BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH
-----------*-----------
TRẦN THỊ ÁNH
TRÍ THỨC NAM KỲ
TRONG CUỘC VẬN ĐỘNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC
TỪ NĂM 1884 ĐẾN NĂM 1930
LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ
NGHỆ AN 2017
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH
-----------*-----------
TRẦN THỊ ÁNH
TRÍ THỨC NAM KỲ
TRONG CUỘC VẬN ĐỘNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC
TỪ NĂM 1884 ĐẾN NĂM 1930
LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH LỊCH SỬ VIỆT NAM
Mã số: 62.22.03.13
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
1. TS. LÊ HỮU PHƢỚC
2. PGS. TS. TRẦN VŨ TÀI
NGHỆ AN 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên
cứu trình bày trong luận án là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công
trình nào khác.
Tác giả luận án
Trần Thị Ánh
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................... 1
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 2
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 2
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.................................................................. 4
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................. 5
4. Nguồn tài liệu, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ..................... 6
5. Đóng góp của luận án ................................................................................... 7
6. Bố cục của luận án ....................................................................................... 8
NỘI DUNG ............................................................................................................ 9
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ................................. 9
1.1. Tình hình nghiên cứu ............................................................................... 9
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về trí thức Việt Nam trong tiến trình lịch sử... 9
1.1.2. Các công trình nghiên cứu về trí thức Việt Nam trong thời kỳ Pháp thuộc .
........................................................................................................................ 16
1.1.3. Các công trình nghiên cứu về trí thức Nam Kỳ trong thời kỳ Pháp thuộc ...
........................................................................................................................ 27
1.2. Nhận xét về tình hình nghiên cứu vấn đ .............................................. 37
1.3. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu .................................... 38
CHƢƠNG 2. TRÍ THỨC NAM KỲ VỚI PHONG TRÀO YÊU NƢỚC
CHỐNG PHÁP CUỐI THẾ KỶ XIX ................................................................. 39
2.1. Khái quát về vùng đất Nam Kỳ trí thức Nam Kỳ trƣớc khi thực dân
Pháp xâm lƣợc ............................................................................................... 39
2.1.1. Khái quát về vùng đất Nam Kỳ .............................................................. 39
2.1.2. Đội ngũ trí thức Nam Kỳ trước khi thực dân Pháp xâm lược .............. 41
2.2. Thái độ của trí thức Nam Kỳ trƣớc cuộc chiến tranh xâm lƣợc của
thực dân Pháp .............................................................................................. 45
2.3. Hoạt động chống Pháp ca trí thức Nam Kỳ cuối thế kỷ XIX ............. 55
2.4. Tiếp thutruyền bá văn hóa, văn minh phƣơng Tây ........................ 59
Tiểu kết Chƣơng 2 ......................................................................................... 65
CHƢƠNG 3. TRÍ THỨC NAM KỲ VỚI PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN
TỘC THEO KHUYNH HƢỚNG DÂN CHỦ TƢ SẢN ..................................... 68
3.1. Sự ra đời của đội ngũ trí thức mới ở Nam Kỳ ....................................... 68
3.1.1. Bối cảnh lịch sử ..................................................................................... 68
3.1.2. Đội ngũ trí thức mới ra đời ..................................................................... 71
3.2. Trí thức Nam Kỳ tiếp thu tƣ tƣởng dân chủsản ............................... 75
3.3. Trí thức Nam Kỳ hƣởng ứng xu hƣớng cu nƣớc của Phan Bội Cu
và Phan Châu Trinh...................................................................................... 78
3.3.1. Hưởng ứng phong trào Đông Du ............................................................ 78
3.3.2. Hưởng ứng phong trào Duy Tân ............................................................. 81
3.4. Trí thức Nam Kỳ thành lập các tổ chức chính trị và đảng phái ........... 85
3.4.1. Đảng Lập hiến ........................................................................................ 85
3.4.2. Tổ chức Thanh niên Cao vọng ................................................................ 88
3.4.3. Đảng Thanh niên .................................................................................... 91
3.4.4. Đông Dương Lao động Đảng.................................................................. 94
3.5. Các phong trào yêu nƣớc của trí thức Nam Kỳ ..................................... 96
3.6. Hoạt động yêu nƣớc của trí thức Nam Kỳ trên nh vực n hóa -
tƣởng ........................................................................................................... 104
3.6.1. Diễn thuyết cổ động tinh thần yêu nước................................................ 104
3.6.2. Hoạt động báo chí, xuất bản ................................................................. 108
Tiểu kết Chƣơng 3 ....................................................................................... 118
CHƢƠNG 4. TRÍ THỨC NAM KỲ VỚI PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN
TỘC THEO KHUYNH HƢỚNG CÁCH MẠNG VÔ SẢN ............................ 121
4.1. Sự phân a tƣ tƣởng trong trí thức Nam Kỳ nửa cuối những năm 20
(thế kỷ XX) .................................................................................................. 121
4.2. Trí thức Nam Kỳ đi theo con đƣờng cách mạng vô sản ..................... 126
4.2.1. Trí thức Nam Kỳ với hoạt động truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin ........ 126
4.2.2. Trí thức Nam Kỳ với chủ trương Vô sản hóa”..................................... 131