BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
VIỆN CHIẾN LƯỢC VÀ PHÁT TRIỂN
GIANG THỊ THU HUYỀN
NGHIÊN CỨU THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành : Kinh tế phát triển
Mã số : 9 31 01 05
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
HÀ NỘI – 2023
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
VIỆN CHIẾN LƯỢC VÀ PHÁT TRIỂN
GIANG THỊ THU HUYỀN
NGHIÊN CỨU THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG
ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành : Kinh tế phát triển
Mã số : 9 31 01 05
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. LÊ XUÂN ĐÌNH
TS. VŨ THANH NGUYÊN
HÀ NỘI - 2023
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC SƠ ĐỒ
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
LỜI MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu ....................................................................... 1
2. Mục tiêu, câu hỏi và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án .......................................... 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................................................................... 4
4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu ............................................................ 5
5. Những đóng góp mới của luận án ........................................................................... 9
6. Kết cấu của luận án ............................................................................................... 10
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN
QUAN ĐẾN QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ......................................................................... 11
1.1. Nghiên cứu về nội hàm thương mại điện tử .................................................. 11
1.2. Nghiên cứu về tác động của thuế đến hoạt động thương mại điện tử ......... 14
1.2.1. Nghiên cứu về tác động của thuế nói chung đến hoạt động thương mại
điện tử ........................................................................................................................ 14
1.2.2. Nghiên cứu về tác động của thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương
mại điện tử ................................................................................................................. 17
1.3. Nghiên cứu tiếp cận từ công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương
mại điện tử ............................................................................................................... 19
1.4. Nghiên cứu về tuân thủ thuế và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tuân
thủ thuế giá trị gia tăng .......................................................................................... 26
1.5. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu ..................................................... 33
1.5.1. Những kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án đã đạt được ............. 33
1.5.2. Một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu ............................................................ 34
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ
GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ..... 36
2.1. Khái quát về thương mại điện tử .................................................................... 36
2.1.1. Khái niệm thương mại điện tử ........................................................................ 36
2.1.2. Đặc điểm của hoạt động thương mại điện tử .................................................. 37
2.1.3. Phân loại hoạt động thương mại điện tử ......................................................... 38
2.2. Thuế giá trị gia tăng và những đặc trưng của nó .......................................... 41
2.2.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế giá trị gia tăng ............................................. 41
2.2.2. Nội dung cơ bản của thuế giá trị gia tăng ....................................................... 43
2.2.3. Vai trò của thuế giá trị gia tăng với hoạt động thương mại điện tử ................ 45
2.2.4. Một số lý thuyết liên quan ............................................................................... 46
2.3. Quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương mại điện tử ........... 53
2.3.1. Mục tiêu và nguyên tắc quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động
thương mại điện tử .................................................................................................... 53
2.3.2. Công cụ và phương pháp quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động
thương mại điện tử .................................................................................................... 57
2.3.3. Công tác quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương mại điện
tử ................................................................................................................................ 59
2.4. Nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế giá trị gia tăng đối với
hoạt động thương mại điên tử ................................................................................ 66
2.4.1. Nhân tố khách quan ......................................................................................... 66
2.4.2. Nhân tố chủ quan ............................................................................................ 68
2.5. Kinh nghiệm của một số quốc gia về quản lý thuế giá trị gia tăng đối
với hoạt động thương mại điện tử và bài học cho Việt Nam ............................... 72
2.5.1. Kinh nghiệm của một số nước về quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt
động thương mại điện tử ........................................................................................... 72
2.5.2. Bài học rút ra cho Việt Nam trong việc quản lý thuế giá trị gia tăng với
hoạt động thương mại điện tử ................................................................................... 78
CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI
VỚI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM .......................... 81
3.1. Thực trạng thương mại điện tử ở Việt Nam .................................................. 81
3.1.1. Khung khổ pháp lý về hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam ............... 81
3.1.2. Tình hình thương mại điện tử ở Việt Nam ...................................................... 83
3.2. Thực trạng quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương mại
điện tử ở Việt Nam .................................................................................................. 91
3.2.1. Khung khổ pháp lý về quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động
thương mại điện tử ở Việt Nam ................................................................................ 91
3.2.2. Thực trạng quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương mại
điện tử ở Việt Nam hiện nay ................................................................................... 101
3.3. Kết quả khảo sát nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ nghĩa vụ
thuế giá trị gia tăng của người nộp thuế và đánh giá thực trạng quản lý
thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương mại điện tử của cán bộ công
chức thuế ................................................................................................................ 115
3.3.1. Kết quả khảo sát nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ nghĩa vụ thuế
giá trị gia tăng của người nộp thuế trong kinh doanh thương mại điện tử .............. 115
3.3.2. Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý thuế giá trị gia tăng đối với
hoạt động thương mại điện tử của cán bộ công chức thuế ...................................... 129
3.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt
động thương mại điện tử tại Việt Nam ................................................................ 134
3.4.1. Thu thuế giá trị gia tăng đốii với hoạt động thương mại điện tử trong tiêu
chí đánh giá ............................................................................................................. 134
3.4.2. Kết quả đạt được ........................................................................................... 134
3.4.3. Một số hạn chế và nguyên nhân .................................................................... 136
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ....................................................................................... 141
CHƯƠNG 4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA
TĂNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM .. 143
4.1. Dự báo phát triển thương mại điện tử và định hướng hoàn hoàn thiện
quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương mại điện tử ở Việt
Nam ......................................................................................................................... 143
4.1.1. Xu hướng phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam ................................... 143
4.1.2. Định hướng hoàn thiện quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động
thương mại điện tử .................................................................................................. 149
4.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý thuế giá trị gia tăng đối vơi hoạt động
thương mại điện tử tại Việt Nam ......................................................................... 154
4.2.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về quản lý thuế giá trị gia tăng đối với
hoạt động thương mại điện tử ................................................................................. 154
4.2.2. Hoàn thiện quy trình quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động
thương mại điện tử .................................................................................................. 157
4.2.3. Xây dựng dữ liệu thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại
điện tử ...................................................................................................................... 158
4.2.4. Thành lập bộ phận chuyên trách quản lý thuế đối với hoạt động thương
mại điện tử từ Trung ương đến địa phương ........................................................... 160
4.2.5. Đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành thuế đáp ứng yêu cầu
quản lý thuế nói chung và thuế giá trị gia tăng nói riêng đối với hoạt động
thương mại điện tử .................................................................................................. 161
4.2.6. Thay đổi công cụ quản lý thuế thông qua hiện đại hóa cơ sở vật chất
ngành thuế nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ thuế, đáp ứng yêu cầu quản lý
thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thương mại điện tử. .................................... 163
