ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
____________________________
ISO 9001:2008
TRƯƠNG TÚ NHÂN
GIAO LƯU VĂN HÓA VIỆT - HOA - KHMER
TẠI PHƯỜNG VĨNH PHƯỚC,
THỊ XÃ VĨNH CHÂU, TỈNH SÓC TRĂNG
Chuyên ngành: VĂN HÓA HỌC
Mã số: 60310640
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HÓA HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TS. MAI MỸ DUYÊN
TRÀ VINH, NĂM 2015
-1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sóc Trăng – một tỉnh thuộc Tây Nam Bộ, là vùng
đất tụ họp dân tứ xứ, nhưng do hoàn cảnh lịch sử, kinh tế
và điều kiện tự nhiên mà ba tộc người chính: Việt, Hoa,
Khmer sinh sống ở đây tự điều chỉnh, biến đổi phù hợp với
sinh hoạt, cách nghĩ của mình. Người Khmer, người Hoa
tại Sóc Trăng khá đông. Khmer 399.463 người, Hoa
65.311 người. Chính bởi do nhiều thế kỷ cộng cư với nhau
trên một địa bàn nên quá trình đồng văn cũng là một quá
trình phát triển xã hội vận động theo quy luật chung của
các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long. Sự giao lưu và tiếp
biến văn hóa đó thể hiện rất rõ trong nhiều thành tố văn
hóa dân gian của ba dân tộc Kinh- Khmer- Hoa ở Sóc
Trăng, đặc biệt ở phường Vĩnh Phước, thị xã Vĩnh Châu,
tỉnh Sóc Trăng.
Trong quá trình cộng cư này các tộc người ở Vĩnh
Phước đã tạo thành một sức mạnh tổng hợp và vô cùng to
lớn trong việc khắc phục và chế ngự những thiên tai địch
họa, xây dựng xóm làng, làm cho vùng đất này trước kia
chỉ là rừng rậm hoang vu, nhiễm phèn, đầm lầy nê địa đã
trở thành một vùng đất trù phú, đem lại một nguồn lợi to
lớn từ thiên nhiên, đất hoang dần dần thu hẹp, xóm làng
mọc lên, và đời sống kinh tế ngày càng được nâng cao.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội, giao
lưu văn hoá các dân tộc là vấn đề có tính lịch sử không chỉ
riêng gì ở Việt Nam mà còn diễn ra phổ biến ở các quốc
-2-
gia, các dân tộc khác, khi nhân loại ngày càng đang tìm
cách xích lại gần nhau hơn, cùng học hỏi lẫn nhau trong xu
thế toàn cầu hoá, quốc tế hoá cũng như là sự phát triển một
cách vũ bão của khoa học kỹ thuật và công nghệ. Đây là
vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng, đòi hỏi không riêng
gì ở các nhà quản lý xã hội mà còn là trách nhiệm đặt trên
đôi vai của những nhà nghiên cứu khoa học xã hội và nhân
văn. Mặt khác, vấn đề dân tộc và mối quan hệ giữa các tộc
người có tín ngưỡng – tôn giáo khác nhau là những vấn đề
thường xuyên bị chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch,
phản động trong và ngoài nước lợi dụng, kích động tâm lý
dân tộc, phân biệt tôn giáo, để chia rẽ, gây hiềm khích
giữa các tộc người, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân,
can thiệp một cách thô bạo vào chủ quyền của một quốc
gia độc lập.
Trong xu thế hội nhập văn hóa giữa các tộc người
sinh sống trên đất nước Việt Nam và hội nhập theo hướng
toàn cần hóa (globalization) giữa Việt Nam và quốc tế giới
khoa học rất cần những công trình nghiên cứu trường hợp
(case study) nhằm phân tích sâu từng đặc điểm cũng các
bình diện của giao lưu văn hóa tộc người trên từng địa vực
cụ thể, nhất là ở Sóc Trăng – một tỉnh có quá trình giao
lưu văn hóa mạnh mẽ giữa 3 tộc người diễn ra mấy thế kỷ
qua. Đó cũng chính là lý do tác giả quyết định chọn đề tài
“Giao lưu văn hóa Việt – Hoa – Khmer tại phường Vĩnh
Phước, thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng” làm chuyên đề
cho luận văn cao học văn hóa học.
-3-
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Để hoàn thành luận văn này người viết tham khảo
các tài liệu như sau:
Lịch sử khai phá vùng đất Nam Bộ (1987) do
Huỳnh Lứa (chủ biên); Công trình nghiên cứu “Vấn đề
dân tộc và tôn giáo ở Sóc Trăng” (2000) do Trần Hồng
Liên (chủ biên); Đại Nam thực lục (tiền biên và chính
biên) và Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều
Nguyễn (2006) của Viện sử học;Phủ biên tạp lục (2007)
cuốn sách của nhà bác học Lê Quý Đôn viết về lịch sử, địa
lý, hành chính xứ Đàng Trong dưới thời chúa Nguyễn
(1558-1775); Sách Ăn cơm mới, nói chuyện cũ: Hậu
Giang - Ba Thắc chứng tích, nhân vật, đất đai thủy thổ của
miền Nam cũ (2012) của Vương Hồng Sển; Nam bộ đất và
người (tập 9) (2013) do Võ Văn Sen (chủ biên)
Ngoài ra, một số tác phẩm cũng đề cập đến Sóc
Trăng nhưng chủ yếu là trong bối cảnh lịch sử Nam Bộ như :
Lịch sử khẩn hoang Miền Nam (1973) của Sơn Nam, Đồng
bằng sông Cửu Long nét sinh hoạt xưa (1985) của Sơn Nam,
Góp phần tìm hiểu vùng đất Nam Bộ các thế kỷ XVII, XVIII,
XIX (2000) của Huỳnh Lứa, Lược sử vùng đất Nam Bộ - Việt
Nam (2008) do Vũ Minh Giang (chủ biên)…
Các tác phẩm đề cập đến mối giao lưu văn hóa qua
đời sống cộng cư của các tộc người ở Nam Bộ như: Hội
nhập và giao lưu văn hóa của người Hoa ở Việt Nam (trên
lĩnh vực tín ngưỡng – tôn giáo) (2012) của Trần Hồng Liên,
Một số biểu hiện của sự giao lưu và tiếp xúc văn hóa của
cư dân vùng đồng bằng sông Cửu Long trong lịch sử
-4-
(2013) của Trần Minh Thuận, Văn hóa người Việt vùng Tây
Nam Bộ (2014) do Trần Ngọc Thêm chủ biên…
3. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu của luận văn chỉ ra được sự giao lưu, tiếp
biến văn hóa của các tộc người Việt, Hoa và Khmer ở
Vĩnh Phước trong suốt tiến trình lịch sử đi mở đất trong
lịch sử cũng như hiện tại, cùng với sự ảnh hưởng của văn
hóa Phương Tây đến các tộc người nơi đây.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Trong phạm vi tài liệu mà người viết tiếp cận được,
nội dung của luận văn sẽ được tập trung để làm sáng tỏ các
vấn đề sau:
- Quá trình hình thành đời sống cộng cư của ba tộc
người Việt, Hoa, Khmer ở Vĩnh Phước.
- Những sắc thái văn hóa chung và riêng biệt của ba
tộc người trong quá sinh sống cộng cư.
- Giao lưu và tiếp biến văn hóa giữa ba tộc người
Việt – Hoa – Khmer trên các lĩnh vực văn hóa vật chất và
tinh thần.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Không gian: địa bàn phường Vĩnh Phước, thị xã
Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng. Tuy nhiên để làm rõ thêm vấn
đề giao lưu văn hóa của ba tộc người Việt - Hoa – Khmer,
luận văn sẽ nghiên cứu thêm mối giao lưu của các tộc
người này ở những vùng lân cận trong tỉnh Sóc Trăng.
Thời gian: từ trước năm 1945 đến nay.