Ung thư lưỡi giai đoạn III-IV (M0): Nghiên cứu kết quả hóa trị bổ trợ trước phác đồ TC và tỷ lệ bộc lộ dấu ấn liên quan (Luận án Tiến sĩ Y học)

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ung thư lưỡi (UTL) là u ác tính nguyên phát tại lưỡi và cng là loại ung

thư thường gặp nhất trong các ung thư vùng khoang miệng [1]. Theo

GLOBOCAN 2018, hàng năm c khong 354.860 ca mc mi và 177.354 ca

t vong do ung thư khoang miệng vi t lệ nam/n là 2,27 [1]. Tại Việt Nam,

năm 2018 ghi nhn c khong 1.877 ca mi mc  nam gii và 922 ca mi

mc  n gii. UTL thường gặp  lứa tuổi trung niên và người ln tuổi,

nam gặp nhiều hơn n [1].

Chẩn đoán ung thư lưỡi cần dựa vào thăm khám lâm sàng, xét

nghiệm chẩn đoán hình nh (ct lp vi tính, cộng hưng từ hàm mặt) và

đặc biệt, chẩn đoán xác định bằng kết qu mô bệnh học [2],[3].

Các phương pháp điều trị ung thư lưỡi bao gồm phẫu thut, xạ trị và

ha chất, tuy nhiên việc lựa chọn phương pháp nào phù hợp phụ thuộc

vào giai đoạn bệnh và thể trạng bệnh nhân [3]. Hiện nay, UTL  giai đoạn

I, II được điều trị bằng phẫu thut ct lưỡi bán phần kết hợp vi nạo vét hạch

cổ;  giai đoạn III, IV c thể điều trị triệt để bằng phẫu thut ct na lưỡi, sàn

miệng và na xương hàm dưi kết hợp vi phẫu thut tạo hình lại sàn miệng

bằng vạt da cơ [2],[3]. Đây là một phẫu thut ln đòi hỏi phẫu thut viên phi

c nhiều kinh nghiệm, hu phẫu nặng nề và để lại cho người bệnh nhiều kh

khăn trong chức năng nhai, nuốt, ni. Người ta thấy rằng, UTL là bệnh c thể

phát hiện và chẩn đoán sm. Tuy nhiên, t lệ bệnh nhân UTL đến điều trị  giai

đoạn muộn  nưc ta còn cao, hạn chế hiệu qu điều trị, thời gian sống thêm

không bệnh và sống thêm toàn bộ chưa cao [4],[5],[6]. Do vy, bên cạnh việc

cần chẩn đoán sm cần phi c sự kết hợp nhiều phương pháp điều trị nhằm

nâng cao hiệu qu. Một trong nhng phương pháp đ là điều trị hoá chất tân bổ

trợ (hay còn gọi là điều trị hoá chất trưc phẫu thut và xạ trị). Mục đích của

điều trị hoá chất bổ trợ trưc nhằm hạ thấp giai đoạn bệnh, tạo thun lợi cho

phẫu thut, xạ trị, làm gim các biến chứng, hạn chế di căn xa [7].

Trên thế gii, nhiều nghiên cứu đánh giá về vai trò của hoá chất bổ trợ

trưc trong điều trị ung thư vùng đầu mặt cổ ni chung và ung thư lưỡi ni riêng

cho thấy c nhiều kết qu kh quan, trong đ phác đồ taxane kết hợp vi

cisplatin c hiệu qu hơn do r tiền, phổ biến, thực hiện đơn gin, ít tác dụng

không mong muốn hơn so vi các phác đồ khác, đồng thời đem lại hiệu qu

[8],[9],[10],[11],[12].

Trong điều trị ung thư ni chung, UTL ni riêng, việc đánh giá chính xác

tiên lượng bệnh là vô cùng quan trọng. Để đánh giá tiên lượng của UTL,

người ta dựa vào giai đoạn lâm sàng, typ mô bệnh học (MBH), tuổi bệnh

nhân, kết qu phẫu thut. Tuy nhiên, nhng nghiên cứu gần đây cho thấy

ngoài các yếu tố trên, tiên lượng bệnh còn phụ thuộc vào một số dấu ấn sinh

học phân t của u như sự bộc lộ p53, Her2, EGFR [13],[14],[15],[16]. Ở Việt

Nam cho đến nay nghiên cứu về vai trò của hoá chất bổ trợ trưc trong ung

thư đầu mặt cổ ni chung, ung thư lưỡi ni riêng còn ít, đặc biệt chưa c

nghiên cứu nào đánh giá kết qu của điều trị hoá chất bổ trợ trưc kết hợp vi

phẫu thut hoặc xạ trị trong điều trị ung thư lưỡi bằng phác đồ TC. Mặt khác,

một số yếu tố tiên lượng của UTL cng như hưng ti điều trị đích c rất ít đề

tài nghiên cứu. Bi vy, đây là lý do để chúng tôi lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu

kt quả hóa tr b tr trước phác đồ TC và tỷ lệ bộc lộ một số dấu ấn liên

quan đn ung thư lưỡi giai đoạn III- IV (M0)” nhằm các mục tiêu sau:

1. Đánh giá tỷ lệ đáp ứng v tác dng không mong mun của hoá tr b

tr trưc phẫu thuật v/hoặc xạ tr bng phác đ TC trong điu tr ung

thư lưỡi giai đoạn III- IV (M0).

2. Xác đnh tỷ lệ bộc lộ các dấu ấn p53, EGFR, Her2 v một s yếu t

liên quan thi gian sng thêm của ung thư lưỡi giai đoạn III- IV.

Chương 1

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1. DỊCH TỄ HỌC VÀ YẾU TỐ NGUY CƠ

1.1.1. Dch tễ học

Theo GLOBOCAN 2018, hàng năm c khong 354.864 ca mc mi,

chiếm 2,2% trong tổng số ca mc mi và đứng thứ 17 trong tổng số các loại

ung thư. Đồng thời, hàng năm c khong 177.354 ca t vong do ung thư

khoang miệng, chiếm khong 2,01% trong tổng số ca t vong do ung thư. T

lệ gặp ung thư lưỡi nhiều nhất  một số quốc gia như Sri Lanka, n Độ,

Pakistan, Bangladesh, Hungary. Ch tính riêng  n Độ, ung thư khoang

miệng là loại ung thư phổ biến đứng hàng thứ hai, ch sau ung thư vú. Hàng

năm c khong 119.992 ca mi mc (chiếm 11,54% tổng số các loại ung thư)

và c khong 72.616 ca t vong (chiếm 10,16% tổng số các loại ung thư) [1].

Biu đ 1.1. Biểu đ tỷ lệ mắc chuẩn theo tui / 100.000 dân

của UT khoang miệng

Tuy nhiên, ung thư khoang miệng ít gặp hơn  nhng nưc phát triển

như  M, hàng năm c khong 24.229 ca mi mc (đứng thứ 19 trong tổng

số ca mi mc) và 4.493 ca t vong do ung thư (đứng thứ 20) [1].

Tại Việt Nam, năm 2018 ghi nhn c khong 1.877 ca mi mc (đứng

thứ 18) và 922 ca t vong (đứng thứ 17) [1]. Tình hình mc 10 ung thư phổ

biến tại Việt Nam năm 2010 ghi nhn t lệ mc ung thư khoang miệng  nam

gii Việt Nam là 4,6/100.000 dân/năm (1.716 ca mỗi năm),  n là

1,7/100.000 dân/năm (669 ca mỗi năm). Ung thư khoang miệng là một trong

10 bệnh ung thư phổ biến tại các tnh của Việt Nam [4],[5],[6].

Biu đ 1.2. Biểu đ tỷ lệ mắc chuẩn của 10 ung thư ph biến nhất

ở nam gii Việt Nam năm 2010

Tuổi và gii

Ung thư lưỡi hay gặp  lứa tuổi từ 50-65, nam gặp nhiều hơn n vi t lệ

vi nam/n là 2,27 [1], [3]. Theo tổ chức ghi nhn ung thư quốc gia Hoa K

cho thấy, năm 2019 ưc tính c khong 53.000 người mc và 10.860 người

chết vì ung thư khoang miệng và họng miệng [17]. Tuổi trung bình là 62 tuổi,

hiếm gặp  tr em, tuy nhiên c khong 1/4 số bệnh nhân mc  lứa tuổi dưi

35.1

24.5

23.6

9.9

7.5

6.3

5.5

4.7

4.6

0 10 20 30 40

Phổi

Dạ dày

Gan

Đại trực tràng

Thực qun

Vòm

Hạch

Máu

Tiền liệt tuyến

Khoang miệng

Tỷ lệ mắc chuẩn tui trên 100.000 dân

55 tuổi [17]. Tuy nhiên  Việt Nam, ung thư lưỡi c xu hưng tr hơn so vi

các quốc gia khác [5]. Theo tác gi Lê Văn Qung, tuổi trung bình là

49,65±8,59; hay gặp trong nhm từ 41-60 tuổi và t lệ nam/n là 4,3/1 [18].

1.1.2. Yu tố nguy cơ

Ở hầu hết các trường hợp ung thư lưỡi không tìm được nguyên nhân

bệnh sinh, tuy nhiên người ta thấy rằng c một số yếu tố nguy cơ liên quan

đến bệnh bao gồm:

- Hút thuốc lá: Nghiên cứu cho thấy nếu hút 15 điếu/ngày kéo dài 20

năm, nguy cơ mc bệnh ung thư cao gấp 5 lần so vi người không hút

[19],[20],[21].

- Rượu: Người ta cho rằng rượu c vai trò hoà tan các chất sinh ung thư,

nhất là các chất sinh ung thư trong thuốc lá. Ở nhng người vừa hút thuốc lá

vừa uống rượu, 2 loại này c tính chất hiệp đồng. Một yếu tố đơn độc c thể

gây tăng nguy cơ ung thư lên 2-3 lần, nhưng khi kết hợp lại nguy cơ c thể

tăng gấp 15 lần [22],[23],[24].

- Nhai trầu: Một hỗn hợp gồm thuốc, vôi, hạt cau, lá trầu là yếu tố nguy cơ

trong ung thư khoang miệng. Người nhai trầu c nguy cơ mc cao gấp 4-35

lần so vi người không nhai trầu [24],[25].

- Tình trạng vệ sinh răng miệng: Vệ sinh răng miệng kém, hàm răng gi

không tốt, răng m kích thích lâu ngày đưa đến dị sn và ung thư [24].

- Nhiễm HPV: Nhiễm virus HPV được chứng minh là nguyên nhân gây

ra 99,7% các ung thư cổ t cung và người ta cng đã xác định được HPV typ

16, 18 trong các tế bào u của UTL và chúng được coi là một nguyên nhân gây

UTL ngày càng phổ biến [26],[27].

- Chế độ dinh dưỡng: Chế độ dinh dưỡng thiếu vitamin A, E, D, st, hoa

qu cng là yếu tố nguy cơ của bệnh UT khoang miệng và sự gia tăng các

chất oxy ha trong cơ thể [24].

Luận án tiến sĩ Y học: Nghiên cứu kết quả hóa trị bổ trợ trước phác đồ TC và tỷ lệ bộc lộ một số dấu ấn liên quan đến ung thư lưỡi giai đoạn III- IV (M0)

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi