1
Luận văn
Kinh tế tư nhân trong ngành
thủy sản ở tỉnh Bến Tre
2
Mở Đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bến Tre là một tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, được hợp thành
bởi 3 cù lao lớn. Với địa thế nằm ở cuối nguồn Cửu Long và gần như bao
trùm toàn bộ vùng hạ lưu sông Tiền, bốn nhánh đổ ra biển, đã tạo ra cho Bến
Tre một hệ sinh thái khá độc đáo của một vùng cù lao cửa sông với 65 km bờ
biển, địa hình có nhiều sông ngòi, kênh rạch lớn nhỏ, đây là tiềm năng rất lớn
để Bến Tre phát triển ngành thủy sản. Vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ
tỉnh lần thứ VII (2000) đã xác định thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn là
bước đột phá sự tăng trưởng kinh tế của địa phương và chủ trương này được
cụ thể hoá bằng các nghị quyết, chuyên đề về phát triển ngành thủy sản, trong
đó đặc biệt quan tâm về phát triển kinh tế tư nhân (KTTN) trong ngành thủy
sản. Trên thực tế, thời gian qua KTTN trong ngành thủy sản ở Bến Tre phát
triển khá mạnh và đã đóng góp rất lớn vào phát triển ngành thủy sản, KTTN
có nhiều kinh nghiệm trong khai thác, chế biến và nuôi trồng thủy sản. Mặt
khác, KTTN rất linh hoạt, nhạy bén với cơ chế thị trường phù hợp với điều
kiện phát triển kinh tế biển hiện nay. Tuy nhiên, do ảnh hưởng tư duy nhận
thức cũ về KTTN của một số cán bộ xem nhẹ vai trò của KTTN, nên KTTN
chưa phát huy hết vai trò trong phát triển ngành thủy sản nói riêng và phát
triển kinh tế tỉnh nhà nói chung.
Để tiếp tục khai thác có hiệu quả tiềm năng thế mạnh của KTTN và
phấn đấu sớm đưa ngành thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh,
thì cần làm rõ thực trạng KTTN nhằm hoạch định chính sách phù hợp để phát
triển KTTN trong ngành thủy sản ở Bến Tre theo nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN).
Chính vì vậy, “Kinh tế tư nhân trong ngành thủy sản ở tỉnh Bến Tre”
3
được chọn làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ Kinh tế.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Kinh tế tư nhân trong quá trình đổi mới ở nước ta hiện nay đã được
nhiều nhà khoa học quan tâm ở các góc độ, phạm vi, mức độ khác nhau và đã
có nhiều bài viết đăng trên các báo, tạp chí…như:
- GS.TS Hồ Văn Vĩnh (chủ biên), Kinh tế tư nhân và quản lý nhà nước
đối với kinh tế tư nhân ở nước ta hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2003. Trong công trình này, tác giả đã đề cập đến vị trí, vai trò của KTTN
trong nền kinh tế nhiều thành phần; vấn đề quản lý của nhà nước đối với
KTTN, thực trạng KTTN ở nước ta, phương hướng, giải pháp, chiến lược
phát triển KTTN trong tình hình hiện nay.
- TS. Hà Huy Thành (chủ biên), Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ và
tư bản tư nhân- lý luận và chính sách, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
tác giả đã nghiên cứu những vấn đề lý luận về kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư
bản tư nhân, đánh giá và phân tích thực trạng phát triển khu vực KTTN ở
nước ta trong thời kỳ đổi mới, đồng thời trình bày những quan điểm, chính
sách và đề xuất giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy sự phát triển của khu vực
KTTN trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
- Luận văn thạc sĩ Phan Mậu Doãn, Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế
thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Đồng Nai, Học viện Chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh, 2005. Tác giả đã phân tích, đánh giá vị trí, vai trò và
xu hướng vận động của KTTN trong nền kinh tế thị trường định hướng
XHCN. Phân tích thực trạng KTTN ở tỉnh Đồng Nai, từ đó đề ra những giải
pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả của KTTN ở Đồng Nai.
- Cùng một số bài viết của các tác giả: GS.TS Vũ Đình Bách; PGS.TS
Vũ Văn Phúc; PGS.TS Nguyễn Đình Kháng; PGS.TS Ngô Thị Hoài Lam;
GS.TS Nguyễn Thị Doan; TS Nguyễn Văn Lịch.
4
Trong ngành thủy sản, đã có luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Hồng Minh
về đề tài “Phát huy năng lực các thành phần kinh tế trong công nghiệp chế
biến thủy sản xuất khẩu ở Việt Nam hiện nay”, năm 1996, luận án này chỉ đề
cập đến việc phát huy năng lực các thành phần kinh tế trong công nghiệp chế
biến thủy sản xuất khẩu chung cho cả nước. Luận án tiến sĩ của Nguyễn
Thành Hưng về đề tài: “Doanh nghiệp nhà nước khai thác, chế biến thủy sản
trong cơ chế thị trường ở nước ta hiện nay”, năm 2001, luận án chỉ đề cập
doanh nghiệp nhà nước khai thác, chế biến thủy sản trong phạm vi cả nước…
và một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu về ngành thủy sản như:
- “Phát triển công nghiệp chế biến thủy sản ở tỉnh Kiên Giang”, năm
2000 của thạc sĩ Lê Thị Đào Thanh. Luận văn chỉ đề cập ở góc độ đánh bắt xa
bờ biển, chế biển hải sản (cá nước mặn, nước lợ) ở tỉnh Kiên Giang.
- “Phát huy năng lực kinh tế tư nhân trong ngành thủy sản ở Kiên
Giang”, năm 2000 của thạc sĩ Võ Thị Xinh. Luận văn này đề cập vai trò thành
phần KTTN trong công nghiệp khai thác chế biến thủy sản (cá nước mặn,
nước lợ) ở tỉnh Kiên Giang.
- “Phát triển công nghiệp chế biến thủy sản ở tỉnh An Giang”, năm 2001
của thạc sĩ Lưu Vĩnh Nguyên. ở luận văn này, tác giả chỉ đề cập đến phát triển
công nghiêp chế biến thủy sản nước ngọt trên địa bàn tỉnh An Giang.
Nhìn chung đã có rất nhiều công trình, bài báo, luận án tiến sĩ và luận
văn thạc sĩ nghiên cứu về KTTN nhưng ở góc độ chung của nền kinh tế quốc
dân hoặc nghiên cứu KTTN trong việc khai thác, chế biến thủy sản. Trong khi
đó, ở Bến Tre thủy sản đang trở thành một trong hai ngành chiến lược của
tỉnh, ngành thủy sản ở Bến Tre đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao
tỉ lệ tăng trưởng GDP, góp phần quan trọng giải quyết việc làm cho người lao
động. Tuy vậy, việc nghiên cứu KTTN trong ngành thủy sản ở Bến Tre chưa
có đề tài nào nghiên cứu một cách độc lập. Vì vậy, vấn đề KTTN trong ngành
thủy sản ở Bến Tre cần được nghiên cứu một cách cơ bản và toàn diện hơn.
5
3. Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Mục đích nghiên cứu của luận văn là khẳng định rõ hơn vai trò, tính
tất yếu khách quan của KTTN trong ngành thủy sản, đồng thời thông qua việc
nghiên cứu thực trạng tình hình KTTN trong ngành thủy sản ở Bến Tre đã
làm luận cứ khoa học cho việc đưa ra những giải pháp phát triển KTTN trong
ngành thủy sản ở Bến Tre.
- Với mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ:
+ Làm rõ vai trò KTTN trong ngành thủy sản ở Bến Tre.
+ Phân tích, đánh giá thực trạng KTTN trong ngành thủy sản ở Bến Tre
trong những năm gần đây để tìm ra những vấn đề cần giải quyết trong phát
triển KTTN ngành thủy sản.
+ Từ thực trạng, xác định phương hướng và đề ra các giải pháp chủ yếu
nhằm phát huy hiệu quả KTTN trong ngành thủy sản ở Bến Tre thời gian tới.
- Phạm vi nghiên cứu:
Luận văn xác định đối tượng nghiên cứu là KTTN trong ngành thủy sản
ở Bến Tre, thời gian khảo sát chủ yếu những năm gần đây.
4. Cơ sở ký luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
Luận văn được thực hiện dựa trên những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt
Nam, những chủ trương, chính sách của Nhà nước về các thành phần kinh tế
nói chung, KTTN nói riêng. Ngoài ra, luận văn kế thừa có chọn lọc các kết
quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan đến đề tài.
Về phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp duy vật
biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác- Lênin, phương pháp lôgíc
và lịch sử. Ngoài các phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác-
Lênin, luận văn còn sử dụng các phương pháp khác như: phân tích, tổng hợp,
so sánh…