intTypePromotion=1

Luận án Tiến sĩ Triết học: Phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay

Chia sẻ: Na Na | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:205

0
61
lượt xem
9
download

Luận án Tiến sĩ Triết học: Phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dưới góc độ Triết học Mác – Lênin, luận giải làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất giải pháp phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Luận án Tiến sĩ Triết học: Phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay

  1. 1 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ ­­­­­­­­ SẠ VẺNG ĐEN NA MÔN PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG  TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA ĐƠN VỊ CƠ SỞ  QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC                                                 
  2. 2 HÀ NỘI ­ 2016
  3. 3 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ ­­­­­­­­ SẠ VẺNG ĐEN NA MÔN PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG  TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA ĐƠN VỊ CƠ SỞ  QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Chuyên ngành:  Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mã số:   62 22 03 02                    Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS VĂN ĐỨC THANH                                                  
  4. 4 HÀ NỘI – 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi   xin   cam   đoan   đây   là   công   trình   nghiên cứu  của riêng  tôi.  Các số  liệu,  kết   quả  đã nêu trong luận án là trung thực, có   nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.                              Tác giả luận án SẠ VẺNG ĐEN NA MÔN
  5. 5 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC MỞ ĐẦU 5 TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 11 Chương 1 TIẾP CẬN LÝ LUẬN PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA  TRUYỀN   THỐNG  TRONG   ĐỜI   SỐNG   VĂN   HÓA  ĐƠN VỊ CƠ SỞ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO 24 1.1. Giá trị  văn hoá truyền thống các bộ  tộc Lào và đời sống  văn hoá đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào  24 1.2. Thực chất và tính quy luật phát huy giá trị  văn hóa truyền  thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân   Lào  46 Chương 2 THỰC TIỄN PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN  THỐNG TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA ĐƠN VỊ  CƠ  SỞ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY 65 2.1. Tình hình phát huy giá trị  văn hóa truyền thống trong đời  sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay  65 2.2. Yêu cầu phát huy giá trị  văn hóa truyền thống trong đời  sống văn hóa đơn vị  cơ  sở  Quân đội nhân dân Lào trước  xu hướng thực tiễn hiện nay 97 Chương 3 GIẢI PHÁP PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN   THỐNG TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA ĐƠN VỊ  CƠ  SỞ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY 113 3.1. Tổ chức tốt việc kế thừa, phát triển và giáo dục giá trị văn  hóa truyền thống ở đơn vị cơ sở  113 3.2. Tích cực đưa giá trị văn hóa truyền thống thấm sâu vào mọi  mặt đời sống và hoạt động của đơn vị cơ sở  119 3.3. Giải quyết thoả đáng quan hệ truyền thống – hiện đại trong  đời sống văn hóa đơn vị cơ sở 130 KẾT LUẬN  145
  6. 6 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐàCÔNG BỐ  CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 147 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 148 PHỤ LỤC  159
  7. 5 MỞ ĐẦU 1. Giới thiệu khái quát về công trình nghiên cứu của luận án Cộng hòa Dân chủ  Nhân dân Lào là đất nước giàu truyền thống văn  hóa, và sự  hiện diện giá trị  văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa  đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào là vấn đề khách quan. Bản sắc dân tộc   của văn hóa Lào là kết quả trầm tích hàng nghìn năm với sự  kế thừa, tiếp   nối, bổi đắp và giữ gìn di sản văn hoá qua nhiều thế hệ, hình thành hệ  giá  trị  tiêu biểu đặc trưng và là cội nguồn sức mạnh cộng đồng. Chính nhờ  mạch nguồn văn hóa ấy mà các bộ tộc Lào đã xây nên bản lĩnh kiên cường  để vượt qua thử thách khắc nghiệt của thiên tai và địch họa. Giá trị văn hoá   truyền thống, trong  đó có văn hoá quân sự, luôn được  coi là một trong  những động lực cơ  bản, quan trọng của sự phát triển bền vững đất nước   cũng như từng bộ tộc Lào. Vấn đề đặt ra là phát huy giá trị văn hóa truyền  thống đó ở từng đơn vị cơ sở. Đề  tài luận án “Phát huy giá trị  văn hóa truyền thống trong đời sống  văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay” là sự ấp ủ, tích luỹ  kiến thức, kinh nghiệm và chủ  động chuẩn bị  từ  lâu của nghiên cứu sinh.   Đây là hướng nghiên cứu mới, góp phần luận giải khoa học về những vấn  đề  lý luận và thực tiễn xây dựng Quân đội nhân dân Lào nói chung,  xây  dựng đời sống văn hoá đơn vị  cơ  sở  nói riêng, trong sự  kết nối truyền   thống và hiện đại. Trên cơ  sở  thế  giới quan, phương pháp luận của   chủ  nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận án tiếp cận, khái quát hệ  thống khái niệm và lập luận bản chất, tính quy luật, phân tích thực tiễn và  đề  xuất cách giải quyết mang tính phương pháp luận nhằm tiếp tục phát  huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân 
  8. 6 đội nhân dân Lào. Trục chính xuyên suốt của luận án là cách tiếp cận triết   học đối với khách thể văn hoá. 2. Lý do lựa chọn đề tài Nhìn theo chiều lịch đại, sự phát triển nền văn hóa luôn hàm chứa mối   quan hệ truyền thống – hiện đại, mà việc kế thừa, phát huy truyền thống là  tất yếu để  vươn tới hiện đại. Văn hóa là một dòng chảy liên tục từ  quá  khứ đến hiện tại và tương lai, gắn liền với lôgic phát triển của xã hội loài  người cũng như  từng cộng đồng. Qua từng giai đoạn lịch sử, văn hóa một   mặt được tích hợp từ  những  giá trị  người  trong mọi phương diện đời  sống xã hội, mặt khác tác động tích cực trở  lại con người – chủ  thể  văn  hóa – bằng cách toả thấm hệ giá trị  người ấy trở  lại đời sống cộng đồng.  Hệ  giá trị  văn hoá truyền thống của các bộ  tộc Lào được hình thành theo  con đường này. Lịch sử đã chứng tỏ rằng nhân dân các bộ tộc Lào đã tự xây  đắp cho mình một nền văn hoá với bản sắc dân tộc đậm nét, có sức sống  sâu bền. Trong Quân đội nhân dân Lào hiện nay, việc kế thừa, phát huy những   giá trị văn hóa truyền thống ấy không những góp phần phát triển đời sống   văn hóa đơn vị  cơ  sở  lành mạnh, mà còn tạo động lực để  tiếp tục hình   thành những giá trị mới làm giàu di sản văn hoá truyền thống của nhân dân   các bộ tộc Lào. Đặc biệt, việc phát huy giá trị văn hóa truyền thống với tư  cách động lực thúc đẩy đời sống văn hóa đơn vị cơ sở còn cho phép khẳng  định sức sống sâu bền, toàn diện, mang tính chỉnh thể của những giá trị văn  hoá quân sự phản ánh trực tiếp bản chất cách mạng và tính chất nhân dân,  tính dân tộc của Quân đội nhân dân Lào, hiện diện qua những hoạt động  văn hoá, những quan hệ văn hoá, những thiết chế văn hoá… ở từng đơn vị.
  9. 7 Trong điều kiện thực tiễn hiện nay, đời sống văn hóa đơn vị  cơ  sở   Quân đội nhân dân Lào đang được quan tâm đẩy mạnh. Công cuộc đổi mới  đất nước của nhân dân các bộ  tộc Lào hiện nay gắn với sự  chuyển đổi  ngày càng mạnh mẽ  sang nền kinh tế  thị  trường định hướng xã hội chủ  nghĩa, cùng với đó là sự  tiếp tục phát huy tác dụng tích cực của các giá trị  văn hoá truyền thống. Theo đó, văn hóa, với tư cách là tổng hòa các giá trị  bản chất người trong lịch sử,  đang chứng tỏ  vai trò hết sức quan trọng  trong đời sống văn hóa đơn vị  cơ  sở  một cách trực tiếp và toàn diện. Đặc  biệt, hệ  giá trị  văn hóa truyền thống của các bộ  tộc Lào được trân trọng  giữ gìn, phát huy đã tạo ra tổng thể điều kiện, tiền đề để nuôi dưỡng, vun   đắp, phát triển cơ quan có văn hoá, đơn vị có văn hoá, chiến sĩ có văn hoá...   trong Quân đội nhân dân Lào. Tuy nhiên, tác động mặt trái của cơ  chế  thị  trường hiện nay cũng   đang dẫn đến sự  xuất hiện những phản giá trị, sự  đối lập về  xu hướng   nhân cách, đạo đức, lối sống… tác động không tốt đến đời sống văn hoá   đơn vị  cơ  sở  Quân đội nhân dân Lào. Việc phát huy giá trị văn hóa truyền  thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở hiện nay còn bộc lộ những hạn  chế, bất cập. Nhận thức của một số cán bộ, đảng viên, sĩ quan, chiến sĩ về  vị  trí, ý nghĩa, tầm quan trọng của vấn đề  này chưa đầy đủ  và sâu sắc.   Năng lực của cán bộ  tiến hành công tác văn hóa trong Quân đội còn hạn   chế, nhất là  ở  đơn vị  cơ  sở. Mối quan hệ  giữa kế thừa và phát huy giá trị  văn hóa truyền thống nhằm nuôi dưỡng đời sống vặn hóa đơn vị  cơ  sở  đang phải đối mặt với những yếu tố lạc hậu, phản giá trị  và âm mưu phá   hoại của địch về văn hóa. Để  giải quyết những vấn đề  bất cập trên nhằm xây dựng đời sống   văn hóa đơn vị  cơ  sở  Quân đội nhân dân Lào một cách tự  giác, nhất định  
  10. 8 cần phải tiếp cận, luận giải cơ sở lý luận trên nền tảng phương pháp luận   triết học. Song, hiện nay ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào đang còn thiếu   vắng những công trình nghiên cứu một cách cơ  bản, hệ  thống và sâu sắc  về  giá trị  văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị  cơ  sở  Quân  đội nhân dân Lào. Sự  thiếu vắng  ấy đã gây khó khăn không nhỏ  cho đội  ngũ cán bộ, chiến sĩ đối với việc chủ động phát huy giá trị  văn hóa truyền  thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở một cách có cơ sở lý luận, đồng  thời phù hợp với thực tiễn hoàn cảnh, điều kiện mới của đất nước và Quân  đội.  Từ  những vấn đề  nêu trên, việc nghiên cứu “Phát huy giá trị  văn hóa   truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị  cơ  sở  Quân đội nhân dân Lào   hiện nay”  là nhiệm vụ  có ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Nghiên cứu sinh   chọn vấn đề này để làm luận án của mình. 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài luận án Mục đích nghiên cứu của luận án Dưới góc độ Triết học Mác – Lênin, luận giải làm rõ những vấn đề lý  luận, thực tiễn, đề  xuất giải pháp phát huy giá trị  văn hóa truyền thống  trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay Nhiệm vụ của luận án 1. Làm rõ thực chất, cấu trúc và tính quy luật phát huy giá trị  văn hóa  truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào 2. Đánh giá tình hình và xác định yêu cầu mới phát huy giá trị văn hóa truyền  thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay 3. Đề  xuất giải pháp phát huy giá trị  văn hóa truyền thống trong đời  sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 
  11. 9 Đối tượng nghiên cứu của luận án Đối tượng nghiên cứu của luận án là những khía cạnh bản chất, tính  quy luật của việc phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn  hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào. Phạm vi nghiên cứu của luận án Trong kho tàng giá trị văn hóa truyền thống phong phú của các bộ  tộc   Lào, luận án tập trung đề cập những giá trị liên quan trực tiếp đến đời sống  văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay. Phạm vi khảo sát ở  một số đơn vị đủ quân trên địa bàn Viêng Chăn. Các tài liệu thực tiễn được   tham khảo tập trung từ 2010 đến nay. 5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận của luận án Là hệ  thống các quan điểm cơ  bản của chủ  nghĩa Mác – Lê nin, tư  tưởng Hồ  Chí Minh và quan điểm của Đảng Nhân dân cách mạng Lào về  văn hóa và văn hóa truyền thống, về  quân đội và đời sống văn hóa trong   quân đội. Đặc biệt, đó là quan điểm của Đảng ủy Bộ Quốc phòng, Chỉ thị  của Bộ  trưởng Bộ  Quốc phòng, Thủ  trưởng Tổng cục Chính trị  về  xây  dựng cơ  quan văn hóa và chiến sĩ văn hóa trong Quân đội. Đó còn là tác  phẩm và bài viết có liên quan của các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước và  Quân đội nhân dân Lào. Cơ sở thực tiễn của luận án Cơ  sở  thực tiễn của luận án chính là thực tiễn đời sống văn hoá các  đơn vị cơ sở Quân đội nhan dân Lào. Chủ yếu dựa vào số liệu thống kê, tài  liệu báo cáo tổng kết của các cơ  quan, đơn vị  cơ  sở; kết quả  nghiên cứu   thực tiễn qua các đề  tài cấp Nhà nước, cấp Bộ  Quốc phòng; công trình  nghiên cứu của các các cơ quan, cá nhân trong và ngoài quân đội liên quan. 
  12. 10 Cơ sở thực tiễn còn dựa trên kết quả điều tra, khảo sát của tác giả về phát   huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân  đội nhân dân Lào. Phương pháp nghiên cứu của luận án Trên cơ  sở  phương pháp luận của chủ  nghĩa duy vật biện chứng và  duy vật lịch sử, luận án vận dụng phương pháp tiếp cận xã hội – lịch sử,   giá trị  và hoạt động, hệ  thống và cấu trúc, đồng đại và lịch đại…, đồng   thời vận dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp của các khoa học liên  ngành, đặc biệt coi trọng phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp  chuyên gia, phương pháp phân tích và tổng kết thực tiễn… 6. Những đóng góp mới của luận án ­ Góp phần xây dựng quan niệm về đời sống văn hoá đơn vị cơ sở  và  hệ  thống hoá những giá trị  văn hóa truyền thống của các bộ  tộc Lào đang  hiện diện trong đời sống văn hoá đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào. ­ Khái quát thực chất, tính quy luật phát huy giá trị  văn hóa truyền  thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào. ­ Nhận diện những vấn đề  thực tiễn và đề  xuất giải pháp mang tính  phương pháp luận, đồng bộ, khả  thi về  phát huy giá trị  văn hóa truyền  thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay. 7.  Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Ý nghĩa lý luận của luận án Luận án góp phần luận giải cơ sở  khoa học của việc phát huy giá trị  văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị  cơ  sở  Quân đội nhân  dân Lào, góp phần khẳng định vai trò của văn hoá đối với công cuộc xây  dựng Quân đội nhân dân Lào cách mạng, chính quy, từng bước hiện đại. Ý nghĩa thực tiễn của luận án
  13. 11 Luận án có thể  sử  dùng làm tài liệu tham khảo cho hoạt động thực   tiễn của lãnh đạo và chỉ huy các cấp ở đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào   trong xây dựng đời sống văn hoá cho bộ đội hiện nay. Kết quả  nghiên cứu của luận án có thể  dùng làm tài liệu tham khảo  cho công tác nghiên cứu, giảng dạy ở các học viện, nhà trường quân đội. 8.  Kết cấu của luận án Luận án gồm: mở  đầu, 3 chương (7 tiết), kết luận, danh mục công  trình của tác giả đã công bố, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.
  14. 12 TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU  LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Hiện nay, có rất nhiều công trình khoa học đã công bố dưới các dạng:  bài báo khoa học, chuyên đề  nghiên cứu, đề  tài khoa học cấp cơ  sở, cấp   ngành, cấp bộ, cấp quốc gia… nghiên cứu về  các vấn đề  liên quan đến  phát huy giá trị  văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa nói chung,  ở  đơn vị cơ sở quân đội nói riêng. Theo hướng nghiên cứu của đề tài, tác giả  luận án tiếp cận các công trình khoa học liên quan trên các vấn đề  cơ  bản  sau: 1.1. Các công trình nghiên cứu khoa học tiêu biểu có đề  cập, luận   giải về đời sống văn hoá  Ở Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sự nghiên cứu về văn hóa,  đời sống văn hoá những năm gần đây ngày càng được quan tâm. Các nhà  khoa học đã đề  xuất nhiều cách tiếp cận, khám phá, chỉ  ra đặc trưng, đặc   điểm của đời sống văn hóa từ nhiều góc độ. Tiêu biểu là: “Mấy vấn đề lý   luận và  thực  tiễn  xây dựng văn hóa  ở  nước ta hiện nay”  của PGS.TS  Hoàng Vinh, Viện Văn hóa và Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, Hà Nội,  1999 đã làm sáng tỏ  thuật ngữ  “đời sống văn hóa; đời sống văn hóa  ở  cơ  sở” và đưa ra các dạng hoạt động cũng như ý nghĩa của việc xây dựng đời   sống văn hóa ở cơ sở.  Cuốn sách “Xây dựng môi trường văn hóa ở  nước ta hiện nay từ góc   nhìn giá trị học” của GS.TS Đỗ  Huy, Viện Văn hóa và Nhà xuất bản Văn  hóa thông tin, Hà Nội, 2001 có dung lượng kiến thức tổng hợp kết hợp với   sự  phân tích chuyên môn cơ  bản, sâu rộng và toàn diện các vấn đề  quan  trọng của môi trường văn hóa ở Việt Nam, được vận dụng một cách logic 
  15. 13 từ quá khứ đến hiện tại và xuyên suốt tương lai. Tác giả  đã trình bày bản  chất của cách tiếp cận giá trị học văn hóa là sự vận động của các quan hệ  văn hóa theo các chuẩn mực của lao động, của hệ tư tưởng, của các thước   đo mà xã hội tạo lập để  sáng tạo, lưu giữ, trao truyền và hưởng thụ  văn  hóa.  Cuốn sách “Xây dựng môi trường văn hóa cơ  sở” của PGS, TS. Văn  Đức Thanh (2004) đã đề  cập đến một số  vấn đề  chung về  tiếp cận khái  niệm môi trường văn hoá và vai trò của môi trường văn hóa cơ sở trong xây  dựng đời sống cộng đồng. Tác giả  đã chỉ  rõ: “Nói đến vai trò của môi   trường là nói đến tổng thể những điều kiện phát triển con người cả về đời   sống vật chất và đời sống tinh thần. Song, nói đến vai trò của môi trường  văn hóa thì chủ yếu là nói đến tác động tổng thể của những điều kiện nuôi  dưỡng, vun đắp, phát triển những giá trị  văn hóa trong con người và cộng   đồng từ đời sống vật chất và đời sống tinh thần của họ” [75; tr. 46 – 47]. “Phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020” của PSG. TS.  Phạm Duy Đức (chủ  biên, 2009), Nxb Chính trị  quốc gia, Hà Nội là công  trình nghiên cứu mang tính dự  báo chiến lược, tiếp cận văn hóa từ  bình  diện lý luận chính trị; quán triệt quan điểm cơ  bản của chủ  nghĩa Mác –  Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển văn hóa; thực hiện  và phát huy quan điểm, đường lối, chính sách văn hóa của Đảng và Nhà  nước; tiến hành tổng kết thực tiễn xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt   Nam; góp phần xác định phương hướng và nêu những giải pháp cụ thể để  hoạch định chính sách phát triển văn hóa của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, trong những năm qua, việc tiếp  cận nghiên cứu về văn hóa nói chung, về văn hoá truyền thống và phát triển  đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào nói riêng còn ít được 
  16. 14 đề cập. Tuy nhiên, cùng các tài liệu của Đảng và Nhà nước, cũng đã có một  số công trình nghiên cứu và một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ.  “Lịch sử Lào” (1998) là đề tài liên quan đến vấn đề phát triển văn hóa  Lào từ thời tiền sử đến hiện nay, do Viện nghiên cứu Đông Nam Á hợp tác   với các nhà khoa học xã hội Lào nghiên cứu thành công. Cuốn sách đi từ  những di tích văn minh thời tiền sử và sơ sử đến sự hình thành các mường  cổ trên đất nước Lào; Vương quốc Lào Lạn Xạng thời kỳ xây dựng và bảo  vệ đất nước; Nước Lào trong thời kỳ thuộc Pháp (1893 – 1954); cuộc đấu  tranh của nhân dân Lào dưới sự  lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng   Lào chống chủ  nghĩa thực dân mới của Mỹ; thắng lợi vĩ đại năm 1975 và  sự  lựa chọn con đường phát triển của Lào sau cách mạng giải phóng dân   tộc (1976 – 1995). Công trình này là cơ  sở  lịch sử  làm rõ giá trị  văn hóa  truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị  cơ  sở  Quân đội nhân dân Lào  [124]. “Văn hóa nghệ  thuật và vai trò của nó trong sự  nghiệp đổi mới  ở   nước Cộng hòa Dân chủ  Nhân dân Lào hiện nay”,  Luận án Tiến sĩ Triết  học của Sỉ  Bun Hương Phăn Đa Vông (1999), Học viện Chính trị  ­ Hành  chính quốc gia Hồ Chí Minh. Cùng với xác định nội dung khái niệm văn hóa   nghệ  thuật; làm rõ cơ  cấu, chức năng xã hội và mối quan hệ  với các lĩnh  vực xã hội khác, luận án đã giới thiệu khái quát những nét tiêu biểu trong   tiến trình lịch sử văn hóa Lào, xem đó là bối cảnh văn hóa – lịch sử của sự  nghiệp xây dựng nền văn hóa nghệ  thuật Lào theo phương châm dân tộc,  khoa học và đại chúng. Văn hóa nghệ  thuật Lào được hình thành có liên  quan chặt chẽ với phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các bộ tộc Lào  [130].
  17. 15 “Xây dựng và phát triển văn hóa thẩm mỹ ở Cộng hòa Dân chủ Nhân   dân Lào trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế”,   Luận án Tiến sĩ  Triết học của Xi Lửa Bun Khắm (2001), Học viện Chính trị  ­ Hành chính  quốc gia Hồ  Chí Minh. Luận án chứng minh rằng, nền văn hóa thẩm mỹ  phản ánh sâu sắc đời sống thẩm mỹ  gắn liền với giá trị  đặc thù độc đáo  của các bộ  tộc; văn hóa dân tộc được thực thành bởi sự  thống nhất của   phát huy giá trị  văn hóa, văn hóa đạo đức, văn hóa khoa học, văn hóa giáo  dục, văn hóa thẩm mỹ… Tất cả  đểu hướng tới cái chân, cái thiện và cái   mỹ. Đây là công trình tham gia góp phần bảo vệ bản sắc văn hóa nói chung,  văn hóa thẩm mỹ  nói riêng  ở  nước Cộng hòa Dân chủ  Nhân dân Lào hiện  nay [131]. “Vai trò của văn hóa đối với sự  phát triển nền kinh tế  nhiều thành   phần ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Triết  học của Son Thạ  Nu Thăm Mạ  Vông (2004), Học viện Chính trị  ­ Hành  chính quốc gia Hồ Chí Minh. Thực tiễn đổi mới ở Cộng hòa Dân chủ Nhân  dân Lào cho thấy vai trò của văn hóa đang được khẳng định như  nhân tố  bên trong của quá trình phát triển kinh tế  ­ xã hội. Công trình làm rõ thêm  vai trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế  trong sự  vận dụng vào điều   kiện của Lào, từ đó góp phần khắc phục cả xu hướng tách rời văn hóa với  kinh tế  lẫn xu hướng xem văn hóa chỉ  là sản phẩm thụ  động của kinh tế  [132]. “Văn hóa chính trị   ở  Cộng hòa Dân chủ  Nhân dân Lào trong giai   đoạn hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Chính trị học của Khăm Mặn Chăn Thạ  Lăng Sỷ  (2002), Học viện Chính trị  ­ Hành chính quốc gia Hồ  Chí Minh,   đã nêu rõ: trong quá trình nghiên cứu về chính trị, các nhà khoa học đã chú  ý đến quan hệ giữa truyền thống văn hóa và hoạt động chính trị.  Luận án 
  18. 16 nêu rõ các công trình về  văn hóa chính trị   ở  Lào hiện nay đểu khẳng định  ngay từ  khi thành lập, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã lấy chủ  nghĩa  Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam  cho mọi hoạt động. Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, cần nhận thức toàn  diện và sâu sắc về tác động của nhiều nhân tố để đề xuất phương hướng,   giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả văn hóa chính trị ở Lào hiện nay  [121]. 1.2. Các công trình nghiên cứu khoa học tiêu biểu về giá trị văn hóa   truyền thống  Ở  Cộng hòa Xã hội chủ  nghĩa Việt Nam, vấn đề  giá trị  văn hóa  truyền thống được coi là một trong những vấn đề lý luận và thực tiễn quan  trọng hàng đầu của chiến lược phát triển con người Việt Nam hiện đại,  thu hút tâm huyết nghiên cứu của rất nhiều nhà khoa học. Nhiều công trình nghiên cứu đã đưa ra quan niệm về  giá trị  văn hóa  truyền thống và bức tranh tổng thể  hệ  giá trị  văn hóa Việt Nam truyền   thống; những biến động mới, xu thế  biến đổi thang giá trị  văn hóa, đạo  đức, lối sống trong nền kinh tế  thị trường… Tiêu biểu là: “ Về  giá trị  văn   hóa tinh thần Việt Nam”[82], “Văn hóa xã hội chủ nghĩa” [6], “Một số vấn   đề lý luận văn hóa thời kỳ  đổi mới”[92], “Văn hóa đạo đức và tiến bộ  xã   hội” [42], “Vấn đề  khai thác những giá trị  truyền thống vì mục tiêu phát   triển”  [8]... Đặc biệt, cuốn sách  “Nguồn gốc văn hóa truyền thống Việt   Nam” của PGS. TS Lê Văn Quán (2007), Nxb Lao động, Hà Nội là tập hợp   kết quả nghiên cứu và khảo sát về  văn hóa Việt Nam trải nhiều thế kỷ đã  khẳng định không thể  giải thích các hiện tượng văn hóa  ở  mỗi giai đoạn  cũng như văn hóa hiện đại nếu tách rời mối quan hệ khăng khít với truyền 
  19. 17 thống. Nói cách khác, sẽ  vô cùng phiến diện và sai lầm nếu xem xét các  hiện tượng văn hóa một cách biệt lập.  Tác phầm “Những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam ” của Ngô Đức  Thịnh (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội (2010), dưới góc độ văn hóa   học đã xây dựng hệ thống lý thuyết về văn hóa và giá trị văn hóa, coi đó là công  cụ phương pháp luận đề nhận thức hệ giá trị văn hóa Việt Nam. Các tác giả  cũng đề cập đến hệ giá trị truyền thống tổng quát trong bối cảnh toàn cẩu hoá,  đồng thời nghiên cứu các giá trị văn hóa thể hiện trong các lĩnh vực khác nhau  của đời sống xã hội [79]. Các công trình nghiên cứu “ Giá trị, định hướng giá trị   nhân cách và giáo dục giá trị”  của Nguyễn Quang Uẩn và Mạc Văn Trang  (Chương trình khoa học công nghệ cấp nhà nước KX07 – 04, Hà Nội, 1994),   “Đến hiện đại từ truyền thống” của Trần Đình Hượu, Nxb Văn hóa, Hà Nội  (1996) đã đề cập đến giá trị truyền thống nói chung và vấn đề  kế  thừa, phát  huy giá trị truyền thống ở Việt Nam [90]. Bài viết “ Giá trị truyền thống – nhân   lõi và sức sống bên trong của sự  phát triển đất nước, dân tộc” của Nguyễn  Văn Huyên, Tạp chí Triết học số  4 (1998), đã khẳng định “tính bền vững,   trường tồn của các giá trị truyền thống, cũng như vai trò, sự cần thiết phải bảo  vệ, giữ gìn, kế  thừa và phát huy chúng trong quá trình xây dựng xã hội mới”  [34]. Có nhiều công trình đi sâu khái quát hệ giá trị văn hoá truyền thống tiêu   biểu của dân tộc Việt Nam. Tác phẩm “Giá trị  tinh thần truyền thống của   dân tộc Việt Nam”(1980) của GS. NGND. Trần Văn Giàu, Nxb Chính trị quốc  gia, Hà Nội, tái bản năm 2011, đã phân tích sâu sắc về giá trị tinh thần truyền   thống dân tộc và sự vận động qua những giai đoạn lịch sử Việt Nam. Từ góc   độ sử học, triết học và đạo đức học, tác giả đã nghiên cứu và đưa ra kiến giải   về  các giá trị  truyền thống đặc thù của dân tộc Việt Nam. Các đức tính tốt 
  20. 18 đẹp như  yêu nước, cần cù, anh dũng, sáng tạo, lạc quan, thương người, vì   nghĩa được trình bày với ý nghĩa một “hằng số” ­ bảng giá trị  tinh thần của  người Việt, được định hình ngay từ thời dụng nước, phát triển độc lập, không  bị đồng hóa bởi tác động từ bên ngoài, và được người Việt Nam coi như hồn   thiêng của dân tộc [ 25 ]. GS Phan Huy Lê trong công trình “Tìm về cội nguồn”, Tập II, Nxb Thế  giới, Hà Nội (năm 1999) đã đi tìm những giá trị truyền thống trong con người   Việt Nam hiện đại, mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, đặc biệt là   trong công cuộc đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [41]. Bài  viết “Hệ giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong đổi mới và hội nhập”   của Hoàng Chí Bảo đăng trên Tạp chí Cộng sản, số 797 (2009) đã khẳng định,  việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong điệu kiện hiện  đại hóa đòi hỏi phải thống nhất quan điểm và phương pháp biện chứng về  phát triển. Trong các giá trị văn hóa Việt Nam, tác giả nhấn mạnh yêu nước,  thương người phát triển thành chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa nhân đạo không  chỉ  là nét đẹp văn hóa mà còn kết tinh thành giá trị  bền vững của văn hóa  truyền thống Việt Nam, là cội nguồn bản lĩnh văn hóa Việt cần phát huy  trong hội nhập quốc tế [2].  Các học giả Việt Nam khi bàn về văn hoá truyền thống đều đặt nó trong  cái nhìn đối sánh với hiện đại. Công trình nghiên cứu của nhóm tác giả Nguyễn  Trọng Chuẩn – Phạm Văn Đức – Hồ Sỹ Quý “Tìm hiểu giá trị văn hóa truyền   thống trong sự  nghiệp hóa, hiện đại hóa”,  Nxb Chính trị  quốc gia, Hà Nội  (2001) đã xuất phát từ quan điểm triết học văn hóa đề làm rõ mối quan hệ giữa  giá trị truyền thống với sự phát triển, nhấn mạnh vị thế chủ đạo của văn hóa nội   sinh trong hội nhập [9]. Tác phầm “Văn hóa và con người Việt Nam trong đổi   mới và hội nhập quốc tế” của Hoàng Chí Bảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2