HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
-----------------------------
Hoàng Thị Yến
NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH
SINH HỌC CỦA LOÀI Trichosanthes baviensis Gagnep. (QUA
LÂU BA VÌ), Trichosanthes anguina L. (DƯA NÚI) VÀ
Trichosanthes kirilowii Maxim. (QUA LÂU NHÂN)
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
Hà Nội - 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
-----------------------------
Hoàng Thị Yến
NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH
SINH HỌC CỦA LOÀI Trichosanthes baviensis Gagnep. (QUA
LÂU BA VÌ), Trichosanthes anguina L. (DƯA NÚI) VÀ
Trichosanthes kirilowii Maxim. (QUA LÂU NHÂN)
Chuyên ngành: Hóa Hữu Cơ
Mã số: 9 44 01 14
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
1. GS. VS. Châu Văn Minh
2. TS. Nguyễn Xuân Nhiệm
Hà Nội - 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự
hướng dẫn khoa học của GS.VS. Châu Văn Minh và TS. Nguyễn Xuân Nhiệm.
Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất
kỳ công trình nào khác.
LỜI CẢM ƠN
Luận án này được hoàn thành tại Viện Hóa sinh biển - Viện Hàn lâm Khoa
học và Công nghệ Việt Nam. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã nhận được
nhiều sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô, các nhà khoa học, các đồng nghiệp, bạn
bè và gia đình.
Tôi xin trân trọng bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo Viện Hóa sinh
biển cùng tập thể cán bộ của Viện, về sự quan tâm và ủng hộ to lớn tạo mọi điều
kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Học viện Khoa học và Công nghệ đã hết sức quan
tâm và tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập tại Học viện.
Tôi xin cảm ơn, sự cảm phục và kính trọng nhất tới GS.VS. Châu Văn Minh -
người Thầy đã tận tâm hướng dẫn khoa học, động viên, khích lệ và tạo mọi điều
kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt thời gian thực hiện luận án.
Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới TS. Nguyễn Xuân
Nhiệm - người Thầy đã hướng dẫn tận tình, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi
giúp tôi hoàn thành luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng Nghiên cứu cấu trúc và Phòng Dược liệu
biển - Viện Hóa sinh biển, về sự quan tâm giúp đỡ, với những lời khuyên bổ ích và
những góp ý quý báu trong việc thực hiện và hoàn thiện luận án.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Khoa Dược, Trường Đại học Quốc gia Chungnam
và Khoa Dược, Trường Đại học Yonsei, Hàn Quốc đã giúp đỡ tôi trong việc thử
hoạt tính gây độc tế bào ung thư và hoạt tính kháng viêm.
Tôi xin chân thành cảm ơn Quỹ phát triển khoa học và công nghệ Việt Nam
(NAFOSTED) đã tài trợ kinh phí theo mã số đề tài 104.01-2011.23.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới toàn thể gia đình,
bạn bè và những người thân đã luôn luôn quan tâm, khích lệ, động viên tôi trong
suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Xin trân trọng cảm ơn!
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC .................................................................................................................. I
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT...................................................................... V
DANH MỤC BẢNG .............................................................................................. VII
DANH MỤC HÌNH ............................................................................................. VIII
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ................................................................................................ 3
1.1. Giới thiệu về chi Trichosanthes .................................................................................... 3
1.1.1. Đặc điểm thực vật của chi Trichosanthes .................................................................................. 3
1.1.2. Tình hình sử dụng trong y học cổ truyền các loài thuộc chi Trichosanthes. ........................ 6
1.1.3. Tình hình nghiên cứu về thành phần hóa học của chi Trichosanthes ................................. 7
1.1.3.1. Các hợp chất triterpenoid ......................................................................................................... 8
1.1.3.2. Các hợp chất steroid ............................................................................................................... 14
1.1.3.3. Các hợp chất flavonoid ........................................................................................................... 16
1.1.3.4. Các hợp chất lignan ................................................................................................................ 18
1.1.3.5. Các hợp chất có chứa nitơ ...................................................................................................... 18
1.1.4. Hoạt tính sinh học của chi Trichosanthes ............................................................................... 20
1.1.4.1. Hoạt tính gây độc tế bào ung thư ........................................................................................... 21
1.1.4.2. Hoạt tính kháng viêm .............................................................................................................. 24
1.1.4.3. Tác dụng chống oxy hóa ......................................................................................................... 25
1.1.4.4. Tác dụng kháng khuẩn và kháng nấm ................................................................................... 25
1.1.5. Tình hình nghiên cứu về chi Trichosanthes ở Việt Nam ...................................................... 26
1.2. Giới thiệu về loài T. anguina, T. baviensis và T. kirilowii ........................................ 26
1.2.1. Loài T. baviensis ......................................................................................................................... 26
1.2.2. Loài T. anguina .......................................................................................................................... 27
1.2.3. Loài T. kirilowii ........................................................................................................................... 28
CHƯƠNG 2. THỰC NGHIỆM VÀ KẾT QUẢ .............................................................. 30
2.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................................. 30
2.1.1. Loài T. baviensis ......................................................................................................................... 30
2.1.2. Loài T. anguina .......................................................................................................................... 30
2.1.3. Loài T. kirilowii ........................................................................................................................... 30
2.2. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................... 31
2.2.1. Phương pháp phân lập các hợp chất ....................................................................................... 31
2.2.1.1. Sắc ký lớp mỏng (TLC) ........................................................................................................... 31
2.2.1.2. Sắc ký cột (CC) ........................................................................................................................ 31