1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
CẤN THU VĂN
NGHIÊN CỨU XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC ĐÁNH GIÁ
TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO LŨ LỤT LƯU VỰC SÔNG
VU GIA - THU BỒN PHỤC VỤ QUY HOẠCH PHÒNG
CHỐNG THIÊN TAI
LUẬN ÁN TIẾN SĨ THỦY VĂN HỌC
Hà Nội- 2015
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
CẤN THU VĂN
NGHIÊN CỨU XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC ĐÁNH GIÁ
TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO LŨ LỤT LƯU VỰC SÔNG
VU GIA - THU BỒN PHỤC VỤ QUY HOẠCH PHÒNG
CHỐNG THIÊN TAI
Chuyên ngành: Thủy văn học
Mã số chuyên ngành: 62.44.02.24
LUẬN ÁN TIẾN SĨ THỦY VĂN HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. Nguyễn Thanh Sơn
Hà Nội – 2015
3
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công
bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Cấn Thu Văn
4
LỜI CẢM ƠN
Luận án đã được hoàn thành tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học
Quốc gia Hà Nội từ 12/2011 đến 12/2014.
Để luận án được hoàn thành đúng thời gian khóa học (03 năm) và đạt được kết
quả như mong muốn, nghiên cứu sinh (NCS) gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến:
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN, Khoa Khí tượng, Thủy văn và Hải
dương học là cơ sở đào tạo đã tạo điều kiện tốt nhất cho NCS học tập, trao đổi và
lĩnh hội kiến thức. Đặc biệt NCS trân trọng cảm ơn đến hội đồng khoa học và đào
tạo khoa Khí tượng, Thủy văn và Hải dương học đã theo sát và góp ý rất nhiều để
các nội dung của luận án được thực hiện tốt nhất.
Do cơ sở đào tạo ở xa cơ quan công tác, NCS đã được lãnh đạo Trường Đại
học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh và khoa Khí tượng-Thủy văn đã
tạo mọi điều kiện về thời gian cũng như kinh phí để NCS thực hiện luận án tốt nhất.
Nhân đây, NCS trân trọng cảm ơn đến ban giám hiệu, các Thầy, cô đồng nghiệp đã
giúp đỡ trong suốt thời gian qua.
Khối lượng số liệu được thực hiện trong luận án là rất lớn, đặc biệt là số liệu
điều tra xã hội học, NCS được sử dụng từ đề tài cấp nhà nước mã số BDKH-19
thuộc “Chương trình Khoa học công nghệ phục vụ chương trình mục tiêu Quốc gia
ứng phó biến đổi khí hậu”. NCS chân thành cảm ơn: Chương trình, Chủ nhiệm đề
tài và các thành viên tham gia đề tài đã hỗ trợ về số liệu, kỹ thuật cũng như những ý
kiến quý báu đề luận án được hoàn thành có chất lượng.
Nhân đây tác giả luận án tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy Nguyễn Thanh Sơn,
người hướng dẫn khoa học đã luôn sát sao, động viên và giúp đỡ NCS trong sốt thời
gian thực hiện luận án.
Gia đình luôn là chỗ dựa tinh thần, là nguồn động viên, là động lực cho NCS
trong suốt 03 năm qua, NCS trân trọng cảm ơn.
Đồng thời NCS cảm ơn các nhà khoa học, bạn bè, đồng nghiệp đã tận tình góp
ý, chỉ bảo và hỗ trợ về vật chất và tinh thần để hoàn thành luận án này.
1
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC ............................................................................................................. 1
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................................... 4
DANH MỤC BẢNG BIỂU ..................................................................................... 5
DANH MỤC HÌNH VẼ .......................................................................................... 7
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 9
Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ
TỔN THƯƠNG DO LŨ LỤT ............................................................ 16
1.1 NGHIÊN CỨU VỀ LŨ LỤT ........................................................................... 16
1.2 NGHIÊN CỨU TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO LŨ LỤT ........................... 18
1.2.1 Khái niệm và định nghĩa ..................................................................... 18
1.2.2 Tổng quan nghiên cứu tính dễ bị tổn thương trong và ngoài nước ....... 27
1.2.2.1 Nghiên cứu trên thế giới ................................................................. 27
1.2.2.2 Nghiên cứu trong nước ................................................................... 30
1.2.3 Những vấn đề tồn tại và định hướng nghiên cứu ................................. 34
Chương 2 NGHIÊN CỨU XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ
BỊ TỔN THƯƠNG DO LŨ LỤT........................................................ 36
2.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO LŨ LỤT .
........................................................................................................................ 36
2.2 XÂY DỰNG PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG ... 40
2.2.1 Phương pháp điều tra xã hội học ......................................................... 40
2.2.2 Phương pháp tích hợp bản đồ ............................................................. 41
2.2.3 Phương pháp tính chỉ số ..................................................................... 43
Chương 3 ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO LŨ LỤT TRÊN LƯU
VỰC SÔNG VU GIA – THU BỒN .................................................... 61
3.1 ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI.............................. 61
3.1.1 Điều kiện địa lý tự nhiên .................................................................... 61