ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
TRƢƠNG THỊ HẢI
TÌM HIỂU DÒNG CANH TÂN ĐẤT NƢỚC
NỬA CUỐI THẾ KỶ XIX
LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ
Hà Nội - 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
TRƢƠNG THỊ HẢI
TÌM HIỂU DÒNG CANH TÂN ĐẤT NƢỚC
NỬA CUỐI THẾ KỶ XIX
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Việt Nam
Mã số: 60 22 54
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Xanh
Hà Nội - 2014
LỜI CAM ĐOAN
Kết quả nghiên cứu của Luận văn là do tác giả thực hiện.
Khi sử dụng luận điểm khoa học, số liệu, tƣ liệu tác giả đều trích dẫn
đúng nội dung và có dẫn nguồn tài liệu.
Ngƣời thực hiện xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình!
Ngƣời thực hiện Luận văn
TRƢƠNG THỊ HẢI
Lời cảm ơn
Tìm hiểu dòng canh tân đất nước nửa cuối thế kỷ XIX là Luận văn của
ngƣời viết sau nhiều năm theo học Cao học tại khoa Lịch sử, trƣờng Đại học
Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học quốc gia Hà Nội dƣới sự hƣớng dẫn
của PGS.TS. NGƢT Phạm Xanh.
Thông qua Luận văn, ngƣời viết xin đƣợc nói lời tri ân tới PGS.TS.
NGƢT Phạm Xanh đã tận tình hƣớng dẫn. Bên cạnh đó, ngƣời viết không
quên sự giúp đỡ của các thầy, cô giáo, cán bộ khoa Lịch sử, trƣờng Đại học
Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội; Ban lãnh đạo Viện
Sử học, phòng Nghiên cứu Lịch sử Việt Nam Cận đại (Viện Sử học) cùng các
đồng nghiệp, gia đình… Thiếu sự giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi đó,
ngƣời viết không thể hoàn thành công việc đúng thời hạn.
Hà Nội, ngày 15 tháng 12 năm 2014
Tác giả Luận văn
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................... 1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề .................................................................... 2
3. Đối tƣợng, mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu ................... 11
4. Nguồn tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu ...................................... 12
5. Đóng góp của đề tài ............................................................................ 13
6. Bố cục của Luận văn .......................................................................... 13
NỘI DUNG ................................................................................................. 14
Chƣơng 1:NHỮNG TIỀN ĐỀ HÌNH THÀNH DÒNG CANH TÂN
ĐẤT NƢỚC NỬA CUỐI THẾ KỶ XIX ............................................... 14
1. 1. Sự khủng hoảng của triều đình quân chủ Trung ƣơng ............ 14
1. 2. Quá trình xâm lƣợc Việt Nam của thực dân Pháp ................... 21
1. 3. Sự xuất hiện tầng lớp sỹ phu yêu nƣớc, tiến bộ cuối thế kỷ XIX
............................................................................................................. 24
Tiểu kết chƣơng 1 ................................................................................... 43
Chƣơng 2: NHỮNG ĐỀ XUẤT CANH TÂN ĐẤT NƢỚC NỬA CUỐI
THẾ KỶ XIX .......................................................................................... 44
2. 1. Đề xuất canh tân của Phạm Phú Thứ ........................................ 44
2. 2. Đề xuất canh tân của Đặng Huy Trứ ......................................... 50
2. 3. Đề xuất canh tân của Nguyễn Trƣờng Tộ ................................. 51
2. 4. Đề xuất canh tân của Bùi Viện ................................................... 64
2. 5. Đề xuất canh tân của Nguyễn Lộ Trạch .................................... 68
2. 6. Một số đề xuất canh tân khác..................................................... 71
Tiểu kết chƣơng 2 ................................................................................... 73
Chƣơng 3: NGUYÊN NHÂN THẤT BẠI VÀ MỘT SỐ NHẬN ĐỊNH
VỀ DÒNG CANH TÂN ĐẤT NƢỚC NỬA CUỐI THẾ KỶ XIX ...... 74
3. 1. Thái độ của vua Tự Đức và triều đình Huế đối với các đề nghị
canh tân, đổi mới đất nƣớc. ............................................................... 74
3. 2. Nguyên nhân thất bại của dòng canh tân đất nƣớc nửa cuối thế
kỷ XIX ................................................................................................. 80
3. 3. Nhận định về dòng canh tân ....................................................... 85
Tiểu kết chƣơng 3 ................................................................................... 88
KẾT LUẬN ................................................................................................. 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 92
PHỤ LỤC.................................................................................................... 97