BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH
BÙI THỊ THU HẰNG
TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
CỦA DOANH NGHIỆP: TRƢỜNG HỢP NGHIÊN CỨU
TỪ CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SỸ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 08 NĂM 2022
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH
BÙI THỊ THU HẰNG
TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
CỦA DOANH NGHIỆP: TRƢỜNG HỢP NGHIÊN CỨU
TỪ CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SỸ
Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
MÃ SỐ: 9 34 02 01
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN VĂN THÍCH
TS. LÊ HÀ DIỄM CHI
TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 08 NĂM 2022
i
LỜI CAM ĐOAN
Luận án này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị tiến sĩ tại bất cứ một cơ sở đào
tạo nào. Luận án này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là
trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung
do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong luận án.
Tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của mình.
Tp. HCM, ngày … tháng … năm 2022
Tác giả
ii
LỜI CẢM ƠN
Từ tận đáy lòng mình, tôi mong muốn đƣợc gửi những lời cảm ơn và sự ghi nhận
chân thành nhất đến những ngƣời đã hỗ trợ và động viên tôi trong quá trình thực hiện
luận án.
Trƣớc hết, lời cảm ơn xin đƣợc dành cho các Thầy, Cô hƣớng dẫn luận án là TS.
Nguyễn Văn Thích, TS. Lê Hà Diễm Chi và TS. Lê Đình Hạc. Thầy, Cô đã luôn quan
tâm giúp đỡ về nội dung chuyên môn và định hƣớng trong việc công bố các bài báo từ
nội dung chính của luận án. Sự tử tế của Thầy, Cô cũng là một điều tôi không bao giờ
quên.
Lời cảm ơn tiếp theo Tôi xin đƣợc gửi đến Ban Giám Hiệu, Khoa sau đại học –
Trƣờng Đại học Ngân hàng TP.HCM đã rất tận tình hƣớng dẫn, hỗ trợ tôi trong quá trình
học tập và hoàn thiện các thủ tục bảo vệ luận án.
Tôi cũng xin đƣợc gửi lời cảm ơn đến các Thầy, Cô đã giảng dạy, tham dự các hội
đồng bảo vệ đề cƣơng, hai chuyên đề, luận án cấp bộ môn đã rất tận tình dạy bảo, góp ý,
hƣớng dẫn để giúp cho luận án của Tôi ngày càng hoàn thiện.
Tiếp theo Tôi xin đƣợc gửi lời cảm ơn đến Ban Giám hiệu, Khoa Kinh tế, Bộ môn
Tài chính Ngân hàng – Trƣờng Đại học Tây Nguyên đã tạo điều kiện thời gian, kinh phí
và hỗ trợ cho Tôi trong quá trình học tập và bảo vệ luận án.
Tôi cũng xin cảm ơn sự hỗ trợ về mặt học thuật của các phản biện và các tổng biên
tập của các tạp chí đã tiếp nhận bài báo từ luận án. Các bình luận và góp ý của họ là phần
quan trọng để chất lƣợng luận án đƣợc cải thiện.
Sau cùng, tôi xin đƣợc cảm ơn gia đình, bạn bè, ngƣời thân đã luôn luôn theo dõi,
quan tâm và động viên ủng hộ Tôi từ những ngày tôi chỉ mới có kế hoạch về việc học
cho đến khi hoàn thành luận án.
iii
TÓM TẮT LUẬN ÁN
Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu này là tìm ra bằng chứng thực nghiệm có sức
thuyết phục cho tác động của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (TNXH) đến hiệu quả
tài chính (HQTC) của ngành ngân hàng. Do đó nghiên cứu này sẽ tập trung vào một số
mục tiêu cụ thể sau: (1) Đánh giá thực trạng chi tiêu và công bố thông tin TNXH của các
ngân hàng thƣơng mại (NHTM) Việt Nam; (2) Đánh giá tác động của TNXH, các thành
phần TNXH (môi trƣờng, ngƣời lao động và cộng đồng) đến HQTC của các NHTM; (3)
Đánh giá tác động của TNXH đến HQTC của các NHTM khi tập trung vào vai trò điều
tiết của cơ cấu sở hữu; (4) Đề xuất các hàm ý chính sách để các NHTM đẩy mạnh thực
hiện và công bố thông tin TNXH.
Để giải quyết đƣợc những mục tiêu này, nghiên cứu đã sử dụng các chỉ tiêu cũng
nhƣ các cách tiếp cận bao gồm biên lãi ròng (NIM), tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA),
tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) để đại diện cho HQTC. Thời gian nghiên
cứu từ 2012 đến 2019. Mẫu nghiên cứu gồm 29 ngân hàng thƣơng mại, do đó có 232
quan sát. Trƣớc tiên, nghiên cứu tiến hành kiểm tra các khuyết tật của các biến cũng nhƣ
của mô hình nghiên cứu. Tiếp đó, hồi quy bằng phƣơng pháp moment tổng quát (GMM)
hệ thống hai bƣớc đƣợc lựa chọn sử dụng để khắc phục các khuyết tật. Đồng thời sử
dụng kiểm định F, AR2, Sargan, Hansen để kiểm định tính phù hợp của phƣơng pháp
GMM trên mô hình dữ liệu bảng. Nghiên cứu đã chỉ ra các kết quả quan trọng nhƣ sau:
(i) Tỷ lệ công bố thông tin và số tiền chi cho các hoạt động TNXH của các NHTM
ngày càng tăng. Các NHTM do Nhà nƣớc kiểm soát có mức chi tiêu và công bố thông tin
TNXH cao hơn các NHTM tƣ nhân. So sánh thực trạng công bố thông tin TNXH của các
NHTM trƣớc và sau khi có quy định bắt buộc của pháp luật về công bố thông tin phát
triển bền vững (năm 2016) cho thấy, mức độ công bố thông tin trách nhiệm với ngƣời
lao động và cộng đồng không có sự khác biệt đáng kể, còn trách nhiệm với môi trƣờng
thì tăng lên rõ rệt.
(ii) TNXH có xu hƣớng làm tăng hiệu quả tài chính của ngân hàng, đánh giá thông
qua biên lãi ròng, tỷ suất lợi nhuận trên tài sản và tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu.
Kết luận này càng thêm chắc chắn khi thực hiện hồi quy với cả hai phƣơng pháp đo
lƣờng TNXH (chi tiêu cho TNXH (CSRE) và công bố thông tin TNXH (CSRD)).
