vi
TÓM TẮT LUẬN VĂN
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quản trị rủi ro tín dụng đang là một yêu cầu cấp thiết đặt ra với toàn ngành ngân
hàng cũng như đối với cả nền kinh tế. Một hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ được vận
hành tốt sẽ giúp cho ngân hàng hoạt động an toàn và lành mạnh thông qua việc đưa ra
các quyết định đúng đắn. Tại VPBank, hệ thống xếp hạng tín dụng đã được xây dựng
và đưa vào vận hành từ năm 2008. Qua quá trình hoạt động, hệ thống đã trở thành một
công cụ hữu hiệu trong công tác quản trị rủi ro của Ngân hàng. Tuy nhiên bên cạnh
những kết quả đã đạt được thì hệ thống vẫn bộc lộ một số những bất cập cần hoàn thiện
để đáp ứng được các định hướng phát triển của Ngân hàng trong thời gian tới. Đó
chính là lý do tác giả đã lựa chọn đề tài “Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng tại
ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng VPBank” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn
của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài bao gồm:
Hệ thống hóa cơ sở lý luận về xếp hạng tín dụng của ngân hàng thương mại.
Phân tích, đánh giá thực trạng hệ thống xếp hạng tín dụng khách hàng tại
Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng VPBank.
Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng khách
hàng của VPBank.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống xếp hạng tín dụngnội bộ của ngân
hàng thương mại.
vii
Phạm vi nghiên cứu là hệ thống xếp hạng tín dụng khách hàng doanh nghiệp và
khách hàng cá nhân của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng VPBank, với các
dữ liệu nghiên cứu được thu thập trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2012.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là phương pháp duy vật
biện chứng, vận dụng các nguyên tắc khách quan, toàn diện và thống nhất giữa lịch sử
và logic; phương pháp khảo nghiệm tổng kết thực tiễn; phương pháp thống kê, phân
tích, tổng hợp, so sánh. Ngoài ra, luận văn cũng sử dụng phương pháp nghiên cứu tình
huống để tiếp cận đối tượng nghiên cứu. Nguồn dữ liệu được sử dụng để nghiên cứu là
nguồn dữ liệu thứ cấp.
5. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn được chia làm 3 chương bao gồm:
Chương I:Tổng quan về hệ thống xếp hạng tín dụng của ngân hàng thương mại.
Chương II: Thực trạng hệ thống xếp hạng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt
Nam Thịnh Vượng VPBank.
Chương III: Giải pháp hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng tại Ngân hàng
TMCP Việt Nam Thịnh Vượng VPBank.
CHƯƠNG I
TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG NỘI BỘ
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
1.1.1. Khái niệmvà đặc điểm hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại là việc các ngân hàng thương
mại sử dụng nguồn vốn tự có hay nguồn vốn huy động để cấp tín dụng cho các tổ chức,
cá nhân dưới hình thức cho vay hoặc các hình thức khác theo quy định.
viii
Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại có những đặc trưng như sau:
Hoạt động tín dụng ngân hàng thực hiện cho vay chủ yếu dưới hình thức tiền tệ
Hoạt động tín dụng ngân hàng thực hiện cho vay chủ yếu bằng nguồn vốn huy
động chứ không hoàn toàn là vốn tự có của chủ sở hữu;
Hoạt động tín dụng ngân hàng phải được đặt trên cơ sở lòng tin giữa hai bên.
Hoạt động tín dụng ngân hàng có tính thời hạn và hoàn trả;
Hoạt động tín dụng ngân hàng là hoạt động có sinh lời;
Hoạt động tín dụng ngân hàng là hoạt động nhạy cảm;
Hoạt động tín dụng ngân hàng là hoạt động chứa đựng rủi ro.
1.1.2. Vai trò hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
Hoạt động tín dụng có vai trò quan trọng đối với bản thân ngân hàng và với cả
nền kinh tế nói chung.
a. Vai trò của hoạt động tín dụng đối với ngân hàng
b. Vai trò của hoạt động tín dụng đối với nền kinh tế
1.1.3. Phân loại hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
Hoạt động tín dụng ngân hàng thường được phân loại theo một số tiêu chí như:
Phân loại theo thời gian sử dụng vốn vay;
Phân loại theo mục đích sử dụng vốn vay;
Phân loại theo tính chất đảm bảo của các khoản cho vay;
Phân loại theo phương thức cho vay.
1.1.4. Rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
Hoạt động tín dụng là hoạt động chứa đựng nhiều rủi ro mà nếu xảy ra sẽ gây
thiệt hại không những cho ngân hàng nói riêng mà còn ảnh hưởng đến hoạt động của
cả nền kinh tế. Rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín
dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc
toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết.
ix
1.2. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của ngân hàng thương mại
1.2.1. Khái niệm và sự cần thiết của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
a. Khái niệm
Trong ngân hàng, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ là hệ thống các chỉ tiêu và
quy tắc đánh giá do ngân hàng thiết lập có dựa trên kết quả thống kê lịch sử của ngân
hàng đó nhằm đánh giá chất lượng tín dụng của khách hàng, phục vụ cho các hoạt
động và việc ra quyết định của ngân hàng.
b. Sự cần thiết của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
Thứ nhất, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ giúp ngân hàng hạn chế rủi ro tín
dụng.
Thứ hai, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ giúp ngân hàng phân loại nợ và trích
lập dự phòng rủi ro tín dụng.
Thứ ba, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ giúp ngân hàng xây dựng chính sách
phù hợp cho từng đối tượng khách hàng.
1.2.2. Nguyên tắc xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
Việc xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tại các ngân hàng thương mại
phải được thực hiện dựa trên một số nguyên tắc như sau:
Nguyên tắc 1: Hệ thống xếp hạng tín dụng phải được xây dựng phù hợp với đặc
thù của từng ngân hàng.
Nguyên tắc 2: Hệ thống xếp hạng tín dụng phải được xây dựng theo nguyên tắc
chấm điểm dựa trên các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính.
Nguyên tắc 3: Các bộ chỉ tiêu đánh giá phải được xây dựng riêng cho từng
ngành nghề kinh tế.
Nguyên tắc 4: Xếp hạng tín dụng phải dựa trên nguyên tắc thận trọng.
Nguyên tắc 5: Hệ thống xếp hạng tín dụng là hệ thống động.
1.2.3. Các phương pháp xếp hạng tín dụng
x
2 2
3 3
k k
Hiện nay, trên thế giới có hai phương pháp xếp hạng tín dụng chính là mô hình
toán học và phương pháp chuyên gia.
a. Phương pháp mô hình toán học
Mô hình chỉ số ZcủaEdwardI. Altman:
Mô hình này dùng để đo xác suất vỡ nợ của khách hàng thông qua các đặc điểm
cơ bản của khách hàng. Đại lượng Z là thước đo tổng hợp để phân loại rủi ro đối với
người vay và phụ thuộc vào các yếu tố tài chính của người vay (Xj ). Từ mô hình này
tính được xác suất vỡ nợ của người vay trên cơ sở số liệu trong quá khứ.
Mô hìnhLogistic
MôhìnhLogisticlàmộtmôhìnhtoánhọc hồiquy.SửdụngmôhìnhLogistic
vớibiến(Y)làbiếnphụthuộcvàtấtcảcácbiếncònlạilàbiếnđộclập.Sửdụng mô hình nàyđể
xếphạngtín dụng các biếncó thểxác định nhưsau:Y là biến mô tảtình
trạngnợxấu(không có khảnănghoàn trả:0;hoặccókhảnănghoàn trả:1).P là xác suấtY =1;
các biếnX
j
là các yếutố tác động đến xác suấtY =1.
b. Phương pháp chuyên gia
Phương pháp này đánh giá khách hàng vay vốn thông qua các chỉ tiêu tài chính
và phi tài chính.Phương pháp đang được sử dụng phổ biến tại các ngân hàng thương
mại của Việt Nam. Đây là phương pháp tương đối đơn giản, tận dụng được kinh
nghiệm cũng như kiến thức chuyên sâu của các cán bộ tín dụng,songhạnchế
củamôhìnhnàylànóphụ thuộc nhiều vàomức độchínhxáccủanguồnthôngtinthuthập,khả
năng dựbáocũngnhư trình độphântích, đánhgiácủacác cán bộ tín dụng.
1.2.4. Quy trình xếp hạng tín dụng
Việc thực hiệnxếp hạng tín dụng khách hàng của các ngân hàng thương mại tại
Việt Nam chủ yếu được thực hiện theo phương pháp chuyên gia. Quy trình chấm điểm
khách hàng thông thường bao gồm các bước như sau:
Bước 1: Thu thập thông tin của khách hàng
Bước 2: Phân loại khách hàng theo ngành nghề và quy mô