
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
NGUYỄN KHẮC HƯNG
NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH
SINH HỌC CỦA CÁC LOÀI DÀNH DÀNH LÁNG (Gardenia
philastrei), DÀNH DÀNH ANGKOR (Gardenia angkorensis) VÀ
DÀNH DÀNH CHI TỬ (Gardenia jasminoides) TẠI VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
Hà Nội – 2024

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
NGUYỄN KHẮC HƯNG
NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH
SINH HỌC CỦA CÁC LOÀI DÀNH DÀNH LÁNG (Gardenia
philastrei), DÀNH DÀNH ANGKOR (Gardenia angkorensis) VÀ
DÀNH DÀNH CHI TỬ (Gardenia jasminoides) TẠI VIỆT NAM
Ngành: Hóa học
Mã số: 9440112
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS. TS. Vũ Đình Hoàng
2. PGS. TS. Nguyễn Hữu Tùng
Hà Nội – 2024

i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả
nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được tác giả khác công bố.
Hà Nội, ngày 25 tháng 3 năm 2024
Tập thể hướng dẫn
Tác giả
PGS. TS. Vũ Đình Hoàng
Nguyễn Khắc Hưng
PGS. TS. Nguyễn Hữu Tùng

ii
LỜI CẢM ƠN
Luận án này được hoàn thành tại Trường Hóa và Khoa học Sự sống – Đại học Bách
Khoa Hà Nội, Khoa Dược – Đại học Phenikaa và Viện Hàn lâm Khoa học và Công
nghệ Việt Nam với sự với sự hỗ trợ kinh phí từ đề tài thuộc Quỹ phát triển khoa học
và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) với mã số 104.01-2019.329.
Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. TS. Vũ Đình Hoàng và PGS. TS. Nguyễn
Hữu Tùng, những người Thầy đã tận tâm hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình thực hiện và hoàn thiện luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn ThS. Phạm Quang Dương và đồng nghiệp tại Trung tâm
Phát triển Công nghệ cao, Viện Hàn lâm khoa học công nghệ Việt Nam đã quan tâm,
hỗ trợ tôi để có thể hoàn thành bản luận án này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến thầy cô Trường Hóa và Khoa học Sự sống – Đại học
Bách Khoa Hà Nội đã luôn ủng hộ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá
trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới gia đình, bạn bè và những
người thân đã luôn luôn quan tâm, khích lệ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập
và nghiên cứu.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 25 tháng 3 năm 2024
Tác giả
Nguyễn Khắc Hưng

iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT ........................................... vii
DANH MỤC CÁC BẢNG ....................................................................................... ix
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ................................................................................. xi
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ................................................................. 3
1.1. Giới thiệu về chi dành dành (Gardenia) .......................................................... 3
1.2. Đặc điểm thực vật loài dành dành láng (Gardenia philastrei), dành dành
Angkor (Gardenia angkorensis) và dành dành chi tử (Gardenia jasminoides) .... 4
1.2.1. Đặc điểm thực vật cây dành dành láng (Gardenia philastrei Pierre ex Pit., 1923)
.................................................................................................................................... 4
1.2.2. Đặc điểm thực vật cây dành dành Angkor (Gardenia angkorensis Pit., 1923) 5
1.2.3. Đặc điểm thực vật cây dành dành chi tử (Gardenia jasminoides Ellis, 1761) . 6
1.3. Nghiên cứu về thành phần hóa học của một số loài thực vật chi dành dành. ..... 7
1.3.1. Các hợp chất terpene phân lập từ chi dành dành .............................................. 7
1.3.1.1. Iridoid và các monoterpene khác ................................................................... 7
1.3.1.2. Các hợp chất triterpene phân lập từ chi dành dành ..................................... 14
1.3.1.3. Các hợp chất diterpene và sesquiterpene phân lập từ chi dành dành .......... 21
1.3.2. Các hợp chất phenolic phân lập từ chi dành dành .......................................... 23
1.3.2.1 Các hợp chất flavonoid từ chi dành dành ..................................................... 23
1.3.2.2. Phenolic acid và các dẫn xuất ...................................................................... 25
1.3.2.3. Các lignan tách chiết từ chi dành dành ........................................................ 27
1.4. Các nghiên cứu về hoạt tính sinh học của một số loài thực vật chi dành dành ..... 28
1.4.1. Hoạt tính kháng viêm ..................................................................................... 28
1.4.2. Hoạt tính hỗ trợ điều trị tiểu đường ................................................................ 29
1.4.3. Hoạt tính gây độc đối với tế bào ung thư ....................................................... 30
1.4.4. Một số hoạt tính sinh học khác ....................................................................... 31
1.5. Tình hình nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học các loài
dành dành láng, dành dành Angkor và dành dành chi tử tại Việt Nam ........... 32
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................. 33
2.1. Đối tượng nghiên cứu ...................................................................................... 33
2.1.1. Dành dành láng (Gardenia philastrei Pierre ex Pit., 1923)............................ 33
2.1.2. Dành dành Angkor (Gardenia angkorensis Pit., 1923).................................. 33

