Dạy học Vật lý theo quy trình nghiên cứu khoa học Chương “Điện từ học” cấp THCS: Luận án Tiến sĩ Vật lý

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi.

Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo

đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích

một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn giáo dục Việt Nam. Các

kết quả này chƣa từng đƣợc công bố trong bất kì nghiên cứu nào khác.

Nghiên cứu sinh

Nguyễn Văn Nghiệp

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Trƣờng, Khoa Vật lí, Bộ môn Phƣơng

pháp dạy học Vật lí Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội, Vụ Giáo dục Trung học Bộ

Giáo dục và Đào tạo, Ban Giám hiệu, giáo viên và các em học sinh các trƣờng

THCS trên địa bàn Hà Nội - nơi tác giả công tác, tiến hành các nghiên cứu và triển

khai thực nghiệm đề tài khoa học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tác giả hoàn

thành đƣợc luận án này.

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Nhà giáo Nhân dân - PGS.TS Phạm

Xuân Quế và Nhà giáo Nhân dân - PGS.TS Nguyễn Văn Khải đã tận tình hƣớng

dẫn, động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian nghiên cứu để tác giả hoàn

thành công trình nghiên cứu.

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy, cô giáo trong Khoa Vật lí Trƣờng

Đại học Sƣ phạm Hà Nội đã dành nhiều thời gian tƣ vấn, đóng góp, bổ sung ý kiến

để tác giả chỉnh sửa và hoàn thiện luận án.

Cuối cùng, tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp những ngƣời

đã giúp đỡ và động viên tác giả trong thời gian nghiên cứu để hoàn thành đề tài

khoa học. Đặc biệt, tác giả xin gửi đến bố, mẹ kính yêu lời biết ơn sâu nặng bởi đã

đồng hành cùng tác giả vƣợt qua những gian truân, thử thách để tác giả bƣớc tiếp

những bƣớc đi trong cuộc đời.

Trân trọng cảm ơn.

Nghiên cứu sinh

Nguyễn Văn Nghiệp

iii

MỤC LỤC

Trang bìa

LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i

LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii

MỤC LỤC ................................................................................................................. iii

DANH MỤC VIẾT TẮT ...........................................................................................ix

DANH MỤC CÁC BẢNG .......................................................................................... x

DANH MỤC CÁC HÌNH ........................................................................................ xii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ..................................................................................xiv

MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1

1. Lí do chọn đề tài ...................................................................................................... 1

2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................... 4

4. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu ........................................................................ 4

5. Giả thuyết khoa học ................................................................................................ 5

6. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................................. 5

7. Phƣơng pháp nghiên cứu ......................................................................................... 6

8. Các đóng góp mới của đề tài ................................................................................... 7

Chƣơng 1. TỔNG QUAN. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .................................................................................... 9

1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu ......................................................................... 9

1.1.1. Tổng quan về dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học .......................... 9

1.1.1.1. Trên thế giới ............................................................................................ 9

1.1.1.2. Ở Việt Nam ........................................................................................... 13

1.1.2. Tổng quan về phát triển năng lực khoa học của học sinh trong dạy học .... 17

1.1.2.1. Trên thế giới .......................................................................................... 17

1.1.2.2. Ở Việt nam ............................................................................................ 21

1.2. Cơ sở lí luận ....................................................................................................... 23

1.2.1. Một số khái niệm ......................................................................................... 23

1.2.1.1. Khái niệm về nghiên cứu khoa học của học sinh ở trƣờng phổ thông .. 23

1.2.1.2. Khái niệm về quy trình nghiên cứu khoa học ....................................... 24

1.2.1.3. Khái niệm về năng lực khoa học của học sinh phổ thông ..................... 26

1.2.2. Thiết kế tiến trình dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học ................. 26

1.2.2.1. Khái niệm về dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học .................. 26

1.2.2.2. Chuyển quy trình nghiên cứu khoa học thành tiến trình dạy học ......... 27

1.2.2.3. Sự khác nhau giữa nhà khoa học và học sinh phổ thông trong nghiên

cứu khoa học ...................................................................................................... 28

1.2.3. Giải pháp đƣa giai đoạn “nghiên cứu tổng quan” vào tiến trình dạy học ... 31

1.2.3.1. Định nghĩa về tổng quan ....................................................................... 31

1.2.3.2. Mục đích đƣa giai đoạn “nghiên cứu tổng quan” vào tiến trình dạy học

............................................................................................................................ 31

1.2.3.3. Khó khăn khi đƣa “nghiên cứu tổng quan” vào tiến trình dạy học ....... 33

1.2.3.4. Giải pháp đƣa giai đoạn “nghiên cứu tổng quan” vào tiến trình dạy học

............................................................................................................................ 33

1.2.4. Thiết kế hoạt động dạy và học theo quy trình nghiên cứu khoa học ........... 35

1.2.4.1. Một số đặc điểm lứa tuổi của học sinh trung học cơ sở ........................ 35

1.2.4.2. Mục tiêu của dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học .................. 36

1.2.4.3. Định hƣớng tổ chức hoạt động dạy và hoạt động học theo quy trình

nghiên cứu khoa học .......................................................................................... 38

1.2.4.4. Cấu trúc câu giả thuyết và câu dự đoán ................................................ 40

1.2.4.5. Một số lƣu ý trong dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học ......... 42

1.2.5. Vai trò, nguyên tắc, mức độ dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học . 43

1.2.5.1. Vai trò của dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học ..................... 44

1.2.5.2. Nguyên tắc của dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học .............. 45

1.2.5.3. Các mức độ dạy học theo quy trình nghiên cứu khoa học .................... 46

1.2.6. Đánh giá năng lực khoa học của học sinh khi học theo quy trình nghiên cứu

khoa học ................................................................................................................. 48

1.2.6.1. Biểu hiện năng lực thành phần của học sinh khi học theo quy trình

nghiên cứu khoa học .......................................................................................... 48

1.2.6.2. Tiêu chí và mức độ hành vi trong đánh giá năng lực khoa học của học sinh

............................................................................................................................ 50

1.2.6.3. Bảng kiểm theo chỉ báo hành vi và mức độ hành vi của năng lực khoa học

............................................................................................................................ 51

1.3. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................... 54

1.3.1. Nhận thức của giáo viên về bản chất của dạy học theo quy trình nghiên cứu

khoa học ................................................................................................................. 54

1.3.2. Thực trạng về việc dạy học phát triển năng lực khoa học ........................... 55

1.3.3. Nhận thức của giáo viên về vai trò của nghiên cứu khoa học trong dạy học

Vật lí ở trƣờng trung học cơ sở .............................................................................. 56

1.3.4. Mức độ hiểu biết của giáo viên về quy trình nghiên cứu khoa học ............. 57

1.3.5. Một số nguyên nhân ảnh hƣởng đến việc dạy học phát triển năng lực khoa

học .......................................................................................................................... 58

1.3.6. Thực trạng năng lực khoa học của học sinh ở một số trƣờng trung học cơ sở

trên địa bàn Hà Nội ................................................................................................ 59

Kết luận Chƣơng 1 .................................................................................................... 61

Chƣơng 2. THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

THEO QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHƢƠNG “ĐIỆN TỪ HỌC” .... 62

2.1. Phân tích Chƣơng 2 “Điện từ học” cấp THCS trong Chƣơng trình Giáo dục phổ

thông hiện hành ......................................................................................................... 62

2.1.1. Vị trí của Chƣơng “Điện từ học” ................................................................. 62

2.1.2. Phân tích đặc điểm nội dung kiến thức ở Chƣơng 2 “Điện từ học” ............ 62

2.2. Lựa chọn và sắp xếp logic kiến thức về “Điện từ học” ..................................... 66

2.2.1. Sắp xếp logic các bài học về “Điện từ học” ................................................ 66

2.2.2. Logic hình thành kiến thức về từ trƣờng của nam châm vĩnh cửu .............. 67

2.2.3. Logic hình thành kiến thức về từ trƣờng của dòng điện .............................. 68

2.2.4. Logic hình thành kiến thức về cảm ứng điện từ ......................................... 69

2.3. Thiết kế thiết bị thí nghiệm ................................................................................ 71

2.3.1. Lí do thiết kế thí nghiệm .............................................................................. 71

Luận án Tiến sĩ Vật lý: Dạy học Vật lí theo quy trình nghiên cứu khoa học Chương “Điện từ học” cấp trung học cơ sở

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi