ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA KINH TẾ
NGUYỄN THỊ CẨM VÂN
Chính sách của chính phủ Hàn Quốc đối với sự hình
thành và phát triển của các Chaebol và bài học kinh
nghiệm cho Việt Nam
LUÂN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Phương Thảo
Hà nội – 2005
1
MỤC LỤC
Trang
CHƢƠNG 1 : NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TẬP ĐOÀN
KINH TẾ VÀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI VIỆC
HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC TẬP ĐOÀN
KINH TẾ 9
1.1.Những vấn đề chung về tập đoàn kinh tế………………….. 9
1.1.1. Khái niệm tập đoàn kinh tế …….…………………………. 9
1.1.2. Các phương thức hình thành tập đoàn kinh tế …………….. 12
1.1.3. Vai trò của các tập đoàn kinh tế đối với sự phát triển kinh
tế của nền kinh tế quốc dân………………………………………..13
1.2. Vai trò của Chính phủ với sự hình thành và phát triển
của các tập đoàn kinh tế…………………………………………. 15
CHƢƠNG 2 : CHÍNH SÁCH CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI SỰ
HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC CHAEBOL
TRONG QÚA TRÌNH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 18
2.1 Đặc điểm của các chaebol Hàn Quốc………………………. 18
2.1.1. Đặc điểm về qui mô ……………………………………… 20
2.1.2. Đặc điểm về cơ cấu sở hữu ………………………………..
21
2.1.3. Đặc điểm về lĩnh vực và thị trường hoạt động kinh doanh ….
21
2.1.4. Đặc điểm cơ cấu bộ máy tổ chức quản lý ………………… 22
2.2. Các chính sách của chính phủ và tác động của chúng đến sự
hình thành và phát triển của các chaebol trong quá trình phát
2
triển công nghiệp …………………………………………………….. 23
2.2.1.Khái quát quá trình phát triển công nghiệp của
Hàn Quốc …………………………………………………………. 23
2.2.2. Các chính sách của chính phủ đối với các chaebol………… 34
2.2.2.1. Giai đoạn trước năm 1997
……………………………………...34
2.2.2.2. Giai đoạn sau 1997 đến nay…………………………………….41
2.2.3. Tác động của chính sách đối với sự hình thành và phát triển
của các chaebol ……………………………………………………. 43
2.2.3.1 Giai đoạn trước năm 1997
……………………………………43
2.2.3.2 . Giai đoạn 1997 đến nay ……………………………….………50
2.3. Đánh giá những bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc đối
với việc hình thành và phát triển của các chaebol ……………….54
CHƢƠNG 3 : VẬN DỤNG KINH NGHIỆM CỦA HÀN QUỐC
VÀO VIỆC XÂY DỰNG CÁC TẬP ĐOÀN KINH TẾ NHÀ NƯỚC
Ở VIỆT NAM 58
3.1. KháI quát về tập đoàn kinh tế tại Việt Nam……… ………… 58
3.2. Những nét tƣơng đồng của Việt Nam và Hàn Quốc và
Quan điểm vận dụng các bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc… . 62
3.2.1.Những nét tương đồng của Việt Nam và Hàn Quốc …………
62
3.2.2.Quan điểm vận dụng các bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc 67
3.3. Một số giải pháp về chính sách nhằm thúc đẩy quá trình
hình thành các tập đoàn kinh tế nhà nước của Việt Nam ……. 69
3
KẾT LUẬN………………………………………………………. ……..78
TÀI LIỆU THAM KHẢO
4
LỜI MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề.
Chaebol là tên của các tổ hợp công nghiệp có quy mô lớn thuộc sở
hữu của các gia đình hoặc nhóm gia đình ở Hàn Quốc. Các chaebol Hàn
Quốc là các conglomerat gia đình trong đó các thành viên của gia đình giữ
vai trò là chủ sở hữu đồng thời là người quản lý. Về bản chất, các chaebol là
các doanh nghiệp gia đình kiểu phong kiến phát triển dưới chế độ tư bản
chủ nghĩa. Khác với các tập đoàn kinh tế ở một số nước khác trên thế giới,
các chaebol Hàn Quốc ra đời và phát triển chủ yếu nhờ vào những hỗ trợ
của chính phủ, đặc biệt là chính sách tín dụng ưu đãi trong thời kỳ công
nghiệp hoá. Các chaebol đã đạt được những thành công trên thị trường
trong nước và thị trường quốc tế. Chúng đã có những tác động tích cực đến
sự phát triển của nền kinh tế Hàn Quốc. Những thành công của các chaebol
khẳng định sự cần thiết và vai trò của chính phủ đối với của sự hình thành
và phát triển của các tập đoàn kinh tế. Tuy nhiên, từ sau khủng hoảng kinh tế
năm 1997 với sự phá sản hàng loạt của các chaebol, mặt trái của những
chính sách ưu đãi của của chính phủ đối với các chaebol trở thành vấn đề
được giới nghiên cứu quan tâm. Trên diễn đàn lý luận, có nhiều tác giả cho
rằng bên cạnh những tác động tích cực, sự hỗ trợ của chính phủ dù được
thực hiện một cách trực tiếp hay gián tiếp đã tạo ra những hậu quả xấu đối
với bản thân các chaebol cũng như toàn bộ nền kinh tế và quan hệ đặc biệt
giữa chính phủ và giới Chaebol là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự
phá sản của nhiều chaebol vào cuối những năm 1997
Trong xu thế hội nhập và phát triển, để phục vụ cho sự nghiệp công
nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước, việc sớm hình thành các tập đoàn kinh
té được coi là một trong những biện pháp quan trọng để phát triển và nâng