BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
VIỆN VĂN HOÁ, NGHỆ THUẬT, THỂ THAO VÀ DU LỊCH VIỆT NAM
Nguyn Minh Kiên
NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ
NHÀ TH CHÍNH TÒA PHÁT DIỆM
Ngành: Lý luận và lịch sử m thuật
Mã ngành: 9210101
LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ MỸ THUẬT
Hà Nội - 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
VIỆN VĂN HOÁ NGHỆ THUẬT, THỂ THAO VÀ DU LỊCH VIỆT NAM
Nguyn Minh Kiên
NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ
NHÀ TH CHÍNH TÒA PHÁT DIỆM
Ngành: Lý luận và lịch sử m thuật
Mã ngành: 9210101
LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ MỸ THUẬT
Người hướng dẫn khoa học
PGS.TS. Nguyn Văn Cương
Hà Nội – 2025
i
LI CAM ĐOAN
Luận án tiến sĩ Nghệ thuật trang trí nhà thờ Chính tòa Phát Diệm là
công trình do tôi nghiên cứu, thực hiện. Những vấn đề nghiên cứu và nguồn
tham khảo thứ cấp đều được trích dẫn và ghi nguồn.
Tôi xin chịu trách nhiệm về những nội dung trong luận án.
Tác giả luận án
Nguyn Minh Kiên
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .............................................................. iv
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN
VÀ KHÁI QUÁT VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU .................................... 11
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu .............................................................. 11
1.1.1. Tình hình nghiên cứu về nghệ thuật trang trí ........................................................ 11
1.1.2. Tình hình nghiên cứu về nghệ thuật trang trí nhà th Chính tòa Phát Diệm ..... 21
1.1.3. Nhóm tài liệu liên quan tới Công giáo và nhà th Công giáo Việt Nam ........... 24
1.2. Cơ sở lý luận ............................................................................................ 28
1.2.1. Khái niệm và thuật ngữ ........................................................................................... 28
1.2.2. Lý thuyết nghiên cứu .............................................................................................. 38
1.3. Khái quát bối cảnh lịch sử và nhà th Chính tòa Phát Diệm ................... 41
1.3.1. Khái quát lịch sử Công giáo tại Việt Nam ............................................................ 41
1.3.2. Lịch sử hình thành Giáo phận và nhà th Chính tòa Phát Diệm ........................ 46
1.3.3. Khái quát chung về nhà th Chính tòa Phát Diệm ............................................... 48
Tiểu kết ............................................................................................................ 57
Chương 2 NI DUNG V HNH THỨC NGH THUẬT TRANG TR
NH THỜ CHÍNH TÒA PHÁT DIM ......................................................... 59
2.1. Nội dung ................................................................................................... 59
2.1.1. Đề tài Phương Tây .................................................................................................. 59
2.1.2. Đề tài Phương Đông ............................................................................................... 71
2.1.3. Đồ án trang trí .......................................................................................................... 79
2.2. Hình thức .................................................................................................. 88
2.2.1. Bố cc trang trí ........................................................................................................ 88
2.2.2. Ngôn ngữ tạo hình trang trí ................................................................................. 100
2.2.3. Màu sắc và ánh sáng ............................................................................................ 108
2.2.4. Chất liệu và kỹ thuật ............................................................................................. 113
Tiểu kết .......................................................................................................... 171
Chương 3 ĐẶC TRƯNG, GIÁ TRỊ VÀ LUẬN BÀN VỀ NGH THUẬT
TRANG TRÍ NH THỜ CHÍNH TÒA PHÁT DIM ................................. 121
3.1. Đặc trưng ................................................................................................ 121
3.1.1. Đa dạng đề tài trang trí ......................................................................................... 121
3.1.2. Kết hợp nghệ thuật Phương Đông và Phương Tây .......................................... 125
iii
3.1.3. Phong phú về thủ pháp ........................................................................................ 129
3.1.4. Đặc trưng về bố cc ............................................................................................. 135
3.2. Giá trị văn hoá và nghệ thuật ................................................................. 141
3.2.1. Giá trị văn hoá ....................................................................................................... 141
3.2.2. Giá trị nghệ thuật .................................................................................................. 148
3.3. Luận bàn về nghệ thuật trang trí nhà th Chính tòa Phát Diệm ............ 159
3.3.1. Nghệ thuật trang trí nhà th Chính tòa Phát Diệm tiếp nhận giá trị nghệ
thuật truyền thống ........................................................................................................... 160
3.3.2. Nghệ thuật trang trí nhà th Chính tòa Phát Diệm góp phần làm phong phú
mỹ thuật Việt Nam ......................................................................................................... 167
Tiểu kết .......................................................................................................... 171
KẾT LUẬN ................................................................................................... 172
DANH MỤC BI BÁO KHOA HỌC CỦA NGHIÊN CỨU SINH ĐÃ
CÔNG BỐ ..................................................................................................... 175
TI LIU THAM KHẢO ............................................................................. 176
PHỤ LỤC ...................................................................................................... 194