BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
---------***--------
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGHIÊN CỨU CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN TRÁCH
CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG
VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN ĐỂ
ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA
CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Ngành: Kinh tế quốc tế
HOÀNG THỊ ĐOAN TRANG
Hà Nội – 2021
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
---------***--------
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGHIÊN CỨU CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN TRÁCH
CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG
VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN ĐỂ
ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA
CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Ngành: Kinh tế quốc tế
Mã số: 9310106
HOÀNG THỊ ĐOAN TRANG
Người hướng dẫn khoa học : GS. TS. NGND Nguyễn Thị Mơ
Hà Nội – 2021
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu thể
hiện trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng
được công bố ở các công trình nghiên cứu trước đó.
Tác giả luận án
HOÀNG THỊ ĐOAN TRANG
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................ i
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN ........................................ vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ........................................................................................... ix
DANH MỤC HÌNH VẼ ................................................................................................. x
LỜI M ĐU ................................................................................................................. 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN....................................................................................... 7
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ........................................................................ 7
1.1.1. Tnh hnh nghiên cu về các trường hợp miễn trách của người vận
chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển ............................ 7
1.1.2. Tnh hnh nghiên cu về đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu của các doanh
nghiệp Việt Nam .................................................................................................... 11
1.1.3. Đánh giá tổng quan về tnh hnh nghiên cu ............................................ 18
1.2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu .................................................. 20
1.2.1. Lý thuyết nghiên cu ................................................................................... 20
1.2.2. Câu hỏi nghiên cu ..................................................................................... 23
1.2.3. Phương pháp nghiên cu ............................................................................ 24
1.2.4. Hướng tiếp cận của đề tài nghiên cu ....................................................... 25
Kết luận chương 1 ........................................................................................................ 27
CHƯƠNG 2. CƠ S LÝ LUẬN VỀ NGHIÊN CỨU CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN
TRÁCH CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN
HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN NHẰM ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT
KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM. ................................................. 29
2.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng
đường biển ................................................................................................................. 29
2.1.1. Khái niệm về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển .............. 29
2.1.2. Đặc điểm của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển ............. 33
2.1.3. Vai trò của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển đối với hoạt
động xuất khẩu của doanh nghiệp. ....................................................................... 37
2.2. Các trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận
iii
chuyển hàng hóa bằng đường biển ......................................................................... 38
2.2.1. Khái niệm về trường hợp miễn trách .......................................................... 39
2.2.2. Phân loại các trường hợp miễn trách nói chung ....................................... 40
2.2.3. Phân loại các trường hợp miễn trách theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa
bằng đường biển .................................................................................................... 42
2.2.4. Hệ quả và mối quan hệ hữu cơ đối với doanh nghiệp xuất khẩu khi người
vận chuyển gặp các trường hợp miễn trách theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa
bằng đường biển .................................................................................................... 50
2.3. Sự cần thiết phải nghiên cứu các trường hợp miễn trách của người vận
chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển nhằm đẩy mạnh
hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam. ............................................... 53
2.3.1. Mối quan hệ giữa hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp với hợp đồng
vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. ............................................................... 53
2.3.2. Những ảnh hưởng đối với hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt
Nam do sự thiếu hiểu biết về các trường hợp miễn trách của người vận chuyển.
................................................................................................................................ 61
Kết luận Chương 2 ....................................................................................................... 64
CHƯƠNG 3. THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH VỀ CÁC TRƯỜNG HỢP
MIỄN TRÁCH CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG VẬN
CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
XUẤT KHẨU VIỆT NAM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. ................................. 65
3.1. Tình hình hàng hóa xuất khẩu Việt Nam vận chuyển bằng đường biển sang
thị trường nước ngoài ............................................................................................... 65
3.2. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật Việt Nam về các trường hợp
miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng
đường biển. ............................................................................................................... 76
3.2.1. Những bất cập trong quy định của pháp luật ......................................... 76
3.2.2. Phân tích ảnh hưởng của việc áp dụng quy định về các trường hợp
miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng
đường biển tới hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam ........... 84
3.2.3. Nguyên nhân của bất cập và ảnh hưởng ............................................... 102
3.3. Phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng ứng phó của doanh