt
Nam giai đoạn 2015-2025.............................................................................. 72
2.1. Thực trạng xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam giai đoạn 2015-
2025 và nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại
......................................................................................................................... 72
2.1.1. Khái quát tình hình nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam giai đoạn
2015-2025 ........................................................................................................ 72
2.1.2. Nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại
trong xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam giai đoạn 2015 -2025 ...................... 77
2.2. Phân tích thực trạng điều tra chống lẩn tránh và phòng tránh, ứng phó
điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất
khẩu của Việt Nam .......................................................................................... 79
2.2.1. Thực trạng điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại
đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam ...................................................... 79
2.2.2. Tình hình phòng tránh và ứng phó điều tra chống lẩn tránh biện pháp
phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2015
-2025 ................................................................................................................ 90
